6
Kã́mabogↄↄzĩ
(Mat 12.1-14, Maa 2.23-3.6)
1 Kã́mabogↄↄe zĩ́ Yesu lɛ́ pã blɛ bua, ↄ̃ aà ìwaↄ pↄ́wɛna wòlo aa a suumpà ń ↄu, aalɛ só.* 2 Ɔ̃ Falisieↄ ònɛ́: Bↄ́yãi álɛ yã́ pↄ́ dɛ wà kɛ kã́mabogↄↄzĩo kɛi? 3 Yesu wèmá à mɛ̀: Lá Davidi ń a gbɛ̃́ↄ kɛ̀ gↄↄ pↄ́ nↄana lɛ́ ń dɛ, i a kyokɛo lé? 4 À gɛ̃̀ Lua ua, à pɛ̃ɛ pↄ́ wa kàlɛ Luaɛ sɛ sò, a kpà a gbɛ̃́ↄwa,† pɛ̃ɛ pↄ́ gbɛ̃e lí sóo, sema sa'onaↄ bàasio.‡ 5 Ɔ̃ Yesu ònɛ́: Gbɛ̃nazĩn Nɛ́ mɛ́ iko vĩ kã́mabogↄↄwa.
6 Kã́mabogↄↄ pãle zĩ́ lↄ Yesu gɛ̃̀ lousisikpɛu, àlɛ yãdanɛ́. Gↄ̃ɛe ku we, aà ↄplaa imia. 7 Mↄizi ikoyãdanɛdeↄ ń Falisiↄ lɛ́ Yesu kpakpa, tó a gbɛ̃́pi gbã́gbã kã́mabogↄↄzĩ, wi e yãdaaàla. 8 À ń làasoo dↄ̃̀, ↄ̃ a ò gbɛ̃́ pↄ́ a ↄ imiapiɛ: Fɛlɛ zɛ zã guu. Kɛ́ à fɛ̀lɛ zɛ̀ we, 9 ↄ̃ Yesu ònɛ́: Málɛ á láɛ. A zɛvĩ wà yãmaakɛ kã́mabogↄↄzĩ yã̀, ge yãvãiɛ? Wà gbɛ̃́ misi yã̀, ge wà aà dɛɛ? 10 Yesu wɛpã̀ńla ḿpii, ↄ̃ a ò gbɛ̃́ pↄ́ a ↄ imiapiɛ: Ǹ n ↄpi poo. Kɛ́ a pòo, ↄ̃ aà ↄ sù a gbɛu. 11 Falisiↄ pↄ fɛ̃̀ maamaa, ↄ̃ aa lɛkpàaĩ Yesuzi lá aa kɛɛ̀ yã́ musu.
Ìwa gbɛ̃ↄn kuɛplaↄ sɛa
(Mat 5.1-12, 10.1-4, Maa 3.13-19)
12 Gↄↄ bee Yesu bↄ̀ gɛ̀ wabikɛi sĩ̀sĩ musu, ↄ̃ a kú ń wabikɛa Luawao e gu gɛ̀ dↄ̀ò. 13 Kɛ́ gu dↄ̀, ↄ̃ à a ìwaↄ kã̀aa, à gbɛ̃ↄn kuɛplaↄ sɛ̀ ń guu à ń dílɛ zĩnaↄ ũ. 14 Gbɛ̃́piↄ tↄ́n kɛ: Simↄↄ pↄ́ à tↄkpàɛ̀ Piɛɛ, aà dãuna Ãndelee, Zaaki, Zãa, Filipi, Batelemii, 15 Matiee, Tomaa, Alafe nɛ́ Zaaki, Simↄↄ pↄ́ wì oɛ̀ Gínzĩao, 16 Zaaki nɛ́ Yudasi ń Yudasi Isaliↄti pↄ́ gↄ̃̀ Yesu bↄnkpɛde ũo.
17 Yesu pìlańnↄ à zɛ̀ gusalalaa, gu pↄ́ aà ìwa kĩniↄ ń bílao kuu. Aa bↄ̀ Yelusalɛũɛ ń Yude bùsuo píi ń ísialɛ wɛ̃́lɛ pↄ́ kú Tii ń Sidↄ̃o saɛↄ. 18 Aa mↄ̀ aà yãmai, mɛ́ kɛ́ aà ń gbã́gbã ń ń gyãↄ yã́i. Gbɛ̃́ pↄ́ tã́a lɛ́ ĩadamáↄ gbã̀gbã lↄ. 19 Gbɛ̃́pii lɛ́ wɛɛlɛ ↄkãwà, asa gbãa lɛ́ bↄ aà guu, àlɛ gbɛ̃́pii gbãgbãɛ.
20 Ɔ̃ à wɛsɛ̀ a ìwaↄ gwà à mɛ̀:
Báaadeↄn á gbɛ̃́ pↄ́ álɛ taasikɛↄ ũ,
asa kpala pↄ́ bↄ̀ Lua kĩ́i dɛ á pↄ́ ũɛ.
21 Báaadeↄn á gbɛ̃́ pↄ́ nↄana lɛ́ á dɛ gbãↄ ũ,
asa á kã́.
Báaadeↄn á gbɛ̃́ pↄ́ álɛ ↄ́ↄlↄ gbãↄ ũ,
asa á yáalↄ.
22 Báaadeↄn á ũ, tó wà zàágu mɛ́ wà gìázi,
mɛ́ wà á sↄ̃sↄ̃ mɛ́ wà á tↄbɛ̃ɛsì Gbɛ̃nazĩn Nɛ́ yã́i.
23 Gↄↄ pↄ́ yã́ beeↄ á lé, àↄ vĩvĩ ń pↄnao, asa á asea zↄ̃ↄ luabɛ. Beewa an deziↄ kɛ̀ ãnabiↄnɛ.
24 Waiyoo á ↄdeↄ,
a mɛ nama è kↄ̀.
25 Waiyoo á gbɛ̃́ pↄ́ á kãa gbãↄ,
nↄana a á dɛ.
Waiyoo á gbɛ̃́ pↄ́ álɛ yáalↄ gbãↄ,
á wɛ̃nakɛ, á ↄ́ↄlↄ.
26 Waiyoo ápiↄ, tó gbɛ̃́pii lɛ́ á tↄnasi,
asa beewa an deziↄ kɛ̀ ãnabi ɛgɛnaↄnɛ.
Yea ibɛɛzi
(Mat 5.38-48)
27 Málɛ o á gbɛ̃́ pↄ́ álɛ ma yãmaↄnɛɛ, àↄ ye á ibɛɛↄzi, à maakɛ gbɛ̃́ pↄ́ zaáguↄnɛ. 28 À samaa'o gbɛ̃́ pↄ́ aaì savãi'oɛ́ↄnɛ. À wabikɛ gbɛ̃́ pↄ́ aaì ĩadawáↄnɛ. 29 Tó gbɛ̃́ n sãnkɛ n gɛɛ dowa, ǹ ado dↄɛ̀ lↄ. Tó gbɛ̃́ n ulada sìma, ńsu giɛ̀ ń n danziioo. 30 Pↄ́ pↄ́ gbɛ̃́ gbɛ̀ama píi kpawà. Tó gbɛ̃́ n pↄ́ sìma, ńsu gbɛawào. 31 Lá á ye wà kɛɛ́, à kɛnɛ́ màa sↄ̃. 32 Tó gbɛ̃́ pↄ́ aa yeáziↄ ↄ̃ áliↄ yeńzi, bↄ́ sáau bee vĩi? Baa luayãdansaiↄ ìↄ ye gbɛ̃́ pↄ́ yeńziↄziɛ. 33 Tó gbɛ̃́ pↄ́ aaì maakɛɛ́ↄ ↄ̃ áli maakɛnɛ́, bↄ́ sáau bee vĩi? Baa luayãdansaiↄ ì kɛ màaɛ. 34 Tó gbɛ̃́ pↄ́ á wɛ́ dↄi à pↄ́ emáↄ ↄ̃ áli pↄ́ sɛ̃anɛ́, bↄ́ sáau bee vĩi? Asa luayãdansaiↄ ì pↄ́ sɛ̃akↄ̃ɛ a ea a lɛ́ gbɛu yã́iɛ. 35 Àↄ ye á ibɛɛↄzi à maakɛnɛ́, à pↄ́ sɛ̃anɛ́ wɛdↄisai, í asea zↄ̃ↄ e, íↄ dɛ Musude nɛ́ↄ ũ, asa ì maakɛ guluↄnɛ ń gbɛ̃vãiↄɛ. 36 Àↄ sósobi vĩ lá á Mae sósobi vĩwa.
Kↄ̃ tàae'ea
(Mat 7.1-6)
37 Ásuli gbɛ̃́ tàae eo, Lua a á tàae e sↄ̃o. Ásuli yãda gbɛ̃́ao, Lua a yãdaálao. À sùuukɛ ń gbɛ̃́ↄ, Lua i sùuukɛánↄ. 38 À gbɛ̃́ gba pↄ́, Lua i á gba. A zaa maa pↄ́ á gbɛ̃̀gbɛ̃ à wɛ̃̀ à pà yɛlɛlɛ káɛ́ á ula lɛ́u. Asa zaa pↄ́ ń yↄ̃̀u gbɛ̃́ɛ ↄ̃ Lua a yↄ̃unɛ sↄ̃.
39 Ɔ̃ à yãtaa ònɛ́ à mɛ̀: Vĩ̀a a fↄ̃ dↄaa vĩ̀aɛe? An pla ḿpii aa zu ɛuo lé? 40 Ìwa líↄ dɛ a diilao. Gbɛ̃́ pↄ́ yãdàda a làa dɛ lá a diiwaɛ. 41 Bↄ́yãi ńlɛ sɛ̃̀kↄna pↄ́ da n gbɛ̃́dee wɛ́u e, mɛ́ ńlɛ lí miↄna pↄ́ da n wɛ́u yãdao ni? 42 N gbɛ̃́ pↄ́ ńlɛ lí miↄna pↄ́ da n wɛ́u eo, kpelewa ńyↄ̃ e o n gbɛ̃́deeɛ aà to ǹ sɛ̃̀kↄna pↄ́ da aà wɛ́u bↄɛ̀i? Mↄafilide! Limiↄna pↄ́ da n wɛ́u bↄ gĩa, ní gu'e wásawasa kɛ́ ǹ sɛ̃̀kↄna pↄ́ kú n gbɛ̃́dee wɛ́u bↄɛ̀.
Gbɛ̃́ dↄ̃a a yãkɛawa
(Mat 7.15-27, 12.33-37)
43 Lí maa lí nɛ́ vãi io, lí vãi lí nɛ́ maa io. 44 Wì lí píi dↄ̃ a bɛwaɛ. Wìli kpa bo lɛ̀ líwao, wìli kukɛ kàelɛwao. 45 Gbɛ̃maa ì maa bↄ a sↄ̃̀ làasoo maaↄ guuɛ. Gbɛ̃vãi sↄ̃ ì vãi bↄ a sↄ̃̀ làasoo vãiↄ guuɛ. Asa yã́ pↄ́ kↄ̃̀ sↄ̃ guu ↄ̃ lɛ́ ì o.
46 Bↄ́yãi iↄ ma sisi Dii, Dii, mɛ́ ili yã́ pↄ́ má ò kɛo ni? 47 Gbɛ̃́ pↄ́ mↄ̀ ma kĩ́i à ma yãmà mɛ́ a kɛ̀, má ↄlↄɛ́ lá ade dɛ. 48 A dɛ lán ɛ̃bona pↄ́ ɛyↄ̃̀ zã̀zã à kpɛ́ kpàlɛ gbɛwawaɛ. Kɛ́ swa pà, í dàgua à kà kpɛ́pizi, i deeo, kɛ́ wa bò maa yã́i. 49 Gbɛ̃́ pↄ́ lɛ́ ma yãma mɛ́ àlɛ kɛo dɛ lán ɛ̃bona pↄ́ kpɛ́ kpàlɛ tↄↄlɛa pã ɛ̃yↄ̃saiwaɛ. Kɛ́ swa'i kài, ↄ̃ à kwɛ̀ gↄ̃̀ↄ. Kpɛ́pi ↄ̃̀ↄkpaa kɛ̀ zↄ̃ↄ.
* 6:1 Iko 23.25 † 6:4 1Sam 21.1-6 ‡ 6:4 Lev 24.9