7
Stefano anadzihehera
mbere za ngambi
1 Phahi mlavyadzi-sadaka mkpwulu wamuuza Stefano, “Dze mambo gano ni ga kpweli?” 2 +Naye Stefano achiamba, “Enehu na ano baba, niphundzani! Mwenyezi Mlungu wamtsembukira mkare wehu Burahimu wakati acheresagala Mesopotamia, kabila kadzangbwe kpwendasagala Harani. 3 Mlungu wamuamba, ‘Uka kpwenye tsi yenu, uriche mbarizo na nduguzo na uphiye tsi ambayo nindakuonyesa.’ 4 +Hipho, watsama tsi ya Akalidayo na achendasagala Harani. Bada ya chifo cha ise, Mlungu wamtsamiza hadi tsi hino mriyo mwimwi hivi sambi. 5 +Wakati hinyo Mlungu kayamupha Burahimu hata nyago mwenga ya tsi iyo ikale yakpwe. Ela wamlaga kala andamupha na badaye ikale ya vivyazivye, hata dzagbwe Burahimu mwenye kala kana mwana wakati na hinyo. 6 +Mlungu wamuamba Burahimu, ‘Uvyazio undakala ujenini tsi ambayo siyo yao, na atu a tsi iyo andaahenda akale atumwa na andaatesa miaka magana mane. 7 +Ela nindaatiya adabu hara atu ndioahenda atumwa, chisha badaye uvyazio undatsama tsi iyo na wedze uniabudu hipha.’ 8 +Alafu Mlungu wahenda tsatsa ikale ishara ya chilagane cha iye na Burahimu. Phahi, badaye Burahimu wavyala Isaka na achimdeka ariphokala ana siku nane. Naye Isaka ariphovyala Jakobo wamtiya tsatsani, naye Jakobo achivyala ana kumi na airi, akarengbwa a mbari kumi na mbiri za Aiziraeli.
9 +“Hinya ana a Jakobo amuonera wivu Yusufu na achimguza akakale mtumwa hiko Misiri. Ela Mlungu wamrinda, 10 +na achimtivya na mashaka gosi. Mlungu wamjaliya marifwa na achimuhenda aonekane mnono kpwa Farao, mfalume wa Misiri. Hipho, mfalume wamuika mkpwulu wa tsi ya Misiri na muimirizi wa nyumbaye. 11 +Alafu kpwakala na ndzala kali Misiri yosi na Kanani, ambayo yagayisa sana atu, na hinyo akare ehu achikala taana chakurya. 12 Phahi Jakobo ariphosikira kukala Misiri kuna chakurya, wahuma anae, yani akare ehu, kuphiya Misiri kano ya kpwandza. 13 +Charo cha phiri, Yusufu wakpwendadzimanyisa kpwa nduguze, na piya mfalume wa Misiri waphaha habari kuhusu ndugungbwa za Yusufu na ise yao. 14 +Badaye Yusufu wahuma atu alungirwe ise, na abarie osi ili edze Misiri. Jumula osi kala ni atu mirongo sabaa na atsano. 15 +Phahi Jakobo waphiya Misiri, ambako ndiko kofwa iye na akare ehu. 16 +Miri yao yauyizwa Shekemu, ambako yakpwendazikpwa vikurani pha Burahimu ambapho kala akaphagula na uvyazingbwa wa Hamori kpwa chiasi fulani cha pesa.
17 +“Wakati uriphofika wa Mlungu kumtimizira Burahimu ahadiye ya kutuluza uvyaziwe utumwani, Ayahudi kala akaenjerezeka sana hiko Misiri. 18 Alafu mfalume wanjina, ambaye kala kamanya rorosi kuhusu Yusufu, watawala Misiri. 19 +Warihendera uyi kabila rehu na kuagayisa akare ehu kpwa kualazimisha aike ana aho atsanga kondze ili afwe. 20 +Wakati na hinyo ndipho Musa phovyalwa, naye kala ni mnono sana mbere za Mlungu. Warerwa nyumbani mwa ise miezi mihahu, 21 +na ariphoikpwa kondze ili afwe, mwana mchetu wa Farao wamtsola na achimrera kama mwanawe. 22 Musa wafundzwa marifwa gosi ga Amisiri na achikala mutu mashuhuri wa kugomba na hata kuhenda.
23 +“Musa ariphokala ana miaka mirongo mine, wakata shauri kpwendanyendekera Aiziraeli ayae. 24 Hiko arikophiya, wakpwendamuona Muiziraeli myawe anateswa ni Mmisiri. Hipho, Musa wamkanira myawe na achidziriphiza kpwa kumuolaga yuya Mmisiri. 25 (Musa kala anaona hinyo Aiziraeli ayae andamanya kala Mlungu anamhumira iye kuaokola, ela taayamanya.) 26 Siku ya phiriye, Musa waona Aiziraeli airi anapigana, achijeza kuasuluhisha achiamba, ‘Enehu, amba mwi mu ndugu, mbona munaheha?’ 27 Ela yuya ambaye kala anamlumiza myawe, wamsukuma Musa kanda na achimuamba, ‘Ni ani yekuhenda mtawala wehu na muamuli wehu? 28 Hebu unalonda uniolage dza vira vyomuolaga yuya Mmisiri dzana?’ 29 +Musa ariphosikira hivyo, wachimbira achiphiya tsi ya Midiani. Waishi kuko na achivyala ana airi a chilume.
30 +“Bada ya miaka mirongo mine kutsapa, malaika wamtsembukira Musa weruni phephi na Mwango Sinai. Hipho wamtsembukira na mfwano wa jimbijimbi ra moho kpwenye chitsaka cha miya. 31 Musa ariphoona vira, watezeka. Ariphokala anasengera phephi ili aphaloleto, wasikira sauti ya Mlungu inaamba, 32 ‘Mimi ni Mlungu wa akareo, ni Mlungu wa Burahimu, wa Isaka na wa Jakobo.’ Hipho, Musa wagbwirwa ni mchecheta kpwa wuoga hata kayalonda tsona kuphalola. 33 Alafu Mlungu achimuamba, ‘Vula virahuvyo, mana pho uimirepho ni phatu phatakatifu. 34 Kpwa kpweli nikaona mateso ga atu angu hiko Misiri. Nikasikira chiriro chao na nkedzaaokola. Sambi, ndzo hipha ili nikuhume hiko Misiri.’
35 +“Musa yuhiyu ndiye yeremewa ni Aiziraeli, achimuamba, ‘Ni ani yekuhenda mtawala wehu na muamuli wehu?’ Iye ndiye yehumwa ni Mlungu akakale mtawala na mkomboli wao, wakati ariphotsembukirwa ni malaika phara chitsaka cha miya. 36 +Iye ndiye ariyetsamiza Ayahudi kula Misiri na achihendera vilinje na maajabu ariphokala Misiri na hiko Bahari ya Shamu, na ariphokala weruni miaka mirongo mine. 37 +Musa ye iye ndiye yeaambira Aiziraeli, ‘Mlungu andazula nabii dza mimi kula kahi ya nyo atu enu enye.’ 38 +Musa yehiye ndiye yekala phamwenga na Aiziraeli ariphokala akakusanyika phamwenga hiko weruni. Ndiye yehewa malagizo ni malaika dzulu ya Mwango Sinai ariphokala na akare ehu. Tsona ndiye yehewa maneno garehago uzima aurehere sisi.
39 “Ela akare ehu arema kumphundza, achimkahala na achiaza kuuya Misiri. 40 +Amuamba Aruni, ‘Hutengezere milungu ambayo indahulongoza njirani. Kpwa mana hiye Musa ye wahulavya Misiri tahumanya gomphaha.’ 41 +Wakati hinyo ndipho ariphotengeza chizuka cha mfwano wa ndzau. Achiilavira sadaka; ahendera sharee chitu ambacho ahendachitengeza nyo enye. 42 +Ela Mlungu wagaluka na achiaaricha aenderere kuabudu nyenyezi za mlunguni, kama vyoandikpwa ni manabii, achiamba:
‘Dze, mwanilavira sadaka za kuochwa na sadaka zanjina,
yo miaka mirongo mine mriphokala ko jangbwani,
mwi atu a nyumba ya Iziraeli?
43 Mwatsukula ro hema ra Moloki,
na chizuka cha nyenyezi ya Refani,
ambavyo kala ni vizuka murivyotengeza ili muviabudu.
Kpwa hivyo nindakutsamizani mkaishi tsi isiyokala yenu, kutsapa tsi ya Babeli.’
44 +“Hiko weruni akare ehu akala na hema ra kumuabudu Mlungu. Ratengezwa viratu Mlungu vyomlagiza Musa, na ratengezwa na mfwano ambao Musa kala akaonyeswa. 45 +Chisha akare ehu a wakati wa Musa arisiza hema ana ao. Aritsukula na achiphiya na Joshuwa na achendateka tsi ya atu anjina ambao kala sio Ayahudi, ambao Mlungu waazoresa mbere za akare ehu. Hema hiro rakala hiko hadi endzi ya Mfalume Daudi. 46 +Mlungu wamjaliya Daudi, naye achivoya ruhusa amdzengere Mlungu wa Jakobo nyumba ya kuishi. 47 +Ela Mfalume Selemani ndiye yemdzengera Mlungu nyumba.
48 “Ela Mwenyezi Mlungu kaishi nyumba zidzengbwazo ni atu; kama arivyogomba nabii Isaya:
49 +‘Mlunguni ni chihi changu cha chifalume
na dunia ni chigogo changu cha kuikira magulu.
Ni nyumba ya viphi yo ndiyonidzengera mwimwi?
Na ni phatu gani ambapho naweza kuoya?
50 Vitu vyosi hivyo navitengeza na mkpwono wangu.’ ”
51 +Phahi Stefano waamba, “Aa! Atu siosikira mwi! Maroho genu ni mafu na masikiro genu ni mazito kugbwira maneno ga Mlungu. Munahenda dambi dza akare enu. Chila wakati munampinga Roho Mtakatifu! 52 Dze, ni nabii yuphi ambaye akare enu taayamgbwayisa? Piya aolaga ahumwa ambao atabiri kpwedza kpwa mutu asiye na lawama wala makosa, ambaye mwimwi mwamsalata na mchimuolaga vi dzuzi-dzuzi. 53 Mwimwi mwahewa Shariya zirizolaviwa kpwa Musa ni malaika, ela mchirema kuzilunga.”
Stefano anaolagbwa
54 Hara angambi ariphosikira hivyo, atsukirwa sana, achiphya roho kpwa utsungu. 55 Ela Roho Mtakatifu wamuinjira Stefano na achimupha uwezo. Achilola dzulu mlunguni na achiona mwanga mkpwulu wa Mlungu, achimuona Jesu aimire mkpwono wa kulume wa Mlungu, phatu pha ishima kulu sana. 56 Achiaambira, “Lolani! Naona mlungu ukafwenuka, na Mutu Yela Mlunguni aimire mkpwono wa kulume wa Mlungu.”
57 Phahi atu osi okala hipho, apiga kululu na achiziba masikiro na mikono. Chisha osi achimuurukira chivyamwenga. 58 Amtsukula hadi kondze ya mudzi na achiandza kumpiga mawe. Mashaidi amupha nguwo zao barobaro mmwenga yeihwa Sauli ili azirinde. 59 Wakati Stefano kala anapigbwa mawe, wavoya Mlungu, achiamba, “Bwana Jesu, phokera roho yangu.” 60 Alafu wachita mavwindi na achipiga kululu, achiamba, “Bwana Mlungu, aswamehe kpwa kuhenda dambi hino.” Bada ya kugomba hivyo, achifwa.
+ 7:2 Mwandzo 12:1 + 7:4 Mwandzo 11:31; Mwandzo 12:4 + 7:5 Mwandzo 12:7; 13:15; 15:18; 17:8 + 7:6 Mwandzo 15:13,14 + 7:7 Kutsama 3:12 + 7:8 Mwandzo 17:10–14; Mwandzo 21:2–4; Mwandzo 25:26; Mwandzo 29:31—35:18 + 7:9 Mwandzo 37:11; Mwandzo 37:28; Mwandzo 39:2,21 + 7:10 Mwandzo 41:39–41 + 7:11 Mwandzo 42:1,2 + 7:13 Mwandzo 45:1; Mwandzo 45:16 + 7:14 Mwandzo 45:9,10,17,18; Mwandzo 46:27 + 7:15 Mwandzo 46:1–7; Mwandzo 49:33 + 7:16 Mwandzo 23:3–16; 33:19; 50:7–13; Joshuwa 24:32 + 7:17 Kutsama 1:7,8 + 7:19 Kutsama 1:10,11; Kutsama 1:22 + 7:20 Kutsama 2:2 + 7:21 Kutsama 2:3–10 + 7:23 Kutsama 2:11–15 + 7:29 Kutsama 18:3,4 + 7:30 Kutsama 3:1–10 + 7:35 Kutsama 2:14 + 7:36 Kutsama 7:3; Kutsama 14:21; Isabu 14:33 + 7:37 Kumbukumbu 18:15,18 + 7:38 Kutsama 19:1—20:17; Kumbukumbu 5:1–33 + 7:40 Kutsama 32:1 + 7:41 Kutsama 32:2–6 + 7:42 Amosi 5:25–27 + 7:44 Kutsama 25:9,40 + 7:45 Joshuwa 3:14–17 + 7:46 2 Samueli 7:1–16; 1 Nyakati 17:1–14 + 7:47 1 Afalume 6:1–38; 2 Nyakati 3:1–17 + 7:49 Isaya 66:1,2 + 7:51 Isaya 63:10