ኮይሮ ካታቱዋ ማጻፋ
ገሉዋ
ካታቱዋ ማጻፋ ኮይሮ ሻኩ፥ ሳመላ ማጻፋቱዋ ላአቱዋን ዶመቴዳ፥ እስራኤልያ ቢታ ካተቱዋ ታርክያፐ አቴዳዋ ካሊደ ኦዴ። ማጻፋ ሄዙ ዋና ዋና ክፍለቱዋን ሻክ ጼላናዉ ዳንዳዬቶ።
1. ሶሎሞነ ባረ አዉዋ ዳዊታ ሳኣን እስራኤላነ ይሁዳ ካትያ ግድያዋነ አ አዉዋ ዳዊታ ሀይቁዋባ ኦዴ።
2. ቃይ ሀ ማጻፋይ ሶሎሞነ ካዉተꬃ ኤቁዋነ እ ኦꬄዳ ኪታ ኦድያ ታርኪያ። እ ኦꬄዳ ኦሶቱዋፐ ኦዳናዉ ዶና ኩምያዌ የሩሳላመን ግምበቴዳ ጌሻ ጎልያ።
3. እስራኤሊ ሁጲሳነ ገድሳ ካዉተꬃ ጌተቲደ ላኡ ከሲደ ሻከቴዳዋነ ሄ ሻከቴዳ ካዉተꬃቱዋ ክርስቶስ የለታናፐ ካሰ፥ ኡዱፑንꬆ ጼቱ ላይꬃይ ጋካናዉ ዱማ ዱማ ሞዴዳ ካተቱዋ ታርክያ ኦዴ።
ሀ ላኡ ማጻፋቱዋን አሳ ካለꬅያ ካቲ ሎአነ ኢታነ ጌተቲደ ፕርደትያዌ፥ ጾሳዉ እ አማነትያዋ ኬናና። ሄዋዳንካ ቃይ ሄ ቢታይ ድጭያ ድቻይነ ደምያ እንጂ ሄ ካለꬅያ ካቲ ጾሳዉ አማነቴዳዋ ኬናና። ሀራ ባጋና ቃይ አላጋ ጾሳቶ ጎይኔዳዌነ አዛዘተናን እጼዳዌ ካለꬅያዋንታካ ካልያ አሳካ ባሻዉ አፌዳ። ሁጲሳ ባጋ ካዉተꬃ ካተቱ ኡባይካ ፓጭያን ኩንዴድኖ። ሽን ይሁዳ ካተቱዋ ታርኪ ኢታቱዋካ ሎኦቱዋካ ኦዴ።
ካተቱ ማጻፋን ኮይሮ ክፍልያን ዳሮ ኤረቴዳዋንቱ፥ ጾሳ ዶና ግዲደ ትምቢትያ ቃላ ኦዴዳነ አሳይ ኤቃዉ ጎይነና ማላነ ጾሳዉ አዛዘተናን እጸና ማላ፥ ምንሲደ ኤርሴዳ ትምቢትያ ኦድያ ምኖ አሳቱዋ። ኡንቱንቱፐካ ኤረታ ዳርያዌ ኤላሳ። ኤላስ ባኣላ ቄሳቱ ዋና ናሰቴዳ ታርኪካ ሄ ሳኣን ኦደቴዳ (ሸምፑዋ 18 ጼላ)።
ሸምፓቱዋ ኡባቶ እመቴዳ ቃንꬃ ቆፋቱዋ
ሀ. ዳዊታ ዎድያ ዉርሰꬃ 1:1—2:12
ለ. ሶሎሞነ ካትያ ግዱሳ 2:13-46
ሐ. ሶሎሞና ካዉተꬃ 3:1—11:43
1. ኮይሮ ላይꬃቱዋ 3:1—4:34
2. ጌሻ ጎልያ ኦሱዋ 5:1—8:66
3. ዉርሰꬃ ላይꬃቱዋ 9:1—11:43
መ. ሻከቴዳ ካዉተꬃ 12:1—22:53
1. ፑደሃ ያራቱዋ ማካላ 12:1—14:20
2. ይሁዳነ እስራኤልያ ካተቱዋ 14:21—16:34
3. ናብያ ኤላሳ 17:1—19:21
4. እስራኤልያ ካትያ አካባ 20:1—22:40
5. ይሁዳ ካትያ እዮሳፋጻነ እስራኤልያ ካትያ አካዝያሳ 22:41-53
ዳዊተ ዎድያ ዉርሰꬃ
1
(1:1—2:12)
ካቲ ዳዊተ ጭሜዳ
1 ካቲ ዳዊተ ጭሚደ ዎድያ ሎይꬅ ሱጌዳ። ያቴዳዎ ቆማቱ ማዩዋ አ ቦላ ኩርናካ አ ሆኤናን እጼዳ። 2 ሄዋ ድራዉ፥ አ ኦሳንቻቱ አ፥ “ካትያ ማታን ደአና ማላነ አ ናጋና ማላ፥ እት ዎዶሮ ናቶ ኑን ነዉ ኮያና፤ ኑ ጎዳ ካትያ ሆኤꬃናዉ እዛ አ ምይያን ግሳናዉ ዳንዳያዉ” ያጌድኖ። 3 ኡንቱንቱ እስራኤልያ ቢታን ኡባን ኮዪደ አብሻጎ ጌተትያ እት ማላ ሎኦ ዎዶራቶ ሹኔማ ጌተትያ ካታማፐ ደሚደ እዞ ካትያዉ አሄድኖ። 4 ሄ ወዶራታ ሎይꬃ ማላ ሎኦ ናኣ። እዛ ካትያ ናጋዱነ አዉ ኦꬃዱ፤ ሽን ካቲ እዝና ግሱዋን ጋከት ኤረና።
አዶንያስ ካተታናዉ ኮዬዳ
5 ሀጊት ናአይ አዶንያስ፥ “ታን ካተታናዉ ኮያድ” ያግ ደንዲደ ፓራ ጋረቱዋነ ፓራቱዋ ባረ ስንꬃን ዎጽያ እሻታሙ አሳና ጊግሴዳ። + 6 አ አዉ አባን ገሊደ፥ “አያዉ ሀዋ ኦꬃይ?” ጊደ ኡባካ አ ኦች ኤረና። አዶንያስካ ቃይ ማላ ሎይꬅ ሎኦ አሳ፤ እ አበሰሎማ ካሊደ የለቴዳ። 7 አዶንያስ ጻሩይ ናኣ ዮኣባነ ቄስያ አብያታራ ሀ የዉዋ ዞረታ በሴዳ፤ ኡንቱንቱ አ ማዳናዉ ማዬድኖ። 8 ሽን ቄስያ ጻዶቀ፥ ዮዳሄ ናአይ ባናይ፥ ትምቢትያ ኦድያ ናታን፥ ሽምእ፥ ሬእነ ዳዊታ ናግያዋንቱ አዶንያሳና ባዋ።
9 እት ጋላስ አዶንያስ ኤንሮጌላ ካታማ ማታን ዞሄሌታ ዛላ ጌተትያ ሳኣን ዶርሳቱዋ፥ መሄቱዋነ ቦልትቦልታ ማራቱዋ ያርሼዳ። ካትያ ናና ባረ እሻቱዋ ኡባነ ካትያዉ ኦꬅያ ይሁዳ አሳቱዋ ኡባ ባረ ያርሽያ ሳኣ ጼሴዳ፤ 10 ሽን ትምቢትያ ኦድያ ናታና፥ ባናያ፥ ካትያ ናግያዋንታነ ባረ እሻ ሶሎሞና ጼስቤና።
ሶሎሞነ ካተቴዳ
11 ሄዋፐ ጉይያን፥ ናታን ሶሎሞነ ዳዮ በርሳቤሆ ሀዋዳን ያጊደ ኦቼዳ፤ “ኑ ጎዳይ ዳዊተ ኤረናን ደእሽን፥ ሀጊት ናአይ አዶንያስ ካተቴዳዋ ኔን ስሳበይኪየ?+ 12 ያቶፐ፥ ሀእ ኔን ነ ሸምፑዋነ ነ ናኣ ሶሎሞነ ሸምፑዋ ዋታደ አሻንንቶ ኔና ታን አነ ዞራይ። 13 ካትያ ዳዊታኮ ገላደ ሀዋዳን ያጋ፤ ‘ታ ጎዳዉ ካትያዉ፥ ታዉ ነ ቆማትዉ፥ “ቱማ፥ ታፐ ጉይያን ነ ናአይ ሶሎሞነ ካተታና፤ ታ ካዉተꬃ አራታን እ ኡታናዋ” ያጋደ ጫቃበይኪ? ያትና፥ አዶንያስ አያዉ ካተቴዴ?’ ያጋ። 14 ኔን ካትያና ሃሳያደ ያን ደእሽን ታን ገላደ፥ ነ ሃሳያ ማይዛደ ሃሳያና” ያጌዳ።
15 በርሳባ ጭሜዳ ካትያ ሃሳይሳናዉ እ ደእያ እልፕንያ ገላዱ፤ ሹኔማ ካታማፐ ዬዳ አብሻጋ ካትያ ናጋናዉ። 16 በርሳባ ካትያ ስንꬃን ኩንዳ ጉፋናዱ።
ካቲ፥ “አያ ኮያዲ?” ያጊደ ኦቼዳ።
17 እዛ፥ “ታ ጎዳዉ፥ ታዉ ነ ቆማትዉ፥ ‘ታፐ ጉይያን ነ ናአይ ሶሎሞነ ካተታና፤ ታ ካዉተꬃ አራታንካ እ ኡታናዋ’ ጋደ መꬍና ጎዳን፥ ነ ጾሳን፥ ኔን ጫቃዳ። 18 ሽን ሀእ አዶንያስ ካተቴዳ፤ ኔን ታ ጎዳይ ካቲ ሄዋ ኤራካ። 19 እ ሎይꬅ ዳሮ መሄቱዋ፥ ቦልትቦልታ ማራቱዋነ ዶርሳቱዋ ያርሺደ ካትያ ናና ኡባ፥ ቄስያ አብያታራነ ኦላ ጋዳዋ ዮኣባ ጼሴዳ፤ ሽን ነ ቆማ ሶሎሞና ጼስቤና። 20 ታ ጎዳዉ ካትያዉ፥ ታ ጎዳፐ ካትያፐ ጉይያን ኦን ነ ካዉተꬃ አራታን ኡታነንቶ ኤራናዉ እስራኤልያ አሳ ኡባ አይፊ ኔና ጼል ኡቴዳ። 21 ሄዌ ꬋዮፐ፥ ታ ጎዳይ ካቲ ሀይቂደ ባረ ማይዛን ጋከትያ ዎደ፥ ታንነ ታ ናአይ ሶሎሞነ ዳባ ኦꬄዳ አሳዳን ፓይደታና” ያጋዱ።
22 በርሳባ ብሮ ካትያና ሃሳይሽን፥ ትምቢትያ ኦድያ ናታን ካትያ ጎልያ ጋኬዳ። 23 ካትያዉ፥ “ትምቢትያ ኦድያ ናታን ዬዳ” ያጊደ ኦዴድኖ። ያትና፥ ናታን ካትያ ስንꬃ አꬊደ፥ ባረ ዴሙዋ ሳኣ ጋꬂደ ጎይኔዳ።
24 ሄዋፐ ጉይያን ናታን፥ “ታ ጎዳዉ ካትያዉ፥ ኔፐ ጉይያን አዶንያስ ካተታናዳንነ ነ ካዉተꬃ አራታን ኡታናዳን ኦዳዲየ? 25 ሀቼ እ ዱገ ቢደ ሎይꬅ ዳሮ መሄቱዋ፥ ቦልትቦልታ ማራቱዋነ ዶርሳቱዋ ያርሺደ ካትያ ናና ኡባ፥ ኦላ ጋዳዋቱዋነ ቄስያ አብያታራ ጼሴዳ። ኡንቱንቱ ሀእ አናና ሚድነ ኡሺደ፥ ‘ካቲ አዶንያስ መꬍናዉ ደኦ!’ ያግ ደኢኖ። 26 ሽን ታና ነ ቆማ፥ ቄስያ ሳዶቃ፥ ዮዳሄ ናኣ ባናያነ ነ ቆማ ሶሎሞና ጼስቤና። 27 ሀዌ ታ ጎዳ ካትያፐ ጉይያን አ ካዉተꬃ አራታን ኦን ኡታነንቶ ባረ ቆማቱዋ ኤርሰናን ደኢደ ታ ጎዳይ ካቲ ኦꬄዳቤየ?” ያጌዳ።
28 ካቲ ዳዊተ፥ “በርሳቤሆ ታዉ ጼስተ” ያጌዳ፤ ካቲ ደእያ ሳኣ ገላደ አ ስንꬃን ኤቃዱ። 29 ሄ ዎደ ካቲ እዝዉ ሀዋዳን ያጊደ ጫቄዳ፤ “ታና መቶ ኡባፐ አሼዳ መꬍና ጎዳይ ኤሮ! 30 መꬍና ጎዳን፥ እስራኤልያ ጾሳን ታን ነዉ ጫቄዳ ጫቁዋ ቱሙ ሀቼ ፖላና፤ ታፐ ጉይያን ነ ናአይ ሶሎሞነ ካተታና፤ ታ ካዉተꬃ አራታን፥ ታ ሳኣን እ ኡታናዋ” ያጌዳ።
31 በርሳባ ባረ ዴሙዋ ሳኣ ጋꬃደ ካትያ ስንꬃን ዉቱሻደ ካትያ፥ “ታ ጎዳይ፥ ካቲ ዳዊተ መꬍናዉ ደኦ!” ያጋዱ።
32 ሄዋፐ ጉይያን ካቲ ዳዊተ፥ “ታዉ ቄስያ ሳዶቃ፥ ትምቢትያ ኦድያ ናታናነ ዮዳሄ ናኣ ባናያ ጼሲደ ገልስተ” ያጌዳ። ኡንቱንቱ ገሊደ፥ ካትያ ስንꬃ አꬌድኖ። 33 እ ኡንቱንታ፥ “ታ ቆማቱዋ ህንተናና አክ ቢደ፥ ታ ናኣ ሶሎሞና ታን ቶግያ ባቁሉዋ ቶግሲደ፥ ዱገ ግዮነ ፑልትያ አፍተ። 34 ቄስያ ሳዶቅነ ትምቢትያ ኦድያ ናታን አ ኦኪደ እስራኤልያ አሳ ቦላን ካዉꬅኖ። ሄዋፐ ጉይያን ማላካታ ፑኒደ፥ ህንተንቱ ቃላ ꬎቁ ኦꬂደ፥ ‘ካቲ ሶሎሞነ መꬍናዉ ደኦ!’ ያግተ። 35 ሄዋፐ ጉይያን ህንተንቱ አ ገደኒደ አናና ፑደ ቢተ፤ እ ዪደ ታ ካዉተꬃ አራታን ኡቲደ፥ ታ ሳኣን ካተቶ። ታን እስራኤላነ ይሁዳ ሞድያዋ ኡዳደ አ ሱንꬃድ” ያጌዳ።
36 ዮዳሄ ናኣ ባናይ ካትያዉ ዛሪደ፥ “አመንእ! መꬍና ጎዳይ፥ ታ ጎዳ ካትያ ጾሳይካ ሄዋ ጎ! 37 መꬍና ጎዳይ ታ ጎዳና ካትያና ግዴዳዋዳን ሶሎሞነናካ ግዶ፤ ያትና፥ አ ካዉተꬃ አራታ ታ ጎዳ ካትያ ዳዊታ ካዉተꬃ አራታፐካ አꬂደ ግታዮ” ያጌዳ።
38 ሄዋ ድራዉ፥ ቄስያ ሳዶቀ፥ ትምቢትያ ኦድያ ናታን፥ ዮዳሄ ናአይ ባናይነ ካትያ ናግያዋንቱ ሶሎሞና ካቲ ዳዊተ ቶግያ ባቁሉዋ ቶግሲደ፥ ግዮነ አፌድኖ። 39 ቄስያ ሳዶቀ ጾሳ ዱንካንያፐ ዛይትያ ካጭያን ትግ አኪደ፥ ሶሎሞና ኦኪደ ካተዬዳ። ሄዋፐ ጉይያን ኡንቱንቱ ኡሉዱድያ ፑንና፥ አሳይ ኡባይ ባረ ቃላ ꬎቁ ኦꬂደ፥ “ካትያ ሶሎሞነ መꬍናዉ ደኦ!” ያጌዳ። 40 አሳይ ኡባይካ አ ካሊደ ፑደ ቤዳ፤ ኡንቱንቱ ሱሱሊያ ፑን ፑኒደ ካኢደ ሎይꬅ ናሸቴድኖ። ሄ ሆምቦጨꬃን ቢታይ ቃጼዳ።
41 አዶንያስነ አናና ደእያ እማꬃቱ ባላ ም ዉርሲደ ሀዋ ስሴድኖ። ኡሉዱድያ ፑኑዋ ስሲደ ዮኣበ፥ “ሀ ካታማን ኮሹምያ ዋላሳይ ኡባይ አይባቤ?” ያጊደ ኦቼዳ።
42 እ ብሮ ሃሳይሽን ቄስያ አብያታራ ናአይ ዮናታን ጋክ ዎꬌዳ። አዶንያስ፥ “አነ ሃ ገላ። ነ ማላ ሎኦ አሳይ ሎኦ ኦዱዋ አሄናን አገና” ያጌዳ።
43 ዮናታን፥ “ቱይት፥ ታን ሎኦ ኦዱዋ አሀበይከ! ኑ ጎዳይ ካቲ ዳዊተ ሶሎሞና ካተዬዳ። 44 አ ገደናና ማላ ካቲ ቄስያ ሳዶቃ፥ ትምቢትያ ኦድያ ናታና፥ ዮዳሄ ናኣ ባናያነ ካትያ ናግያዋንታ አናና የዴዳ፤ ኡንቱንቱ ካቲ ቶግያ ባቁሉዋ አ ቶግሴድኖ። 45 ቄስያ ሳዶቅነ ትምቢትያ ኦድያ ናታን፥ ግዮነ ሻፋን አ ኦኪደ ካተዬድኖ፤ ሄዋፐካ ኡንቱንቱ ሆምቦጪደ ፑደ ቤድኖ፤ ሄዎ ካታማይካ ኮሹሜ። ሀእ ህንተንቱ ስስያ ዋላሳይ ሄዋ። 46 ሄዋ ቦላካ ሶሎሞነ ካዉተꬃ አራታን ኡቴዳ። 47 ቃይ ካትያ ኦሳንቻቱካ ኑ ጎዳ ካትያ ዳዊታ፥ ‘ነ ጾሳይ ሶሎሞና ዋርያ ነዋፐካ አꬅ ዋረዮ! አ ካዉተꬃ አራታ ነዋፐካ አꬅ ግታዮ!’ ያጊደ አንጄድኖ። ካቲ ባረ አርሳን ደኢደ ሆኪደ ጾሳዉ ጎይኒደ፥ 48 ‘ታ ካዉተꬃ አራታን ኡቲደ ታ ሳኣን ካተትያዋ ታና ሀቼ ታ አይፍያን በሴዳ መꬍና ጎዳይ እስራኤልያ ጾሳይ ጋላተቶ!’ ያጌዳ” ያጌዳ።
49 ሄዋ ስሲደ፥ አዶንያስ እማꬃቱ ኡባይ ዳጋም ደንዲደ፥ ላለቴድኖ። 50 አዶንያስ ሶሎሞናዉ ያይ ቢደ፥ ያርሽያ ሳኣ ካጨቱዋ ኦይቄዳ። 51 አሳይ ሶሎሞና፥ “አዶንያስ ካትያ ሶሎሞናዉ ያዪደ፥ ያርሽያ ሳኣ ካጨቱዋ ኦይቂደ፥ ካቲ ሶሎሞነ ታና ባረ ቆማ ማሻን ዎናዳን ታዉ ሀቼ ጫቆ ያጌ” ያጊደ ኦዴድኖ።
52 ሶሎሞነ ዛሪደ፥ “እ ባረ ሀኑዋ ሎይꬃናዋ ግዶፐ፥ ሀራይ አትና አ ሁጲያፐ እት ብናናይነ ቦሸተና፤ ሽን አን ኢታተꬃይ ቤትንቶ፥ እ ሀይቃና” ያጌዳ። 53 ሄዋፐ ጉይያን ካቲ ሶሎሞነ አሳ ኪትና፥ ኡንቱንቱ ያርሹዋ ያርሽያ ሳኣፐ ዱገ አ ዎꬄድኖ። አዶንያስ ዪደ፥ ሶሎሞናዉ ጎይኔዳ፤ ያትና፥ ሶሎሞነ አ፥ “ነ ሶ ባ” ያጌዳ።
+ 1:5 2 ሳሜላ 3:4 + 1:11 2 ሳሜላ 12:24