\NormalFont\ShortTitle{Tito}

{\MTB Baruwa ya Paulo yomuandikira

\par }{\MT TITO

\par }{\IMT Tanga mbere

\par }{\IM Tito kala siye Myahudi (soma Agalatia 2:3), ela wakala mfuasi wa Jesu na achikala msaidizi wa Paulo. Wakati Paulo kala anaphirikpwa Rumi, inaonekana kala Tito wasafiri naye mo melini. Ariphotsupira chisuwa cha Kirete (soma chitabu cha
{\BK{Mahendo ga Mitume}} 27:1–12) Tito warichwa ili aterye afuasi a Jesu hiko.

\par }{\IP Baruwa yenye inaeleza mambo mahahu muhimu: Kpwandza, Tito anatambukizwa kuhusu ndzimo za vilongozi a atu a Mlungu, ela zaidi anaonywa adzitenge na ndzimo mbii za atu a Kirete. Phiri, Tito anashauriwa jinsi ya kufundza makundi tafwauti ga atu a Mlungu, atumia, achetu avyere na adide, barobaro na atumwa. Mwisho, Paulo anamkanya Tito kuhusu maisha ga mfuasi wa Jesu, zaidi iratu hamu ya kuishi kpwa amani na mendzwa na kudzikanya na tsukizi, malumbano, na atu a Mlungu kuganyana.

\par }{\IOT Maelezo muhimu kpwa chifupi

\par }{\IB \par }
{\IO Mwadzo 1:1–4

\par }{\IO Kazi ya Tito hiko Kirete 1:5–16

\par }{\IO Kazi za makundi ga atu a Mlungu 2:1–15

\par }{\IO Afuasi a Jesu alondwavyo kuhenda 3:1–11

\par }{\IO Malagizo ga mwisho na salamu 3:12–15



\par }\ChapOne{1}{\PP \VerseOne{1}Baruwa hino ila kpwangu mimi Paulo, mtumishi wa Mlungu na mtume wa Jesu Masihi. Mimi nátsambulwa na kuhumwa ni Mlungu niterye atu ariotsambulwa ni Mlungu amkuluphire, na kuafundza ukpweli ndiolongoza atu kuishi maisha gamhamirago.

\VS{2}Kpwa njira iyo andaphaha tumaini ra kuishi na Mlungu hata kare na kare. Na Mlungu ambaye kagomba handzo, waahidi higa kabila ya dunia kuumbwa.

\VS{3}Wakatiwe uriphofika wamanyisa ujumbewe kpwa njira ya mahubiri. Nami náhewa kazi ya kuatangazira atu dza nrivyolagizwa ni Mlungu muokoli wehu.


\par }{\PP \VS{4}\XREF{}{{\XO 1:4 }{\XO{1:4
}}{\XT{2 Akorintho 8:23; Agalatia 2:3; 2 Timothi 4:10}}}Nakuandikira uwe Tito, ambaye nakutsukurira u mwanangu mwenye katika kukuluphira kpwehu Masihi.

\par }{\PP Baba Mlungu na Muokoli wehu Masihi Jesu, naakujaliye na ukale salama.


\par }{\SH Kazi ya Tito hiko Kirete
\par }
{\PP \VS{5}Sababu nriyokurichira Chisuwa cha Kirete kala ni umarigize kazi ambayo kala taidzangbwesira, na utsambule vilongozi a atu a Mlungu chila mudzi kama nrivyokulagizira.

\VS{6}\XREF{}{{\XO 1:6 }{\XO{1:6
}}{\XT{1 Timothi 3:2–7}}}Chilongozi wa afuasi a Jesu ni lazima akale bila lawama, akale na mchetu mmwenga. Na anae nao akale afuasi, asiolaumiwa na ario na ishima.

\VS{7}Mana chilongozi ahusikaye na kazi ya Mlungu, ni lazima akale bila lawama. Asikale wa kudziunula, watsukizi, mlevi, mkorofi wala mutu anayedziendzera mali isiyo ya halali.

\VS{8}Ni lazima akale mkaribishadzi ajeni, amendzaye mambo manono. Akale wa chiasi, mwenye haki, bila lawama, na awezaye kudzizuwiya.

\VS{9}Ni lazima agbwire ujumbe wa kpweli kama urivyofundzwa ili aweze kutiya moyo anjina kpwa mafundzo ga kpweli na kuonyesa hara apingao mafundzo higo makosa gao.


\par }{\PP \VS{10}Mana kuna atu anji asiokubali kukala tsini ya mamlaka, haswa hara ambao nkulazimisha chila mfuasi wa Jesu asiyekala Myahudi atiywe tsatsani. Atu hinyo nkugomba maneno ga kuphupha na kuangamiza ayawao kpwa upumbavu wao.

\VS{11}Ni lazima mkomese maneno gao, kpwa sababu anavuruga nyumba za afuasi kpwa kuafundza mafundzo gasigofwaha. Nao anahenda hivyo kpwa nia mbii ya kuphaha pesa.

\VS{12}Hata nabii wao mmwenga waamba, “Akirete siku zosi nkugomba handzo, ni dza nyama abaya, avivu amendzao kurya.”

\VS{13}Naye wagomba kpweli. Kpwa hivyo, inafwaha uademurire kumala ili akale na kuluphiro ra kudina,

\VS{14}na asienderere kugbwirira adisi za Chiyahudi na malagizo ga chibinadamu kula kpwa atu ariorema ukpweli.


\par }{\PP \VS{15}Chila chitu ni chiswafi kpwa atu ario asafi, ela takuna chiricho chiswafi kpwa hara ario najisi na asiokuluphira, mana achili zao na zamiri zao zaodzala uyi.

\VS{16}Atu dza hinyo nkudzidai kukala anammanya Mlungu, ela nkukahala Mlungu kpwa mahendo gao. Ni atu a kutsukiza na asiokala na ishima, nao taafwaha kpwa hendo rorosi nono.




\par }\Chap{2}{\SH Mafundzo manono ga afuasi a Jesu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Ela uwe Tito fundza mafundzo ga kpweli.

\VS{2}Aambire atumia kukala analondwa akale atu awezao kudzikanya, a ishima, na a chiasi. Naadinise kukuluphira, kumendza ayawao, na kuvumirira.


\par }{\PP \VS{3}Vivyo hivyo aambire achetu avyere asagale masagazi ga kumuhamira Mlungu. Analondwa asikale afyakatsi au alevi. Tsona afundze mambo manono,

\VS{4}ili aweze kuaelekeza achetu ambao achere adide amendze alume aho na ana ao.

\VS{5}Piya aafundze hinyo achetu adide akale na chiasi na bila lawama, alole vinono mambo gao ga nyumbani, na aphundze alume aho ili ujumbe wa Mlungu usedze ukaberwa.


\par }{\PP \VS{6}Vivyo hivyo akalateni barobaro ili akale na chiasi.

\VS{7}Uwe nawe, kala mfwano kpwao kpwa kuhenda manono katika mambo gosi. Wakati unafundza, manenogo nagakale na uziho na gakale sawa na go uhendago,

\VS{8}tsona gasionekane na makosa, ili maaduigo gagbwirwe ni waibu kpwa kukosa neno rorosi ra kugomba dzulu yehu.


\par }{\PP \VS{9}Afundze atumwa kuaphundza matajiri gao na aahendese ahamirwe ni chila dzambo. Tsona naasihehe na matajiri gao,

\VS{10}au kuiya vitu vyao. Badalaye atumwa analondwa kuonyesa kukala ni anono na aaminifu siku zosi, ili kpwa chila njira arehere sifwa mafundzo ga Mlungu, Muokoli wehu.


\par }{\PP \VS{11}Mlungu waonyesa atu osi vira arivyo na mbazi za ajabu ziokolazo.

\VS{12}Mbazi hizo zinahufundza kuricha kuishi bila kujali Mlungu na kuricha tamaa mbii za dunia, na kusagala maisha ga chiasi, ga haki, na ga kumuogopha Mlungu himu duniani.

\VS{13}Higa ndigo maisha ganagolondwa wakati hunagodzera kpwa hakika kuuya kpwa Jesu Masihi na utukufu, iye ambaye ndiye Mlungu mkpwulu na Muokoli wehu.

\VS{14}\XREF{}{{\XO 2:14 }{\XO{2:14
}}{\XT{Zaburi 130:8; Kutsama 19:5; Kumbukumbu 4:20; 7:6; 14:2; 1 Petero 2:9}}}Wadzilavya ili ahukombole na uyi wosi na ahutakase hukale atue mwenye, ario na hamu ya kuhenda manono.


\par }{\PP \VS{15}Phahi, fundza mambo higo na uhumire uwezoo wosi kuahimiza na kuademurira anaokuphundza. Mutu yeyesi naasikubere.




\par }\Chap{3}{\SH Masagazi ga afuasi a Jesu
\par }
{\PP \VerseOne{1}Tambukiza atu akale tsini ya atawala na vilongozi, aogophe na akale tayari kuhenda gosi garigo manono.

\VS{2}Atambukize asisengenye mutu yeyesi wala asikale na chibako, ela asagala kpwa amani na maelewano na akale a pole wakati wosi kpwa chila mmwenga.


\par }{\PP \VS{3}Mana kare swiswi hwakala azuzu, asiosikira na ariochengbwa. Hwakala atumwa a tamaa mbii-mbii na anasa za chila aina, hwaishi maisha mai ga wivu; atu ahureyera naswi huchiareyera.

\VS{4}Ela Mlungu Muokoli wehu wahuonera mbazi na achihuonyesa vira ahumendzavyo.

\VS{5}Wahuokola, si kpwa sababu ya dzambo rorosi nono ra haki hurirorihenda, ela kpwa sababu ya mbazize. Wahuokola kpwa kuhutakasa huriphovyalwa mara ya phiri, na kpwa kuhupha maisha maphya kutsupira Roho Mtakatifu.

\VS{6}Wahumwagira Rohowe bila ya chipimo kpwa gara hurigohenderwa ni Jesu Masihi, Muokoli wehu,

\VS{7}ili kpwa mbazi na mendzwa ya Mlungu huphahe kukubaliwa kukala atu a haki na kuishi na Mlungu hata kare na kare dza arivyohuahidi swiswi arisie.

\VS{8}Maneno higo ni ga kpweli.

\par }{\PP Nalonda usisitize ukpweli huno ili hara anaomkuluphira Mlungu akale na hamu ya kuhumira wakati wao kuhenda manono, yani mambo dza higa ni manono na ganafwaha kpwa atu.

\VS{9}Ela dzitenge na malumbano ga chipumbavu, mlolongo wa madzina ga akare, kuheha, na kupingana kuhusu shariya. Mambo higa tagana fwaida yoyosi.

\VS{10}Mutu anayesababisha atu kuheha mkanye ra kpwandza na ra phiri, chisha richana naye.

\VS{11}Unamanya mutu dza hiyu, achilize zabanangika na ye mwenye anadziamula kpwa dambize.


\par }{\SH Malagizo ga mwisho
\par }
{\PP \VS{12}\XREF{}{{\XO 3:12 }{\XO{3:12
}}{\XT{Mahendo 20:4; Aefeso 6:21–22; Akolosai 4:7–8; 2 Timothi 4:12}}}Mimi ndahuma Aritema au Tikiko hiko kpwenu. Na hiye mutu ndiphofika hiko, henda chadi wedze hukutane mudzi wa Nikopoli, mana nikakata shauri kusala hiko minga yosi ya mnyevu.

\VS{13}\XREF{}{{\XO 3:13 }{\XO{3:13
}}{\XT{Mahendo 18:24; 1 Akorintho 16:12}}}Henda chadi sana kuaterya Apolo na mwanashariya Zena ili aweze kuandza charo chao, na uhakikishe ana chila chitu alondacho.

\VS{14}Ni lazima atu ehu adzifundze kuhumira wakati wao kuhenda manono aphahe kuterya ayawao ario na maitaji ga muhimu ili nao asisagale maisha bila ya lengo.


\par }{\PP \VS{15}Mkaphozwa ni atu osi nrionao hipha. Huphozereni amendzwa afuasi osi.

\par }{\PP Mlungu naakujaliyeni mosi.


\par }