4
Àjàŋ yìi mə Devil à lɛ ŋkwàꞌànə̀ Yesu aà
(Mt. 1.1-11; Mk. 1.12-13)
1 Yesu a lô wa ŋkǐ Jordan, Àzwì Nwî a luu ghu nu, nlɔgə yi ntsyasə a ntaꞌa mɨwɛ̀ɛ̀ mɨwɛ̀ɛ̀ 2 a tswê ghu mɨtugə mɨ njwi mɨ̀ghum mi nɨkwà, Devil a kwàꞌànə̀ yi. A nɨ ǹdùu njwi mà jû, kaa à lɛ ŋwaꞌǎ ayoò tsu jɨ̂; ǹjwi jya mɨghum mi nɨkwà kà maa ntsya, ǹjì ɨ yaŋə̀ yi. 3 Devil a swoŋ ghu mbo mə, “Mbə ò bə Mu Nwì, ò swoŋ a mbô ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀ yû mə tâ ɨ̀ bəŋ ntɨgə abaà.” 4 Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî mə, ‘kaa ŋù à sɨ ntɨ̀ɨ̀ tswe nloŋ aa tsiꞌì àbaa yuyu bə̂.+’ ”
5 Devil a bû ǹlɔgə yi ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ ghu a ndəŋ, ndɨꞌɨ ɨtoò tsɨ̀m jìi mə bɨ̀fɔ̀ bɨ mbi bù saꞌa aa ghu mbo tsiꞌǐ nɨ mû ǹtsirə̀ nòò, 6 ǹswoŋ ghu mbo mə, “Mə̀ ka fa adaꞌa a mbo wò mə tâ ò ka mbuꞌutə ɨtoo mà jû tsiꞌì tsɨ̀m tâ ɨ̀ kɨ ŋka ŋghaꞌasə nɨ̂ ghô; ǹloŋ mə bɨ fà mə ɨtoo mà jû tsiꞌì tsɨ̀m a mbo mə̀, mə̀ tswê nɨ̀ mɨ̀dàꞌà a mfa a mbo ŋù yìi mə mə̀ kɔ̀ŋə aà. 7 Tsɨ̂tsɔ̀ŋ, m̀bə ò bii mə ò ka mii gha, boŋ mə̀ ka fa ɨtoo mà jû tâ ò tɨgə mbuꞌutə.” 8 Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə Nwì mə,
‘Ka mii tsiꞌì M̀màꞌàmbî Nwìŋgɔ̀ŋ ghò,
ŋ̀kɨɨ ŋka mfaꞌa tsiꞌì ghu mbo yuyu.+’ ”
9 Devil a bû ǹlɔgə Yesu ŋghɛɛ nɨ ghu a Yerusalem, ǹtɛꞌɛ yi wa atu nɨdòò nɨ ndâmàꞌanwì, ǹswoŋ ghu mbo mə, “Mbə ò bə Mu Nwì, ò tsɔꞌɔnə̀ ǹlo fàa atu nda nnàŋə a nsyɛ̂; 10 ǹloŋ mə bɨ ŋwaꞌanə a mûm àŋwàꞌànə̀ Nwî mə,
‘Nwì à ka swoŋ a mbo baangel bi nloŋə gho
mə tâ bɨ̀ ka mbɛ nɨ̂ ghô,’
11 ŋ̀kɨ mbu nswoŋ mə,
‘Bo ka tɨgə ŋɛɛ gho ɨ tugɨtə a mbo bo a ndəŋ
mbɨ̀ꞌɨ̀ ò tumə̀ àkòrə̂ yo a nɨ̂ ŋ̀gɔ̀ꞌɔ̀.’+ ”
12 Yesu a kwiꞌi ghu mbo mə, “Àŋwàꞌànə̀ Nwî a swoŋ mə, ‘Tsùu a Mmàꞌàmbî Nwɨ̀ŋgɔ̀ŋ ghǒ kwàꞌànə̀.’+ ” 13 Nòò yìi mə Devil à lɛ màŋsə a ŋkwàꞌànə Yesu aa, à lɛ mmàꞌàtə̀ yi ŋghɛɛ yi, nyweꞌe a noò yìi mə à lɛ mbù ntswe nɨ̂ àbwarə yî dàŋ aà.
Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ nlɔ̀gɨ̀nə afàꞌâ yi a Galilea aà
(Mt. 4.12-17; Mk. 1.14-15)
14 Yesu a màꞌàtə̀ m̀bu mbɨ̀ɨ̀ fu a Galilea, nluu nɨ mɨ̀dàꞌà mɨ Azwì Nwî. Ŋ̀gàn ǹloŋ ŋgaa yì ɨ ghɛɛ̀ nɨ̂ ɨ̀dɨ̀gə tsɨ̀m jìi mə ɨ lɛ ŋkarɨsə Galilea aà. 15 Yesu a ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ǹtɨgə ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî a ndâŋghòtə baYuda, bə̀ bɨtsɨ̀m bɨ ghaꞌasə̀ nìi.
Àjàŋ yìi mə bɨ lɛ ntuu Yesu a Nazareth aà
(Mt. 13.53-58; Mk. 6.1-6)
16 Yesu a ghɛɛ̀ a Nazareth a adɨgə yìi mə à lɛ ŋkwe ghu aà; à ghɛ̀ɛ̀ mə̂ aa ŋkuu a ndâghòtə a ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ ghaꞌasə ŋghɨrə a njwîŋ̀gɔ̀ŋ aà, m̀bɨɨnə ntəə a ndəŋ a ntwoŋ nɨ̀ghàà nɨ Nwî, 17 bɨ fâ àŋwàꞌànə ŋgàŋntoò Nwì Yesaiah ghu mbo, a ŋaꞌà àŋwàꞌànə̀ ya, nyə adɨgə ya yìi mə bɨ lɛ ŋŋwàꞌànə̀ ghu mə,
18 “Àzwǐ Mmàꞌàmbi a tswe a nu mə̀,
ǹloŋ mə à tsɔ̀ꞌɔ gha mə mə̀ mə̀ ka nswoŋ ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ a mbô ŋ̀gàŋə̂fum.
À tòo gha mə tâ mə̀ kɛꞌɛnə a mbo ŋ̀gàŋətsaŋ mə bɨ ka fiꞌisə waa,
ɨ kɨɨ swoŋə a mbo bɨ̀fə̀ꞌə̀nə̀ mə tâ bɨ̀ ka nyə ɨdɨgə.
Bə̀ bìi mə bɨ nɨꞌɨ nɨ̂ waa laa bɨ ka kɛntə a nɨ̀ꞌɨ bo,
19 ɨ kɨɨ kɛ̀ꞌɛ̀nə̀ a mbo bə̀ mə nòò yìi mə Mmàꞌàmbî à ka ghɨ̀rə ɨ̀bɔ̀ŋ a nu bo aà à kùꞌù mə̂.”+
20 À màŋsə̀ mə̂ aa, ŋkusə àŋwàꞌànə̀ ya mfa fu a mbo ŋgàŋàfàꞌà ǹdâŋghotə wâ, ǹtɨgə ntswe a nsyɛ̂. Miꞌi mɨ bə̂ bɨ̀tsɨ̀m wa nda mɨ bəŋkə̀ ǹtɨgə nlii nìi. 21 A lɔ̀gɨ̀nə̀ ǹtɨgə nswoŋ a mbo bo mə, “Sìi, ànnù yìi mə bɨ ŋwaꞌanə fàa adɨgə aŋwàꞌànə̀ aa, a fɛ̀ꞌɛ̀ mə̂ mboontə nɨ̀ yuꞌù.” 22 Bə̀ bɨtsɨ̀m bɨ lɛ sɨ tɨgə nswoŋ ɨnnù jî sɨgɨ̀nə̀ ǹloŋ ŋgaà yì. Ŋ̀kɨɨ yɛrə nɨ mɨ̀ghàà mɨ mbɔɔnə mìi mə lɛ sɨ fɛ̀ꞌɛ̀ ghu ntsù aà; ǹtɨgə nswoŋ nɨ mə, “À sɨ̀ tsiꞌì mu Joseph wa à ghuà bə aa ɛ?”
23 Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “ Mə̀ zi mə nɨ̀ ka swoŋ nɨghàà nî nǎnaa nuà a mbo mə̀, ‘Dokta, tsuꞌu ɨbɨ̀ɨnû ghô; ɨ ghɛ̀ɛ̀ nɨ̂ m̀bìì swoŋ mə tâ mə̀ kɨ ŋghɨrə ɨnnù jî yɛ̌yɛrə jìi mə nɨ̀ kɨ̀ yuꞌu mə mə̀ kɨ̀ ghɨ̀rə a Kapernaum aa, fàa nɨkurə bù.’ ” 24 Yesu a ghɛɛ̀ nɨ̂ m̀bìì ǹswoŋ mə, “Tsiꞌǐ annù nɨ̂ŋkòŋ, mə̀ swoŋ a mbo bù mə kaa bɨ sɨ ŋgàŋntoo a alaꞌa bo bii. 25 La mə̀ swoŋ tsiꞌì ànnù nɨ̂ŋkoŋ a mbo bù mə, bɨ̀kwìꞌì bɨ bâŋgyɛ̀ bî ghàꞌàtə̀ bɨ lɛ ntswe a alaꞌa Israel wa noò Elijah, mə Nwì a lɛ ntsetə aburə atu ɨ̀lòò ji tarə nɨ bɨ̀sàŋ bi ntoꞌo, kaa mbə̀ŋ waꞌà loo, mɨ̀kwenə̀ yî ǹtɨ̀ɨ̀ a kuu wa alaꞌà. 26 Kaa Nwì à lɛ waꞌǎ Elijah a mbo ŋù dàŋ too ntsyatə mâŋgyɛ Zarephath yuyu yìi mə à lɛ ntswe a alaꞌa Sidon, mbə ŋkwiꞌi màŋgyɛ̀ aà. 27 Ŋ̀gàŋəkɨ̀kwen ɨ lɛ ntswe a alaꞌa Israel ŋghaꞌa wâ noò ŋ̀gàŋntoò Nwì Elisha; a kɨ̂ mmɛ tsiꞌì Naaman, ŋù baSyria yìi mə bɨ lɛ ghùrə akɨ̀kwen yi.”
28 Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe wa ndâŋghòtə aa, bɨ yùꞌù mə annù yìi mə Yesu à swòŋ aa, ǹtɔ̀ŋə̂ waa ɨ naŋsə̀ ǹlwi, 29 bo bɨɨ̀nə̀, ǹtii yi mfɛꞌɛ nɨ ghu wa mûm àlaꞌa bo, ǹlɔgə yi ŋkɔꞌɔ ŋghɛɛ nɨ ghu a mbɛ̀ɛ̀ ntaꞌa yìi mə bɨ̀ lɛ mbɔɔ alaꞌa ya ghu aà, a adɨgə yìi mə mbaa ɨ lɛ ntswe ghu aa mə bɨ bɨŋsə yi ghu. 30 La Yesu a bâŋnə̀ ǹtsya a tɨtɨ̀ɨ bo ŋghɛɛ yi.
Ŋù yì mɔꞌɔ yìi mə à lɛ ntswe nɨ̂ àzwì yî bɨ̂ aà
(Mk. 1.21-28)
31 Yesu a maꞌàtə̀ ǹsɨgə ŋghɛɛ a Kapernaum, yìi mə à nɨ njɔ̀ꞌɔ̀ àlaꞌa yì mɔ̀ꞌɔ a Galilea aà. À bə a njwîŋgɔ̀ŋ a ghɛɛ̀ ŋ̀ka ndɨꞌɨ nɨ̂ ànnù Nwî. 32 Bə̀ yɛrə̀ a ajàŋ yìi mə à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ̀ aà, ǹloŋ mə nɨ̀ghàà ni nɨ lɛ ntswe nɨ àdàꞌà. 33 Ŋù yî mɔ̀ꞌɔ à lɛ ntswe wa ndâŋghòtə mə à lɛ ntswe nɨ̂ àzwì demon yî bɨ̂. À yə̀ mə̂ Yesu aa, nyəꞌə tsiꞌì nɨ̀ ǹjì yî ǹtɨ̀ɨ̀, ǹswoŋ mə, 34 “Ah! Màꞌàtə̀ yiꞌi! Ò tswe aa nɨ̂ àkə̀ biꞌinə̀, a Yesu, mu Nazareth? Ò zi aa a ntâ ŋ̀gɨꞌɨ a nu bìꞌì aa ɛ? Wa mə̀ zi ŋû yìi mə ò nɨ ghu aà. Ò bə aa Yu wa yìi mə à Laa màŋsə̀, ǹlo a mbo Nwì aà.”
35 La Yesu a wenə̀ yi nswoŋ mə, “Kutə ntsû ghô, fɛ̀ꞌɛ̀ ghu nû!” Àzwì yî bɨ ya a maꞌà ŋû wa a nsyɛ a tɨtɨ̀ɨ bo, m̀fɛꞌɛ ghu nû, la kaa waꞌà yi bâŋnə̀ ǹləənsə.
36 Bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi bɨ lɛ ntswe wa nda aa, bɨ yɛrə̀ ǹtɨgə nswoŋə bo nɨ bo mə, “Àa ajàŋə mbuu nɨghàa akə a yuà aa ɛ? Ǹloŋ mə à wenə ɨzwì jî bɨ nɨ̀ àdàꞌà bo bɨ̀ mɨ̀tɨ̀ɨ̀ ɨ fɛꞌɛ̀kə̀.” 37 Ŋ̀gàn yì ɨ̀ lɛ ŋghɛ̀ɛ̀ a ɨdɨgə tsɨ̀m maa mbùꞌù àlàꞌà.
Àjàŋ yìi mə Yesu à lɛ ŋghùrə bə̂ bî ghàꞌàtə̀ aà
(Mt. 8.14-17; Mk. 1.29-34)
38 Yesu a maꞌàtə̀ ǹdâŋghòtə ya ŋghɛ̀ɛ̀ ŋ̀kuu a nda Simon. Maa noò nɔ̂ŋsə Simon a tswê nɨ fibà yî ǹtɨ̀ɨ̀. Bɨ twoŋə̀ yi mə tâ à zi ŋkwɛtə yi. 39 Yesu a zî ǹtəə wa mbɛ̀ɛ̀ ɨ̀kùu màŋgyɛ̀ wa, ŋwenə fibà wa nswoŋ mə tâ à maꞌatə yi. À swòŋ mə̂ tɨ màŋsə̀ aa fibà wa a maꞌatə mâŋgyɛ̀ wa a burə̀ m̀bɨɨ̀nə̀ ntɨgə nlɔɔ mɨjɨ fa a mbo bo.
40 Nòò à kà mə̂ aa ntso, bə̀ bɨ̀tsɨ̀m bìi mə bɨ lɛ ntswe nɨ ŋ̀gàŋmɨghɔ̀ɔ̀, jìi mə ɨ lɛ tswe nɨ mɨ̀ghɔ̀ɔ̀ tsiꞌǐ ɨbəŋ ɨbəŋ aa, bɨ lɔgə̀ ǹzi nɨ ju a mbo Yesu; a nɔ̂ŋsə̀ m̀bô mi a atu bo yî mɔ̀ꞌɔ yî mɔ̀ꞌɔ, ŋghurə waa. 41 Ɨ̀zwì jî bɨ ɨ lɛ ŋkɨ mfɛꞌɛ a atoꞌo bì ghàꞌàtə̀, ǹyəꞌənə mə, “Ò laa mbə Mu Nwì!” Lâ Yesu a wenə̀ waa kaa waꞌà màꞌàtə̀ mə tâ bo ghaa nloŋ mə ɨ̀zwì jya ɨ lɛ nzi mə Yesu à laa mbə Ayɔꞌɔ̀ Nwì wâ.
Àjàŋ mə Yesu à lɛ sɨ dɨ̀ꞌɨ annù a ndâŋghòtə aà
(Mk. 1.35-39)
42 Àbɛ̀ɛ̀ a kà mə̂ aa mfuꞌu Yesu a maꞌàtə̀ mûm àlaꞌa ya ŋghɛ̀ɛ̀ a adɨgə yìi kaa bə̀ lɛ ŋwaꞌà ghu tswê. Bə̀ bya bɨ tɨgə̀ ǹlɔɔ nìi, ŋghɛɛ nyə adɨgə yìi mə à lɛ ntswe ghu aa, kaa waꞌà bù mbii mə à maꞌatə waa. 43 La Yesu a swoŋ a mbo bo mə, “Mə̀ tswe nɨ̀ ŋ̀ka nsɛ̀ɛ̀nsə ntoo yì ǹsɨgɨ̀nə̀ ǹloŋə annù nɨfɔ̀ Nwî ya a mɨkurə mi mɔꞌɔ̀; ǹloŋ mə à nɨ̂ ǹjiꞌì ànnù yìi mə bɨ lɛ ntoo gha fàa mbi ghu aà.”
44 Maa ajàŋ a tɨgə̀ ŋ̀ghɛɛ ntɨgə nswoŋə nɨ̂ ànnù Nwî a mûm ndaŋghòtə jìi ɨ lɛ ntswe a Yudea aà.
+ 4:4 Deut. 8.3 + 4:8 Deut. 6.13 + 4:11 Ps. 91.11-12 + 4:12 Deut. 6.16 + 4:19 Yes. 61.1-2