ማቶስ ጻፌዳ
ምሽራቹዋ ቃላ
ገሉዋ
ማቶስ ጻፌዳ ምሽራቹ፥ የሱስ ያና ጌተትያ ህዶታይ ካሰ ኦደት ኡቴዳ ꬋልያ ግድያዋነ ጾሳይ ካሰ ኤጫ ጫቁዋን ባረ አሳዉ እሜዳ ህዶታ ቃላ ፖሌዳዌ የሱሳ ባጋና ግድያዋ ኦድያ ምሽራቹዋ ቃላ ኦይቄዳዋ። ሀ ምሽራቹዋ ቃላይ የሱስ ኡንቱንቱ ግዶን የለቲደ ድጬዳዌ አይሁዳቱ ጻላላሳ ግደናን፥ አላምያ ኡባን ደእያ አሳሳ።
ማቶስ ጻፌዳ ምሽራቹዋ ቃላይ ዳሮ አኬካን ጻፈቴዳ ማጻፋ። የሱሳ የለታን ዶሚደ፥ እ ጻማቀቴዳዋነ እ ፓጨቴዳዋ ኦድ ስሚደ፥ ጋሊላን እ ቃላ ኦዴዳዋ፥ ታማርሴዳዋነ ሀርጋንቻቱዋ ፓꬄዳዋ ኦዴ። ሄዋፐ ካሊደ የሱስ ጋሊላፐ የሩሳላመ ቤዳዋነ እ ሀ አላምያን ጋምኤዳ ዉርሰꬃ ሳምንታን ሀኔዳ የዋቱዋ ቆንጭሴ። ሄዋንቱካ እ ካቀቶዋ፥ ሀይቄዳዋነ ደንዴዳዋ ኦዲኖ።
ሀ ምሽራቹዋ ቃላይ የሱሳ፥ ጾሳ ህግያ ብለꬃ እማናዉ ማታይ ደእያዋነ ጾሳ ካዉተꬃባ ኤርስያ ዎልቃማ ታማርስያዋ ኦꬂደ ሺሼዳ። አ ትምርትያፐ ዳርያ ባጋይ፥ ዱማ ዱማ ኦግያን ጊገቴዳ እቼሹ ሳን ሻከቴ።
1. ጾሳ ካዉተꬃን ደአና አሳ ኤሻ፥ ኦሱዋ፥ ማታነ ዉርሰꬃ ካጫ ኦድያ ደርያ ቦላ ትምርትያ (ማቶሳ 5:1—7:28)።
2. ታማነ ላኡ የሱሳ ካልያዋንቱ ምሽራቹዋ ቃላ ታማርሳናዉ ቤዳ ዎደ ኡንቱንቶ እመቴዳ ካለꬁዋ (ማቶሳ 10)።
3. ጾሳ ካዉተꬃባ ታማርስሽን ሺቄዳ ዱማ ዱማ ሌምሳቱዋ (ማቶሳ 13)።
4. የሱሳ ካልያዋንቱባ ብል ኦድያ ትምርትያ (ማቶሳ 18)።
5. ሀእ ዎድያ ዉርሰꬃነ ጾሳ ካዉተꬃ ዩሳ ጼልያዋን እመቴዳ ትምርትያ (ማቶሳ 24-25)።
ሸምፓቱዋ ኡባቶ እመቴዳ ቃንꬃ ቆፋቱዋ
የሱስ ክርስቶሳ ጉየ ዘረꬃነ የለታ 1:1—2:23
ጻማቅያ ዮሃንሳ ኦሱዋ 3:1-12
የሱስ ጻማቀቶዋነ ፓጨቶዋ 3:13—4:11
የሱስ ኦሱዋ ጋሊላን ዶሞዋ 4:12—18:35
የሱስ ጋሊላፐ የሩሳላመ ቦዋ 19:1—20:34
የሩሳላመንነ እዝ ዩሹዋን የሱሳ ዉርሰꬃ ሳምንታ 21:1—27:66
ኑ ጎዳ የሱሳ ደንዱዋነ ቆንጨꬃ 28:1-20
1
የሱስ ክርስቶሳ የለታ ማራ
(ሉቃሳ 3:23-38)
1 ሀዌ ዳዊታ ዛርያነ አብራሃመ ዛረ ግዴዳ የሱስ ክርስቶሳ የለታ ኦድያ ማጻፋ።
2 አብራሃመ፥ ይሳቃ የሌዳ፤ ይሳቅ፥ ያቆባ የሌዳ፤ ያቆብ፥ ይሁዳነ አ እሻቱዋ የሌዳ። 3 ይሁዳይ ትእማርፐ ፓሬሳነ ዛራሀ የሌዳ፤ ፓሬሰ፥ ሄጽሮና የሌዳ፤ ሄጽሮነ፥ ራማ የሌዳ። 4 ራመ አምናዳባ የሌዳ፤ አምናዳበ፥ ናአሶና የሌዳ፤ ናአሶነ፥ ሰልሞና የሌዳ። 5 ሰልሞነ፥ ራኣቦ ጌተትያ ምሽራትፐ ቦኤዛ የሌዳ፤ ቦኤዝ፥ ኡሩቶ + ጌተትያ ምሽራትፐ እዮቤዳ የሌዳ፤ እዮቤደ፥ እሰይ የሌዳ። 6 እሰይ ካትያ ዳዊታ የሌዳ።
ካትያ ዳዊተ፥ ኦርያ ማቻትፐ ሶሎሞና የሌዳ። 7 ሶሎሞነ፥ ሮብኣማ የሌዳ፤ ሮብኣመ፥ አብያ የሌዳ፤ አቢ፥ አሳፋ የሌዳ። 8 አሳፈ፥ ዮሳፌጻ የሌዳ፤ ዮሳፌጸ፥ እዮራማ የሌዳ፤ እዮራመ፥ ኦዝያና የሌዳ። 9 ኦዝያነ፥ እዮኣታማ የሌዳ፤ እዮኣታመ፥ አካዛ የሌዳ፤ አካዝ፥ ህዝቂያሳ የሌዳ። 10 ህዝቂያሰ ምናሳ የሌዳ፤ ምናሰ፥ አሞጻ የሌዳ፤ አሞጸ፥ እዮስያሳ የሌዳ። 11 እስራኤልያ አሳይ ኦሞደቲደ፥ ባብሎነ ጋድያ ቤዳ ዎደ፥ እዮስያሰ እኮንያናነ * አ እሻቱዋ የሌዳ። +
12 ባብሎነ ኦሞዱዋፐ ጉይያን፥ እኮንያናነ ሳላትያላ የሌዳ፤ ሳላትያለ፥ ዘሩባቤላ የሌዳ። 13 ዘሩባቤል፥ አብዩዳ የሌዳ፤ አብዩደ፥ ኤልያቄማ የሌዳ፤ ኤልያቄም፥ አዞራ የሌዳ። 14 አዞረ ሳዶቃ የሌዳ፤ ሳዶቀ፥ አኪማ የሌዳ፤ አኪመ ኤልዩዳ የሌዳ። 15 ኤልዩደ፥ አልኣዛራ የሌዳ፤ አልኣዛረ፥ ማታና የሌዳ፤ ማታነ፥ ያቆባ የሌዳ። 16 ያቆብ፥ ክርስቶሳ ጌተትያ የሱሳ የሌዳ ማይራሞ ኦቼዳ ዮሴፋ የሌዳ።
17 ስም የለታይ ኡባይ አብራሃሞፐ ዳዊታ ጋካናዉ ታማነ ኦይዱ የለታ፤ ዳዊተፐ ዶሚደ፥ አሳይ ባብሎነ ጋድያ ኦሞደቲደ ቤዳ ዎድያ ጋካናዉ ታማነ ኦይዱ የለታ፤ አሳይ ባብሎነ ጋድያ ኦሞደቲደ ቤዳ ዎድያፐ ክርስቶስ † የለቴዳ ዎድያ ጋካናዉ ታማነ ኦይዱ የለታ።
የሱስ ክርስቶሳ የለታ
(ሉቃሳ 2:1-7)
18 የሱስ ክርስቶሳ የለታይ ሀዋ ማላ፤ አ ዳያ ማይራማ ዮሴፎ ኦሸታ ቃሸታ ኡታዱ። ሄ ዎደ ዮሴፎና ጋከተናን ደኣደ፥ ጌሻ አያናን ሻሃራዱ። 19 እዞ ጊግስ ዎꬄዳ ዮሴፎ ጽሎ አሳ ‡ ግዴዳ ድራዉ፥ እዞ ካዉሻናዉ ኮይቤና፤ ኢባ ቆንጭሰናን እዞ አጋናዉ ቆፔዳ። 20 ሽን እ ሄዋ ቆፕሽን፥ ጎዳ ኪታንቻይ አኩሙዋን § አናና ጋከቲደ፥ “ዳዊተ ናኣ ዮሴፎ፥ ማይራማ ጌሻ አያናን ሻሃሬዳ ድራዉ * እዞ አካናዉ ያዮፓ። 21 እዛ አቱማ ናኣ የላናዉኑ፤ ኔንካ፥ እ አሳ ናጋራፐ አሽያ ድራዉ አ ሱንꬃ የሱሳ ጋደ ጼሳናሳ” ያጌዳ። +
22-23 ቃይ ጎዳይ ናብያ ባጋና፥ “ወዶራታ ሻሃራናዉኑ፤ ናኣካ የላናዉኑ፤ አ ሱንꬃይካ አማኔላ ጌተታናዋ” ያጌዳዌ ፖለታና ማላ፥ ሀዌ ኡባይ ሃኔዳ፤ “አማኔላ” ያግያዌ፥ “ጾሳይ ኑናና ደኤ” ያግያዋ። +
24 ዮሴፎ ገምእሹዋፐ ቤጎቲደ፥ ጎዳ ኪታንቻይ ባረና አዛዞዋዳን፥ ማይራሞ ባረ ጎለ አፌዳ። 25 ሽን ናአይ የለታና ጋካናዉ ዮሴፎ እዝኮ ሺቅቤና፤ ቃይ ናኣካ የሱሳ ጊደ ሱንꬄዳ።+
+ 1:5 ኡሩቶ 4:18-22፤ 1 ኦዱዋ 2:13-15 * 1:11 ሄዋ ጉሳይ፥ ዮኣክና ግያዋ፤ ቃይ ፓይዱዋ 12 ደእያዎካ ብለꬃይ እቱዋ። + 1:11 2 ካታ. 24:14-15፤ 2 ኦዱዋ 36:10፤ ኤር. 27:20 † 1:17 ክርስቶሳ፥ ግያዌ ግሪከ ቃላና ግዶደ፥ መስህ ጉሳይ እብራይስጸ ቃላና ግዲደ ላኡዋ ብለꬃይካ “ኦከቴዳዋ” ጉሳ። ‡ 1:19 ዮሴፎ ጽሎ አሳ ግያ ቆፋዉ ሄዙ ኦግያን ብለꬃይ እመታና ዳንዳዬ: 1. ጾሳባዉ ኡባዉ ኤኖ ጊደ አዛዘትያ አሳ፤ አማልያ ሎኦ አሳ። 2. ጋራ (ቃረታንቻ)። 3. ሎኡዋ። ሄዋ ጉሳይ፥ ኡባ ካላ ሎኦባ ኦꬅያ አሳ ጉሳ። § 1:20 አኩሙዋን ጉሳይ፥ ጮካ ጎኤና አኩሙዋ ግደናዳን አይሁዳቱዋ አኩሙዋ ጉሳይ፥ ጾሳይ ልከ ቆንጭያ ኦግያ። * 1:20 ጌሻ አያናን ሻሃሬዳ ድራዉ፥ ጉሳይ እዛ ሀዋ ጋካናሽን የለታናዳን ናግያ ናአይ፥ ጾሳ ጌሻ አያናፐ ዬ ጉሳ። + 1:21 ሉቃሳ 1:31 + 1:22-23 ኢሳ. 7:14 + 1:25 ሉቃሳ 2:21