12
Hay Pagꞌiitbuh ha Mangalaêtaꞌ Manggagahak
(Mateo 21:33-46; Lucas 20:9-19)
1 Nangaral hi Apu Jesus ha tawtawu ha gihay pagꞌiitbuh. Ambala na, “Mayin gihay tawung nagtanêm ubas. Pinabakuran nay habatu buy nagpagawa yan panggêêkan ubas. Nagtayu yan matagꞌayaꞌ biyag pamantayan. Buy pagkayari pinaupahan nay kanan ubasan ha libun manggagahak. Bayu, naku ya ha madayun rugal. 2 Hin panawunanan pamiputin ubas, impalaku nay kanan utuhan ha libun manggagahakaꞌ nangungupaan ha kanan ubasan, takayꞌêmên kuwên nay dakay na. 3 Nuwa kinuyug libun manggagahakaꞌ utuhan na, binugbug, buy pinaalih lan alan pigtan. 4 Namagtan yan uman gihay utuhan, nuwa impakadêngꞌêy lay ati bayu pinatukaꞌ u. 5 Namagtan yay namêt giha punaꞌ utuhan. Nuwa pinati lay ati. Madla ya pun impagtan, nuwa binugbug mêtaꞌ kanayun buy pinagpapati mêtaꞌ kanayun.”
6 “Hin kahuli hulianana, ala yay nan maipagtan, kaya impagtan nay pinakamamaal nan anak. Inihip na, ‘Igalang lay anak ku.’ ”
7 “Nuwa hin naakit libun manggagahakaꞌ anak na, ambala la, ‘Dilaganay anakaꞌ tagapagmana. Kali kawu patin tamu ya, taêmên mapalaku kantamuy lutang manaên na.’ 8 Kaya kinuyug lay anak, pinati buy intambuk ha labas bakuran ubasan.”
9 Pagkayari, nagtanung hi Apu Jesus, “Hitalagyu kayan gawꞌên mayin arin ubasan? Tiyakaꞌ lakwun nay libun manggagahak, ta patin. Pagkayari paupaan nay kanan ubasan ha kanayun. 10 Ah yu nabasay talatan ati ha kasulatan?
‘Hay batun tinanggiyan tagapagpaêdêng biyag,
Hiya aludaꞌ batun nagin pundasyun.
11 Panginuun ya mayin gawan ati,
Buy hinuhumangaꞌ kitamu ha ginawa na.’ ”
12 Hin nakaêhêbaꞌ pawpuun Judion hilay mahawun Apu Jesus ya naypaêdêng biyag ha pagꞌiitbuh, labay lan hiyay dakpên nuwa nalimu hila ha tawtawu. Kaya pinaulayan la tana hi Apu Jesus buy nagꞌalih hila.
Hay Tanung Tungkul ha Pagbabayad Buwis
(Mateo 22:15-22; Lucas 20:20-26)
13 Impalakun pawpuun Hawjudio kan Apu Jesus ya umnuy Pawpariseo buy umnuy tauhan Herodes, ta lêngꞌên la hiya takayꞌêmên madakêp ha sabin na. 14 Nagdani hila buy ambala kana, “Mistru, tanda yana pêtêgaꞌ libun innununghung yu buy ala kawun kinakampian ta ah kawu namamalay ha katayuan gihay tawu nu alwan hay intutudu yuy nu hitalagyuy kapêtêgan tungkul ha kaluuban Apu Diyus. Hapaêg, tama kayan hakitamun Hawjudioy magbayad buwis ha Haring Roma? Dapat kitamu kayan magbayad u ahê?”
15 Nuwa tandan Apu Jesus ya nagkakanwari hila, kaya innunghung na, “Kaya yu ku sinusubukan ha tanung yun in? Mantan kawu paraw pira* haati ta balayên ku.”
16 Nantan hilan pira kan Apu Jesus. Nagtanung hi Apu Jesus, “Hita nagdampal buy naglagyun nanaakit yu ha pirang ti?”
Tinumbay hila, “Ha Haring Roma!”
17 Kaya ambalan Apu Jesus kanla, “Ibi yu ha Haring Romay kana, buy ibi yu kan Apu Diyus ya kana.” Hinumangaꞌ hila ha kanan sagut.
Hay Tanung Tungkul ha Pagkabiyay Uman
(Mateo 22:23-33; Lucas 20:27-40)
18 Mayin gihay grupun Hawjudio nu bawgêniꞌ Saduceo. Nagdani kan Apu Jesus buy nagtanung. (Hay libun tawung ati, ahê naniniwala ha pagkabiyay uman.) 19 Ambala la, “Mistru, ha batas insulat Moises, nu mati ya gihay liyaking alan anak ha kanan ahawa, hay nabalꞌu dapat pakasalan bayaw na, taêmên magkaanak hilan para ha ahawa nan nati.”
20 “Hapaêg, mayin pitun mipapatêlaꞌ kaliyakiyan. Nagꞌahaway panganay buy nati yan alan anak. 21 Kaya hay balꞌu napagꞌahawan kabuhwan, nuwa nati mêtaꞌ kabuhwan alan anak. Habatu mêtaꞌ nangyari ha ikatlun patêl 22 angga ha ikapitu. Naubuh hilan nating ala hilan anak ha babayi. Buy ha kahuli hulian, nati mêtaꞌ babayi. 23 Hapaêg, ha allêw pagkabiyay uman nangamamati, hitalagyuy magin tunayaꞌ ahawa na ha pituy kaliyakiyanaꞌ mipapatêl?”
24 Tinumbay hi Apu Jesus, “Maling mali kawu. Ta ah yu natêtêbêkaꞌ kasulatan Apu Diyus. 25 Ta ha pagkabiyay uman, alay nan pagꞌaahawa. Dapay mêt hilan awꞌanghil ha langitaꞌ alwan magꞌahawa. 26 Tungkulaꞌ naman ha pagkabiyay uman, ah yu nabasay insulat Moises? Hin dilag hi Moises ha nagliliyabaꞌ mayêpang puun kayu, ambala kanan Apu Diyus, ‘Hakuy Apu Diyus lan Abraham, Isaac buy Jacob.’ 27 Hay labay nunghungun, nanabiyay pun hila. Ta alwa yan Apu Diyus nawnati nu alwan Apu Diyus yan bawbiyay. Kaya maling mali kawu.”
Hay Pinakamaalagan Utuh
(Mateo 22:34-40; Lucas 10:25-28)
28 Mayin gihay tagapanudun kautuhan baistu, nanlêlêngên pagriribatian la. Nalêngê nan mahampataꞌ sagut Apu Jesus, kaya nagdani ya ta nagtanung mêt, “Hitalagyu kayay pinakamaalagan utuh?”
29 Tinumbay hi Apu Jesus, “Ati ya pinakamaalagan utuh. ‘Lêngꞌên yuy ati, libun taga Israel. Hay Panginuun tamun Diyus, kagiha gihay Panginuun, ala yan katbuh. 30 Kaya maalên muy kamun Panginuun Diyus, buung pusu, buung kalulwa, buung ihip, buy buung lakas.’ 31 Buy pangalaway ati, ‘Maalên muy kaparihu mu dapay pagmamaal mu ha sarili mu.’ Alay nan kanayunaꞌ utuh higit pun maalaga kisa ha luwan ti.”
32 Ambalan tagapanudun kautuhan, “Mistru, pêtêgaꞌ innunghung yu. Gigihan diliyaꞌ Apu Diyus buy maliban kana, alay nan kanayun. 33 Buy kaylangan, maalên yan buung pusu, buung ihip buy buung lakas. Kaylangan tamu mêt maalênaꞌ kantamun kaparihu dapay pagmamaal tamu ha kantamun sarili. Higitaꞌ maalagay ati kisa ha laat kalasin handugaꞌ inêêwêk buy kanayun pun libun handug.”
34 Hin nalêngên Apu Jesus ya mayin katalinuanaꞌ libun sagut na, ambala kana, “Madani kay nan mipasakup ha paghaharin Apu Diyus.” Ibat hin hatu, alay nan naglakas luubaꞌ magtanung kan Apu Jesus.
Hay Tanung Tungkul ha Cristo
(Mateo 22:41-46; Lucas 20:41-44)
35 Hin nanunudu hi Apu Jesus ha timplu, tinanung nay tawtawu, “Angkaya innununghung tawtagapanudun kautuhanaꞌ hay Criston impangakun tagapagligtas, lahin dili kanun Haring David? 36 Pan hi Haring David mêtaꞌ nannunghung ha patnubay Ispiritun Apu Diyus,
‘Ambalan Apu Diyus kan Criston Panginuun ku,
“Mitnu ka ha kanan ku,
Angga ha mapasuku ku kamuy kamun kawkapati!” ’†
37 Hapaêg, nu binawêg Haring David Panginuun ya Cristo, pakapakun yan nagin lahi dilin Haring David?” Naliliway libun tawu ha panlêlêngê kan Apu Jesus.
Babala Tungkul ha Tawtagapanudun Kautuhan
(Mateo 23:1-36; Lucas 20:45-47)
38 Ambala pun Apu Jesus ha kanan panunudu, “Magꞌingat kawu ha tawtagapanudun kautuhan. Labayaꞌ labay lan mamasyalaꞌ nakasuut barun panudu. Buy labayaꞌ labay lan batiin hila ta igalang ha matawung rugal. 39 Labay lan mitnu ha itnuwan pandangal ha biyag pamititipunan Hawjudio buy ha libun handaan. 40 Inluluku lay bawbalꞌu takay makuwa lay ari arian libun ati. Buy kinakadangan lay panalangin la ta impapaakit lan mahampat hila. Kaya mas mabiyataꞌ parusan tanggapên la.”
Hay Alay Balꞌu
(Lucas 21:1-4)
41 Nitnu hi Apu Jesus ha danin pamiantiyan alay baistu ha timplu buy binabalay nay tawtawung naynanabun alay. Madlan mangayamanaꞌ naynabun mangamhakaꞌ alaga. 42 Mayin gihay mairapaꞌ balꞌu baistun nagdani buy naynabun luway barya. 43 Binawêg Apu Jesus ya tawtagahunul na ta innunghung, “Pakalêngꞌên yuy inunghung ku kayu, mas mamhakaꞌ inꞌibin balꞌu kisa ha inꞌibi lan laat. 44 Ta hilan laat namꞌin dilin subran pira la. Nuwa hay balꞌu, inꞌibi nan laataꞌ panyaliw nan maêkan na.”
* 12:15 pira: Ha Griego, dinaryu. Hay dinaryu, pirang Romano. Hay alagan habatu katumbas walun buyanaꞌ suwildu. † 12:36 Salmo 110:1