USE sofia;
DROP TABLE IF EXISTS sofia.ebk_vpl;
CREATE TABLE ebk_vpl (
  verseID VARCHAR(16) NOT NULL PRIMARY KEY,
  canon_order VARCHAR(12) NOT NULL,
  book VARCHAR(3) NOT NULL,
  chapter VARCHAR(3) NOT NULL,
  startVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  endVerse VARCHAR(3) NOT NULL,
  verseText TEXT CHARACTER SET UTF8 NOT NULL) ENGINE=MyISAM;
LOCK TABLES ebk_vpl WRITE;
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_1","070_1_1","MAT","1","1","1","Hiyana nan lestaan nan kaap-uwan Jesu Cristo ay kianak David, ya hi David at kianak Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_2","070_1_2","MAT","1","2","2","Hi Abraham at aman Isaac. Hi Isaac at aman Jacob. Hi Jacob at aman cha Juda ay hen-anag-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_3","070_1_3","MAT","1","3","3","Hi Juda at aman cha Fares kan Zara, ya nan enacha at hi Tamar. Hi Fares at aman Esrom. Hi Esrom at aman Aram. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_4","070_1_4","MAT","1","4","4","Hi Aram at aman Aminadab. Hi Aminadab at aman Naason. Hi Naason at aman Salmon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_5","070_1_5","MAT","1","5","5","Hi Salmon at aman Boaz, ya nan enan Boaz at hi Rahab. Hi Boaz at aman Obed, ya nan enan Obed at hi Ruth. Hi Obed at aman Jesse. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_6","070_1_6","MAT","1","6","6","Hi Jesse at aman Ari David. Hi David at aman Solomon, ya nan enan Solomon at sikud ay asawan Urias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_7","070_1_7","MAT","1","7","7","Hi Solomon at aman Roboam. Hi Roboam at aman Abias. Hi Abias at aman Asa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_8","070_1_8","MAT","1","8","8","Hi Asa at aman Josafat. Hi Josafat at aman Joram. Hi Joram at aman Ozias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_9","070_1_9","MAT","1","9","9","Hi Ozias at aman Joatam. Hi Joatam at aman Acaz. Hi Acaz at aman Ezekias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_10","070_1_10","MAT","1","10","10","Hi Ezekias at aman Manases. Hi Manases at aman Amon. Hi Amon at aman Josias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_11","070_1_11","MAT","1","11","11","Hi Josias at aman cha Jeconias ay hen-anag-i. Enpototna chicha as nan timpu ay naiyuyan nan chiyuycha kianak Israel ad Babilonia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_12","070_1_12","MAT","1","12","12","Kuncha pay wacha ad Babilonia, enpotot Jeconias hi Salatiel. Hi Salatiel at aman Zorobabel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_13","070_1_13","MAT","1","13","13","Hi Zorobabel at aman Abiud. Hi Abiud at aman Eliakim. Hi Eliakim at aman Azor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_14","070_1_14","MAT","1","14","14","Hi Azor at aman Sadoc. Hi Sadoc at aman Akim. Hi Akim at aman Eliud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_15","070_1_15","MAT","1","15","15","Hi Eliud at aman Eleazar. Hi Eleazar at aman Matan. Hi Matan at aman Jacob. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_16","070_1_16","MAT","1","16","16","Hi Jacob at aman Jose. Hi Jose at asawan Maria ay enan Jesus, ya hi Jesus nan makali un Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_17","070_1_17","MAT","1","17","17","Isunga, hinpuru ya opat am-in nan kaap-uwan Jesus manipud kan Abraham inkiana kan David. Hinpuru ya opat us ay kaap-uwan manipud kan David inkiana as nan naiyuyan nan chiyuycha kianak Israel ad Babilonia. Wacha us chi hinpuru ya opat ay kaap-uwan manipud as nan naiyuyan nan chiyuycha kianak Israel ad Babilonia inkiana as nan naiyankan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_18","070_1_18","MAT","1","18","18","Hiyana nan kaap-apatan nan naiyankan Jesu Cristo. Hi Maria ay enana at naetfor kan Jose. Ngem sakbay nunteponcha, naammuwan at ay masikug hi Maria babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_19","070_1_19","MAT","1","19","19","Kiapú ta nalintig ay taku hi Jose ay asawana, ya achina laychun ay ifiafiain hi Maria as nan sangwanan nan tataku, ninumnumna ay iyichangna hiya ay achi maam-ammuwan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_20","070_1_20","MAT","1","20","20","As nan chana mangnumnumnuman as na, nunpaila babaen as nan iitawna nan anghel nan Apo. Kenalen nan anghel, “Jose ay kianak David, achika umugyat ay mangetepon kan Maria, tay nan nasikukianana at babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_21","070_1_21","MAT","1","21","21","Iyanaknantu nan laraki, ya ngadnam as Jesus, tay hiya nan mangesarakantu as nan tatakuna as nan fiasfiasorcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_22","070_1_22","MAT","1","22","22","Enommat am-in chaná ta matongpar nan enpaifiakian Apo Dios as nan usa ay pomapadtu ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_23","070_1_23","MAT","1","23","23","“Munsikugtu nan usa ay fiarasang ay maid laraki as nakiskissuy kan hiya. Iyanaknantu nan usa ay laraki ay mangadnantu as Immanuel.” (Nan laychun nan Immanuel ay kanan at “Wacha hi Apo Dios kan chitaku.”) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_24","070_1_24","MAT","1","24","24","Kun pay finmangun hi Jose, enatna nan infiakian nan anghel nan Apo, at entepona hi Maria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT1_25","070_1_25","MAT","1","25","25","Ngem chaan nakiskissuy kan Maria inkiana inyanakna nan mutun ay laraki. As nan hiyachi, ngenadnan Jose nan mutun as Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_1","070_2_1","MAT","2","1","1","Naiyanak hi Jesus henan ili ay Betlehem henan probinsiya ay Judea as nan timpon Ari Herodes. Kun pay chaan nafiayag, wachacha nan inmuy ad Jerusalem ay nurpu henan tukutukún ay luglukiar as apét fomokfoknakian nan urkiw. Chicha nan mamasilib ay lanaraki ay mangad-achar as maepangkep as taraw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_2","070_2_2","MAT","2","2","2","Kuncha pay inumchan hid-i, senarudsudcha, “Ay chaud nan kaiyan-anak ay aren chi Judio? Tay inilami met nan fenmoknakian nan taraw ay sinyar nan naiyankana, at enmali kami ay munchayaw kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_3","070_2_3","MAT","2","3","3","Kun pay nachamag Ari Herodes nan infiakiacha, nalilifokan hiya as makasolet, ya kaman us as nan am-in ay tataku ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_4","070_2_4","MAT","2","4","4","Isunga enpaayagna nan am-in ay ap-apon chi papachi ya mun-isursuru as Lintig, at ensarochakchakna kan chicha mu ay chaud nan maiyankantu nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_5","070_2_5","MAT","2","5","5","Tinumforcha kan hiya, “Ad Judea henan ili ay Betlehem, tay hiyana nan insurat nan pomapadtu ay kanana un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_6","070_2_6","MAT","2","6","6","‘Chakayu ay tataku ad Betlehem henan lutan Juda, figfikun chakayu henan am-in ay ili ad Juda, tay chakayu nan murpuwan nan usa ay muntoray ay mangaywan as nan tatakok ay kianak Israel.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_7","070_2_7","MAT","2","7","7","Angkiay ya enpaayag Herodes nan chiyuycha mamasilib ay lanaraki ay chidchicha yangkiay, at naammuwana kan chicha nan ustu ay uras ay nunpail-an nan taraw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_8","070_2_8","MAT","2","8","8","Kuna pay infiaor chicha ad Betlehem, infilina, “Umuy kayu's chi, ya emamadyu man ay manganap as nan onga. As nan manguchananyu, epakaammuyu kan ha-un ta uyaktu us munchayaw kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_9","070_2_9","MAT","2","9","10","Kuncha pay chinngor nan kenalen nan ari, nunligwatcha. As nan chacha manarcharanan, inilacha kasin nan chiyuy taraw ay inilacha as nan kawad-ancha pay laing henan fomokfoknakian nan urkiw. Naragsakancha as solet as nan nangil-ancha as nan taraw. Nan chiyuy taraw at enpanguna chicha inkiana naitungor as nan kawad-an nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_11","070_2_11","MAT","2","11","11","Kuncha pay sinungkop as nan afong ya inilacha nan onga ya hi Maria ay enana, nunpalintumangcha ay nunchaychayaw as nan onga. Tenkafiancha nan nangiittuwancha as nan nunkangina ay ichatcha ay fialetok, insenso ya mirra. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_12","070_2_12","MAT","2","12","12","Angkiay ya as nan kenmatamancha henan lukiarcha, tukún nan inuycha kiapú ta enpaiitaw Apo Dios kan chicha ay achicha munfiangad kan Herodes. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_13","070_2_13","MAT","2","13","13","Kun pay nak-ak nan chiyuycha mamasilib ay lanaraki, nunpaila nan anghel nan Apo kan Jose babaen as nan iitawna. Kenalen nan anghel, “Fumangunka. Etakinmu nan hen-ena ya lomayaw kayu ay umuy ad Egipto. Mayaschi kayu inkiana ifiakiak ay mak-ak kayu, tay epaanap Herodes nan onga ta patayuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_14","070_2_14","MAT","2","14","14","Hiya at chi ya finmangun hi Jose. Entakina nan hen-ena, ya nunligwatcha ay inmuy ad Egipto as nan hiyachi ay lafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_15","070_2_15","MAT","2","15","15","Nakiilicha hid-i inkiana natuy hi Herodes. Enommat am-in chaná ta matongpar nan enpaifiakian nan Apo as nan pomapadtu ay kanana, “Enayakiak nan anakku ta mak-ak ad Egipto.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_16","070_2_16","MAT","2","16","16","Kun pay naammuwan Herodes ay insikapan nan chiyuycha mamasilib ay lanaraki hiya, ongor chi fungatna. Isunga infilina ay maepapatuy nan am-in ay lallaraki ay mutun inkiana as nan anongong-a ay muntawwun as chuwa ad Betlehem ya henan am-in ay sakopuna. Enatna na ay maiyunud as nan timpu ay nangammuwana as nan naiyankan nan mutun as nan chiyuycha mamasilib ay lanaraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_17","070_2_17","MAT","2","17","17","Hiyana nan natongparan nan kenalen Jeremias ay pomapadtu ad pus-uy ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_18","070_2_18","MAT","2","18","18","“Nadngor nan pararu ay tangugngug ya akorcha ad Rama. Cha ag-akiaran Raquel nan an-akna. Achina laychun ay maliwliwa, tay natuycha am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_19","070_2_19","MAT","2","19","19","Kun pay natuy hi Ari Herodes, nunpaila nan anghel nan Apo kan Jose ad Egipto babaen as nan iitawna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_20","070_2_20","MAT","2","20","20","Kenalen nan anghel, “Fumangunka, etakinmu nan hen-ena, ya komatam kayu ad Israel, tay natuycha nan chiyuycha nanglarayad ay mangpatuy as nan onga.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_21","070_2_21","MAT","2","21","21","As nan hiyachi, finmangun hi Jose, entakina nan hen-ena, ya kenmatamcha ad Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_22","070_2_22","MAT","2","22","22","Ngem kun pay nachamag Jose ay hi Arkelao nan naisubrat kan Herodes ay amana ay muntoray ad Judea, inmugyat hiya ay umuy hid-i. Kiapú ta finag-an Apo Dios hiya babaen as nan iitawna, nunligwatcha ay umuy henan probinsiya ay Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT2_23","070_2_23","MAT","2","23","23","Hid-i ad Galilea, inmilicha henan ili ay makali un Nazaret. Enommat na ta matongpar nan kenalen nan chiyuycha pomapadtu un, “Makalintu hiya ay Nazareno.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_1","070_3_1","MAT","3","1","1","As nan timpu ay nanagyanan cha Jesus ad Nazaret, uy nun-ekaskasaba hi Juan ay Fumufunyag as nan chiyuycha tataku ay uy nunchungchungor kan hiya henan disyerto ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_2","070_3_2","MAT","3","2","2","Kenalina kan chicha, “Munfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu, tay kiayud umchan nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_3","070_3_3","MAT","3","3","3","Hi Juan ay anna nan infiakian Isaias ay pomapadtu ad pus-uy ay kanana, “Wacha nan taku henan disyerto ay cha mangifugfukiaw un, ‘Esakianayu nan ayun nan Apo. Munlutkunyu nan ayuna.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_4","070_3_4","MAT","3","4","4","Nan fiachon Juan at naamma as chotchot chi kamilyu. Nan sinturuna at larat, ya nan kanuna at chuchun ya chilu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_5","070_3_5","MAT","3","5","5","Uray mu assena hiya, in-inmuy kan hiya nan ongoongor ay tataku ay nurpu ad Jerusalem, henan intiru ay probinsiya ay Judea, ya as nan am-in ay naesasag-un henan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_6","070_3_6","MAT","3","6","6","Nunfiafiawicha as nan fiasfiasorcha, at finunyakian Juan chicha henan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_7","070_3_7","MAT","3","7","7","Kun pay inilan Juan nan ongor ay Fariseo ya Saduseo ay cha omali ay munpafunyag, kenalina kan chicha, “Hoy! Chakayu ay kaman an-ak chi kubra! Anan mangali kan chakayu ay malisiyanyu nan omali ay ichusan Apo Dios mu mafunyakian kayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_8","070_3_8","MAT","3","8","8","Masapor atunyu nan mangepaila ay tit-iwa ay nunfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_9","070_3_9","MAT","3","9","9","Achiyu kankanan as achoryu un, ‘Achi chakami challu chusaun kan Apo Dios, tay hi Abraham nan kaap-uwanmi.’ Tay ifiakiak kan chakayu ay uray nan nauycha fiatu at mafialin ay munfialinun Apo Dios as kiankianak Abraham! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_10","070_3_10","MAT","3","10","10","Nan ichusan Apo Dios at kaman as nan wasay ay naesasakiana ay manipor as kaiw. Am-in ay kaiw ay achi fumkias as ammay at maesalepooncha ay masipor, ya maichus-orcha as nan apuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_11","070_3_11","MAT","3","11","11","Inturuy Juan, “Funyakiak chakayu as chanum ay mangepaila ay nunfiafiawi kayu at. Ngem nan cha umunud kan ha-un at am-amud mu ha-un. Achiyak paat maekari ay mangchun as sapatosna. Hiya nan mangfunyag kan chakayu as Espiritu Santo ya apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_12","070_3_12","MAT","3","12","12","Maepadpachong hiya as nan taku ay nanangchun as ligkia ay osaruna ay manapa as nan finayu. Nan natap-an at ittunantu as nan mangit-ittuwan. Ngem nan chuki at ipuornantu as nan apuy ay achi mapappauy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_13","070_3_13","MAT","3","13","13","As nan timpu ay nunfunfunyakian Juan, inumchan hi Jesus ay nurpu ad Galilea ta uy munpafunyag kan Juan henan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_14","070_3_14","MAT","3","14","14","Ngem penachas Juan ay mamas-iw kan hiya as nan nangaliyana, “Apo, ha-un met koma nan munpafunyag kan he-a. Sungang t'uy he-a nan omali ay munpafunyag kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_15","070_3_15","MAT","3","15","15","Ngem tinumfor hi Jesus, “Ayu at! Atum na ad wani, tay masapor tongparunta nan am-in ay laychun Apo Dios.” Isunga inyafud Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_16","070_3_16","MAT","3","16","16","Kun pay nafunyakian hi Jesus, hiya at chi ya tenmakchang hiya as nan chanum. As nan hiyachi, natkafian ad chaya, ya inilana nan Espiriton Apo Dios ay kaman karopati ay cha komsop inkiana penmatang kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT3_17","070_3_17","MAT","3","17","17","Wacha us nan kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “Hi tona nan anakku ay laylaychok. Hiya nan mangepalaylayad kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_1","070_4_1","MAT","4","1","1","Kun pay narpas ay nafunyakian hi Jesus, enpangon nan Espiritu Santo hiya henan disyerto ta chistingun Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_2","070_4_2","MAT","4","2","2","Kun pay inmuy chi opat puru ay urkiw ya lafi ay nun-ay-ayunaran Jesus, nunchukiaang hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_3","070_4_3","MAT","4","3","3","Angkiay ya inmuy hi Satanas kan hiya, ya kanana, “Mu tit-iwa ay anak chaká kan Apo Dios, filinum nan nauycha fiatu ta munfialincha as tenapay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_4","070_4_4","MAT","4","4","4","Ngem tinumfor hi Jesus, “Nan naisurat as nan Kalen Apo Dios at kanana un, ‘Fiakun yangkiay makan nan pagfiyag nan taku, ngem masaporcha challu nan am-in ay ifiagfiakian Apo Dios.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_5","070_4_5","MAT","4","5","5","Angkiay ya inyuy Satanas hi Jesus henan nasantowan ay siyudad, ya enpatakchugna hiya as nan kangatuwan ay parten nan Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_6","070_4_6","MAT","4","6","6","Kenalina kan hiya, “Mu tit-iwa ay Anak chaká kan Apo Dios, ud-a pay omagkiangka inkiana as kuwabna, tay kanan met nan naisurat as nan Kalen Apo Dios un, ‘Filinun Apo Dios nan anghelesna ay mangaywan kan he-a. Tatag-uyun chakantu kan chicha as nan limacha ta achi maepakpak nan sukem as nan fiatu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_7","070_4_7","MAT","4","7","7","Tinumfor hi Jesus, “Wacha met us nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Achim chischistingun nan Apo ay Diosmu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_8","070_4_8","MAT","4","8","8","Kun pay narpas chi, inyuy Satanas hi Jesus henan usa ay nangatungatu ay chuntug. Enpailana kan Jesus nan am-in ay muntorayan asna's luta ya nan kaichayawancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_9","070_4_9","MAT","4","9","9","Kenalen Satanas, “Ichatkuntu am-in chaná kan he-a mu munpalintumangka ay munchayaw kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_10","070_4_10","MAT","4","10","10","Ngem tinumfor hi Jesus kan hiya, “Mak-akka Satanas! Nan naisurat met as nan Kalen Apo Dios at kanana un, ‘Chayawum nan Apo ay Diosmu, ya kan hiya yangkiay nan munserfiyam.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_11","070_4_11","MAT","4","11","11","Haat taynan Satanas hiya. As nan hiyachi, enmalicha nan angheles ay uy nangfiachang kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_12","070_4_12","MAT","4","12","12","Kun pay nachamag Jesus ay naifiarud hi Juan ay Fumufunyag, nunfiangad hiya henan probinsiya ay Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_13","070_4_13","MAT","4","13","13","As nan kawad-ana henan probinsiya ay Galilea, chaan nakiili ad Nazaret, ngem kun at uy nakiili ad Capernaum. Nan ili ay Capernaum at wacha henan olet nan fiayfiay ay Galilea ya henan lutan us nan chiyuycha kianak Zabulon ya Neftali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_14","070_4_14","MAT","4","14","14","Nakiili hiya ad Capernaum ta matongpar nan kenalen Isaias ay pomapadtu ad pus-uy, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_15","070_4_15","MAT","4","15","15","“Ad Galilea, henan lutan Zabulon ya henan lutan Neftali as nan charan ay umuy henan fiayfiay, ya chuchumangun nan wawwang ay Jordan, hid-i nan nakiiliyan nan ongoongor ay Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_16","070_4_16","MAT","4","16","16","Nan tataku hid-i at kamancha natataku as nan kawad-an nan ngongot ya as nan kawad-an nan nunkatuy. Ngem ad wani at ilauncha nan narawag ay silaw, tay enmali as nan kawad-ancha nan manilaw as numnumcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_17","070_4_17","MAT","4","17","17","Nunlapu as nan hana ay timpu, enlapon Jesus ay nun-ekaskasaba. Kenarkalina, “Munfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu, tay kiayud umchan nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_18","070_4_18","MAT","4","18","18","As nan usa ay urkiw ay cha manarcharanan Jesus henan olet nan fiayfiay ay Galilea, inilana nan hen-aki ay cha manafukor, tay hiyasa nan chunucha. Chicha cha Simon ay makali us un Pedro, ya hi Andres ay ifiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_19","070_4_19","MAT","4","19","19","Kenalina kan chicha, “Unuchunak, at isurok chakayu ay munfialin as kaman tomatafukor as tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_20","070_4_20","MAT","4","20","20","Hiya at chi ya tenaynancha nan chiyuycha tafukorcha, ya inmunudcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_21","070_4_21","MAT","4","21","21","Kuncha pay inturturuy ay manaran, inilan Jesus nan tukún ay hen-aki ay cha Santiago kan Juan ay potot Zebedeo. Nakilurukiancha kan amacha ay hi Zebedeo as nan fiangka, ya chacha esakiana nan tafukorcha. As nan hiyachi, enayakian Jesus chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_22","070_4_22","MAT","4","22","22","Hiya at chi ya tenaynancha nan fiangkacha ya hi amacha, ya inmunudcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_23","070_4_23","MAT","4","23","23","Nunliklikud hi Jesus henan intiru ay probinsiya ay Galilea. Nun-is-isuru hiya as nan chiyuycha senagogacha, ya enkaskasabana nan Ammay ay Chamag maepangkep henan muntorayan Apo Dios. Kenaana us nan am-in ay karasen chi saketcha ya iliwas chi achorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_24","070_4_24","MAT","4","24","24","Isunga naepachamag nan maepangkep kan hiya henan intiru ay Siria. Nan tataku at inyuycha kan hiya nan am-in ay nunsaket as tukutukún ay saket, nan naparpalikiatan, nan nunkaanennetan, nan nunkorchas ya nan nunkapilay, ya enpaammay Jesus chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT4_25","070_4_25","MAT","4","25","25","Kiapú ta assena, inmunud kan hiya nan ongoongor ay tataku ay nurpu ad Galilea, nan Hinpuru ay Siyudad, Judea, Jerusalem ya henan usa ay chumang nan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_1","070_5_1","MAT","5","1","1","As nan nangil-an Jesus as nan ongoongor ay tataku, tinmikid henan usa ay chuntug. Kuna pay entokor, enmali nan disipulusna kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_2","070_5_2","MAT","5","2","2","ya enlapuna ay nun-isuru kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_3","070_5_3","MAT","5","3","3","“Nakiasat nan chiyuycha mamigfig as nan kenakurang chi kafiaelancha ay mangekaman as nan laychun Apo Dios, tay maetapichantu as nan muntorayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_4","070_5_4","MAT","5","4","4","“Nakiasat nan chiyuycha ngumunguyus kiapú as fiasor, tay liwliwauntu Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_5","070_5_5","MAT","5","5","5","“Nakiasat nan chiyuycha napakumbaba, tay tawichunchantu nan luta ay enkaren Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_6","070_5_6","MAT","5","6","6","“Nakiasat nan chiyuycha kaman cha munchukiaang ya masketan ay chicha nan munlarayad ay mangekaman as nan laychun Apo Dios, tay mapnekchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_7","070_5_7","MAT","5","7","7","“Nakiasat nan chiyuycha manug-ang as pachongcha ay taku, tay sug-angantu Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_8","070_5_8","MAT","5","8","8","“Nakiasat nan chiyuycha nacharos chi numnumcha, tay ilaunchantu hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_9","070_5_9","MAT","5","9","9","“Nakiasat nan chiyuycha mangepakappia as nan pachongcha ay taku, tay ifilangtu Apo Dios chicha as an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_10","070_5_10","MAT","5","10","10","“Nakiasat nan chiyuycha cha maparpalikiat kiapú as nan chacha mangekamkamanan as nan laychun Apo Dios, tay maetapichantu henan muntorayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_11","070_5_11","MAT","5","11","11","“Nakiasat kayu as nan mangsotan ya mamalikiatan nan tataku kan chakayu, ya ekaliyan chakayu as kumpurmi ay mangotettet kiapú kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_12","070_5_12","MAT","5","12","12","Kun kayu at munlagragsak ya munlaylayad, tay ongoongor nan gun-gunayu ad chaya. Tay assesa us nan en-enatcha ay namarpalikiat as nan chiyuycha pomapadtu ay enmon-ona mu chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_13","070_5_13","MAT","5","13","13","Inturuy Jesus, “Chakayu nan maepachong as nan asin ay para as nan am-in ay tataku asna's luta. Ngem mu chakus at nakaan nan tamtam nan asin, achi poros kasin omasin. Maid at kotokna, kun at maiwagkia ya maikiatkiatin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_14","070_5_14","MAT","5","14","14","“Maepachong kayu as nan silaw ay manilaw as numnum nan tataku asna's luta. Nan siyudad ay wacha henan toktok nan chuntug at achi poros malinglingfian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_15","070_5_15","MAT","5","15","15","Maid mamaskud as pingki ya op-opana as fianga, ngem kuna at epatang as nan maepatpatngana, at silawan nan pingki nan am-in ay wacha as nan afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_16","070_5_16","MAT","5","16","16","Assesa us ay masapor sumilaw kayu as nan mangiilan nan tataku ta mailacha nan ammay ay chayu at-atun, ya ichaychayawcha hi Amayu ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_17","070_5_17","MAT","5","17","17","Kenalen pay Jesus, “Achiyu kanan un enmaliyak ay manachael as nan Lintig Moises ya nan insurat nan chiyuycha pomapadtu. Chaanak enmali ay manachael as nan hanacha, ngem kunak at enmali ay mangtongpar as nan laychuncha ay kanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_18","070_5_18","MAT","5","18","18","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Uray inkiana mamaid nan chaya ya nan luta, achi poros mamaid chi uray tektek winnu kaaptekan ay kali as nan lintig Apo Dios inkiana matongpar nan am-in ay pangkepna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_19","070_5_19","MAT","5","19","19","Isunga uray ngachana nan achi mangafurot as nan filfilin Apo Dios uray nan chiyuycha kararakaan ay tongparun, ya mangisuru as nan tapina ta ukiayuncha nan hanacha at maifilang hiya as kun lawá apud henan muntorayan Apo Dios. Ngem nan mangafurot as nan lintig ya mangisuru kan chicha ta ekamancha us at maifilang hiya as amud henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_20","070_5_20","MAT","5","20","20","Ifiakiak kan chakayu ay mafialin kayu ay maetapi henan muntorayan Apo Dios mu nalinlintig kayu mu nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya nan chiyuycha Fariseo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_21","070_5_21","MAT","5","21","21","Inturuy Jesus, “Chinngoryu ay naifiakia as nan kaap-uwan takú un, ‘Achi kayu pomatuy,’ ya ‘nan pomatuy at maokóm ta machusa.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_22","070_5_22","MAT","5","22","22","Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay nan taku ay fumungat as nan pachongna ay taku at maokóm hiya ay machusa. Nan taku ay manginsurtu ay mangali as nan pachongna ay taku un, ‘Maid kotkotokmu!’ at maicharum as nan Sanhedrin. Kaman us as nan taku ay mangali as nan pachongna ay taku un, ‘Natotongokka!’ at maiyuy as nan apuy ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_23","070_5_23","MAT","5","23","23","Isunga mu kiayudka mun-ichaton kan Apo Dios as nan altar ya nanumnummu iwa ay wachay finmungtan nan pachongmu ay taku kan he-a, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_24","070_5_24","MAT","5","24","24","esaadmu nan chatonmu as nan sangwanan nan altar. Uyka on-ona makekappia as nan hana pachongmu ay taku, angkiay munfiangadka ay mun-ichaton kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_25","070_5_25","MAT","5","25","25","“Kamuwum ay makealiglu as nan nangicharum kan he-a sakbay iyuyna chaká as nan lupon. Tay mu achi, ipurang chaká as nan huwis. Angkiay ya nan huwis at ipurang chaká as nan pulis ay mangifiarud kan he-a as pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_26","070_5_26","MAT","5","26","26","Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa ay achikantu makapitiw as pagfiaruchan inkiana fiayacham nan am-in ay mortam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_27","070_5_27","MAT","5","27","27","“Chinngoryu at ay naifilin ad pus-uy un, ‘Achi kayu umiwet.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_28","070_5_28","MAT","5","28","28","Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay nan uray ngachana ay mangetotoong as fiafiai ya ninumnumna ay makissuy kan hiya at inmiwet at hiya as numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_29","070_5_29","MAT","5","29","29","Isunga mu nan kannawan ay matam nan kiapón chi fumasoram, oketam ya iwagkiam. Un-unuyna ay makurangan nan achormu as usa ay parti mu nan wacha nan intiru ay achormu ay kun challu maichus-or ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_30","070_5_30","MAT","5","30","30","Mu nan kannawan ay limam nan kiapón chi fumasoram, putnam ya iwagkiam. Un-unuyna ay makurangan nan achormu as usa ay parti mu nan wacha nan intiru ay achormu ay kun challu umuy ad inferno.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_31","070_5_31","MAT","5","31","31","“Naifiakia us ad pus-uy un, ‘Nan ngachana ay laraki ay mangiyichang as asawana at masapor umichat hiya kan asawana as kasuratan ay mangepaila ay nun-ichangcha ay hen-asawa.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_32","070_5_32","MAT","5","32","32","Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay nan uray ngachana ay laraki ay mangiyichang as asawana omangkiay mu nakelaraki nan chiyuy asawana at munfialinuna hiya as umiwet mu omasawa hiya as tukún. Kaman us as nan laraki ay mangasawa as nan naiyichang ay fiafiai at umiwet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_33","070_5_33","MAT","5","33","33","“Chinngoryu ay naifilin as nan kaap-uwan takú un, ‘Achim chukchukkian nan ensapatam as nan Apo, kunmu at masapor tongparun.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_34","070_5_34","MAT","5","34","34","Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay achi kayu poros munsapsapata. Achiyu kankanan un, ‘Ilaum ay chaya,’ tay hiyasa nan tomotokoran Apo Dios ay muntotoray. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_35","070_5_35","MAT","5","35","35","Achiyu us kankanan un, ‘Ilaum ay luta,’ tay hiyana nan kumakiatinana, winnu ‘Ilaum ay Jerusalem,’ tay hiyasa nan siyudad nan nangatu ay Ari. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_36","070_5_36","MAT","5","36","36","Nan usa pay at achiyu os-osarun nan uruyu ay munsapata, tay achiyu kafiaelan ay mangepapukaw winnu mangepangutug as uray usa yangkiay ay fook. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_37","070_5_37","MAT","5","37","37","Nan kananyu yangkiay at, ‘O,’ winnu ‘Achi.’ Tay nan ngachana nan etapiyu at kan Satanas ay makali un Mangotettet nan nurpuwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_38","070_5_38","MAT","5","38","38","“Chinngoryu nan naifilin ad pus-uy ay kanana, ‘Nan mamusling as matan chi usa ay taku at masapor us mafusling hiya. Nan mameng-aw as fiab-an chi usa ay taku at masapor us mapeng-awan hiya.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_39","070_5_39","MAT","5","39","39","Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay achiyu es-es-ang nan mangotettet ay enkaman nan pachongyu ay taku kan chakayu. Nan ngachana ngarud ay manepak as nan kannawan ay tamelmu at pay-am ay tepakuna us nan fisakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_40","070_5_40","MAT","5","40","40","Nan mangicharum kan he-a ta arauna nan kamisitam at pay-am ay arauna us nan chaketmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_41","070_5_41","MAT","5","41","41","Nan ngachana ay mamelet kan he-a ay manakfiat as uchuna as usa ay kilometro at sakfiatam as uray chuwa ay kilometro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_42","070_5_42","MAT","5","42","42","Nan kumchaw kan he-a at ichatmu nan kuchawuna. Nan manglayad ay fumurud kan he-a at achim achiyun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_43","070_5_43","MAT","5","43","43","“Chinngoryu nan naifilin ad pus-uy ay kanana, ‘Laylaychum nan kiayyummu, ya inglum nan kafusormu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_44","070_5_44","MAT","5","44","44","Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay laylaychunyu nan chiyuycha kafusoryu ya ekarkararakianyu nan chiyuycha mamarpalikiat kan chakayu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_45","070_5_45","MAT","5","45","45","ta maifilang kayu as an-ak Amayu ay wacha ad chaya. Tay hiya at pasilawuna nan urkiw para as nan mangotettet ya ammay ay tataku. Kaman us as nan uchan at epaalina para as nan chiyuycha mangekamkaman as nalintig ya nan chiyuycha achi nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_46","070_5_46","MAT","5","46","46","Mu nan manglaylayad kan chakayu yangkiay nan laylaychunyu, ay wachay ichat Apo Dios as gun-gunayu? Uray nan chiyuycha mangam-among as fiaror at assesa us nan atuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_47","070_5_47","MAT","5","47","47","Mu nan kiakiayyumyu yangkiay nan tagtakiatforunyu, ay wachay natkunanyu as nan tapina? Uray nan chiyuycha Gentil ay achi nangammu kan Apo Dios at assesa us nan atuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT5_48","070_5_48","MAT","5","48","48","Isunga masapor maid munkuranganyu ta maepachong kayu kan Amayu ad chaya ay maid nunkurangana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_1","070_6_1","MAT","6","1","1","Inturuy Jesus, “Il-ilaunyu ta achiyu kurkuratun ay mangepappaila as nan tataku nan ammay ay atunyu ay kaichayawan Apo Dios. Tay mu hiyasa at maidtu gun-gunayu as ichat Amayu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_2","070_6_2","MAT","6","2","2","“Isunga as nan umichatanyu as nan chiyuycha makasapor, achiyu iwarwarakiawag as nan chiyuycha senagoga ya as nan chiyuycha charan ay kaman as nan cha at-atun nan pakamankaman ta ichayaw nan tataku chicha. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay enawatcha at nan gun-gunacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_3","070_6_3","MAT","6","3","3","Ngem as nan umichatanyu as nan makasapor, achiyu epakaammu as nan uray kaas-opan ay kiayyumyu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_4","070_6_4","MAT","6","4","4","ta maid mangammu. Hi Amayu ay mangil-ila as nan chaan naammuwan ay enatyu at gun-gunaana chakayuntu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_5","070_6_5","MAT","6","5","5","Kenalen pay Jesus, “As nan munkararakianyu, achiyu koma tadtadnun nan chiyuycha pakamankaman, tay laylaychuncha ay tomakchug ay uy munkararag as nan chiyuycha senagoga ya as nan chiyuycha charan ta fuyfuyaun nan tataku chicha. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay enawatcha at nan gun-gunacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_6","070_6_6","MAT","6","6","6","Ngem as nan munkararakianyu at sungkop kayu as kuwartuyu, at in-ubyu nan pantiw, ya munkararag kayu kan Amayu ay achi maila. Hi Amayu ay mangiila as nan achi maam-ammuwan ay atunyu at gun-gunaana chakayuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_7","070_6_7","MAT","6","7","7","“As nan munkararakianyu, achiyu ong-ongorun nan maid kotkotokna ay chayu kankanan ay kaman as nan cha at-atun nan chiyuycha Gentil ay achi nangammu kan Apo Dios. Tay ka-anancha un chungrun Apo Dios nan kararagcha mu anchuanchuwuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_8","070_6_8","MAT","6","8","8","Achi kayu koma kaman kan chicha, tay hi Amayu at aammuna challu nan kasaporanyu sakbay ay chumawat kayu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_9","070_6_9","MAT","6","9","9","Assena ngarud nan atunyu ay munkararag: ‘Amami ay wacha ad chaya, maichaychayaw koma nan nasantowan ay ngachanmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_10","070_6_10","MAT","6","10","10","Omali koma nan muntorayam. Maekaman koma nan laychum asna's luta ay kaman ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_11","070_6_11","MAT","6","11","11","Ichatmu koma kan chakami nan kanunmi ad wani ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_12","070_6_12","MAT","6","12","12","Pakawanum koma chakami as nan fiasfiasormi ay kaman as nan mamakawananmi as nan finmasor kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_13","070_6_13","MAT","6","13","13","Achim koma eparufus ay etorokmi ay masulisukian, ngem esarakam chakami as nan Mangotettet.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_14","070_6_14","MAT","6","14","14","Inturuy Jesus, “Mu pakawanunyu nan finmasor kan chakayu, pakawanun chakayu us kan Amayu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_15","070_6_15","MAT","6","15","15","Ngem mu achiyu pakawanun chicha, achi chakayu pakawanun kan Amayu as nan fiasfiasoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_16","070_6_16","MAT","6","16","16","Kenalen pay Jesus, “As nan mun-ayunaranyu, achiyu epappaila ay ngumunguyus kayu ay kaman as nan chiyuycha pakamankaman, tay ennganuycha ay manarcharos as achorcha ta ilaun nan tataku ay kamancha kasusug-ang as nan chacha mun-ay-ayunaran. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay enawatcha at nan gun-gunacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_17","070_6_17","MAT","6","17","17","Ngem as nan mun-ayunaranyu, munchor-op ya munsukud kayu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_18","070_6_18","MAT","6","18","18","ta achi madlaw nan tataku ay cha kayu mun-ayunar, ngem kun yangkiay hi Amayu ay achi maila. Hi Amayu ay mangil-ila as nan achi maam-ammuwan ay chayu at-atun at gun-gunaanantu chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_19","070_6_19","MAT","6","19","19","“Achi kayu mun-ornong as kenafiaknangyu asna's luta. Tay hena at kun challu chachaelun chi ngomengetnget ya lati, ya sungkop pay chi mangaakiw ta akiwuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_20","070_6_20","MAT","6","20","20","Ngem kun kayu at mun-ornong as kenafiaknangyu ad chaya. Tay hid-i at achi chachaelun chi ngomengetnget ya lati, ya achi pay sungkop chi mangaakiw ta akiwuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_21","070_6_21","MAT","6","21","21","Tay mu ay chaud nan kawad-an nan kenafiaknangyu at hid-i us nan kawad-an nan numnumyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_22","070_6_22","MAT","6","22","22","“Nan mata at kaman silaw nan achor. Mu narawag nan umil-an nan matam, nasilawan nan intiru ay achormu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_23","070_6_23","MAT","6","23","23","Ngem mu achi narawag nan umil-an nan matam, ngongottu as solet nan intiru ay achormu. Isunga mu ngongot nan wacha kan he-a, ngongot as solet nan fiyagmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_24","070_6_24","MAT","6","24","24","“Maid munserfi as chuwa ay amo, tay iinglunantu nan usa ya laylaychuna nan usa, winnu oononguna nan usa ya elalayusana nan usa. Achiyu mafialin ay munkisanun ay serfiyan hi Apo Dios ya nan siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_25","070_6_25","MAT","6","25","25","“Isunga ifiakiak kan chakayu ay achi kayu machanakian as maepangkep as pagfiyagyu mu anan kanunyu winnu anan ikopunyu. Achi kayu machanakian as nan maepangkep as nan achoryu mu anan ifiachuyu. Ay achi am-amud nan fiyag mu nan makan, ya nan achor mu nan fiachu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_26","070_6_26","MAT","6","26","26","Ilaunyu nan chiyuycha kossel ay cha muntat-ayaw ad chaya. Achicha muntanum winnu mun-ani winnu mun-itupug as arangcha. Uray mu hiyasa, pakanun challu Amayu ad chaya chicha. Ay achi kayu am-amud mu chicha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_27","070_6_27","MAT","6","27","27","Ngachana kan chakayu nan makafiael ay mangepaan-anchu as fiyagna as uray kun usa ay uras kiapú as nan chana munchanchanakian? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_28","070_6_28","MAT","6","28","28","“Anuy kayu lawá munchanag as maepangkep as fiachu? Ilaunyu nan sabsafong as uma. Achicha munchunu winnu mun-afor as fiachucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_29","070_6_29","MAT","6","29","29","Uray mu hiyasa, ifiakiak kan chakayu ay uray hi Ari Solomon as nan am-in ay kenafiaknangna at chaan poros nunfiachu as maepachong as nan kenaam-ammay nan usa as nan nauycha sabsafong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_30","070_6_30","MAT","6","30","30","Mu fiachuwan Apo Dios nan nauycha lukiam ay wacha as uma ad wani, ya as wiet at mapuoran challu, ay achina chamman kaskasin fiachuwan chakayu? Anuy paat anak-akettuy chi pammatiyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_31","070_6_31","MAT","6","31","31","Isunga achi kayu munchanag ay manarudsud un, ‘Anan omor-anmi as kanunmi winnu ikopunmi winnu ifiachumi?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_32","070_6_32","MAT","6","32","32","Tay chatona am-in nan cha anaanapun nan chiyuycha Gentil ay achi nangammu kan Apo Dios. Hi Amayu ad chaya at ammuna ay masaporyu am-in chaná. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_33","070_6_33","MAT","6","33","33","Ngem nan omon-ona ay anapunyu at nan maepangkep as nan muntorayan Apo Dios ya nan mangunuchanyu as nan kenalintigna. Mu hiyasa nan atunyu, ichatnantu am-in chaná ay kasaporan kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT6_34","070_6_34","MAT","6","34","34","Isunga achi kayu machanakian as nan likiat ay omali as wiet. Awni ta as wiet. Tay nan likiat ay omali as nan usa ay urkiw at nawan as nan hana ay urkiw. Achiyu tapiyan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_1","070_7_1","MAT","7","1","1","Kenalen pay Jesus, “Achiyu okomún nan pachongyu ay taku ta achi chakayuntu okomún kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_2","070_7_2","MAT","7","2","2","Tay nan atunyu ay mangokóm as nan pachongyu ay taku at assesantu us nan atunyu ay maokóm. Nan panglukudyu as nan pachongyu ay taku at assesantu us nan panglukud Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_3","070_7_3","MAT","7","3","3","Adchi t'uymu chillawun nan ek-ektel ay futa as nan matan nan ifiam, ya kunmu at achi madlaw nan ad-acha-an ay futa as nan mismu ay matam? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_4","070_7_4","MAT","7","4","4","Winnu anan mangaliyam as nan ifiam un, ‘Ud-a ta kaanok nan futa as matam,’ mu wachay ad-acha-an ay futa as nan mismu ay matam? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_5","070_7_5","MAT","7","5","5","He-a ay pakamankaman! Kaanum on-ona nan hana ad-acha-an ay futa as nan mismu ay matam ta makailaka ay ustu. Angkiay ya mafialinmu ay kaanun nan ek-ektel ay futa as nan matan nan ifiam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_6","070_7_6","MAT","7","6","6","Kenalen Jesus, “Achiyu isuru nan kalen Apo Dios as nan chiyuycha nangossot ay tataku. Tay maepachongcha as nan asu ya fiafuy. Uray mu ichatmu as nan asu nan ammay, omapor challu ay mamangat kan he-a. Kaman us as nan fiafuy ay uray mu ichatmuy perlas kan hiya, kuna challu kiatkiatinan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_7","070_7_7","MAT","7","7","7","Kenalen pay Jesus, “Achiyu ikinkinak ay chumawat kan Apo Dios as kasaporanyu, at maichattu kan chakayu nan chayu chawchawatun. Achiyu ikinkinak ay mun-anap, at maanapanyuntu nan chayu an-anapun. Achiyu ikinkinak ay munkokkokkok, at tokafiantu Apo Dios nan pantiw para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_8","070_7_8","MAT","7","8","8","Tay am-in ay chumawat kan Apo Dios at maettan, nan mun-anap at makaanap, ya nan munkokkok at matkafian nan pantiw para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_9","070_7_9","MAT","7","9","9","Ay wacha kan chakayu ay am-a nan mangichat as fiatu mu chumawat nan pototyu as makan? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_10","070_7_10","MAT","7","10","10","Winnu mangichat as urug mu chumawat as kiachiw? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_11","070_7_11","MAT","7","11","11","Mu chakayu ay manangotettet at ammuyu ay mangichat as ammay as nan an-akyu, ay achi kaskasin ay ichat Amayu ay wacha ad chaya nan ammay as nan chiyuycha chumawat kan hiya? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_12","070_7_12","MAT","7","12","12","“Isunga nan ngachana ay laychum ay atun nan tapina kan he-a, hiyasa nan atum kan chicha. Tay hiyana nan laychun ay kanan nan isursuron nan Lintig Moises ya nan insurat nan chiyuycha pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_13","070_7_13","MAT","7","13","13","“Sungkop kayu as nan nalepet ay pantiw, tay narawa nan pantiw ya naraka nan charan ay muntoróng ad inferno. Isunga ongorcha nan sungkop hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_14","070_7_14","MAT","7","14","14","Ngem nalepet nan pantiw ya nalikiat nan charan ay muntoróng as nan fiyag ay maid patingkiana. Isunga akétcha nan makad-an hid-i.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_15","070_7_15","MAT","7","15","15","“Il-ilaunyu nan chiyuycha achi tit-iwa ay pomapadtu ay omali kan chakayu. Maepachongcha as nan karnero ay naamu, ngem nan kenatit-iwana at maepachongcha as nan atap ay asu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_16","070_7_16","MAT","7","16","16","Nan mangematonanyu kan chicha at as nan chacha at-atun. Ay wachay ubas ay mapuras as nan senagsakiakia, winnu igos ay mapuras as nan loos? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_17","070_7_17","MAT","7","17","17","Nan narangtu ay kaiw at ammay chi fukiasna. Ngem nan naiing ay kaiw at mangisiw chi fukiasna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_18","070_7_18","MAT","7","18","18","tay achi mafialin ay fumkias nan narangtu ay kaiw as mangisiw, ya achi us mafialin ay fumkias nan naiing ay kaiw as ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_19","070_7_19","MAT","7","19","19","Tunggal kaiw ay achi fumkias as ammay at maesalepoon ay masipor ya maichus-or as nan apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_20","070_7_20","MAT","7","20","20","Isunga mafialin ay maematonanyu nan chiyuycha achi tit-iwa ay pomapadtu babaen as nan chacha at-atun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_21","070_7_21","MAT","7","21","21","Inturuy Jesus, “Achi am-in ay tataku ay mangali kan ha-un un, ‘Apo, Apo,’ at sungkoptu henan muntorayan Apo Dios, ngem nan chiyuycha yangkiay mangekaman as nan laychun Amak ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_22","070_7_22","MAT","7","22","22","As nan umchanantu nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku, ongorchantu nan tataku ay mangali kan ha-un un, ‘Apo, Apo! Ay kun kami chaan nun-epadpadtu as nan ngachanmu? Ay kun kami chaan nun-epakpak-ak as anennet as nan ngachanmu? Ay kun achi ongor nan en-enatmi ay nakaskaschaaw as nan ngachanmu?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_23","070_7_23","MAT","7","23","23","Ngem kanaktu kan chicha un, ‘Achek poros am-ammu chakayu. Omachawwi kayu kan ha-un, chakayu ay mangekamkaman as mangotettet.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_24","070_7_24","MAT","7","24","24","“Nan am-in ay tataku ay manngor as nan nauycha kalek ya atuncha chaná at maepachongcha as nan masilib ay taku ay nunkiaub as afongna as nan chupras. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_25","070_7_25","MAT","7","25","25","Nunmomok, at enmali nan chamuna ay chanum. Pinmuwak as napigsa ya enatifudfuchana nan hana afong, ngem chaan natu-ug, tay as nan chupras nan nasaachana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_26","070_7_26","MAT","7","26","26","Ngem am-in ay tataku ay manngor as nan nauycha kalek ya achicha challu atun chaná at maepachongcha as nan achi masilib ay taku ay nunkiaub as afongna as nan lakian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_27","070_7_27","MAT","7","27","27","Nunmomok ya enmali nan chamuna ay chanum. Pinmuwak as napigsa ya enatifudfuchana nan hana afong, at natu-ug ya nunsidlay enatna ay nachachael.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_28","070_7_28","MAT","7","28","28","Kun pay narpas ay infiakian Jesus chaná, naschaaw nan tataku as nan enatna ay nun-isuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT7_29","070_7_29","MAT","7","29","29","Tay as nan nun-is-isuruwana kan chicha, wachay kalibfengana ya achi kaman as nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_1","070_8_1","MAT","8","1","1","Kun pay chinmayyu hi Jesus ay nurpu henan chuntug, ongoongor chi tataku ay inmunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_2","070_8_2","MAT","8","2","2","Angkiay ya naesnop kan hiya nan usa ay laraki ay nakonet ya nunpalintumang as nan sangwanan Jesus, ya kanana, “Apo, mu laychum, epaammayak koma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_3","070_8_3","MAT","8","3","3","Inchawchaw Jesus nan limana, ya kenpana hiya. Kenalina, “Laychok. Omammayka!” Hiya at chi ya nakaan nan konet nan hana laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_4","070_8_4","MAT","8","4","4","Angkiay ya kenalen Jesus kan hiya, “Maid poros mangifiagfiag-am as kumpurmi as nan enommat kan he-a, ngem kunka at uy munpaila as nan pachi ta ilauna ay nakaan nan saketmu. Kun pay marpas, umichatka as chatonmu kan Apo Dios ay kaman as nan infilin Moises ta mangammuwan nan tataku ay nakaan tit-iwa nan saketmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_5","070_8_5","MAT","8","5","5","As nan enmaliyan Jesus ad Capernaum, wacha hid-i nan kapetan chi sosorchachu ay Romano ay uy nanib-at kan hiya. Nunpakpakaasi ay chumawat as fiachang kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_6","070_8_6","MAT","8","6","6","Kenalina, “Apo, cha munsaket nan fiabfiaarok as afong. Cha u-uumfug hiya, tay naparalitiko ya malikiatan as solet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_7","070_8_7","MAT","8","7","7","Kenalen Jesus kan hiya, “O, uyku epaammay hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_8","070_8_8","MAT","8","8","8","Ngem tinumfor nan kapetan, “Apo, achiyak maekari ay mangepaskop kan he-a as afongku. Uray kunmu ifilin yangkiay at ommat chi ay mangepaammay as nan fiabfiaarok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_9","070_8_9","MAT","8","9","9","Tay uray ha-un at wacha nan nangatngatu ay mangetoray kan ha-un, ya wachacha us nan sosorchachok ay etorayak. Mu kanak as nan usa un, ‘Uyka’ at umuy hiya. Mu kanak us as nan usa un, ‘Aka’ at omali hiya. Mu kanak us as nan fiabfiaarok un, ‘Atum na’ at atuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_10","070_8_10","MAT","8","10","10","Kun pay chinngor Jesus na, naschaaw, ya kanana as nan tataku ay cha umun-unud kan hiya, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay maid poros naanapak as assena ay pammati uray ad Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_11","070_8_11","MAT","8","11","11","Ifiakiak kan chakayu ay ongorchantu nan tataku ay Gentil ay murpu henan intiru ay luta ay makekan kan cha chin naaAbraham, naiIsaac, ya najaJacob. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_12","070_8_12","MAT","8","12","12","Ngem nan chiyuycha Judio ay maetapi koma henan muntorayan Apo Dios at maichus-orcha as chará henan ngongot. Hid-intu nan mun-ag-akoran nan tataku ya munngesngesatan chi fiab-acha kiapú as fungatcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_13","070_8_13","MAT","8","13","13","Haat kanan Jesus as nan kapetan, “Komatamka, tay nan enafurotmu ay ommat at matongpar.” Hiyachi challu ay uras nan enmammayan nan fiabfiaaruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_14","070_8_14","MAT","8","14","14","Kun pay sinungkop hi Jesus as afong Pedro, inilana nan katukiangan Pedro ay fiafiai ay inuumfug ay cha munpuchot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_15","070_8_15","MAT","8","15","15","Kenpan Jesus nan limana ya nakaan nan puchotna. As nan hiyachi, finmangun, ya nunsakiana as kanun Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_16","070_8_16","MAT","8","16","16","As nan hiyachi ay naschum, inyalen nan tataku kan Jesus nan ongor ay nunkaanennetan ya nan cha munsaket. Kiapú as nan kalina yangkiay, enpafoknag Jesus nan chiyuycha anennet ya enpaammayna us nan am-in ay cha munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_17","070_8_17","MAT","8","17","17","Enatna na ta matongpar nan kenalen Isaias ay pomapadtu, “Hiya ay mismu nan nangaan as iliwas chi achor ya saket takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_18","070_8_18","MAT","8","18","18","Kun pay inilan Jesus nan ongor ay tataku ay nangarufong kan hiya, infilina as nan disipulusna ay kumchangcha henan fiayfiay ta umuycha ad chumang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_19","070_8_19","MAT","8","19","19","Angkiay ya naesnop kan Jesus nan usa ay mun-isursuru as Lintig, ya kanana, “Misturu, umunuchak kan he-a uray kumpurmi as ay-ayam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_20","070_8_20","MAT","8","20","20","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Wachay omafongan nan chiyuycha fuwus, ya wachay somollongan nan chiyuycha kossel, ngem maid ustu as massuyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_21","070_8_21","MAT","8","21","21","Kenalen nan usa ay disipulusna kan hiya, “Apo, awni pay ta uyku ilufok on-ona hi amak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_22","070_8_22","MAT","8","22","22","Ngem tinumfor hi Jesus kan hiya, “Umunudka kan ha-un. Pay-am. Kikiad nan chiyuycha maid pammaticha ay maepachong as nan nunkatuy nan uy mangilufok as nan pachongcha ay nunkatuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_23","070_8_23","MAT","8","23","23","Angkiay ya nunlukian hi Jesus as nan fiangka ya nakilukian nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_24","070_8_24","MAT","8","24","24","Kuncha pay wacha as nan fiayfiay, kalina at ya mun-atifudfud chi puwak. Nunsidlay manopsopyatan nan challuyon as nan fiangka, at kiayud lumnud. Kun pay hi Jesus at nanassuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_25","070_8_25","MAT","8","25","25","Uycha finangun hiya, ya kanancha, “Apo, esarakam chakami! Lumnud takú pay!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_26","070_8_26","MAT","8","26","26","Kenalen Jesus kan chicha, “Adchi t'uy kayu umugyat? Ak-akettuy tit-iway pammatiyu!” Angkiay ya finmangun hiya ya infilina as nan puwak ya nan challuyon ay kuminakcha. Hiya at chi ya ammay kasin as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_27","070_8_27","MAT","8","27","27","Naschaaw am-in nan disipulusna, ya kanancha, “Ngachan ngun tona t'uy uray angin ya challuyon at tongparunchay filina?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_28","070_8_28","MAT","8","28","28","Inturuy cha Jesus ay kinumchang inkiana inumchancha henan sasakopun nan i-Gadara. Wachacha nan nanib-at kan hiya ay chuwa ay lanaraki ay nunkaanennetan ay nurpu as nan lurubfok. Kauugyat chaná ay nunkaanennetan. Isunga maid makaiturud ay manguy as nan hana ay charan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_29","070_8_29","MAT","8","29","29","Hiya at chi ya, infukiawcha, “He-a ay Anak Apo Dios, anan ngachana nan laychum ay atun kan chakami? Ay enmalika ay mamalikiat kan chakami uray chaan pay inumchan nan ustu ay timpu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_30","070_8_30","MAT","8","30","30","As nan naesasag-un, wachachay ongoongor ay fiafuy ay cha munsuksukor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_31","070_8_31","MAT","8","31","31","Enpakaasen nan chiyuycha anennet kan Jesus, “Mu epak-akmu chakami, ifiaormu ngarud chakami as nan chiyuycha fiafuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_32","070_8_32","MAT","8","32","32","“Uy kayu,” kenalen Jesus kan chicha. Isunga nak-akcha as nan lanaraki ya inmuycha as nan chiyuycha fiafuy. Angkiay ya kenamon am-in nan fiafuy ay chinmayyu inkiana nag-ascha henan teng-el, at nurningcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_33","070_8_33","MAT","8","33","33","Nan chiyuycha mangay-aywan as nan chiyuycha fiafuy at tenmagtagcha henan ili, at enpachamagcha nan am-in as nan tataku hid-i patí nan enommat as nan lanaraki ay nunkaanennetan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT8_34","070_8_34","MAT","8","34","34","As nan hiyachi, uy sinib-at am-in nan umili hi Jesus. Kuncha pay inila hiya, nunpakaasicha kan hiya ta mak-ak hiya henan lukiar ay sasakopuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_1","070_9_1","MAT","9","1","1","Kun pay narpas chi, nunlukian cha Jesus as nan fiangka, ya kasincha kinumchang henan fiayfiay inkiana nunfiangadcha henan mismu ay ilen Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_2","070_9_2","MAT","9","2","2","As nan hiyachi, wachacha nan nangiyuy kan Jesus as laraki ay paralitiko ay finmafianak as nan ubfukiana. Kun pay inilan Jesus nan pammaticha, kenalina as nan paralitiko, “Anakku, papigsaum nan numnummu. Napakawanka as nan fiasfiasormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_3","070_9_3","MAT","9","3","3","Angkiay ya wachacha nan tapen nan mun-isursuru as Lintig ay cha mangali as numnumcha, “Nakkuran man na ay taku t'uyna epapachong chi achorna kan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_4","070_9_4","MAT","9","4","4","Ngem ammon Jesus nan chacha numnumnumun, ya kanana, “Adchi t'uy mangotettet chi chayu numnumnumun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_5","070_9_5","MAT","9","5","5","Ngachana nan narakraka as kanan, ‘Napakawanka as nan fiasfiasormu,’ winnu kanan un, ‘Maligwatka ya manaranka’? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_6","070_9_6","MAT","9","6","6","Ngem mu hiyasa, atok na ta maammuwanyu ay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at wachay kalibfengana asna's luta ay mangpakawan as tataku as nan fiasfiasorcha.” Angkiay ya kenalina as nan paralitiko, “Tomakchugka, araum nan apragmu, ya komatamka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_7","070_9_7","MAT","9","7","7","As nan hiyachi, tenmakchug nan laraki, at kenmatam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_8","070_9_8","MAT","9","8","8","As nan nangil-an nan ongor ay tataku as nan enommat, inmugyatcha, ya chinaychayawcha hi Apo Dios ay nangichat as assena ay kalibfengan as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_9","070_9_9","MAT","9","9","9","Kun pay nak-ak hi Jesus hid-i, as nan chana manarcharanan, inilana nan usa ay laraki ay nan ngachana at Mateo ay nangatokor as nan opisinana ay munfiayfiayachan as fiaror. Kenalen Jesus kan hiya, “Unuchunak.” Nunkaliligwat hi Mateo ya inmunud kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_10","070_9_10","MAT","9","10","10","As nan nangatokoran cha Jesus ay makekan as afong Mateo, ongor chi enmali ay mangam-among as fiaror ya tapina ay fumafiasor, ya nakekancha kan Jesus ya as nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_11","070_9_11","MAT","9","11","11","Kun pay inilan nan chiyuycha Fariseo nan enat cha Jesus, senarudsudcha as nan disipulusna, “Adchi t'uy makiuufong nan misturuyu as nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya as nan tapina ay fumafiasor?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_12","070_9_12","MAT","9","12","12","Ngem kun pay chinngor Jesus chi, kenalina, “Nan tataku ay achi munsaket at achicha masapor chi choktor, ngem kun yangkiay nan chiyuycha munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_13","070_9_13","MAT","9","13","13","Uyyu acharun ay ustu nan laychun ay kanan nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Nan manug-anganyu as nan pachongyu ay tataku nan laychok, fiakun nan mun-ichatchatonanyu as animar kan ha-un,’tay chaanak enmali ay mangayag as nan chiyuycha nunkalintig, ngem kun at mangayag as nan chiyuycha fumafiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_14","070_9_14","MAT","9","14","14","Angkiay ya enmali kan Jesus nan disipulus Juan ay Fumufunyag, ya senarudsudcha kan hiya, “Adchi t'uy chakami ya nan chiyuycha Fariseo at mun-ayunar, ngem nan disipulusmu at achicha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_15","070_9_15","MAT","9","15","15","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay ngumunguyus nan chiyuycha naayakian ay makichuyas uray mu kukutug nan chumuyas ay laraki kan chicha? Achi met! Ngem mu umchantu nan timpu ay maek-akan nan chinmuyas ay laraki kan chicha, hiyachintu nan mun-ayunarancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_16","070_9_16","MAT","9","16","16","Kenalen us Jesus ay nangepachong, “Maid mangelakub as fiarú ay lopot as nan lukiak ay fiachu, tay komsun nan naelakub. Angkiay ya makuyud nan lukiak ay fiachu ya kaskasin marakset. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_17","070_9_17","MAT","9","17","17","Maid us mangittu as kasubsufor ay fiayas as nan lukiak ay mangit-ittuwan ay larat. Tay mu atuna chi at fumtak nan larat. Maiwagkia nan fiayas, ya machachael pay nan larat. Ngem kun at maittu nan kasubsufor ay fiayas as nan fiarú ay mangit-ittuwan ay larat ta maid maiwagkia winnu machachael.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_18","070_9_18","MAT","9","18","18","As nan cha munkarkaliyan Jesus kan chicha, enmali nan usa ay ap-apon chi Judio kan hiya. Nunpalintumang as nan sangwanana, ya kanana, “Apo, katkatuy nan pototku ay fiafiai. Ngem omalika pay ta epataymu nan limam kan hiya ta kasin mataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_19","070_9_19","MAT","9","19","19","Isunga naligwat hi Jesus, ya inmunud kan hiya. Nakiuycha us nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_20","070_9_20","MAT","9","20","20","Wacha hid-i nan usa ay fiafiai ay cha mun-ichaichara as hinpuru ya chuwa ay tawwun. Naesnop as uchug Jesus ya kenpana nan kiayachan nan fiachuna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_21","070_9_21","MAT","9","21","21","tay kanana as numnumna, “Mu kunku paat kap-un nan fiachuna at omammayak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_22","070_9_22","MAT","9","22","22","Kun pay nunsakong hi Jesus, inilana hiya, ya kanana kan hiya, “Anak, papigsaum nan numnummu. Nan pammatem nan nangepaammay kan he-a.” Hiya at chi ya enmammay nan chiyuy fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_23","070_9_23","MAT","9","23","23","Kun pay inumchan hi Jesus as nan afong nan ap-apu, inilana nan munkorkoraling para as nan punpun ya nan naaamong ay tataku ay cha mun-at-atengorngor, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_24","070_9_24","MAT","9","24","24","ya kanana, “Mak-ak kayu hena, tay nan fumarasang at chaan natuy, ngem kun nanassuy.” Kuncha at enam-amrang hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_25","070_9_25","MAT","9","25","25","Ngem as nan naepapitiwan nan tataku, sinungkop hi Jesus as nan kawad-an nan fumarasang. Angkiay ya inunnana nan limana, ya nafiannangun nan fumarasang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_26","070_9_26","MAT","9","26","26","As nan hiyachi, naepachamag nan nauy ay enat Jesus henan am-in ay sakop nan hana ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_27","070_9_27","MAT","9","27","27","Nak-ak hi Jesus hid-i, ya as nan chana manarcharanan, inunud nan chuwa ay lanaraki ay nafurag hiya. Chacha ifugfukiaw kan hiya, “Sug-angam man paat chakami, he-a ay Kianak David!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_28","070_9_28","MAT","9","28","28","Kun pay sinungkop hi Jesus as nan afong, nakiskop us nan chiyuycha chuwa ay nafurag. Senarudsud Jesus kan chicha, “Ay afurotunyu ay kafiaelak ay mangaan as nan finuragyu?” “O, Apo,” kenalicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_29","070_9_29","MAT","9","29","29","Angkiay kenpan Jesus nan matacha, ya kanana, “Maekaman kan chakayu ay maiyunud as nan pammatiyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_30","070_9_30","MAT","9","30","30","As nan hiyachi, nakaan nan finuragcha. Angkiay ya infilin Jesus ay ustu kan chicha, “Ilaunyu ta maid mangifiagfiag-anyu's na.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_31","070_9_31","MAT","9","31","31","Ngem as nan nak-akancha's chi, uycha enpachamag nan maepangkep kan Jesus henan am-in ay sakop nan hana ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_32","070_9_32","MAT","9","32","32","As nan cha mak-akan nan chiyuycha nakaan chi finuragcha, inyuy nan tapen nan tataku kan Jesus nan usa ay laraki ay inumor nan anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_33","070_9_33","MAT","9","33","33","Kun pay enpafoknag Jesus nan anennet ay wacha as nan umor, nunkali nan laraki. Naschaaw nan naamong ay tataku, ya chacha kanan, “Maid poros inil-ilami as assena hena ad Israel!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_34","070_9_34","MAT","9","34","34","Ngem kenalen nan chiyuycha Fariseo, “Mun-epak-ak hiya as anennet kiapú as nan inchat nan ap-apon chi anennet ay pannakafialina.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_35","070_9_35","MAT","9","35","35","Angkiay ya nunfiabfiaat hi Jesus henan am-in ay ili ya fiabruy. Nun-is-isuru hiya as nan chiyuycha senagogacha, ya enkaskasabana nan Ammay ay Chamag maepangkep henan muntorayan Apo Dios. Kenaana us nan am-in ay tukutukún ay saketcha ya am-in ay tukutukún ay iliwas chi achorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_36","070_9_36","MAT","9","36","36","As nan nangil-ana as nan ongoongor ay tataku, nasug-ang hiya kan chicha, tay malilifokancha ya maliglikiatancha ay maepachong as nan chiyuycha karnero ay maid mangay-aywan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_37","070_9_37","MAT","9","37","37","Kenalina as nan disipulusna, “Ongor chi maani, ngem akét yangkiay chi mun-ani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT9_38","070_9_38","MAT","9","38","38","Isunga munkararag kayu as nan nunkuwa as nan maani ta umifiaor as tapina ay mun-ani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_1","070_10_1","MAT","10","1","1","As nan usa ay urkiw, enayakian Jesus nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna. Angkiay ya enettana chicha as kalibfengancha ay mun-epak-ak as anennet ya mangaan as am-in ay tukutukún ay saket ya am-in ay tukutukún ay iliwas chi achor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_2","070_10_2","MAT","10","2","2","Nauycha nan ngadngachan nan hinpuru ya chuwa ay apostoles: nan omona at hi Simon ay makali us un Pedro, hi Andres ay sunúdna, nan hen-aki ay cha Santiago kan Juan ay potot Zebedeo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_3","070_10_3","MAT","10","3","3","hi Felipe, hi Bartolome, hi Tomas, hi Mateo ay mangam-among as fiaror, hi Santiago ay potot Alfeo, hi Tadeo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_4","070_10_4","MAT","10","4","4","hi Simon ay makali un mangesasaket as nasyona, ya hi Judas Iscariote ay mangesepseptu kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_5","070_10_5","MAT","10","5","5","Infiaor Jesus nan nauycha hinpuru ya chuwa, ya infilina kan chicha, “Achi kayu poros um-umuy henan sasakopun nan chiyuycha Gentil ya achi kayu poros um-umuy henan il-ilen chi i-Samaria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_6","070_10_6","MAT","10","6","6","Ngem kun at nan umuyanyu at henan sasakopun nan iib-a takú ay kianak Israel ay maepachong as nan nalitaw ay karnero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_7","070_10_7","MAT","10","7","7","As nan am-in ay ay-ayanyu, ekasabayu ay kiayud umchan nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_8","070_10_8","MAT","10","8","8","Epaammayyu nan munsaket, takuwunyu nan natuy, epaammayyu nan nakonet ya epafoknagyu nan chiyuycha anennet as nan naanennetan. Achiyu aw-awatun chi fiayad, tay maid poros infiayadyu as nan nauy kalibfengan ay inchatku kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_9","070_10_9","MAT","10","9","9","Achi kayu ometakin as siping ay fialetok, silver winnu kianfiang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_10","070_10_10","MAT","10","10","10","Achi kayu us ometakin as samfiag winnu fiachu ay munsokatanyu, sapatos winnu surkud. Tay nan munchunu at libfengna ay maettan as pagfiyagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_11","070_10_11","MAT","10","11","11","“As nan umchananyu henan uray ngachana ay ili winnu fiabruy, anapunyu nan manglayad ay mangmangili kan chakayu. Hid-i nan magyananyu inkiana mak-ak kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_12","070_10_12","MAT","10","12","12","As nan sungkopanyu as nan hana ay afong, kananyu un, ‘Bendisyonan chakayu koma kan Apo Dios.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_13","070_10_13","MAT","10","13","13","Mu laychuncha ay awatun nan infiakiayu kan chicha, mabendisyonancha. Ngem mu achicha awatun, achicha mabendisyonan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_14","070_10_14","MAT","10","14","14","Mu maid poros mangmangili kan chakayu winnu chumngor kan chakayu, pokpokanyu nan tapok as nan chapanyu as nan mak-akanyu hid-i ay afong winnu ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_15","070_10_15","MAT","10","15","15","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay as nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku, narakrakantu nan chusan nan i-Sodoma ya i-Gomorramu nan umiili hesa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_16","070_10_16","MAT","10","16","16","Kenalen pay Jesus, “Chumngor kayu! Ifiaorku chakayu ay maepachong as nan naamu ay karnero as nan kawad-an nan chiyuycha kauugyat ay atap ay asu. Isunga masapor masilib kayu ay kaman as nan urug ya naamu kayu ay kaman as nan karopati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_17","070_10_17","MAT","10","17","17","Il-ilaunyu, tay wachachantu nan mangtiliw ya mangiyuy kan chakayu as nan chiyuycha lupon. Masaplesaplet kayuntu as nan chiyuycha senagogacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_18","070_10_18","MAT","10","18","18","Maicharum kayuntu as nan gogobernador ya ar-ari kiapú kan ha-un. Hiyasa nan chansayu ay mangepaneknektu as nan maepangkep as nan Ammay ay Chamag kan chicha ya as nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_19","070_10_19","MAT","10","19","19","Kun chakayu pay icharum, achi kayu machanakian mu anan atunyu ay mangifiakia winnu ngachana nan kananyu. Tay nan kananyu at maepakaammuntu kan chakayu as nan hana ay uras, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_20","070_10_20","MAT","10","20","20","tay fiakun chakayu nan munkali, ngem kun at nan Espiriton Apo Dios ay Amayu babaen kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_21","070_10_21","MAT","10","21","21","“As nan hiyasa ay timpu, wacha nan mangepapatuytu as mismu ay sunúdna ay laraki. Assesantu us nan atun nan ama as nan pototna. Nan an-ak us at kontraunchantu nan chanakchakorcha ya epapatuycha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_22","070_10_22","MAT","10","22","22","Inglun chakayuntu as nan am-in ay tataku kiapú as nan pammatiyu kan ha-un. Ngem nan taku ay mangan-anos ay omafurot kan ha-un inkiana as nan anongos at maesarakantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_23","070_10_23","MAT","10","23","23","Kun chakayu pay palikiatun henan usa ay ili, lomayaw kayu ay umuy henan tukún. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay achiyuntu lopasun nan enpadnok kan chakayu henan kailiili ad Israel sakbay ay munfiangad nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_24","070_10_24","MAT","10","24","24","“Maid uswila as nangatngatu mu nan misturuna, winnu mafiabfiaor as nangatngatu mu nan amona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_25","070_10_25","MAT","10","25","25","Mapnek nan uswila as nan komamanana as nan misturuna, ya kaman us as nan mafiabfiaor as nan komamanana as nan amona. Mu penangadnan nan tataku nan ap-apu as nan pamilya as Beelzebub ay ap-apon chi anennet, ay achi at kaskasin mangotettet nan epangachancha kan chakayu ay kun membro as nan pamilyana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_26","070_10_26","MAT","10","26","26","“Isunga achi kayu umug-ugyat as nan tataku, tay maid naililingub ay achintu maepaila, winnu naetatafun ay achintu maammuwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_27","070_10_27","MAT","10","27","27","Nan chak ifiagfiakia kan chakayu as nan lafi at ifiakiayu as nan kaorkia. Nan naitubtufu kan chakayu at ifukiawyu as nan kaongoran chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_28","070_10_28","MAT","10","28","28","Achi kayu umugyat as nan chiyuycha mangpatuy as achor ngem achi makafiael ay mangpatuy as lenawa. Kun at nan umugyatanyu at kan Apo Dios ay makafiael ay manachael as achor ya lenawa ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_29","070_10_29","MAT","10","29","29","Ilaunyu nan chiyuycha tulin. Ay achi nan chuwa at maelaku as kun lawá peso? Maelaku met! Uray akét nan fiarorcha at maid challu matuy uray usa kan chicha mu achi eparufus Amayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_30","070_10_30","MAT","10","30","30","Kaskasin kan chakayu! Uray nan fook as uruyu at nafifilangcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_31","070_10_31","MAT","10","31","31","Isunga achi kayu umug-ugyat, tay nafiarfiaror kayu mu nan ongor ay tulin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_32","070_10_32","MAT","10","32","32","“Isunga nan ngachana ay mangipudnu as nan sangwanan nan tataku ay hiya at omafurot kan ha-un, assesantu us ay ipudnoktu nan maepangkep kan hiya as nan sangwanan Amak ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_33","070_10_33","MAT","10","33","33","Ngem nan mangesaot kan ha-un as nan sangwanan nan tataku at esaotku us hiya as nan sangwanan Amak ay wacha ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_34","070_10_34","MAT","10","34","34","Kenalen pay Jesus, “Achiyu kanan un enmaliyak ay mangiyali as talna asna's luta. Enmaliyak ay maepachong as nan espada ay mangsisiyan as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_35","070_10_35","MAT","10","35","35","O, enmaliyak ay munlumu as mangontraan nan anak ay laraki kan amana, nan anak ay fiafiai kan enana ya nan enapu ay fiafiai kan katukiangana ay fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_36","070_10_36","MAT","10","36","36","Nan kafusor nan usa ay taku at nan mismu ay pamilyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_37","070_10_37","MAT","10","37","37","“Nan taku ay ong-ongor nan layadna kan amana winnu kan enana mu nan layadna kan ha-un at achi maekari as ok disipulu. Uray nan taku ay ong-ongor nan layadna as anakna mu nan layadna kan ha-un at achi maekari as ok disipulu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_38","070_10_38","MAT","10","38","38","Nan taku ay achi mangitiin as korosna ya umunud kan ha-un at achi maekari as ok disipulu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_39","070_10_39","MAT","10","39","39","Nan taku ay mangaayyiw as fiyagna asna's luta at malitawnantu challu. Nan taku ay manglitaw as fiyagna asna's luta kiapú as pammatina kan ha-un at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_40","070_10_40","MAT","10","40","40","“Nan taku ay mang-awat kan chakayu at ha-un nan awatuna, ya nan mang-awat kan ha-un at awatuna nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_41","070_10_41","MAT","10","41","41","Nan taku ay mang-awat as pomapadtu kiapú ta pomapadtu hiya at magun-gunaan hiya as pachong nan gun-gunan chi pomapadtu. Nan taku us ay mang-awat as nan nalintig ay taku kiapú ta nalintig hiya at magun-gunaan hiya as pachong nan gun-gunan chi nalintig ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT10_42","070_10_42","MAT","10","42","42","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay mu ngachana nan taku ay mangepaikop as uray hentasa ay tungnin ay chanum as nan nauycha apud ay tataku kiapú ta usa hiya ay disipulok at maawatna nan gun-gunana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_1","070_11_1","MAT","11","1","1","Kun pay narpas ay infilin Jesus chaná as nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna, nak-ak hid-i, ya uy nun-is-isuru ya nun-ekaskasaba henan naesasag-un ay il-ili hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_2","070_11_2","MAT","11","2","2","As nan hiyachi ay timpu, naifiafiarud hi Juan. Kuna pay nachamag nan cha atuatun Cristo, inmifiaor as nan tapen nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_3","070_11_3","MAT","11","3","3","at senarudsudcha kan hiya, “Ay he-a nan enkaren Apo Dios ay omalintu, winnu munsuud kami as tukún?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_4","070_11_4","MAT","11","4","4","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Munfiangad kayu kan Juan, ya ifiakiayu kan hiya nan chayu il-ilaun ya chungchungrun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_5","070_11_5","MAT","11","5","5","Nan chiyuycha nafurag at makailacha, nan chiyuycha nunkapilud at makacharancha, nan chiyuycha nakonet at enmammaycha, nan chiyuycha nalurak at makadngorcha, nan chiyuycha natuy at natakucha manipud as nan utúy, ya nan chiyuycha pugli at naekasaba kan chicha nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_6","070_11_6","MAT","11","6","6","Nakiasat nan taku ay achi munchuwachuwa as nan maepangkep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_7","070_11_7","MAT","11","7","7","Kun pay nak-ak nan disipulus Juan, enlapon Jesus ay mangifiakia as nan maepangkep kan Juan as nan ongoongor ay tataku, “As nan enayanyu kan Juan henan disyerto, ngachana nan nenamnamayu ay ilaun koma? Ay usa'y taku ay maepachong as nan tufú ay cha ikiwkiwen chi angin? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_8","070_11_8","MAT","11","8","8","Ngachana ngarud nan uyyu inila hid-i? Ay usa ay taku ay nunfiafiachu as am-ammay? Nan chiyuycha met munfiafiachu as am-ammay at mamagyancha as nan chiyuycha palasyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_9","070_11_9","MAT","11","9","9","Ngachana ngay ngarud nan enay-ayanyu's chi? Ay uyyu inila nan usa ay pomapadtu? O, ifiakiak kan chakayu, inilayu nan am-amud mu nan pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_10","070_11_10","MAT","11","10","10","Tay hi Juan nan naifiakia as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Wacha nan ifiaorku ay mangon-ona mu he-a ay mangesakiana as nan ayum.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_11","070_11_11","MAT","11","11","11","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay as nan am-in ay naiyanak at maid am-amud mu hi Juan ay Fumufunyag. Ngem nan kaapuchan henan muntorayan Apo Dios at am-amud mu hi Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_12","070_11_12","MAT","11","12","12","Nunlapu as nan nun-ekaskasabaan Juan inkiana ad wani, wachacha nan mangepapati ay mangekasaba as nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios, ya wachacha us nan mangepelet ay maetapi henan muntorayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_13","070_11_13","MAT","11","13","13","Tay nan insursurat nan chiyuycha pomapadtu ya nan Lintig Moises at enpadtucha am-in nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios inkiana enmali hi Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_14","070_11_14","MAT","11","14","14","Mu laraychunyu ay afurotun chachi at maawatanyu ay hi Juan at hiya nan Elias ay naepadtu ay omali kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_15","070_11_15","MAT","11","15","15","Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_16","070_11_16","MAT","11","16","16","Kenalen pay Jesus, “Anan mangepachongak ngun kan chatona ay tataku ad wani? Maepachongcha as nan ongong-a ay nangatokor as nan lenawwag ay cha munfifinnukiaw as nan kaay-ayamcha ay cha mangarkali un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_17","070_11_17","MAT","11","17","17","‘Nun-epeep kami, ya chaan kayu nunsasara. Nunkanta kami as omepanguyus, ya chaan kayu nginmuyus.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_18","070_11_18","MAT","11","18","18","Chakayu nan maepachongancha, tay enmali hi Juan, ya cha mun-ay-ayunar ya achi cha umig-ikop as fiayas, ya kanancha at un, ‘Naanennetan hiya!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_19","070_11_19","MAT","11","19","19","Kun pay enmali nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay cha makekkekan ya cha makiig-ikop, ya kanancha un, ‘Ilaunyu kay na ay taku at kun naranok ya futtang. Hiya us at kiayyum nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya nan tapina ay fumafiasor.’ Uray mu assesa, maepaila challu ay ustu nan kenasilib Apo Dios as nan cha atuatun nan chiyuycha omaafurot.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_20","070_11_20","MAT","11","20","20","Angkiay ya senengaran Jesus nan umili henan il-ili ay nangekamanana as nan kaongoran ay nakaskaschaaw, tay chaancha nunfiafiawi as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_21","070_11_21","MAT","11","21","21","Kenalina, “Kasusug-ang kayu ay i-Corazin ya i-Betsaida! Tay mu ad Tiro ya ad Sidon nan nangekamanak as nan hanacha amud ay nakaskaschaaw ay enkamkamanku kan chakayu, nunfiafiawicha at koma ay nangafiachu as saku ya nachachapor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_22","070_11_22","MAT","11","22","22","Ngem ifiakiak kan chakayu ay as nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku, narakrakantu nan chusan nan chiyuycha i-Tiro ya i-Sidon mu nan chusayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_23","070_11_23","MAT","11","23","23","Chakayu ngay ay i-Capernaum, ay kananyu un maichayaw kayu ad chaya? Achi! Awni at kun kayu maichus-or ad inferno. Tay mu enkamkamanku nan hanacha amud ay nakaskaschaaw ad Sodoma ay enkamkamanku henan iliyu at nunfiafiawicha as nan fiasfiasorcha ya kukutug nan ilicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_24","070_11_24","MAT","11","24","24","Ngem ifiakiak kan chakayu ay as nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku at narakrakantu nan chusan nan chiyuycha i-Sodoma mu nan chusayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_25","070_11_25","MAT","11","25","25","As nan hiyachi ay timpu, enkararag Jesus, “Ama ay Apo ad chaya ya asna's luta, munyamanak kan he-a, tay enpakaammom as nan chiyuycha chaan nakaachar nan nauycha entatafunmu as nan chiyuycha mamasilib ya nakaachar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_26","070_11_26","MAT","11","26","26","O, Ama, enatmu na, tay hiyana nan mangepalaylayad kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_27","070_11_27","MAT","11","27","27","“Nan am-in at entalek Ama kan ha-un. Maid nangammu as nan Anak omangkiay nan Ama. Assesa us ay maid nangammu as nan Ama omangkiay nan Anak ya nan piliyun nan Anak ay mangepakaammuwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_28","070_11_28","MAT","11","28","28","“Akayu kan ha-un, chakayu am-in ay kaman nabray ay manasakfiat as chagsun ta mun-iblayok chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_29","070_11_29","MAT","11","29","29","Unuchunyu nan sursurok ya munsuru kayu kan ha-un, tay naanosak ya napakumbabaak. Mu hiyasa nan atunyu, natalnantu nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT11_30","070_11_30","MAT","11","30","30","Tay nan sursurok ay ichatku kan chakayu at naraka ay masuru, ya nan epasakfiatku kan chakayu at achi chagsun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_1","070_12_1","MAT","12","1","1","As nan usa ay Urkiw ay Mun-iblayan, nanarcharan cha Jesus as nan chiyuycha uma ay natanman as trigo. Nunchukiaang nan disipulusna, isunga enlapucha ay nunsaw-i ya chacha munkutkutim as kanuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_2","070_12_2","MAT","12","2","2","Ngem kun pay inilan nan chiyuycha Fariseo nan enatcha, kenalicha kan Jesus, “Ilaum kay ya at cha atun nan disipulusmu nan epawan nan Lintig takú as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_3","070_12_3","MAT","12","3","3","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay chaanyu finasfiasa nan enat Ari David ya nan kakadwana as nan nunchukiaangancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_4","070_12_4","MAT","12","4","4","Sinungkop hi David as nan munchaychayawan kan Apo Dios, at kenana nan tenapay ay naichaton kan Apo Dios. Maiyunud as nan Lintig, achi mafialin hiya ya nan kakadwana ay mangan. Kun yangkiay nan papachi nan mafialin ay mangan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_5","070_12_5","MAT","12","5","5","Winnu, ay chaanyu us finasfiasa as nan Lintig Moises ay nan papachi ay cha mun-ichatchaton as nan Templo at chacha lablabsingun nan lintig nan Urkiw ay Mun-iblayan? Uray mu assena, fiakuncha met fiasor sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_6","070_12_6","MAT","12","6","6","Ifiakiak ay wacha kan chakayu ad wani nan am-amud mu nan Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_7","070_12_7","MAT","12","7","7","Mu kunyu ammu nan laychun ay kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Nan manug-anganyu as nan pachongyu ay taku nan laychok, fiakun nan mun-ichatchatonanyu as animar kan ha-un.’ Mu tit-iwa ay ammuyu nan laychun nan nauy ay kanan, chaanyu koma penafiasor nan maid fiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_8","070_12_8","MAT","12","8","8","Tay nan Naepadtu ay Anak chi Taku nan muntoray as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_9","070_12_9","MAT","12","9","9","As nan nak-akan Jesus hid-i, uy sinungkop as nan senagogacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_10","070_12_10","MAT","12","10","10","Wacha hid-i nan laraki ay nakukuy chi usa ay limana. Wacha us nan tapen nan tataku hid-i ay nunsarudsud kan hiya, “Ay eparufus nan Lintig takú nan munkaanan as saket as nan Urkiw ay Mun-iblayan?” Enatcha chi ta wachay epafiasorcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_11","070_12_11","MAT","12","11","11","Kenalina kan chicha, “Mu nan usa kan chakayu at wachay karnerona ay mag-as as nan fitu as nan Urkiw ay Mun-iblayan, ay achina ngun uy kuyuchun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_12","070_12_12","MAT","12","12","12","Am-amud as solet nan taku mu nan karnero! Isunga eparufus nan Lintig takú ay fiadngan takú nan pachong takú ay taku as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_13","070_12_13","MAT","12","13","13","Angkiay ya kenalina as nan nakukuy chi limana, “Uyachum nan limam.” Kuna pay inuyad, enmammay at tit-iwa, ya maepachong as nan usa ay ammay ay limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_14","070_12_14","MAT","12","14","14","Ngem nak-ak nan chiyuycha Fariseo ta uycha anapun mu anan atuncha ay mangpatuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_15","070_12_15","MAT","12","15","15","Ammon Jesus na ay pangkepcha, isunga nak-ak hid-i. Ongor nan tataku ay inmunud kan hiya, at enpaammayna nan am-in ay munsaket kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_16","070_12_16","MAT","12","16","16","Infilina kan chicha ay achicha ifiagfiakia nan maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_17","070_12_17","MAT","12","17","17","Enatna na ta matongpar nan kalen Apo Dios ay insurat Isaias ay pomapadtu ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_18","070_12_18","MAT","12","18","18","“Hi tona nan fiabfiaarok ay pinilek. Hiya nan laylaychok ya mangepalaylayad as solet kan ha-un. Ichatkuntu nan Espiritok kan hiya ta epakaammunantu as nan am-in ay tataku nan atuncha ay mapalintig as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_19","070_12_19","MAT","12","19","19","Achintu makisumsuma winnu fumudfudtak, ya achina us ipipigsa nan kalina as nan chiyuycha korsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_20","070_12_20","MAT","12","20","20","Nan nanay-ub ay nunu ay maepachong as nan pammaten nan tataku at achina putnun. Nan munkudkuchimet ay apuy ay maepachong as nan namnamacha at achina patayun. Iturturuyna nan chununa inkiana matongpar nan nalintig ay pangkep Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_21","070_12_21","MAT","12","21","21","Hiya nan namnamaun nan katakutaku ay mangesarakan kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_22","070_12_22","MAT","12","22","22","Angkiay ya wachacha nan nangiyuy kan Jesus as laraki ay finurag ya inumor nan anennet. Enpaammay Jesus nan hana laraki at makakali ya makaila at. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_23","070_12_23","MAT","12","23","23","Naschaaw nan am-in ay tataku, ya kanancha, “Ay hi tona ngun nan Kianak David ay cha takú sassasad-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_24","070_12_24","MAT","12","24","24","Kun pay chinngor nan chiyuycha Fariseo na, tinumforcha, “Fiakun! Hi Beelzebub yangkiay ay ap-apon nan chiyuycha anennet nan nangichat as pannakafialin tona ay taku ay mangepak-ak as nan chiyuycha anennet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_25","070_12_25","MAT","12","25","25","Ngem aammon Jesus nan chacha numnumnumun, isunga kenalina kan chicha, “Mu munkikinnufiat nan tataku henan usa ay muntorayan, machachael sa ay muntorayan. Kaman us as nan munkakailiyan winnu hinfiaruy, mu masusumacha at masisiyancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_26","070_12_26","MAT","12","26","26","Mu epak-ak Satanas nan mismu ay iib-ana ay aanennet, anan atuna ay muntotoray in-inkiana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_27","070_12_27","MAT","12","27","27","Mu as nan pannakafialin Beelzebub nan nangor-ak as pannakafialinku ay mangepafoknag as aanennet, ngachana ngay nan nangichat as pannakafialin nan chiyuycha umun-unud kan chakayu ay mangepak-ak as nan anennet? Mu hiyasa, chicha nan mangepaneknek ay achi tit-iwa nan kenaliyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_28","070_12_28","MAT","12","28","28","Nan kenatit-iwana at fiakun hi Beelzebub, ngem babaen as nan Espiriton Apo Dios nan mangepafoknakiak as nan aanennet. Hiyana nan mangepaila ay enmali nan muntorayan Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_29","070_12_29","MAT","12","29","29","“Maepachong hi Beelzebub as nan kursi ay taku. Maid makaskop as nan afong nan usa ay kursi ay taku ta akiwuna nan kuk-uwan tosa sukúdna on-ona etakud hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_30","070_12_30","MAT","12","30","30","“Nan achi makius-usa kan ha-un at komokontra kan ha-un. Assesa us ay nan achi fumachang kan ha-un ay mangamong as nan tataku at kuna munsisiyanun chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_31","070_12_31","MAT","12","31","31","Isunga ifiakiak kan chakayu ay mapakawan nan tataku as nan am-in ay fiasfiasorcha ya uray nan munkaliyancha as maifusor kan Apo Dios, ngem achi mapakawan nan munkali as maifusor as nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_32","070_12_32","MAT","12","32","32","Uray nan taku ay munkali as maifusor as nan Naepadtu ay Anak chi Taku at mafialin ay mapakawan. Ngem nan taku ay munkali as maifusor as nan Espiritu Santo at achi mapakawan as nan nauy ay fiyag winnu as nan omali ay fiyag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_33","070_12_33","MAT","12","33","33","Kenalen Jesus ay nun-epadpachong, “Mu narangtu nan usa ay kaiw, ammay us nan fukiasna, winnu mu naiing nan kaiw, mangisiw us nan fukiasna, tay maammuwan nan kaiw as nan fukiasna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_34","070_12_34","MAT","12","34","34","Chakayu ay maepachong as nan kianak chi kubra, anan atunyu ay munkali as ammay mu mangotettet chi ukialiyu? Tay nan sumubsubra ay naichuchulin as nan numnum at hiya challu nan maepafoknag as nan tapak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_35","070_12_35","MAT","12","35","35","Nan ammay ay taku at epafoknagna nan ammay ay naichuchulin as nan numnumna. Assesa us ay nan mangotettet ay taku at epafoknagna nan mangotettet ay naichuchulin as nan numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_36","070_12_36","MAT","12","36","36","Ifiakiak kan chakayu ay as nan umchanantu nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku, waschi un songfiatanantu kan Apo Dios nan am-in ay kenarkalina ay maid kotkotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_37","070_12_37","MAT","12","37","37","Tay nan chiyuychantu mismu ay kaliyu nan osarun Apo Dios ay mangekeddeng kan chakayu mu nakafiasor kayu winnu chaan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_38","070_12_38","MAT","12","38","38","Angkiay ya kenalen nan tapen nan mun-isursuru as Lintig ya tapen nan Fariseo kan Jesus, “Misturu, laychunmi ay omepailaka as nakaskaschaaw ay sinyar as mangammuwanmi ay nurpuka kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_39","070_12_39","MAT","12","39","39","Ngem tinumfor hi Jesus kan chicha, “Anuy paat mangotettet chi ukialen chi tataku ad wani ya maid us pammaticha kan Apo Dios! Chacha chumawat as nakaskaschaaw ay sinyar, ngem maid maepaila kan chicha omangkiay nan nakaskaschaaw ay enommat kan Jonas ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_40","070_12_40","MAT","12","40","40","Tay hi Jonas at nanagyan as nan puton nan ad-acha-an ay finayang ay mamagyan henan fiayfiay as turu ay urkiw ya turu ay lafi. Assesantu us as nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay mailufok as turu ay urkiw ya turu ay lafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_41","070_12_41","MAT","12","41","41","As nan omaliyantu nan urkiw ay mun-okomán Apo Dios as nan katakutaku, tomakchugtu nan inmiili ad Nineve ay mangepafiasor kan chakayu ay tataku ad wani, tay nunfiafiawicha as nan fiasfiasorcha as nan nanngorancha as nan enkaskasaban Jonas. Ifiakiak kan chakayu ay wacha's na ad wani nan am-amud mu hi Jonas! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_42","070_12_42","MAT","12","42","42","Kaman us as nan urkiw ay mun-okomán Apo Dios, tomakchugtu nan Reyna ad Seba ad pus-uy ay mangepafiasor kan chakayu, tay nurpu hiya henan achaachawwi ay lukiar ay uy paat nanngor as nan nainsilifian ay sursuron Solomon. Ifiakiak kan chakayu ay wacha hena ad wani nan am-amud mu hi Solomon.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_43","070_12_43","MAT","12","43","43","Nun-epadpachong pay hi Jesus, “As nan fomoknakian nan anennet ay sinungkop as nan taku, uy munlikud hiya henan luglukiar ay kamaid chi chanum ay mun-anaanap as tukún ay mun-iblayana, ngem maid uchanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_44","070_12_44","MAT","12","44","44","Angkiay ya kanana as numnumna, ‘Munfiangachak challu as nan afongku ay nurpuwak.’ As nan munfiangchana, uchanana ay nafiafiaíw, nacharos ya naornos nan afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_45","070_12_45","MAT","12","45","45","Angkiay mak-ak ya ometakin as tapina ay pitu ay aanennet ay kaskasin manangotettet mu hiya. Sungkopcha as nan afong ya magyancha hid-i. As nan hiyachi, kaskasin mangisiw nan kasasaad nan chiyuy taku mu as nan enmon-ona. Hiyana nan ommattu as nan chiyuycha manangotettet ay tataku ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_46","070_12_46","MAT","12","46","46","As nan cha pay laing munkarkaliyan Jesus as nan tataku, inumchan at hi enana ya nan susnúdna ay lanaraki. Tenmatakchugcha as nan fiattaw ya chacha chawatun ay maketakiatforcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_47","070_12_47","MAT","12","47","47","Wacha nan nangifiakia kan Jesus, “Wacha hi enam ya nan susnúdmu ay lanaraki ay nangatakchug as nan fiattaw ay cha manawat ay maketakiatforcha kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_48","070_12_48","MAT","12","48","48","Tinumfor hi Jesus as nan nangifiakia kan hiya, “Ngachana nan kanam ay enak ya susnúdku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_49","070_12_49","MAT","12","49","49","Angkiay ya tinugkiawna nan disipulusna, ya kanana, “Nauycha nan tit-iwa ay enak ya susnúdku! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT12_50","070_12_50","MAT","12","50","50","Tay nan uray ngachana ay mangekaman as nan laychun Amak ay wacha ad chaya at hiya nan tit-iwa ay sunúdku ay laraki winnu fiafiai ya enak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_1","070_13_1","MAT","13","1","1","As nan hiyachi challu ay urkiw, nak-ak hi Jesus as nan afong, at inmuy henan olet nan fiayfiay. Hid-i nan tenmokorana ay mun-isuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_2","070_13_2","MAT","13","2","2","Kiapú ta ongoongor chi tataku ay naamong kan hiya, uy tenmokor hiya as nan fiangka. Nan ongoongor ay tataku at nangatakchugcha henan oletna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_3","070_13_3","MAT","13","3","3","Ongor chi infiagfiakian Jesus kan chicha ay maepadpachongan. Kenalina, “Wacha nan usa ay taku ay uy nun-iwagwag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_4","070_13_4","MAT","13","4","4","As nan chana mun-iwagwagwakian, nag-as nan tapen nan fokel as nan charan. Angkiay ya enmali nan chiyuycha kossel, ya kenancha chachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_5","070_13_5","MAT","13","5","5","Nan tapina at nag-ascha as nan machupras ay lukiar ay ak-akettuy chi lutana. Henkemadcha ay linmisim, tay nun-ooson nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_6","070_13_6","MAT","13","6","6","Ngem kun pay penomtang, nakling nan chiyuycha cha tomemel. Kiapú ta chaancha lenmamot ad chur-um, narangucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_7","070_13_7","MAT","13","7","7","Nan tapina at nag-ascha as nan kaongoran chi sufet. Naikisancha ay tinmufu as nan ongor ay sufet, at nasulincha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_8","070_13_8","MAT","13","8","8","Nan tapina ay fokel at nag-ascha as nan ammay ay luta. Tinmufucha, at nasikuncha. Hacha at fumkias as mahinkiagsot, maunum pupuru, ya matutlon pupuru.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_9","070_13_9","MAT","13","9","9","Inyanongos Jesus, “Nan wachay ingana at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_10","070_13_10","MAT","13","10","10","Angkiay ya enmali nan disipulus kan Jesus, ya senarudsudcha kan hiya, “Adchi t'uy maepadpachongan chi osarum ay mun-isuru as nan tataku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_11","070_13_11","MAT","13","11","11","Tinumfor hiya kan chicha, “Kan chakayu nan naepakaammuwan nan chaan naam-ammuwan ay maepangkep henan muntorayan Apo Dios, ngem fiakun kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_12","070_13_12","MAT","13","12","12","Tay nan taku ay wachay kafiaelana at maettan as ong-ongor. Ngem nan taku ay maid kafiaelana at uray nan ak-akettuy ay wacha kan hiya at maarantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_13","070_13_13","MAT","13","13","13","Isunga maepadpachongan nan osarok ay mun-isuru kan chicha ta uray mu iilauncha, achicha ematonan. Uray mu chungruchungruncha, henpakpakidngoruncha winnu achicha challu maawatan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_14","070_13_14","MAT","13","14","14","Kan chicha nan natongparan nan enpadton Isaias ay kanana un, ‘Uray mu chungruchungrunyu at achiyu challu maawatan, ya uray mu ilailaunyu at achiyu challu ematonan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_15","070_13_15","MAT","13","15","15","Tay tenmangken chi numnum chatona ay tataku! Penoponetancha nan ingacha, ya kenekemetcha nan matacha. Tay mu atuncha chaná at makaematoncha, makadngorcha, makaawatcha ya munsakongcha kan ha-un, at epaammayku chicha.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_16","070_13_16","MAT","13","16","16","Inturuy Jesus, “Ngem nakiasat kayu, tay makaila kayu ya makadngor kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_17","070_13_17","MAT","13","17","17","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan ongor ay pomapadtu ya nalintig ay tataku at lenarayadcha ay mangila as nan chayu il-ilaun, ngem chaancha inila. Lenarayadcha us ay manngor as nan chayu chungchungrun, ngem chaancha chinngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_18","070_13_18","MAT","13","18","18","Kenalen Jesus, “Chungrunyu ngarud nan laychun ay kanan nan maepadpachongan maepangkep as nan uy nun-iwagwag as fokel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_19","070_13_19","MAT","13","19","19","Nan chiyuycha fokel ay nag-as as nan charan at maepachong chachi as nan tataku ay manngor as nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios, ngem achicha maawatan. Angkiay ya maannuuy nan Mangotettet ya kaanuna nan hana kali ay chinngorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_20","070_13_20","MAT","13","20","20","Nan chiyuycha naiwagwag as nan machupras ay lukiar at maepachongcha as nan tataku ay naragsak ay mang-awat ay dagus as nan kalen Apo Dios as nan manngorancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_21","070_13_21","MAT","13","21","21","Uray mu assesa, achi lomamot ay ustu nan kalen Apo Dios as nan numnumcha, ya kun hen-omaketan chi omafurotancha. As nan omaliyan nan liglikiat kan chicha winnu mapalikiatcha kiapú as nan enmafurotancha as nan kalen Apo Dios, hiya at chi ya achicha ituruy ay omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_22","070_13_22","MAT","13","22","22","Kun pay nan chiyuycha naiwagwag as nan tinmufuwan chi ongor ay sufet at maepachongcha as nan tataku ay manngor as nan kalen Apo Dios. Ngem nan chanchanagcha ya nan layadcha ay fumaknang at sulinuncha nan kalen Apo Dios. Mu hiyasa, achicha fumkias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_23","070_13_23","MAT","13","23","23","Kun pay nan chiyuycha naiwagwag as nan ammay ay luta, maepachongcha as nan tataku ay manngor ya makaawat as nan kalen Apo Dios. Tit-iwa, chatud-i nan fumkias as mahinkiagsot, maunum pupuru, ya matutlon pupuru.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_24","070_13_24","MAT","13","24","24","Wacha pay nan tukún ay maepadpachongan ay infiakian Jesus kan chicha. Kenalina, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan usa ay taku ay uy nun-iwagwag as ammay ay fing-i ay trigo as umana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_25","070_13_25","MAT","13","25","25","As nan usa ay lafi, as nan nanassuyan nan am-in ay tataku, inmuy nan kafusorna as nan uman nan nunkuwa, ya wenagwakiana as fokel chi lukiam. Kun pay narpas, nak-ak hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_26","070_13_26","MAT","13","26","26","Kun pay nasikun nan chiyuycha trigo ya elapucha ay mamusfus, cha us masikun nan chiyuycha lukiam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_27","070_13_27","MAT","13","27","27","Enmali nan chiyuycha fiabfiaarun nan nunkuwa as nan uma, ya kanancha as nan amocha, ‘Apo, ay kun fiakun ammay ay fing-i nan inwagwag takú as umam? Anan nurpuwan ngay chi lukiam?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_28","070_13_28","MAT","13","28","28","“ ‘Usa ay kafusor nan nangekaman as na,’ ensongfiatna. “Kenalen nan chiyuycha mafiabfiaor kan hiya, ‘Ay laychum ngarud t'uymi kafiaotun?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_29","070_13_29","MAT","13","29","29","“ ‘Achiyu ud-ay,’ kenalen nan amo, ‘tay atun at mu as nan munkafiaotanyu, maetapi nan chiyuycha trigo ay mafiagnot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_30","070_13_30","MAT","13","30","30","Pay-anyu ta masikuncha am-in inkiana as panag-aani. Ifiakiaktu as nan chiyuycha mun-ani un, “Amongunyu on-ona nan chiyuycha lukiam, ya fiatkunyu ta mapuorancha. Kun pay marpas, aniyunyu nan chiyuycha trigo, ya ipuuyyu as nan arangku.” ’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_31","070_13_31","MAT","13","31","31","Wacha pay kasin nan tukún ay maepadpachongan ay infiakian Jesus kan chicha. Kenalina, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan fokel chi mostasa ay enaran nan usa ay taku, ya uyna entanum as nan umana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_32","070_13_32","MAT","13","32","32","Nan fokel ay anna nan kaek-ektelan as nan am-in ay fokel. Ngem kun pay nasikun, hiya nan kaad-acha-anan as nan am-in ay naetanum as uma ay kaman kaiw chi kaad-achana, ya mafialin ay somollongchay kossel as nan chiyuycha pangana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_33","070_13_33","MAT","13","33","33","Nun-epadpachong kasin hi Jesus. Kenalina, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan akét ay lebadura ay ekar-ot nan fiafiai as nan turon sarop ay alina, inkiana fumrad am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_34","070_13_34","MAT","13","34","34","Maepadpachongan nan enos-osar Jesus as nan am-in ay insursuruna as nan tataku. Maid paat insursuruna kan chicha as chaana enpadpachong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_35","070_13_35","MAT","13","35","35","Enatna na ta matongpar nan infiakian nan pomapadtu, “Maepadpachongan nan osaroktu ay munkali kan chicha. Ifiakiaktu kan chicha nan naetatafun nunlapu as nan nafiayangan nan luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_36","070_13_36","MAT","13","36","36","Angkiay ya tenaynan Jesus nan ongoongor ay tataku, ya sinungkop as nan afong. Enmali nan disipulusna kan hiya, ya kanancha, “Ifiakiam pay kan chakami nan laychun ay kanan nan maepadpachongan ay maepangkep as nan lukiam as nan uma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_37","070_13_37","MAT","13","37","37","Tinumfor hi Jesus, “Nan taku ay nangiwagwag as nan ammay ay fokel at hiya nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_38","070_13_38","MAT","13","38","38","Nan chiyuy uma at hiya nan luta ay anna. Nan ammay ay fokel at chicha nan tataku ay naetapi henan muntorayan Apo Dios. Nan chiyuycha lukiam at chicha nan tataku ay naetapi as nan Mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_39","070_13_39","MAT","13","39","39","Nan chiyuy kafusor ay uy nunwagwag as nan chiyuycha fokel chi lukiam at hi Satanas. Nan panag-aani at hiya nan munpatingkiaan nan luta, ya nan chiyuycha mun-ani at chicha nan angheles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_40","070_13_40","MAT","13","40","40","Kaman as nan nangamongan nan chiyuycha mafiabfiaor as nan lukiam ta mapuoran at assesantu us nan ommat as nan anongos ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_41","070_13_41","MAT","13","41","41","Ifiaortu nan Naepadtu ay Anak chi Taku nan anghelesna ay uy mangaan henan muntorayana nan tataku ay munlumu as fumasoran nan pachongcha ay tataku ya nan am-in ay mangekamkaman as manangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_42","070_13_42","MAT","13","42","42","Ichus-or nan angheles chicha as nan munkilkil-ab ay apuy. Hid-intu nan mun-ag-akorancha ya munngesngesatan chi fiab-acha kiapú as fungatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_43","070_13_43","MAT","13","43","43","Ngem nan nalintig ay tatakon Apo Dios at sumilichantu ay kaman urkiw henan muntorayan Amacha. Nan wachay ingana at masapor chumngor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_44","070_13_44","MAT","13","44","44","“Maepachong nan muntorayan Apo Dios as nan fialetok ay naekakaub as nan uma. Kun pay ininchanan nan usa ay taku, kinab-unana kasin. Kiapú as ongor ay lagsakna, uyna enlaku nan am-in ay wacha kan hiya, ya lenakwana nan chiyuy luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_45","070_13_45","MAT","13","45","45","“Maepachong pay nan muntorayan Apo Dios as nan usa ay taku ay nigusyante ay mun-an-anap as am-ammay ay perlas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_46","070_13_46","MAT","13","46","46","As nan nanguchanana as nan usa ay perlas ay nangina as solet, ya kenmatam. Enlakuna nan am-in ay wacha kan hiya, ya uyna lenakwan nan chiyuy perlas.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_47","070_13_47","MAT","13","47","47","“Maepachong nan muntorayan Apo Dios as nan tafukor ay naetap-or henan fiayfiay ya kennanay tukutukún. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_48","070_13_48","MAT","13","48","48","Kun pay napnu, ininat nan chiyuycha tomatafukor ay nangiyuy henan oletna. Tenmokorcha ta pasikuncha nan chiyuycha kennacha. Nan chiyuycha anam-ammay at inittucha as nan mangit-ittuwan. Ngem nan chiyuycha manangisiw at inwagkiacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_49","070_13_49","MAT","13","49","49","Assesantu us nan ommattu as nan anongos ay urkiw. Omalichantu nan angheles, ya epatkuncha nan manangotettet ay tataku as nan nalintig ay tataku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_50","070_13_50","MAT","13","50","50","ya ichus-orcha nan manangotettet ay tataku as nan cha munkilkil-ab ay apuy. Hid-intu nan mun-ag-akorancha ya munngesngesatan chi fiab-acha kiapú as fungatcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_51","070_13_51","MAT","13","51","51","Senarudsud Jesus as nan disipulusna, “Ay naawatanyu am-in chaná?” “O,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_52","070_13_52","MAT","13","52","52","Kenalina kan chicha, “Isunga maawatanyu ay nan tunggal usa ay mun-isursuru as Lintig ay nunfialin as disipulus henan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan taku ay wachay afongna ay ammuna ay mangepafoknag as fiarú ya lukiak ay naichuchulin as arangna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_53","070_13_53","MAT","13","53","53","Kun pay lenpas Jesus ay nangifiakia as nan nauycha maepadpachongan, nak-ak hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_54","070_13_54","MAT","13","54","54","Hiyachi ya nunfiangad henan mismu ay ilina, ya uy nun-isuru hiya as nan tataku as nan senagogacha. Naschaaw nan chiyuycha nanngor, ya kanancha, “Ay chaud ngun nan nangor-an tona ay taku as kenasilibna ya pannakafialina ay mangekaman as nakaskaschaaw? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_55","070_13_55","MAT","13","55","55","Ay fiakun hiya nan potot nan mun-am-amma as afong? Ay fiakun hi Maria nan enana, ya nan susnúdna at cha Santiago, Jose, Simon ya Judas? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_56","070_13_56","MAT","13","56","56","Ay achi nan am-in ay susnúdna ay fianafiai at nakiilicha's na kan chitaku? Anuyna ngun nangor-an kan chatona am-in?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_57","070_13_57","MAT","13","57","57","Angkiay ya enachicha at hiya. Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Maichayaw nan pomapadtu henan kumpurmi ay lukiar omangkiay henan mismu ay ilina ya as nan pamilyana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT13_58","070_13_58","MAT","13","58","58","Maid enkaman Jesus as ongor ay nakaskaschaaw hid-i kiapú ta maid pammaticha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_1","070_14_1","MAT","14","1","1","As nan hiyasa ay timpu, nachamag Herodes ay gobernador ad Galilea nan maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_2","070_14_2","MAT","14","2","2","Kenalina as nan chiyuycha opisyarna, “Hi tona hi Juan ay Fumufunyag ay kun nataku manipud as nan utúy. Isunga wacha kan hiya nan pannakafialin ay mangekamkaman as nan nauycha ay nakaskaschaaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_3","070_14_3","MAT","14","3","3","Kenalen Herodes chi, tay hiya nan nangepatiliw ya nangepafiarud kan Juan ay nakokor-ongan. Enatna na ta palaylaychuna hi asawana ay Herodias ay asawan Felipe ay sunúdna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_4","070_14_4","MAT","14","4","4","tay kenarkalen ngamin Juan kan Herodes, “Epawan nan lintig ay asaw-um nan ingudmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_5","070_14_5","MAT","14","5","5","Laraychun Herodes ay epapatuy hi Juan, ngem umugyat hiya as nan tataku, tay infilangcha hi Juan as usa ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_6","070_14_6","MAT","14","6","6","Ngem kun pay inumchan nan urkiw ay mangnumnumnumancha as nan naiyankan Ari Herodes, nunsasara nan anak Herodias ay fiarasang as nan sangwanan nan am-in ay naayakian ay makelagragsak. Nalaylaychan hi Herodes. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_7","070_14_7","MAT","14","7","7","Isunga enkarina as nan fiarasang ay ichatna kan hiya nan kumpurmi ay chawatuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_8","070_14_8","MAT","14","8","8","Kiapú ta insuron Herodias ay enana, kenalen nan fiarasang, “Epaiyalem as na kan ha-un nan uron Juan ay Fumufunyag ay maiittu as nan paratu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_9","070_14_9","MAT","14","9","9","Nalilifokan nan ari, ngem kiapú ta nun-ekari as nan sangwanan nan am-in ay mangilina, infilina ay maekaman nan chinawat nan fiarasang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_10","070_14_10","MAT","14","10","10","Hiyachi ya enpasiwatna nan uron Juan as pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_11","070_14_11","MAT","14","11","11","Inyuycha nan uron Juan ay naiittu as nan paratu, ya inchatcha as nan fiarasang ay nangiyuy kan enana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_12","070_14_12","MAT","14","12","12","Angkiay ya enmalicha nan disipulus Juan ay nangara as nan achorna, ya uycha inlufok. Hacha at uy ifiakia kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_13","070_14_13","MAT","14","13","13","As nan nangchamakian Jesus as nan enommat kan Juan, nak-ak cha Jesus hid-i. Nunfiangkacha ay inmuy henan kamaid chi tataku ay kun chidchicha yangkiay. Ngem kun pay naammuwan nan ongoongor ay tataku ay nurpu henan il-ili, nanarcharancha ay nangunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_14","070_14_14","MAT","14","14","14","Kun pay nunchissaag hi Jesus, inilana nan ongoongor ay tataku. Nasug-ang hiya kan chicha, ya enpaammayna nan wachay saketna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_15","070_14_15","MAT","14","15","15","Kun pay cha maschum, inmuy nan disipulusna kan hiya, ya kanancha, “Nauy takú henan kamaid chi umili ya cha us maschum. Epakatammu nan ongoongor ay tataku ta umuycha henan fiabfiabruy ay uy lomaku as kanuncha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_16","070_14_16","MAT","14","16","16","Tinumfor hi Jesus, “Achicha kis-an mak-ak. Chakayu mismu nan mangichat as kanuncha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_17","070_14_17","MAT","14","17","17","Kenalicha kan hiya, “Lema met yangkiay ay tenapay ya chuwa ay filis nan wacha's na kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_18","070_14_18","MAT","14","18","18","“Iyaliyu chasa's na kan ha-un,” kenalen Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_19","070_14_19","MAT","14","19","19","Angkiay infilina as nan ongoongor ay tataku ay tomokorcha as nan lukiam. As nan hiyachi, enarana nan lema ay tenapay ya nan chuwa ay filis, ya nuntangad ad chaya ay munyaman kan Apo Dios. Kun pay narpas, pinutput-ingna nan chiyuycha tenapay, ya inchatna as nan disipulusna, ya nan disipulusna at inwarascha as nan ongoongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_20","070_14_20","MAT","14","20","20","Nangancha am-in, at nasufucha. Haat amongun nan disipulus nan chinaancha ay namnu as nan hinpuru ya chuwa ay uppig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_21","070_14_21","MAT","14","21","21","Nan filang nan lanaraki ay nangan at kiayud umuy as leman lifu. Chaan naetapi nan fiabfiafiai ya ongong-a ay naifilang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_22","070_14_22","MAT","14","22","22","As nan cha mangepakataman Jesus as nan ongoongor ay tataku, enpalukiana nan disipulus as nan fiangka, ya enpaon-onana chicha ay kinumchang ad chumang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_23","070_14_23","MAT","14","23","23","Kuna pay enpakatam nan ongoongor ay tataku, tinmikid hiya henan chuntug ay us-usana ta uy munkararag. As nan naschum, nauusa pay laing hi Jesus hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_24","070_14_24","MAT","14","24","24","Kun pay nan fiangka ay nunlurukianan nan disipulusna at achawwi henan olet nan fiayfiay. Kaman cha iyin-inchayon nan challuyon nan fiangka, tay kuncha sisib-atun chi angin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_25","070_14_25","MAT","14","25","25","Kun pay nakapis, inmuy kan chicha hi Jesus ay cha manarcharan as nan oson nan chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_26","070_14_26","MAT","14","26","26","As nan nangil-an nan disipulus kan hiya ay cha manarcharan as nan oson nan chanum, inmugyatcha as solet. “Anennet!” infukiawcha, ya nun-uwekcha kiapú as ugyatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_27","070_14_27","MAT","14","27","27","Ngem nunkanan at Jesus kan chicha, “Papigsaunyu nan numnumyu! Ha-un na ya! Achi kayu umugyat!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_28","070_14_28","MAT","14","28","28","Tinumfor hi Pedro, “Apo, mu tit-iwa ay he-a sa, ifikiam pay ay omaliyak kan he-a as nan oson nan chanum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_29","070_14_29","MAT","14","29","29","“Aka pay,” kenalen Jesus. Isunga kenmaan hi Pedro as nan fiangka, ya enlapuna ay nanaran as nan oson nan chanum ay umuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_30","070_14_30","MAT","14","30","30","Ngem kuna pay kenekna nan napigsa ay angin, inmugyat, ya enlapuna ay lumnud. Infukiawna, “Apo, esarakanak!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_31","070_14_31","MAT","14","31","31","Hiya at chi ya inchawchaw Jesus nan limana, ya inkuyudna hiya. “Anuy paat ak-akettuy chi pammatem! Adchi t'uyka nunchuwachuwa?” kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_32","070_14_32","MAT","14","32","32","Kuncha pay nunlukian as nan fiangka, kinminak nan angin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_33","070_14_33","MAT","14","33","33","Angkiay nan chiyuycha wacha as nan fiangka at chinaychayawcha hi Jesus. Kenalicha, “Tit-iwa ay he-a nan Anak Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_34","070_14_34","MAT","14","34","34","As nan kinumchangancha henan fiayfiay, inumchancha ad chumang henan lukiar ay Genesaret. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_35","070_14_35","MAT","14","35","35","Kun pay enmatonan nan tataku hid-i hi Jesus, enpakaammucha henan intiru ay lukiar hid-i, at inyuy nan tataku nan am-in ay munsaket kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT14_36","070_14_36","MAT","14","36","36","Nunpakaasicha kan hiya ta paat kap-un nan chiyuycha munsaket nan kiayachan nan fiachuna, ya nan am-in ay nangpa at enmammaycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_1","070_15_1","MAT","15","1","1","As nan namingsan, inmuy kan Jesus nan chiyuycha Fariseo ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ay nurpu ad Jerusalem. Senarudsudcha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_2","070_15_2","MAT","15","2","2","“Adchi t'uy labsingun nan disipulusmu nan iniili ay ukialen nan kaap-uwan takú? Chacha met mangan ay achi munfuru.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_3","070_15_3","MAT","15","3","3","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Chakayu ngay, chayu met lablabsingun nan lintig Apo Dios ta nan naepatawid ay iniili ay ukialiyu nan chayu tongtongparun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_4","070_15_4","MAT","15","4","4","Tay nan infilin Apo Dios at kanana, ‘Rispituwum cha amam kan enam,’ya ‘Nan ngachana ay mangituchor as amana ya enana at masapor maepapatuy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_5","070_15_5","MAT","15","5","5","Ngem chayu met isuru ay mu wachay ifiachang koma nan usa ay taku kan cha amana ya enana at mafialin ay munpanfor mu kanana un, ‘Nan ifiachangku koma kan chakayu at naiichat at kan Apo Dios.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_6","070_15_6","MAT","15","6","6","Mu hiyasa, chayu isuruwan hiya ay uray achina rispituwun hi amana. Isunga kiapú as nan iniili ay ukialiyu, menaidyu nan kotok nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_7","070_15_7","MAT","15","7","7","Chakayu ay pakamankaman! Tit-iwa as solet nan enpadton Isaias maepangkep kan chakayu ay kanana un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_8","070_15_8","MAT","15","8","8","‘Nan nauycha tataku at chaychayawunak as nan kalicha, ngem achawwi challu nan numnumcha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_9","070_15_9","MAT","15","9","9","Maid kotok nan chacha manaychayawan kan ha-un, tay nan chacha isursuru at linlintig ay enammaan chi taku ay kanancha un filfilinku kanu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_10","070_15_10","MAT","15","10","10","Enayakian Jesus nan tataku kan hiya, ya kanana kan chicha, “Chumngor kayu ya numnumunyu ay ustu ta maawatanyu nan ifiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_11","070_15_11","MAT","15","11","11","Fiakun nan okmonun nan usa ay taku nan mangepaassi kan hiya as nan sangwanan Apo Dios, ngem kun at nan epafoknagna as tapakna nan mangepaassi kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_12","070_15_12","MAT","15","12","12","Angkiay ya inmuy nan disipulus kan hiya, ya kanancha, “Ay ammom ay menmangisiw chi numnum nan chiyuycha Fariseo as nan nanngorancha's nan infiakiam?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_13","070_15_13","MAT","15","13","13","Tinumfor hi Jesus, “Tunggal tenanum ay fiakun hi Amak ad chaya nan nangetanum at mafiagnotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_14","070_15_14","MAT","15","14","14","Pay-anyu, tay maepachong chasa ay Fariseo as nan nafurag ay mangepangu as ayun. Mu epangon nan nafurag nan pachongna ay nafurag at mag-aschantu ay chuwa as nan ngilig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_15","070_15_15","MAT","15","15","15","Kenalen Pedro, “Epakaawatmu pay kan chakami nan laychun ay kanan nan nauy maepadpadchongan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_16","070_15_16","MAT","15","16","16","Kenalen Jesus kan chicha, “Ay uray chakayu at achiyu pay maawatan? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_17","070_15_17","MAT","15","17","17","Ay achiyu ammu ay nan okmonun nan taku at umuy as putuna, at etaina challu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_18","070_15_18","MAT","15","18","18","Ngem nan chiyuycha epafoknag nan taku as tapakna at murpu as nan numnum, ya hiyachi nan mangepaassi kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_19","070_15_19","MAT","15","19","19","Tay as nan numnum nan kurpuwan chi am-in ay manangotettet ay pangkep ay mangetoróng as nan taku ay pomatuy, umiwet, mangepapas as assi ay lachokna, mangakiw, munkutum ay muntistigu ya omekak-ali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_20","070_15_20","MAT","15","20","20","Chatona nan mangepaassi as nan usa ay taku as nan sangwanan Apo Dios. Ngem nan mangan ay achi munfuru at achina epaassi nan usa ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_21","070_15_21","MAT","15","21","21","Angkiay ya nak-ak cha Jesus hid-i ay inmuy henan sakop nan Tiro ya Sidon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_22","070_15_22","MAT","15","22","22","Wacha nan usa ay fiafiai ay i-Canaan ay nakiiili hid-i. Naesnop kan Jesus, ya infukiawna, “Apo ay Kianak David, sug-anganak man paat! Naanennetan nan anakku ay fiafiai ya malikiatan as solet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_23","070_15_23","MAT","15","23","23","Ngem chaan tinumtumfor hi Jesus kan hiya. Isunga naesnop nan disipulus kan hiya, ya enpakaasicha, “Uray atum nan chana chawatun ya pakatamum, tay kuna itukiay fukiaw ay cha umunuunud kan chitaku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_24","070_15_24","MAT","15","24","24","Tinumfor hi Jesus, “Naifiaorak as nan chiyuycha kianak Israel yangkiay ay maepachong as nan chiyuycha nalitaw ay karnero.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_25","070_15_25","MAT","15","25","25","Ngem enmali nan fiafiai ya nunpalintumang as sangwanan Jesus, ya kanana, “Apo, fiadnganak at man.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_26","070_15_26","MAT","15","26","26","Tinumfor hi Jesus ay mangepadpachong, “Achi met ustu mu araun nan cha kanun nan ongong-a, ya ichat as nan chiyuycha asu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_27","070_15_27","MAT","15","27","27","Kenalen nan fiafiai, “O, tit-iwa sa Apo. Ngem uray met nan asu at kanuncha nan mag-as as nan lamesaan nan amocha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_28","070_15_28","MAT","15","28","28","Angkiay kenalen Jesus kan hiya, “Ammi, napigsa nan pammatem! Maekaman ngarud nan laychum.” As nan hiyachi, enmammay nan anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_29","070_15_29","MAT","15","29","29","Nak-ak hi Jesus hid-i ay nanguy henan olet nan fiayfiay ay Galilea. Angkiay ya tinmikid henan chuntug, ya tenmokor hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_30","070_15_30","MAT","15","30","30","Ongoongor nan inmuy kan hiya ay tataku ay nangiyali as nunkapilay, nunkafurag, nunkapilud, umor ya ongor pay ay tapina ay munsaket. Inyuycha chaná as nan sangwanan Jesus, ya enpaammayna chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_31","070_15_31","MAT","15","31","31","Naschaawcha nan tataku, ya nunchaychayawcha as nan Dios nan chiyuycha kianak Israel as nan nangil-ancha ay makakali nan umor, enmammay nan chiyuycha napilud, makacharan nan nunkapilay, ya makaila nan nunkafurag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_32","070_15_32","MAT","15","32","32","Angkiay ya enayakian Jesus kan hiya nan disipulusna, ya kanana, “Masug-angak as nan nauycha tataku, tay turu ay urkiw ay naketaktakincha kan ha-un, ya nam-in nan sangatcha. Achek laychun ay pakatamun chicha ay cha munchukiaang, tay anaka ya maurawcha as nan charan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_33","070_15_33","MAT","15","33","33","Kenalen nan disipulus kan hiya, “Ay chaud ngay nan uy takú omor-an as ommat ay makan ta epakan as nan ongoongor ay tataku hena ay kamaid chi umili?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_34","070_15_34","MAT","15","34","34","Senarudsud Jesus kan chicha, “Kaatnay tenapay nan wacha kan chakayu?” “Kun pitu, ya akét ay aneket ay filis,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_35","070_15_35","MAT","15","35","35","As nan hiyachi, infilin Jesus as nan tataku ay tomokorcha as nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_36","070_15_36","MAT","15","36","36","As nan nangor-ana as nan pitu ay tenapay ya nan filis, nunyaman kan Apo Dios. Kun pay narpas, pinutput-ingna chachi, ya inchatna as nan disipulusna, ya nan disipulusna at inwarascha as nan ongoongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_37","070_15_37","MAT","15","37","37","Nangancha am-in, at nasufucha. Haat amongun nan disipulus nan chinaancha ay namnu as nan pitu ay uppig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_38","070_15_38","MAT","15","38","38","Nan filang nan lanaraki ay nangan at opat ay lifu. Chaan naetapi nan fiabfiafiai ya anongong-a ay naifilang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT15_39","070_15_39","MAT","15","39","39","Kun pay enpakatam Jesus nan ongoongor ay tataku, nunlukian hiya as nan fiangka ay inmuy henan sakop nan Magadan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_1","070_16_1","MAT","16","1","1","Wachacha nan Fariseo ya Saduseo ay inmuy kan Jesus. Lenayadcha ay chistingun hiya. Isunga chinawatcha kan hiya ay omepaila as nakaskaschaaw ay sinyar ay mangepaneknek ay hiya at nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_2","070_16_2","MAT","16","2","2","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “As nan cha mauynuwan nan urkiw ya munlalatikia ad chaya, kananyu un, ‘Maukiwtu as wiet.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_3","070_16_3","MAT","16","3","3","Mu ilaunyu ad chaya as nan wi-ewi-et, kananyu un, ‘Umuchan sa met, tay munlalatikia ad chaya ya munlilifuu.’ Naraing kayu ay mangematon as nan maila ad chaya. Ngem achiyu met maematonan nan chiyuycha sinyar Apo Dios ay maepangkep kan ha-un ay cha om-ommat ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_4","070_16_4","MAT","16","4","4","Anuy paat mangotettet chi ukialen chi tataku ad wani, t'uycha chinukkian nan tit-iwa ay Apo Dios! Chacha chumawat as nakaskaschaaw ay sinyar, ngem maid maepaila kan chicha omangkiay nan nakaskaschaaw ay enommat kan Jonas ay pomapadtu.” Kun pay lenpas Jesus ay nangifiakia's chi, nak-ak hiya ay nanaynan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_5","070_16_5","MAT","16","5","5","As nan inumchanan cha Jesus ad chumang, ninumnum nan disipulusna ay liniw-anchay ometakin as sangatcha ay tenapay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_6","070_16_6","MAT","16","6","6","“Il-ilaunyu nan lebaduran nan chiyuycha Fariseo ya Saduseo,” kenalen Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_7","070_16_7","MAT","16","7","7","As nan nangaliyana's chi, natatakiatforcha nan disipulusna. Kenalicha, “Infiakiana chi, tay maid entakin takú as sangát takú ay tenapay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_8","070_16_8","MAT","16","8","8","Ngem ammon Jesus nan nauy chacha matatakiatforan, isunga kenalina kan chicha, “Chakayu ay anak-akettuy chi pammatina! Adchi t'uyyu cha matatakiatforan chi kamaid nan sangatyu ay tenapay? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_9","070_16_9","MAT","16","9","9","Ay achiyu pay laing maawatan? Ay achiyu manumnum nan namutput-ingak as nan lema ay tenapay ay kenan nan leman lifu ay tataku? Kaatnay enamongyu ay uppig ay napnu as chinaancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_10","070_16_10","MAT","16","10","10","Winnu as nan pitu ay tenapay ay kenan nan opat lifu ay tataku, kaatnay enamongyu ay uppig ay napnu as chinaancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_11","070_16_11","MAT","16","11","11","Anuyyu paat achi maawatan ay fiakun maepangkep as tenapay nan chak ifiakia kan chakayu? Nan infiakiak kan chakayu at il-ilaunyu nan lebaduran nan chiyuycha Fariseo ya Saduseo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_12","070_16_12","MAT","16","12","12","Angkiay ya naawatancha ay nan infiagfiakian Jesus ay il-ilauncha at fiakun payat nan lebaduran chi tenapay, ngem nan cha isursuron nan chiyuycha Fariseo ya Saduseo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_13","070_16_13","MAT","16","13","13","Kun pay inumchan cha Jesus henan sakop nan Cesarea Filipos, senarudsudna as nan disipulusna, “Ngachana nan kanan nan tataku maepangkep as nan Naepadtu ay Anak chi Taku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_14","070_16_14","MAT","16","14","14","Kenalicha, “Kanan met nan tapina un he-a hi Juan ay Fumufunyag, ya kanan nan tapina un he-a hi Elias. Wacha pay nan mangali un he-a hi Jeremias winnu usa as nan chiyuycha pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_15","070_16_15","MAT","16","15","15","Senarudsud Jesus kan chicha, “Ngem chakayu ngay? Ngachana nan kananyu maepangkep kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_16","070_16_16","MAT","16","16","16","Tinumfor hi Simon ay makali us un Pedro, “He-a nan Cristo ay Anak nan matataku ay Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_17","070_16_17","MAT","16","17","17","“Nakiasatka Simon ay potot Jonas,” ensongfiat Jesus. “Tay fiakun taku nan nangepakaammu's na kan he-a, ngem hi Amak ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_18","070_16_18","MAT","16","18","18","Ifiakiak kan he-a, he-a hi Pedro ay nan laychuna ay kanan at chupras. Nan nauy ay chupras nan mangkiaufiak as nan iglesiak ay chicha nan omaafurot kan ha-un, ya achi poros amisun nan pannakafialin chi utúy chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_19","070_16_19","MAT","16","19","19","Ichatkuntu kan he-a nan chiyuycha torfek nan muntorayan Apo Dios ad chaya. Nan ngachana ay epawam asna's luta at maepawantu us ad chaya, ya nan uray ngachana ay eparufusmu asna's luta at maeparufustu us ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_20","070_16_20","MAT","16","20","20","Angkiay infilin Jesus ay ustu as nan disipulusna ay maid poros mangifiagfiag-ancha ay hiya nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_21","070_16_21","MAT","16","21","21","Nunlapu as nan hiyasa ay timpu, enlapon Jesus ay mangelawlawag as nan disipulusna nan ommattu kan hiya. Kenalina, “Masapor umuyak ad Jerusalem, ya mun-iliwasak as ongor ay likiat ay epailiwas nan anam-amá, anap-apon chi papachi, ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. Maepapatuyaktu, ngem as nan maekatlu ay urkiw at matakuwak as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_22","070_16_22","MAT","16","22","22","Kun pay chinngor Pedro na, enek-akna hi Jesus, at senengarana hiya kiapú as nan kenalina. Kenalina, “Apo, achi koma eparufus Apo Dios sa! Achintu poros om-ommat chasa kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_23","070_16_23","MAT","16","23","23","Ngem nunsakong hi Jesus, ya kanana kan Pedro, “Mak-akka Satanas! Somasalika kan ha-un! Tay nan cham numnumnumun at fiakun nan laychun Apo Dios, ngem kun at nan laychun nan taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_24","070_16_24","MAT","16","24","24","Angkiay ya kenalen Jesus as nan disipulusna, “Tay nan ngachana ay manglayad ay umunud kan ha-un at masapor ikinakna ay mangekaman as nan laylaychuna, ya itiina nan korosna, haat umunud kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_25","070_16_25","MAT","16","25","25","Tay nan uray ngachana ay mangaayyiw as fiyagna asna's luta at malitawnantu challu. Ngem nan uray ngachana ay manglitaw as nan fiyagna asna's luta kiapú as pammatina kan ha-un at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana ay ichat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_26","070_16_26","MAT","16","26","26","Tay anan maarantu nan taku ay mangkuwa as nan am-in ay wacha asna's luta, ngem malitawna challu nan fiyagna ay maid patingkiana ad inferno? Winnu anan ngachanantu challu nan esokat nan taku para as nan fiyagna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_27","070_16_27","MAT","16","27","27","Tay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at munfiangadtu ay kadwana nan anghelesna ay mangepaila as nan kaichayawan Amana. Angkiay ya gun-gunaanantu nan tunggal usa ay maiyunud as nan enkamkamana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT16_28","070_16_28","MAT","16","28","28","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay wachacha nan tapina kan chakayu ay nangatakchug hena ay achi matuy inkiana ilauncha nan omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay muntoray.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_1","070_17_1","MAT","17","1","1","Kun pay inmuy chi unum ay urkiw, entakin Jesus hi Pedro ya cha Santiago kan Juan ay hen-aki. Enpanguna chicha henan nangatu ay chuntug ay kun chidchicha yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_2","070_17_2","MAT","17","2","2","As nan chacha mangi-iil-an kan Jesus, tinmukun chi kail-ana. Nan lupana at sumili ay kaman as nan urkiw ya nan fiachuna at pinmukpukkawan ay kaman silaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_3","070_17_3","MAT","17","3","3","Kalina at ya nunpaila kan chicha cha Moises kan Elias ay cha maketagtakiatfor kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_4","070_17_4","MAT","17","4","4","Angkiay kenalen Pedro kan Jesus, “Apo, ammay paat ta wacha takú hena. Mu laychum, mun-ammaak as turu ay fiawi asna, usa kan he-a, usa kan Moises ya usa kan Elias.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_5","070_17_5","MAT","17","5","5","Kun pay cha munkarkali hi Pedro, kalina at ya wacha nan sumili ay lifuu ay nangalenong kan chicha. Wacha us nan kali ay nurpu as nan lifuu ay kanana, “Hi tona nan Anakku ay laylaychok. Malaylaychanak paat kan hiya. Chumngor kayu kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_6","070_17_6","MAT","17","6","6","As nan nanngoran nan disipulus as nan nauy ay kali, nunlukfubcha kiapú as ongor ay ugyatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_7","070_17_7","MAT","17","7","7","Ngem naesnop hi Jesus, at kenaprosna chicha, ya kanana, “Fumangun kayu. Achi kayu umugyat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_8","070_17_8","MAT","17","8","8","Kuncha pay nuntangad, maid tapina as inilacha omangkiay hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_9","070_17_9","MAT","17","9","9","As nan chacha chumayyuwan ay nurpu henan chuntug, infilin Jesus kan chicha, “Maid mangifiagfiag-anyu as nan naepaila kan chakayu inkiana mataku nan Naepadtu ay Anak chi Taku manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_10","070_17_10","MAT","17","10","10","Ensarochakchak nan disipulus kan hiya, “Adchi man t'uy kanan nan mun-isursuru as Lintig un masapor omon-ona hi Elias ay omali mu hi Cristo?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_11","070_17_11","MAT","17","11","11","Tinumfor hi Jesus, “Tit-iwa ay omali on-ona hi Elias ay mangesakiana as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_12","070_17_12","MAT","17","12","12","Ngem ifiakiak kan chakayu ay enmali at hi Elias, ya chaan enmatonan nan tataku hiya, ngem kuncha at enat kan hiya nan am-in ay lenaylayadcha. Hiyasa us ay palikiatunchantu nan Naepadtu ay Anak chi Taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_13","070_17_13","MAT","17","13","13","Haat maawatan nan disipulus ay nan cha kankanan Jesus kan chicha at maepangkep kan Juan ay Fumufunyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_14","070_17_14","MAT","17","14","14","Kun pay nunfiangad cha Jesus as nan kawad-an nan ongoongor ay tataku, inmuy nan usa ay laraki kan Jesus. Nunpalintumang as nan sangwanana, ya kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_15","070_17_15","MAT","17","15","15","“Apo, sug-angam man paat nan pototku ay laraki, tay munkorchas ya malikiatan as solet. Namen ongor ay cha maichuschus-or hiya as nan apuy winnu as nan chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_16","070_17_16","MAT","17","16","16","Inyuyku hiya as nan disipulusmu, ngem chaancha kenafiaelan ay nangepaammay kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_17","070_17_17","MAT","17","17","17","Tinumfor hi Jesus, “Nakkuran kayu ay tataku ad wani! Maid tit-iwa pammatiyu ya nunkasokel kayu! Anan kafiayag chi mawawad-ak kan chakayu? Anan kafiayag chi tata-unku kan chakayu? Iyaliyu man hena nan onga.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_18","070_17_18","MAT","17","18","18","As nan hiyachi, finilin Jesus nan anennet ay mak-ak, at tenaynan nan anennet nan onga. Hiya at chi ya enmammay nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_19","070_17_19","MAT","17","19","19","Angkiay ya as nan naaw-awni, inmuy nan disipulus kan Jesus ay chidchicha yangkiay, ya senarudsudcha, “Adchi t'uy kami chaan nakaepak-ak as nan anennet?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_20","070_17_20","MAT","17","20","20","Tinumfor hi Jesus, “Kiapú ta akét nan pammatiyu. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay mu wachay pammatiyu ay maepachong as nan kaad-achan nan fokel chi mostasa, mafialinyu ay kanan henan nauy chuntug un, ‘Masligka munlapu hena ta uyka hid-i,’ at maslig tit-iwa. Maidtu poros achi mafialin kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_21","070_17_21","MAT","17","21","21","Ngem nan assena ay karasen chi anennet at achi poros maepak-ak mu achi babaen as panagkararag ya panag-ayunar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_22","070_17_22","MAT","17","22","22","As nan naamongan nan disipulus ay kadwacha hi Jesus ad Galilea, kenalen Jesus kan chicha, “Nan Naepadtu ay Anak chi Taku at maipurangtu as nan tataku ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_23","070_17_23","MAT","17","23","23","ya patayunchantu, ngem matakuntu hiya manipud as nan utúy as nan maekatlu ay urkiw.” As nan nanngoran nan disipulusna's chi, nginmunguyuscha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_24","070_17_24","MAT","17","24","24","Kun pay inumchan hi Jesus ya nan disipulusna ad Capernaum, inmuy kan Pedro nan mangam-among as chuwa ay drachma ay fiaror nan Templo, ya senarudsudna, “Ay munfiayfiayad nan misturuyu as fiaror nan Templo?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_25","070_17_25","MAT","17","25","25","“O, met,” ensongfiat Pedro. Kun pay kenmatam hi Pedro, hi Jesus at enmon-ona ay nunkali kan hiya, ya kanana, “Simon, ngachana nan munnunumnummu? Ngachana nan munsengelan nan ar-ari asna's luta as fiaror, ay as nan kakailiyancha winnu as nan chiyuycha mangilicha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_26","070_17_26","MAT","17","26","26","“Ya kakun as nan chiyuycha mangilicha,” ensongfiat Pedro. “Mu hiyasa, achicha kis-an munfiayad nan kakailiyancha,” kenalen Jesus kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT17_27","070_17_27","MAT","17","27","27","“Ngem uray mu hiyasa, achi takú koma pamangisiwun chi numnumcha. Isunga uyka mamunwet henan fiayfiay. Araum nan omon-ona ay funwetam, ya takangum nan tapakna. Mailamtu nan siping ay munfiaror as opat ay drachma ay ommat as ifiayadta ay chuwa. Araum chi, ya uymu ichat kan chicha ta mafiayachan nan fiarorta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_1","070_18_1","MAT","18","1","1","As nan hiyachi ay timpu, enmali nan disipulus kan Jesus, ya kanancha, “Ngachana nan kaamuchan henan muntorayan Apo Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_2","070_18_2","MAT","18","2","2","Enayakian Jesus nan usa ay onga, at enpatakchugna as nan kiawacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_3","070_18_3","MAT","18","3","3","Angkiay ya kenalina, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay achi kayu poros makaskop henan muntorayan Apo Dios sukúd kayu munfiarfialiw as nan ukialiyu ta munfialin kayu as kaman as nan ongong-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_4","070_18_4","MAT","18","4","4","Isunga nan mangepapakumbaba as achorna ay kaman kan tona ay onga at hiya nan kaamuchan henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_5","070_18_5","MAT","18","5","5","Nan ngachana ay mang-awat as nan ap-apud ay taku ay kaman kan tona ay onga kiapú as nan pammatina kan ha-un at ha-un nan awatuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_6","070_18_6","MAT","18","6","6","“Nan ngachana ay munlumu as fumasoran chi usa as nan nauycha ap-apud ay tataku ay omaafurot kan ha-un at un-unuyna ay maetekor chi losóng ay fiatu as fiakiangna, ya maichus-or ad chur-um henan fiayfiay ta murning. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_7","070_18_7","MAT","18","7","7","Kasusug-ang nan tataku asna's luta, tay wachachay sulisug ay munlumu as fumasoran! Tit-iwa ay umchan challu nan sulisug, ngem kasusug-ang nan taku ay kurpuwan nan hana ay sulisug! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_8","070_18_8","MAT","18","8","8","Mu nan usa ay limam winnu sukem nan kiapón chi fumasoram, putnam, ya iwagkiam. Un-unuyna ay pungudka winnu napiludka ay maetapi as nan fiyag ay maid patingkiana, mu nan wacha nan chuwa ay limam winnu chuwa ay sukem, ya kunka challu maichus-or as nan apuy ay achi mapappauy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_9","070_18_9","MAT","18","9","9","Mu nan matam nan kiapón chi fumasoram, oketam, ya iwagkiam. Un-unuyna ay fuslingka ay maetapi as nan fiyag ay maid patingkiana mu nan wacha nan chuwa ay matam, ya kunka challu maichus-or as nan apuy ad inferno.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_10","070_18_10","MAT","18","10","10","“Il-ilaunyu ta maid elalayusanyu as nan uray usa as nan nauycha ap-apud ay tataku. Tay ifiakiak kan chakayu ay kanayon ay wacha nan anghelescha as nan kawad-an Amak ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_11","070_18_11","MAT","18","11","11","Tay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at enmali ay mangesarakan as nan nalitaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_12","070_18_12","MAT","18","12","12","“Ngachana nan munnunumnumyu's na? Mu nan usa ay taku at wachay hinkiasot ay karnerona ya natingiw nan usa, ay achina taynan nan chiyuycha siyam puru ya siyam ay karnerona as punchag henan chuntug ta uyna anapun nan chiyuy natingiw? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_13","070_18_13","MAT","18","13","13","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay mu uchanana nan natingiw, ong-ongor chi lagsakna mu nan lagsakna as nan siyam puru ya siyam ay chaan natingtingiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_14","070_18_14","MAT","18","14","14","Hiya us sa kan Amak ay wacha ad chaya ay achina laychun ay malitaw chi uray usa as nan nauycha ap-apud ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_15","070_18_15","MAT","18","15","15","“Mu fumasor nan ifiam kan he-a, uymu ifiakia kan hiya nan finmasorana as nan machuchuwaanyu yangkiay. Mu chumngor hiya kan he-a, munkiayyum kayu kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_16","070_18_16","MAT","18","16","16","Ngem mu achi chumngor hiya kan he-a, omayagka as usa winnu chuwa as kadwam ay kasin umuy ta wachay chuwa winnu turu ay muntistigu as nan am-in ay maifiakia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_17","070_18_17","MAT","18","17","17","Mu achi challu chumngor kan chicha, ifiakiam sa as nan iglesia. Mu achi pay laing chumngor as nan iglesia, ifilangmu hiya as achi omaafurot winnu mangam-among as fiaror. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_18","070_18_18","MAT","18","18","18","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan uray ngachana nan epawayu asna's luta at maepawantu us ad chaya, ya nan uray ngachana nan eparufusyu asna's luta at maeparufustu us ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_19","070_18_19","MAT","18","19","19","“Ifiakiak kasin kan chakayu ay mu nan chuwa kan chakayu asna's luta at muntimpuyugcha ay chumawat as kumpurmi kan Amak ay wacha ad chaya at ekamana para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_20","070_18_20","MAT","18","20","20","Tay mu ay chaud nan maamongan nan uray chuwa winnu turu kiapú as nan pammaticha kan ha-un, wachaak hid-i kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_21","070_18_21","MAT","18","21","21","Angkiay ya inmuy hi Pedro kan Jesus, ya kanana kan hiya, “Apo, mamen kaatku pakawanun nan ifiak ay cha fumasofiasor kan ha-un? Ay inkiana mamen pitu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_22","070_18_22","MAT","18","22","22","“Achek kanan un mamen pitu yangkiay, ngem mamen pitu ay piton puru,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_23","070_18_23","MAT","18","23","23","“Tay nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan usa'y ari ay manglayad ay manotar as nan utang nan chiyuycha opisyarna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_24","070_18_24","MAT","18","24","24","Kuna pay cha elapu, naiyali kan hiya nan usa ay opisyalna ay liniblifuy utangna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_25","070_18_25","MAT","18","25","25","Kiapú ta achi makafiayad, infilin nan ari ay maelaku hiya ay kadwana nan pamilyana ay munfialin as mafiabfiaor ya nan am-in ay kuk-uwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_26","070_18_26","MAT","18","26","26","Nunpalintumang nan chiyuy opisyar ya enpakaasina un, ‘Sug-anganak man paat ta fiayachak nan am-in ay utangku kan he-a.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_27","070_18_27","MAT","18","27","27","Nasug-ang tit-iwa nan ari kan hiya. Menaidna nan utangna, ya penakatamna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_28","070_18_28","MAT","18","28","28","“Kun pay nak-ak nan chiyuy opisyar, sinib-atna nan usa ay pachongna ay opisyar ay nakautang kan hiya as hinkiasot ay dinario.Lenabkisna, ya enlapuna ay nankor, ya chana kanan un, ‘Fiayacham man nan inutangmu kan ha-un!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_29","070_18_29","MAT","18","29","29","“Nunpalintumang nan chiyuy kadwana kan hiya, ya enpakaasina, ‘Sug-anganak man paat ta fiayachak nan utangku kan he-a.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_30","070_18_30","MAT","18","30","30","Chaana enat nan chawatna, ngem kuna at enpafiarud hiya inkiana mafiayachana nan utangna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_31","070_18_31","MAT","18","31","31","As nan nangil-an nan kakadwana ay chiyuycha opisyar as nan enommat, nalilifokan chi numnumcha, ya uycha infiakia as nan ari nan am-in ay enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_32","070_18_32","MAT","18","32","32","“Angkiay ya enpaayag nan ari hiya, ya kanana, ‘Mangotettet tit-iway ukialem ay opisyalku! Menaidku ngarud nan am-in ay utangmu, tay nunpasug-angka kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_33","070_18_33","MAT","18","33","33","Anuymu chaan sinug-angan nan kadwam ay opisyar ay kaman as nan enatku ay nanug-ang kan he-a?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_34","070_18_34","MAT","18","34","34","As nan hiyachi, finmungat as solet nan ari, ya enpafiarudna hiya inkiana mafiayachana nan am-in ay utangna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT18_35","070_18_35","MAT","18","35","35","Inyanongos Jesus, “Assid-i us nan atun Amak ay wacha ad chaya kan chakayu am-in mu achiyu tit-iwa pakawanun nan ifiayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_1","070_19_1","MAT","19","1","1","Kun pay narpas ay infiakian Jesus chaná, nak-ak cha Jesus ad Galilea, ya inmuycha henan sakop nan Judea henan usa ay chumang nan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_2","070_19_2","MAT","19","2","2","Inmunud kan Jesus nan ongoongor ay tataku, at enpaammayna chicha hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_3","070_19_3","MAT","19","3","3","Wachacha nan tapen nan Fariseo ay inmuy kan Jesus ta chistinguncha hiya babaen as nan nanarudsuchancha, “Ay eparufus nan Lintig takú ay iyichang nan laraki nan asawana uray kumpurmi nan panforna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_4","070_19_4","MAT","19","4","4","Tinumfor hi Jesus, “Ay chaanyu finasfiasa nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep as nan namayangana as nan taku? As nan laplapuna, finayang Apo Dios nan laraki ya fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_5","070_19_5","MAT","19","5","5","Kenalina us un, ‘Hiyana nan kiapúna ay taynan nan laraki cha amana kan enana ta etepona hi asawana, at munfialincha as us-usa.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_6","070_19_6","MAT","19","6","6","Isunga fiakuncha chuwa, ngem kuncha us-usa. Nan nunteponun ngarud Apo Dios at achi koma mun-ichangun chi taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_7","070_19_7","MAT","19","7","7","Kenalen nan chiyuycha Fariseo kan hiya, “Mu hiyasa, adchi ngay ngarud t'uy infilin nan Lintig Moises ay mafialin ay umichat nan laraki kan asawana as kasuratan chi nun-ichangancha, hana at epak-ak hi asawana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_8","070_19_8","MAT","19","8","8","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “O, enparufus Moises ay iyichangyu nan asawayu kiapú as nan kenatangken chi numnumyu. Ngem fiakun met assesa nan pangkep Apo Dios as nan laplapuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_9","070_19_9","MAT","19","9","9","Ifiakiak ngarud kan chakayu ay nan uray ngachana ay laraki ay mangiyichang as asawana omangkiay mu nakelaraki at umiwet mu omasawa hiya as tukún.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_10","070_19_10","MAT","19","10","10","Kenalen nan disipulus kan hiya, “Mu hiyasa payat nan ommat as nan hen-asawa, un-unuyna at ay achita omas-asawa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_11","070_19_11","MAT","19","11","11","Tinumfor hi Jesus, “Tit-iwa, ngem achi kafiaelan nan am-in ay tataku nan nauy ay sursuru ay achi omasaw-an, ngem kun yangkiay nan chiyuycha nangichatan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_12","070_19_12","MAT","19","12","12","Tay tukutukún nan kiapón chi achi omasaw-an nan taku. Wachacha nan naiyanak ay kamancha naiblaan, ya nan tapina at iniblaan chi pachongcha ay taku. Nan tapina us at achicha omasawa ta paus-usauncha nan numnumcha as nan munserfiyancha kan Apo Dios henan muntorayana. Nan makafiael ay mangekaman as nan nauy ay sursuru at atuna koma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_13","070_19_13","MAT","19","13","13","As nan namingsan, wacha nan nangiyuy kan Jesus as ongong-a ta epatayna nan limana ya ekararakiana chicha. Senengaran nan disipulusna nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_14","070_19_14","MAT","19","14","14","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Yasa! Pay-anyu ay omali nan ongong-a kan ha-un. Achiyu epawa, tay nan tataku ay maepachong kan chatona ay ongong-a nan maetapi henan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_15","070_19_15","MAT","19","15","15","Kuna pay enpatay nan limana kan chicha, nak-ak hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_16","070_19_16","MAT","19","16","16","As nan namingsan, wacha nan usa ay laraki ay inmuy kan Jesus, ya senarudsudna, “Misturu, ngachana man nan ammay ay masapor ay atok ta mawad-anak as fiyag ay maid patingkiana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_17","070_19_17","MAT","19","17","17","Kenalen Jesus kan hiya, “Adchi t'uymu sarudsuchun kan ha-un mu ngachana nan ammay? Wacha nan usa yangkiay ay ammay ay hi Apo Dios. Mu laychum ay maetapi as nan fiyag ay maid patingkiana, tongparum nan filfilin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_18","070_19_18","MAT","19","18","18","“Ngachan chatud-i ay filfilin?” senarudsudna. “Achika pomatuy, achika umiwet, achika mangakiw, achika munkutum ay muntistigu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_19","070_19_19","MAT","19","19","19","rispituwum cha amam kan enam, ya laylaychum nan pachongmu ay taku ay kaman as nan atum ay manglaylayad as achormu,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_20","070_19_20","MAT","19","20","20","Kenalen nan fumarfiaru kan hiya, “Tenongparku met am-in chaná ay filfilin. Ngachana pay nan masapor ay atok?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_21","070_19_21","MAT","19","21","21","Tinumfor us hi Jesus, “Mu laychum ay maid munkurangam, uymu elaku nan kuk-uwam, ya ichatmu nan lakuna as nan chiyuycha pugli, at wachantu nan kenafiaknangmu ad chaya. Kun pay marpas, unuchunak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_22","070_19_22","MAT","19","22","22","Kun pay chinngor nan fiarfiaru na, nak-ak ay cha munnunnunungu, tay nafiaknang as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_23","070_19_23","MAT","19","23","23","Kenalen Jesus as nan disipulusna, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nalikiattu as nan nafiaknang ay taku ay sungkop henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_24","070_19_24","MAT","19","24","24","Kasinku kanan un narakraka pay ay lumfot nan kamelio as nan los-ok nan chakum mu nan fiaknang ay sungkop henan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_25","070_19_25","MAT","19","25","25","As nan nanngoran nan disipulus as na, naschaawcha as solet, ya kanancha, “Ngachancha ngay ngarud nan mafialin ay maesarakan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_26","070_19_26","MAT","19","26","26","Entoongan Jesus chicha, ya kanana, “Nan tataku at achicha kafiaelan ay mangekaman as na. Ngem hi Apo Dios at kafiaelana nan am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_27","070_19_27","MAT","19","27","27","Angkiay tinumfor hi Pedro, “Enham! Tenaynanmi nan am-in, ya inmunud kami kan he-a! Ngachana ngay nan gun-gunami?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_28","070_19_28","MAT","19","28","28","Kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay as nan mangepafiaruwantu Apo Dios henan lufong, tomokortu nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan machaychayaw ay tronona. Kun pay chakayu ay hinpuru ya chuwa ay disipulusku at tomokor kayuntu as nan hinpuru ya chuwa ay trono ay mangokóm as nan hinpuru ya chuwa ay tribu ay chicha nan kianak nan an-ak Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_29","070_19_29","MAT","19","29","29","Nan ngachana ay nanaynan as afongna, susnúdna, amana, enana, an-akna winnu payyiwna kiapú as nan pammatina kan ha-un at mamen hinkiasottu nan awatuna mu nan fiaror nan tenaynana, ya matawidnantu nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT19_30","070_19_30","MAT","19","30","30","Ngem nan ongor ay omon-ona ad wani at omanongoschantu, ya nan ongor ay omanongos ad wani at omon-onachantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_1","070_20_1","MAT","20","1","1","Kenalen pay Jesus, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan usa ay taku ay nunkuwa as nan uma ay natanman as ubas. Finmikiat ya uy nun-anap hiya as munlagfu as nan umana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_2","070_20_2","MAT","20","2","2","Kun pay nakad-an as munlagfuwuna, nakiturag kan chicha ay nan lagfucha as hin-urkiw at usa ay dinario. Angkiay infiaorna chicha ay uy munchunu as umana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_3","070_20_3","MAT","20","3","3","“As nan mangaurkiw, kasin nun-anap, at inilana nan tapen nan lanaraki ay nangatakchug ay cha munforforakfor as nan mun-el-elakwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_4","070_20_4","MAT","20","4","4","Infiakiana kan chicha un, ‘Uy kayu us munchunu as umak, at ichatku nan ustu ay lagfuyu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_5","070_20_5","MAT","20","5","5","Isunga inmuycha. “As nan nunkiawa ya as nan alas tres nan makiayud, kasin pinmitiw hiya, ya assid-i us challu ay uy nun-anap. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_6","070_20_6","MAT","20","6","6","Kun pay kiayud alas singko, inmuy kasin as nan mun-el-elakwan, ya ininchanana nan tapina ay nangatakchug ay cha munforforakfor. Senarudsudna kan chicha un, ‘Anuyyu iyur-urkiw ay munforforakfor?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_7","070_20_7","MAT","20","7","7","“ ‘Anaka, maid ngamin mangayag kan chakami as munlagfuwanmi,’ ensongfiatcha. “ ‘Ayu ngarud. Uy kayu us munchunu as umak,’ kenalina kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_8","070_20_8","MAT","20","8","8","“Kun pay cha maschum, kenalen nan nunkuwa as nan uma as nan ap-apon nan fiabfiaaruna, ‘Uymu ayakian nan chiyuycha nunlagfu ta ichatmu nan lagfucha. Elapom as nan chiyuycha enmanongos inkiana as nan chiyuycha enmon-ona ay nunlagfu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_9","070_20_9","MAT","20","9","9","“Enmali nan chiyuycha nunlagfu as nan kiayud alas singko, at nalagfuwancha as hin-us-a ay dinario. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_10","070_20_10","MAT","20","10","10","Isunga as nan enmaliyan nan chiyuycha enmon-ona ay nunlagfu, namnamauncha ay ong-ongor nan lagfucha. Ngem hin-us-a us challu ay dinario nan enawatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_11","070_20_11","MAT","20","11","11","As nan nanawatancha as nan lagfucha, nunlilicha as nan nunkuwa as nan uma. Kenalicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_12","070_20_12","MAT","20","12","12","‘Kun usa ay uras yangkiay chi nunchunuwan nan nauycha enmanongos, ya enpachongmu pay laing chi lagfucha kan chakami ay nunchunu as hin-urkiw ya nangiliwas as nunsidla ay atong!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_13","070_20_13","MAT","20","13","13","“Ngem kanana as nan usa kan chicha, ‘Kiayyum, chaanku met senator chakayu. Ay chaanyu inyafud ay usa'y dinario nan lagfuyu as nan hin-urkiw? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_14","070_20_14","MAT","20","14","14","Ayu at! Araum nan lagfom, ya komatamka. Laychok challu ay ichat as nan nauycha enmanongos nan kaman as nan inchatku kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_15","070_20_15","MAT","20","15","15","Ay kun fiakun libfengku ay mangekaman as laychok as nan mismu ay sipingku? Winnu chaka payat omapos kiapú ta achiyak nangekot?’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_16","070_20_16","MAT","20","16","16","Haat iyanongos Jesus, “Isunga nan omanongos ad wani at omon-onantu, ya nan omon-ona ad wani at omanongostu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_17","070_20_17","MAT","20","17","17","As nan cha tumikichan cha Jesus ay umuy ad Jerusalem, ensakikina nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna, ya kanana kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_18","070_20_18","MAT","20","18","18","“Chumngor kayu! Cha takú tumikid ad Jerusalem. Hid-intu ay maipurang nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan anap-apon chi papachi ya as nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. Keddenganchantu hiya ay matuy, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_19","070_20_19","MAT","20","19","19","ya ipurangchantu hiya as nan chiyuycha Gentil ay mangot-otyoktu, mangsapsaplettu ya mangelansantu kan hiya as nan koros. Ngem as nan maekatlu ay urkiw at matakuntu hiya manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_20","070_20_20","MAT","20","20","20","Angkiay ya inmuy kan Jesus nan asawan Zebedeo ay kadwana nan chuwa ay an-akna ay lanaraki. Nunpalintumang as nan sangwanan Jesus ya chinawatna kan hiya, “Apo, wacha pay nan chawatok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_21","070_20_21","MAT","20","21","21","Senarudsud Jesus kan hiya, “Ngachana ngay nan laychum?” Tinumfor nan fiafiai kan hiya, “As nan tomokram as nan tronom as nan muntorayam, eparufusmu koma ay maketokor nan nauycha chuwa ay an-akku kan he-a: Nan usa at as apét kannawanmu ya nan usa at as apét kannikidmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_22","070_20_22","MAT","20","22","22","Ngem tinumfor hi Jesus, “Achiyu ammuy chayu chawchawatun. Ay kafiaelanyu ay mangiliwas as nan likiat ay iliwasku?” “Kafiaelanmi ya,” ensongfiatcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_23","070_20_23","MAT","20","23","23","Kenalina kan chicha, “Manuwat, tay iliwasyuntu nan likiat ay kaman as nan iliwasku. Ngem fiakunku kalibfengan ay munpili as tomokor as apét kannawanku ya as apét kannikidku, tay chatosa at para as nan chiyuycha nangesasakianaan Amak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_24","070_20_24","MAT","20","24","24","Kun pay chinngor nan hinpuru ay disipulus nan nauy, finmungatcha as nan hen-aki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_25","070_20_25","MAT","20","25","25","Ngem enayakian Jesus am-in chicha as nan kawad-ana, ya kanana, “Ammuyu met ay nan chiyuycha mangetortoray as nan chiyuycha Gentil at epapeletcha nan laychuncha as nan chacha etortorayan. Nan anap-apucha us at etorayancha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_26","070_20_26","MAT","20","26","26","Fiakun koma assesa kan chakayu, ngem kun at nan uray ngachana ay manglayad ay munfialin as amud kan chakayu at masapor hiya nan fiabfiaarunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_27","070_20_27","MAT","20","27","27","Nan ngachana ay manglayad us ay munfialin as kaamuchan kan chakayu at masapor munfialin as fiabfiaarunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_28","070_20_28","MAT","20","28","28","Uray nan Naepadtu ay Anak chi Taku at chaan enmali ay maserfiyan, ngem kun at munserfi ya ichatna nan fiyagna ta esarakana nan ongor ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_29","070_20_29","MAT","20","29","29","As nan cha mak-akan cha Jesus ad Jerico, nan ongoongor ay tataku at inmunudcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_30","070_20_30","MAT","20","30","30","Wacha nan chuwa ay nafurag ay nangatokor as nan olet nan korsa. Kuncha pay chinngor ay cha mar-os hi Jesus, infukiawcha, “Sug-angam man paat chakami, he-a ay Kianak David!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_31","070_20_31","MAT","20","31","31","Senengaran nan ongor ay tataku chicha, ya chacha ifiakia kan chicha ay kuminakcha koma. Ngem kenaskasincha infukiaw, “Apo, sug-angam man paat chakami, he-a ay Kianak David.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_32","070_20_32","MAT","20","32","32","Inyawnen kayman Jesus, ya enayakiana chicha, ya kanana, “Ngachana nan laychunyu ay atok kan chakayu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_33","070_20_33","MAT","20","33","33","“Apo, makaila kami koma,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT20_34","070_20_34","MAT","20","34","34","Nasug-ang hi Jesus kan chicha, at kenpana nan matacha. Hiya at chi ya makailacha, ya inmunudcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_1","070_21_1","MAT","21","1","1","Kun pay cha maesnop cha Jesus ad Jerusalem, inumchancha ad Betfage henan chuntug ay Olivo. Enpaon-onan Jesus nan chuwa as nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_2","070_21_2","MAT","21","2","2","ya kanana kan chicha, “Uy kayu henan fiabruy ay sasakiangunyu. Uchananyuntu ay dagus nan hen-ena ay dongki ay naetatakud. Fokatanyu chicha, ya iyaliyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_3","070_21_3","MAT","21","3","3","Mu wachay munsarudsud kan chakayu, kananyuntu un, ‘Masapor nan Apo chicha,’ ya paifiangadnantu challu ay dagus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_4","070_21_4","MAT","21","4","4","Enommat na ta matongpar nan infiakian nan pomapadtu ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_5","070_21_5","MAT","21","5","5","“Ifiakiayu as nan tataku ad Jerusalem un, ‘Ilaunyu, cha omali kan chakayu nan ariyu ay napakumbaba ay nunsasakay as nan urfun ay dongki.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_6","070_21_6","MAT","21","6","6","Inmuycha nan disipulusna, at enatcha nan infilin Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_7","070_21_7","MAT","21","7","7","Inyalicha nan chiyuy hen-ena ay dongki. Inyap-apcha nan chiyuycha kakiaycha as nan uchug nan nauycha animar, ya nunsakay hi Jesus as nan urfun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_8","070_21_8","MAT","21","8","8","Kaongoran as nan tataku hid-i at inyapragcha nan chiyuycha kakiaycha as nan korsa. Nan tapina at senmongpatcha as nan chiyuycha pangan chi kaiw, ya inchapratcha as nan korsa ta epailacha ay chayawuncha hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_9","070_21_9","MAT","21","9","9","Nan ongoongor ay tataku ay enmon-ona ya nan chiyuycha inmun-unud kan hiya at infugfukiawcha, “Machaychayaw nan Kianak David! Mabendisyonan koma nan omali as nan ngachan nan Apo! Maichaychayaw hi Apo Dios ad chaya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_10","070_21_10","MAT","21","10","10","As nan inumchanan cha Jesus ad Jerusalem, nakuru nan am-in ay umili as chi, ya kanancha, “Ngachan man paat tona?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_11","070_21_11","MAT","21","11","11","“Hi tona hi Jesus ay pomapadtu ay i-Nazaret henan probinsiya ay Galilea,” ensongfiat nan ongor ay tataku ay nakiuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_12","070_21_12","MAT","21","12","12","Kun pay sinungkop hi Jesus as nan fiattaw nan Templo, enpak-akna nan am-in ay cha mun-el-elaku ya nan cha lomaklaku hid-i. Enlokabfuna nan chiyuycha lamesaan nan chiyuycha cha munsoksokat as siping ya nan totokoran nan chiyuycha cha mun-el-elaku as karopati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_13","070_21_13","MAT","21","13","13","Kenalina kan chicha, “Kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios un, ‘Nan afongku at makali un munkarkararakian.’ Ngem kunyu at nunfialinun as muntabtafunan chi mangaakiw!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_14","070_21_14","MAT","21","14","14","Angkiay ya enmalicha nan nafurag ya nan napilud kan Jesus as Templo, at enpaammayna chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_15","070_21_15","MAT","21","15","15","Ngem nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig at nunsidlay fungatcha as nan nangil-ancha as nan nakaskaschaaw ay enatna ya as nan ongong-a ay cha mangifugfukiaw as Templo, “Machaychayaw nan Kianak David!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_16","070_21_16","MAT","21","16","16","Kenalicha kan Jesus, “Ay chuchungrum nan cha kankanan chatona?” “O met,” ensongfiat Jesus. “Ay chaanyu finasfiasa nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘He-a Apo, isuruwam nan anongong-a ya nan manutun ay mangifiakia as ustuustu ay panagchayaw kan hiya’?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_17","070_21_17","MAT","21","17","17","Angkiay tenaynan Jesus chicha henan siyudad, at uy inmiyan ad Betania. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_18","070_21_18","MAT","21","18","18","As nan wiet ay cha munfiangchan cha Jesus ad Jerusalem, nunchukiaang hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_19","070_21_19","MAT","21","19","19","Inilana nan kaiw ay igos as nan olet nan korsa. Inmuy hiya as nan hana kaiw, ya ininchanana ay kun tubtufu yangkiay chi wacha. Angkiay ya kenalina as nan kaiw, “Maidtu poros kasin fugfukiasmu.” Hiya at chi ya narangu nan kaiw ay igos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_20","070_21_20","MAT","21","20","20","As nan nangil-an nan disipulusna as chi, naschaawcha as solet, ya kanancha kan Jesus, “Anan enat nan kaiw ay igos ay narangu'y dagus?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_21","070_21_21","MAT","21","21","21","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa,” ensongfiat Jesus. “Mu wachay pammatiyu ya achi kayu munchuwachuwa, fiakun yangkiay nan enkamanku as nan igos nan maekamanyu, ngem mafialinyu us ay kanan henan nauy chuntug un, ‘Maokwatka ya maichus-orka henan fiayfiay,’ at maekaman tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_22","070_21_22","MAT","21","22","22","Nan uray ngachana ay chawatunyu as nan kararagyu at maawatyuntu mu afurotunyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_23","070_21_23","MAT","21","23","23","Angkiay ya nunfiangad hi Jesus as Templo. As nan chana mun-is-isuruwan, enmali kan hiya nan anap-apon chi papachi ya nan anam-amá. Senarudsudcha, “Anan nurpuwan man nan kalibfengam ay mangekaman kan chatona? Ngachana nan nangichat kan he-a as nan nauy ay kalibfengan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_24","070_21_24","MAT","21","24","24","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Wacha us nan usa'y sarudsuchok kan chakayu. Mu masongfiatanyu, ifiakiaktu kan chakayu nan nurpuwan nan kalibfengak ay mangekamkaman kan chatona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_25","070_21_25","MAT","21","25","25","Ay chaud pay nan nurpuwan nan kalibfengan Juan ay munfunyag? Ay nurpu kan Apo Dios winnu as nan tataku?” Angkiay kenalicha ay maaapat, “Mu kanan takú un, ‘Nurpu kan Apo Dios,’ kananantu kan chitaku un, ‘Anuyyu ngarud chaan enafurot hiya?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_26","070_21_26","MAT","21","26","26","Ngem mu kanan takú un, ‘Nurpu as nan tataku,’ umugyat takú met as nan atun nan ongoongor ay tataku, tay afurotuncha am-in ay hi Juan at usa ay pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_27","070_21_27","MAT","21","27","27","Isunga tinumforcha kan Jesus, “Tuan! Achimi ammu.” Kenalen us Jesus, “Mu hiyasa, achek us ngarud ifiakia kan chakayu mu ngachana nan nunkalibfengan as nan chak mangekamkamanan kan chatona.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_28","070_21_28","MAT","21","28","28","Infiakian Jesus nan nauy ay maepadpachongan kan chicha: “Ngachana nan munnunumnumyu's na? Wacha nan usa ay ama ay chuwa nan pototna. Inmuy hiya as nan panguru, ya kanana, ‘Anak, somepotka ad wani as uma ay naetanman chi ubas o?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_29","070_21_29","MAT","21","29","29","“ ‘Annaw,’ ensongfiatna. Ngem kun pay naaw-awni, nunfialiw nan numnumna, at senmepot challu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_30","070_21_30","MAT","21","30","30","“Angkiay ya inmuy nan chiyuy ama as nan enauchi, ya assid-i us challu nan infiakiana. Kenalen nan enauchi un, ‘O pay, Ama.’ Ngem chaan inmuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_31","070_21_31","MAT","21","31","31","Ngachana kan chatud-i ay chuwa nan nangtongpar as nan laychun amacha?” “Nan panguru,” ensongfiatcha. Kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya nan fianafiai ay mangepabpafiayad as achorcha at chicha nan mangon-ona ay uy maetapi henan muntorayan Apo Dios mu chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_32","070_21_32","MAT","21","32","32","Tay enmali hi Juan ay Fumufunyag ay mangisuru kan chakayu as nan nalintig ay panagfiyag, ya kunyu chaan enafurot hiya. Ngem nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya fianafiai ay mangepabpafiayad as achorcha nan enmafurot kan hiya. Uray as nan narpasan nan nangil-anyu as nan enmafurotancha, chaan kayu pay laing nunfiafiawi ya enmafurot kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_33","070_21_33","MAT","21","33","33","“Chungrunyu nan usa pay ay maepadpachongan. Wacha nan usa ay taku ay nuntanum as ongor ay ubasas umana. Enaradna nan naliwus, ya nunkaub as munkopkopran as ubas. Nun-amma us as nangatungatu ay fiawen nan munfianfiantay as nan umana. Kun pay narpas sa, enpaammana as nan chiyuycha mun-uumauna. Angkiay ya nunfiaat henan achawwi ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_34","070_21_34","MAT","21","34","34","Kun pay inumchan nan timpon chi munpurasan, infiaorna nan chiyuycha fiabfiaaruna as nan chiyuycha nun-uumauna ta uycha araun nan ubas ay kudwan nan amocha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_35","070_21_35","MAT","21","35","35","Ngem lenabkis nan chiyuycha nun-uumauna chicha. Senaplesapletcha nan usa, penatuycha nan usa, ya lenomtalomtakcha nan usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_36","070_21_36","MAT","21","36","36","Kasin inmifiaor hiya as tapina ay ong-ongor ay fiabfiaaruna mu nan enmona, ngem assid-i us challu nan enatcha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_37","070_21_37","MAT","21","37","37","As nan anongosna, infiaorna nan mismu ay anakna kan chicha, tay kanana as numnumna un, ‘Siguradu ay mafiainchantu as nan mismu ay anakku.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_38","070_21_38","MAT","21","38","38","“Ngem kun pay inilan nan chiyuycha nun-uumauna nan mismu ay anakna, kenalicha un, ‘Nauy nan mangetawid as nan uumaun takú ay natanman as ubas. Akayu! Patayun takú hiya ta kuwaun takú nan tawidna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_39","070_21_39","MAT","21","39","39","As nan hiyachi, lenabkischa hiya. Inchus-orcha as nan fiakun sakop nan uma ay natanman as ubas ya penatuycha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_40","070_21_40","MAT","21","40","40","Senarudsud Jesus, “Mu hiyasa, as nan munfiangchan nan nakin kuwa as nan uma ay natatanman as ubas, ngachanantu ngun nan atuna as nan chiyuycha nun-uumauna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_41","070_21_41","MAT","21","41","41","Tinumforcha, “Ya kakun kauugyat nan atunantu ay mangpatuy as nan chiyuycha manangotettet ay tataku. Angkiay ya enpaaywana nan umana ay natatanman as ubas as nan tukún ay mangichat as nan ustu ay kudwana as nan timpon nan munpurasancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_42","070_21_42","MAT","21","42","42","Kenalen Jesus kan chicha, “Ay chaanyu poros finasfiasa nan naisurat as nan Kalen Apo Dios? Kanana un, ‘Nan chiyuy fiatu ay enachen nan chiyuycha muntuptuping at hiya nan nunfialin as kaamuchan ay maipugnad. Hiyana nan enat nan Apo, ya anuy paat nakaskaschaaw sa as nan mangiila takú!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_43","070_21_43","MAT","21","43","43","Isunga kiapú ta enachiyak, ifiakiak kan chakayu ay achi kayuntu maetapi henan muntorayan Apo Dios, ngem kun at nan chiyuycha mangekamkaman as nan laychok nan maetapi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_44","070_21_44","MAT","21","44","44","Nan mag-as as nan nauy ay fiatu at mapet-apet-ang. Ngem kun pay mag-as nan hana ay fiatu as nan kumpurmi at kimokunantu nan hana mag-asana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_45","070_21_45","MAT","21","45","45","Kun pay chinngor nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha Fariseo nan nauy maepadpachongan ay infiakian Jesus, naawatancha ay maepangkep kan chicha nan chana kankanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT21_46","070_21_46","MAT","21","46","46","As nan hiyachi, penachascha ay mangtiliw hiya, inmugyatcha as nan ongoongor ay tataku, tay infilangcha hiya as usa ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_1","070_22_1","MAT","22","1","1","Kasin nun-epadpachong hi Jesus as nan tataku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_2","070_22_2","MAT","22","2","2","“Nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan usa ay ari ay nunsakiana as nan chuyas nan pototna ay laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_3","070_22_3","MAT","22","3","3","Kun pay naesakiana am-in, inmifiaor hiya as nan chiyuycha fiabfiaaruna ay uy mangayag as nan chiyuycha naayakian ay makichuyas. Ngem nan chiyuycha naayakian at chaancha lenayad ay omali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_4","070_22_4","MAT","22","4","4","Kasin inmifiaor as nan tapina ay fiabfiaaruna ta uycha ifiakia as nan chiyuycha naayakian un, ‘Akayu! Naesakiana at nan am-in. Naparti at nan fiakami ya nan nunkarukmog ay urfun ay fiakami. O, omali kayu ay makichuyas!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_5","070_22_5","MAT","22","5","5","Ngem chaan penakian-anon nan chiyuycha naayakian, at inturuycha nan sikud ay chacha at-atun. Nan usa at senmepot, ya nan usa us at uy nun-elaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_6","070_22_6","MAT","22","6","6","Kun pay nan tapina at lenabkischa nan chiyuycha fiabfiaarun nan ari. Penalikiatcha pay as solet chicha, ya penatuycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_7","070_22_7","MAT","22","7","7","Nunsidlay fungat nan ari as nan nangchamakiana as nan enommat. As nan hiyachi, infiaorna nan sosorchachuna, at penatuycha nan chiyuycha pomapatuy ya pinuorancha nan siyudadcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_8","070_22_8","MAT","22","8","8","Angkiay ya kenalen nan ari as nan tapina'y fiabfiaaruna, ‘Naesasakiana nan am-in as nan nauy ay chuyas, ngem nan tataku ay enayakiak at achicha maekari ay omali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_9","070_22_9","MAT","22","9","9","Uy kayu as nan chiyuycha wuliwor ay korsa ya ayakianyu nan am-in ay tataku ay uchananyu hid-i ta makichuyascha.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_10","070_22_10","MAT","22","10","10","Isunga inmuycha tit-iwa as nan chiyuycha korsa, ya enamongcha nan am-in ay tataku ay inuchanancha ay ammay ya uray mangotettet. As nan hiyachi, napnu as tataku nan afong nan chumuyas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_11","070_22_11","MAT","22","11","11","“Ngem kun pay sinungkop nan ari ay uy mangila as nan chiyuycha naayakian, inilana hid-i nan usa ay taku ay chaan nunfiafiachu as fiachon chi makichuyas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_12","070_22_12","MAT","22","12","12","‘Kiayyum,’ kenalen nan ari kan hiya, ‘anan enatmu ay sinungkop as na ay chaan nunfiafiachu as fiachon chi makichuyas?’ Kun kinkinak nan taku ay anchi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_13","070_22_13","MAT","22","13","13","Angkiay kenalen nan ari as nan chiyuycha fiabfiaaruna un, ‘Fiaruchunyu nan limana ya sukina, ya ichus-oryu hiya as chará ay kawad-an nan ngongot. Hid-i nan mun-ag-akoranantu ya munngengesatantu nan fiab-ana kiapú as fungatna.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_14","070_22_14","MAT","22","14","14","Inyanongos Jesus, “Ongor nan naayakian ay maetapi henan muntorayan Apo Dios, ngem akét nan napili.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_15","070_22_15","MAT","22","15","15","Angkiay ya nak-ak nan chiyuycha Fariseo, ya uycha nuntuturag mu anan atuncha ay manikap kan hiya babaen as nan sarudsudcha ta wachay mangicharumancha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_16","070_22_16","MAT","22","16","16","Infiaorcha nan tapina ay disipuluscha ay Fariseo ay kadwacha nan papasorot Ari Herodes ta umuycha kan Jesus. Kuncha pay inumchan kan hiya, kenalicha, “Misturu, ammumi ay tit-iwa nan am-in ay kanam. Ammumi us ay isurom nan tit-iwa ay laychun Apo Dios ay atun nan tataku. Mapapchong nan atum as nan am-in ay tataku, tay achim ifilang nan kasasaadcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_17","070_22_17","MAT","22","17","17","Isunga ifiakiam pay ngarud kan chakami nan munnunumnummu's na: Ay eparufus nan Lintig takú ay munfiayad kami as fiaror kan Emperador winnu achi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_18","070_22_18","MAT","22","18","18","Ngem aammon Jesus nan mangotettet ay pangkepcha, isunga kenalina, “Chakayu ay pakamankaman, adchi t'uyak chischistingun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_19","070_22_19","MAT","22","19","19","Ud-a, omepaila kayu kan ha-un as siping ay ifiarfiaroryu.” Inyalicha kan hiya nan usa ay silsilyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_20","070_22_20","MAT","22","20","20","Senarudsudna kan chicha, “Ngachana nan nakin lupa ya nakin ngachan as na?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_21","070_22_21","MAT","22","21","21","“Hi Emperador,” ensongfiatcha. Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “Mu hiyasa ngarud, ichatyu kan Emperador nan kuk-uwan Emperador, ya ichatyu us kan Apo Dios nan kuk-uwan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_22","070_22_22","MAT","22","22","22","As nan nanngorancha's na, naschaawcha as solet. Angkiay ya tenaynancha hiya, at kenmatamcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_23","070_22_23","MAT","22","23","23","As nan hiyasa challu ay urkiw, inmuycha kan Jesus nan tapen nan Saduseo. Chicha nan bunggoy chi Judio ay mangali un achi mataku nan natuy manipud as nan utúy. Senarudsudcha kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_24","070_22_24","MAT","22","24","24","“Misturu, kenalen met Moises un, ‘Mu wachay hen-asawa ay maid anakcha ya matuy nan laraki, masapor asaw-un nan sunúd nan laraki nan naellakas ta mu wachay anakcha at maifilangtu nan onga as potot nan chiyuy natuy ay sunúdna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_25","070_22_25","MAT","22","25","25","Wachacha met nan pitu ay hen-anag-i ay lanaraki as nan kawad-anmi. Enmasawa nan panguru, at natuy. Kiapú ta maid enpototna, enasawan nan utub nan naellakas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_26","070_22_26","MAT","22","26","26","Natuy us hiya ay maid enpototna. Assid-i us challu as nan maekatlu inkiana as nan maekapitu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_27","070_22_27","MAT","22","27","27","Kuncha pay natuy am-in, natuy nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_28","070_22_28","MAT","22","28","28","As nan urkiw ay matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy, ngachana ngay as nan pitu nan nakin asawa as nan chiyuy fiafiai, tay enasawacha met am-in hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_29","070_22_29","MAT","22","29","29","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Kenomsaw kayu tit-iwa, tay achiyu maawatan nan maepangkep as nan Kalen Apo Dios, ya achiyu us maawatan nan pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_30","070_22_30","MAT","22","30","30","Tay as nan matakuwan manipud as nan utúy nan nunkatuy, achicha mun-eennasawa, ngem kuncha at maepachong as nan angheles Apo Dios ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_31","070_22_31","MAT","22","31","31","Mu maepangkep as nan matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy, ay chaanyu finasfiasa nan infiakian Apo Dios kan chakayu? Kanana un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_32","070_22_32","MAT","22","32","32","‘Ha-un nan Dios Abraham, nan Dios Isaac ya nan Dios Jacob.’Nan laychun tona ay kanan at hiya nan Dios nan natataku, fiakun nan nunkatuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_33","070_22_33","MAT","22","33","33","As nan nanngoran nan ongoongor ay tataku as na, naschaawcha as solet as nan insursuruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_34","070_22_34","MAT","22","34","34","Kun pay chinngor nan chiyuycha Fariseo ay senom-or Jesus nan chiyuycha Saduseo, naamongcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_35","070_22_35","MAT","22","35","35","Nan usa kan chicha ay naraing as nan maepangkep as nan chiyuycha lintig ay insurat Moises at nunsarudsud ay manisting kan Jesus, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_36","070_22_36","MAT","22","36","36","“Misturu, ngachana man nan kaamuchan ay filin as nan Lintig takú?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_37","070_22_37","MAT","22","37","37","Tinumfor hi Jesus, “‘Masapor laylaychum nan Apo ay Diosmu as nan am-in ay pusom, as nan am-in ay lenawam ya as nan am-in ay numnummu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_38","070_22_38","MAT","22","38","38","Hiyana nan kaamuchan ya omona ay lintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_39","070_22_39","MAT","22","39","39","Nan maekadwa ay kaamuchan ay maepachong as nan omona at hiyana: ‘Masapor laylaychum nan pachongmu ay taku ay kaman as nan atum ay manglaylayad as achormu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_40","070_22_40","MAT","22","40","40","Nan nauycha chuwa ay filin at chicha nan maifisaran nan am-in ay Lintig Moises ya nan insursuron nan chiyuycha pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_41","070_22_41","MAT","22","41","41","Kun pay naamong nan chiyuycha Fariseo, senarudsud Jesus kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_42","070_22_42","MAT","22","42","42","“Ngachana nan munnunumnumyu as nan maepangkep as nan Cristo? Ngachanay nakin kianak kan hiya?” “Kianak David hiya,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_43","070_22_43","MAT","22","43","43","Senarudsud Jesus kan chicha, “Mu hiyasa, adchi pay ngarud t'uy enpaifiaag nan Espiriton Apo Dios kan David ay awakiana hi Cristo as ‘Apo’? Infiakian David un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_44","070_22_44","MAT","22","44","44","‘Kenalen nan Apo as nan Apok un, “Tomokorka as apét kannawanku inkiana amisok nan chiyuycha kafusormu.” ’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_45","070_22_45","MAT","22","45","45","Kenalen pay Jesus, “Mu hiyasa ngarud ay ‘Apo’ nan pang-awag David kan Cristo, anuyna ngay atun ay kianak David hi Cristo?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT22_46","070_22_46","MAT","22","46","46","Maid poros makasongfiat kan Jesus, ya nunlapu as nan hana ay urkiw, maid nakaiturud ay nunsarudsud kasin kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_1","070_23_1","MAT","23","1","1","Angkiay ya kenalen Jesus as nan ongoongor ay tataku ya as nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_2","070_23_2","MAT","23","2","2","“Nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya nan chiyuycha Fariseo at wachay kalibfengancha ay mangepakaawat as nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_3","070_23_3","MAT","23","3","3","Isunga masapor tongparunyu ya atunyu nan am-in ay ifiakiacha. Ngem achiyu turturachun nan chacha at-atun, tay achicha cha atun nan chacha ekaskasaba. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_4","070_23_4","MAT","23","4","4","Chacha epadpad-un as nan tataku nan linlintig ay achicha kafiaelan. Ngem uray mu hiyasa, achicha met uyachun chi uray us-usa paat ay kiayyamotcha ay fumachang kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_5","070_23_5","MAT","23","5","5","Am-in nan chacha at-atun at atuncha yangkiay ta ilaun nan tataku chicha. Paaad-achauncha nan kaman mait-ittuwan chi kispuru ay mangittuwancha as nan tapen nan naisurat ay lintig Apo Dios ay ifiafiarudcha as ketongcha ya as takraycha.Chacha us paanchuanchuwun chi ipay nan kiayachan nan kakiaycha ta epailacha nan kenaamudcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_6","070_23_6","MAT","23","6","6","Laylaychuncha nan chiyuycha tokoran chi mafigfigfig, ya nan chiyuycha kaammayan ay tokoran as tomoktokrancha as nan chiyuycha senagoga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_7","070_23_7","MAT","23","7","7","Laylaychuncha ay cha risrispituwun nan tataku chicha as nan chiyuycha mun-el-elakwan, ya laylaychuncha us ay aw-awakian nan tataku chicha as ‘Misturu’. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_8","070_23_8","MAT","23","8","8","“Ngem chakayu at achiyu iyafud ay maawakian kayu as ‘Misturu,’ tay usa yangkiay nan misturuyu, ya kaman kayu hen-anag-i am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_9","070_23_9","MAT","23","9","9","Maid aw-awakianyu asna's luta as ‘Ama,’ tay kun usa nan Amayu ay hiya nan wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_10","070_23_10","MAT","23","10","10","Achiyu us iyafud ay maawakian kayu as ‘Apo,’ tay hi Cristo yangkiay nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_11","070_23_11","MAT","23","11","11","Nan kaamuchan kan chakayu at masapor hiya nan fiabfiaarunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_12","070_23_12","MAT","23","12","12","Nan ngachana ay mangepangatu as achorna at maepababantu. Ngem nan mangepababa as achorna at maepangatuntu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_13","070_23_13","MAT","23","13","13","Kenalen pay Jesus, “Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay iniin-ubyu nan sungkopan koma nan tataku henan muntorayan Apo Dios. Chakayu ay mismu at achi kayu sungkop, ya achiyu pay eparufus ay sungkop nan chiyuycha manglayad ay sungkop hid-i.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_14","070_23_14","MAT","23","14","14","“Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay isikapanyu ay manguwa as nan ab-afong nan eellakas, ya paanchuanchuwunyu nan kararagyu ta ilaun nan tataku ay ammay kayu. Isunga naliglikiattu nan chusayu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_15","070_23_15","MAT","23","15","15","“Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay kudngunyu nan fiayfiay, ya umuy kayu henan achawwi ay nasnasyon ta uy kayu omawis as uray usa ay munfialin as pasorotyu. Kun pay wachay usa ay umunud, munfialinunyu as kaskasin maifilang ay umuy ad inferno mu chakayu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_16","070_23_16","MAT","23","16","16","“Kasusug-ang kayu, chakayu ay maepachong as nan nunkafurag ay mangepangpangu as nan tataku! Chayu isuru un, ‘Achi kis-an tongparun nan esapata mu osarun nan Templo as nan munsapataan. Ngem mu osarun nan fialetok as nan Templo as nan munsapataan, masapor ay tongparun.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_17","070_23_17","MAT","23","17","17","Chakayu ay nunkangokngok ay nafurag! Ngachana nan am-amud kan Apo Dios, ay nan fialetok winnu nan Templo ay hiya nan mangepasanto as nan fialetok? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_18","070_23_18","MAT","23","18","18","Isursuruyu pay un, ‘Nan mangosar as nan altar as nan munsapataana at uray ud-ay achina tongparun nan ensapatana. Ngem mu osaruna nan chaton as nan altar as nan munsapataana, masapor tongparuna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_19","070_23_19","MAT","23","19","19","Nunkafurag kayu tit-iwa as solet! Ngachana nan am-amud kan Apo Dios, ay nan maichaton winnu nan altar ay mangepasanto as nan maichaton? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_20","070_23_20","MAT","23","20","20","Isunga nan mangosar as nan altar as nan munsapataana at osaruna sa ya nan am-in ay naepatang hesa as nan munsapataana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_21","070_23_21","MAT","23","21","21","Kaman us as nan mangosar as nan Templo as nan munsapataana at osaruna sa ya hi Apo Dios ay mamagyan hesa as nan munsapataana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_22","070_23_22","MAT","23","22","22","Nan mangosar ad chaya as nan munsapataana at osaruna us challu nan tronon Apo Dios ya nan tenmotokor hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_23","070_23_23","MAT","23","23","23","“Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay ichatonyu tit-iwa nan pagkapuron nan apetyu ay kaman as nan chiyuycha mangepaammay as machangchang,ngem enganuyyu met nan chiyuycha tit-iwa ay amud ay sursuron nan Lintig ay kaman as nan munfialinanyu as nalintig, manangsug-ang ya matalek. Chatona nan masapor ay atunyu, ya achiyu challu enganuy ay mangekaman as nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_24","070_23_24","MAT","23","24","24","Chakayu ay maepachong as nan nunkafurag ay mangepangpangu as nan tataku, paatyu makailaun ay ustu nan achi amud! Kenomsaw kayu, tay maepachong kayu as nan taku ay paat mangsakiat as emok as nan ikopuna, ngem maokmona met chi kamelio! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_25","070_23_25","MAT","23","25","25","“Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay maepachong kayu as nan taku ay manguras as nan luwar yangkiay nan tasa ya paratu. Ngem nan numnumyu met at napnu as kenaakum ya kenangekot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_26","070_23_26","MAT","23","26","26","Chakayu ay Fariseo ay kaman nunkafurag! Urasanyu on-ona nan lukaw nan tasa ya paratu at maurasantu us nan luwarcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_27","070_23_27","MAT","23","27","27","“Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay maepachong kayu as nan chiyuycha lufok ay napentoran as munpupukaw ay am-ammay chi ilacha. Ngem ad chur-umcha at napnucha as tong-or ya nunkabrok ay achor chi nunkatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_28","070_23_28","MAT","23","28","28","Hiya us sa kan chakayu ay kaman nalintig as nan mangiilan nan tataku. Ngem nan numnumyu at napnu as kenapakamankaman ya kenamananglabsing.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_29","070_23_29","MAT","23","29","29","Kenalen pay Jesus, “Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig ya Fariseo! Pakamankaman kayu, tay iyammaanyu as anam-ammay ay lufok nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy ay penatuy nan kaap-uwanyu, ya arkosanyu nan chiyuycha lufok nan nunkalintig ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_30","070_23_30","MAT","23","30","30","Kananyu pay un, ‘Mu kun kami natataku as nan timpon nan chiyuycha kaap-uwanmi at chaan kami koma naetapi as nan namatuyancha as nan chiyuycha pomapadtu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_31","070_23_31","MAT","23","31","31","Ngem kiapú ta assesa nan kenaliyu, inyafudyu ay kianak chakayu as nan chiyuycha namatuy kan chatud-i ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_32","070_23_32","MAT","23","32","32","Ayu ngarud, lopasunyu ay mangekaman as nan fiasor ay enlalapon nan kaap-uwanyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_33","070_23_33","MAT","23","33","33","Chakayu ay maepachong as nan urug ya an-ak chi kubra ay nunkasikap! Anan atunyu ay makalisi as nan chusayu ad inferno? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_34","070_23_34","MAT","23","34","34","Isunga ifiaorku kan chakayu nan chiyuycha pomapadtu ya mamasilib ay tataku ya nan chiyuycha mun-isursuru as nan Kalen Apo Dios. Patayunyuntu nan tapina kan chicha, ya elansayuntu as nan koros nan tapina. Sapsapletunyu nan tapina as nan chiyuycha senagogayu, ya chugchukunyuntu chicha henan il-ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_35","070_23_35","MAT","23","35","35","Isunga machusa kayu kiapú as nan namatuyanyu as nan am-in ay nalintig ay tataku asna's luta nunlapu as nan natuyan Abel ay nalintig inkiana as nan natuyan Zacarias ay potot Barakias ay penatuyyu as nan nunkiakiaw-an nan kuwartu as Templo ya nan altar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_36","070_23_36","MAT","23","36","36","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay machusantu nan tataku ad wani kiapú as nan napatuyan chatona am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_37","070_23_37","MAT","23","37","37","Kenalen Jesus, “Chakayu ay i-Jerusalem, penatuyyu nan chiyuycha pomapadtu, ya lenomtakyu nan chiyuycha infiaor Apo Dios kan chakayu. Namen kaat ay lenarayadku ay mang-among kan chakayu am-in ay kaman as nan atun nan mangngak ay mangesakub as enpasna, ya kunyu paat achi laychun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_38","070_23_38","MAT","23","38","38","Il-ilaunyu! Nataynan ya naenganuy nan siyudadyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT23_39","070_23_39","MAT","23","39","39","Ifiakiak kan chakayu, achiyaktu kasin il-ilaun inkiana as nan timpu ay mangaliyanyu un, ‘Maichaychayaw koma nan omali ay infiaor Apo Dios.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_1","070_24_1","MAT","24","1","1","Pinmitiw hi Jesus as nan Templo. As nan chana mak-akan, naesnop nan disipulusna kan hiya, ya tinugkiawcha kan hiya nan chiyuycha anam-ammay ay nakiaub as fiatu as nan kawad-an nan Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_2","070_24_2","MAT","24","2","2","Kenalen Jesus kan chicha, “O, iilaunyu met am-in chaná! Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay maidtu mayagyag as uray usa ay fiatu as nan naesasad-ana, tay kuncha am-in maikur-ub.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_3","070_24_3","MAT","24","3","3","As nan nangatokoran Jesus henan chuntug ay Olivo, enmali nan disipulus kan hiya ay chidchicha yangkiay. Kenalicha, “Ifiakiam pay kan chakami mu kaatna nan ommatantu tona, ya ngachanantu nan sinyar nan omaliyam ya nan anongos ay urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_4","070_24_4","MAT","24","4","4","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Il-ilaunyu ta maid mangar-allilaw kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_5","070_24_5","MAT","24","5","5","Tay ongortu nan tataku ay omali ay mangosar as nan ngachanku ay mangarkali un, ‘Ha-un nan Cristo,’ ya ongortu nan allilawuncha ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_6","070_24_6","MAT","24","6","6","Chungrunyuntu nan kanikong chi kukufiat ya chamag maepangkep as kukufiat henan achawwi ay luglukiar. Ilaunyu ta achi kayu machanakian. Masapor challu ommat chaná, ngem fiakun pay hiyasa nan anongos ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_7","070_24_7","MAT","24","7","7","Tay munkikinnufiattu nan chiyuycha nasyon, ya kaman us nan chiyuycha muntorayan. Wachachantu chi fitel ya kichu henan tukutukún ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_8","070_24_8","MAT","24","8","8","Ngem chatona am-in nan laplapon chi likiat ay kaman as nan munpasikaran chi omanak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_9","070_24_9","MAT","24","9","9","“As nan hiyachi, wachachantu nan mangicharum kan chakayu ta palikiatun ya patayun chakayu. Inglun chakayuntu as nan am-in ay tataku kiapú as nan pammatiyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_10","070_24_10","MAT","24","10","10","As nan timpu ay anchi at ongorchantu nan mankug as pammaticha. Munsesennepsepcha ya mun-iinningorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_11","070_24_11","MAT","24","11","11","Ongorchantu us nan munpaila ay achi tit-iwa ay pomapadtu, ya ongortu nan allilawuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_12","070_24_12","MAT","24","12","12","Kiapú as nan enmongoran chi kenamangotettet, omak-akét chi layad nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_13","070_24_13","MAT","24","13","13","Ngem nan taku ay mangan-anos ay omafurot inkiana as nan anongos at maesarakantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_14","070_24_14","MAT","24","14","14","Nan nauy Ammay ay Chamag maepangkep henan muntorayan Apo Dios at maekasaba as nan am-in ay tataku asna's luta ay munserfi as pammaneknek kan chicha. Angkiay ya omalintu nan munpatingkiaan chi lufong.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_15","070_24_15","MAT","24","15","15","Kenalen pay Jesus, “Isunga as nan mangil-anyuntu as nan ‘Kauugyat ay Chumachael’ ay tenmatakchug as nan nasantowan ay lukiar ay hiya nan infiakian Daniel ay pomapadtu, (Nan mamasa as na at masapor maawatana nan laychun tona ay kanan.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_16","070_24_16","MAT","24","16","16","nan umiili ad Judea at masapor lomayawcha ay umuy henan chiyuycha chuntug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_17","070_24_17","MAT","24","17","17","Nan taku ay wacha as tabfongan nan afongna at achi masapor chumayyu ay mangara as kinakuna as fiaruy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_18","070_24_18","MAT","24","18","18","Nan senmepot at achi masapor somaor ay mangara as kakiayna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_19","070_24_19","MAT","24","19","19","Kasusug-angtu kayman nan chiyuycha masisikug ya nan cha munpasusu as nan hanacha ay urkiw! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_20","070_24_20","MAT","24","20","20","Ekararagyu kan Apo Dios ta achi paat maiyaspor nan lomayawanyu as nan chinamuy winnu as nan Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_21","070_24_21","MAT","24","21","21","Tay as nan hana ay timpu, omalintu nan nunsidla ay likiat ay maid maepachongana nunlapu as nan nafiayangan nan lufong inkiana ad wani, ya achintu kasin om-ommat. Maidtu om-ommat as assena as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_22","070_24_22","MAT","24","22","22","Mu achi henkemachun Apo Dios nan hanacha ay urkiw ay munlikiatan, maidtu maesarakan ay matataku. Ngem kiapú as nan pinilina ay tatakuna, henkemachuna nan hanacha ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_23","070_24_23","MAT","24","23","23","“Angkiay ya mu wachay mangarkali kan chakayu un, ‘Ilaunyu! Nauy nan Cristo!’ winnu ‘Chiyuy hiya!’ at achiyu ab-afurotun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_24","070_24_24","MAT","24","24","24","Tay munpailachantu nan chiyuycha achi tit-iwa ay Cristo ya achi tit-iwa ay pomapadtu. Omepappailachantu as ongor ay nakaskaschaaw ay sinyar ya milagro ta mu mafialin at allilawuncha uray nan tataku ay pinilen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_25","070_24_25","MAT","24","25","25","Il-ilaunyu, tay infiafiakiak met at kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_26","070_24_26","MAT","24","26","26","“Isunga mu kanancha un, ‘Ilaunyu at chiyuy hi Cristo henan disyerto,’ achi kayu um-umuy hid-i. Mu kanancha un, ‘Ilaunyu at nauy hiya asna's fiaruy,’ achiyu ab-afurotun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_27","070_24_27","MAT","24","27","27","Tay kaman as nan machiyatan nan fiakilat as nan fomokfoknakian nan urkiw ya silawana inkiana as nan mauy-uynuwan nan urkiw at assid-i us nan omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_28","070_24_28","MAT","24","28","28","O, matongpartu chaná ay kaman as nan kanancha un, ‘Mu ay chaud nan kawad-an nan natuy at hid-i us nan maamongan nan chiyuycha kossel ay mangkakan as achor ay natuy.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_29","070_24_29","MAT","24","29","29","“Kun pay marpas nan chiyuycha likiat as nan hanacha ay timpu, ngomongottu ay dagus nan urkiw, ya achintu somorag nan furan. Nan chiyuycha taraw ad chaya at mag-aschantu, ya achintu manongnong chi aatun nan am-in ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_30","070_24_30","MAT","24","30","30","Angkiay ya mailantu ad chaya nan sinyar nan omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku, ya mun-akorchantu nan am-in ay tataku asna's luta. Ilaunchantu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay cha omali ay wachay ongor ay pannakafialina ya kaichayawana ay maetatapi as nan chiyuycha lifuu ay murpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_31","070_24_31","MAT","24","31","31","Kun pay kumangos nan tarampet as napigsa, ifiaornantu nan anghelesna ay uy mang-among as nan tataku ay pinilen Apo Dios henan uray ay chaud ay lukiar ay kawad-ancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_32","070_24_32","MAT","24","32","32","Kenalen pay Jesus, “Suruwunyu koma nan maepadpachongan maepangkep as nan kaiw ay igos. As nan somalipingan nan kaiw ay igos ya maforongan, ammuyu at ay kiayud chakun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_33","070_24_33","MAT","24","33","33","Hiyasa us ay as nan mangil-anyu ay cha om-ommat chaná at ammuyuntu ay kiayud at nan omaliyana ay kaman wacha hiya as nan pantiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_34","070_24_34","MAT","24","34","34","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Wachacha pay nan tapen nan tataku ad wani ay timpu ay matataku pay as nan ommatantu chatona am-in ay infiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_35","070_24_35","MAT","24","35","35","Mamaidtu nan chaya ya luta, ngem achintu poros mamaid nan kalek.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_36","070_24_36","MAT","24","36","36","Kenalen us Jesus, “Maid mangammu as nan urkiw ya uras ay ommatantu chatona ay infiakiak. Uray nan angheles ad chaya winnu nan Anak Apo Dios at achicha ammu, ngem kun yangkiay nan Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_37","070_24_37","MAT","24","37","37","Kaman as nan ukialen nan tataku as nan timpon Noe at assid-intu us nan ukialen nan tataku as nan omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_38","070_24_38","MAT","24","38","38","Tay as nan hana ay timpu ay chaan pay napsongan nan intiru ay luta, cha mangmangan, cha umig-ikop, ya cha maas-asawa nan tataku inkiana as nan urkiw ay nunlukianan cha Noe as nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_39","070_24_39","MAT","24","39","39","Chaancha naammuwan nan ommattu kan chicha inkiana napsong nan luta ya nurningcha am-in. Assid-i us nan ommattu as nan omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_40","070_24_40","MAT","24","40","40","As nan hiyachi, wachachantu nan chuwa ay lanaraki as payyiw. Maarantu nan usa ya mayagyag nan usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_41","070_24_41","MAT","24","41","41","Wachachantu nan chuwa ay fianafiai ay cha munfiayu. Maarantu nan usa ya mayagyag nan usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_42","070_24_42","MAT","24","42","42","Isunga munsasakiana kayu, tay achiyu ammu nan urkiw ay omaliyan nan Apoyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_43","070_24_43","MAT","24","43","43","“Ngem numnumunyu na: Mu aammon nan nakin afong nan uras as nan lafi ay omaliyan nan mangaakiw, siguradu ay fiantayana nan afongna ya achina eparufus ay sugpun nan mangaakiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_44","070_24_44","MAT","24","44","44","Isunga assesa us koma kan chakayu ay masapor nakasakiana kayu, tay omali nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan uras ay achiyu namnamaun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_45","070_24_45","MAT","24","45","45","Nun-epadpachong pay hi Jesus. Kenalina, “Ngachana ngarud nan matalek ya masilib ay mafiabfiaor? Hiya nan nangichatan nan amona as kalibfengan ay mun-aywan as nan kakadwana ay mafiabfiaor, ya hiya nan mangiwaras as kanuncha as nan ustu ay timpon chi manganancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_46","070_24_46","MAT","24","46","46","Nakiasat paat sa ay mafiabfiaor as nan komataman nan amona ya asporana hiya ay cha mangekaman as nan infilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_47","070_24_47","MAT","24","47","47","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay kan tosa ay mafiabfiaor nan mangichatantu nan amona as nan kalibfengan ay mun-aywan as nan am-in ay kuk-uwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_48","070_24_48","MAT","24","48","48","Ngem mu nan hana mafiabfiaor ay mangotettet chi ukialina at kanana as numnumna un, ‘Uy at man mafiayag ay munfiangad nan amok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_49","070_24_49","MAT","24","49","49","Angkiay ya elapuna ay manoprat as nan kakadwana ay mafiabfiaor, ya cha uy makekkekan ya makiig-ikop as nan fianuttang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_50","070_24_50","MAT","24","50","50","As nan komataman nan amona as nan urkiw ay achina namnamaun ya uras ay achina ammu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT24_51","070_24_51","MAT","24","51","51","chusauntu nan amona hiya. Hana at etapi hiya as nan chiyuycha pakamankaman. Hid-i nan mun-ag-akorantu nan tataku ya munngesngesatantu chi fiab-acha kiapú as fungatcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_1","070_25_1","MAT","25","1","1","Nun-epadpachong kasin hi Jesus. Kenalina, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachongtu as nan hinpuru ay fiafiarasang ay nangara as pingkicha, ya uycha sinib-at nan chumuyas ay laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_2","070_25_2","MAT","25","2","2","Nan lema kan chicha at achicha masilib, ngem nan lema at masilibcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_3","070_25_3","MAT","25","3","3","Nan chiyuycha achi masilib at enmetakincha as pingkicha, ngem chaancha enmetakin as lana as reserbacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_4","070_25_4","MAT","25","4","4","Ngem kun pay nan chiyuycha lema ay masilib, enmetakincha as pingki ya lana as reserbacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_5","070_25_5","MAT","25","5","5","Kiapú ta nafiayag nan omaliyan nan chiyuy chumuyas ay laraki, nasuyamancha, at nassuycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_6","070_25_6","MAT","25","6","6","“Ngem kun pay tongan chi lafi, wacha nan nangifukiaw un, ‘Nauy, cha omali nan chumuyas! Uyyu sib-atun hiya!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_7","070_25_7","MAT","25","7","7","As nan hiyachi, nafiannangun nan hinpuru ay fiafiarasang ya ensakianacha nan silawcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_8","070_25_8","MAT","25","8","8","Kenalen nan chiyuycha achi masilib as nan mamasilib, ‘Ettan chakami pay as tapen chi uyyu lana, tay munkudkuchimet nan silawmi.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_9","070_25_9","MAT","25","9","9","“Ngem kenalen nan chiyuycha masilib un, ‘Achi sa met ommat nan reserbami as para kan chitaku am-in. Kun kayu at uy lomaku as nan chiyuycha mun-el-elaku as para kan chakayu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_10","070_25_10","MAT","25","10","10","“Isunga naligwatcha ay uy lomaku. Ngem as nan chacha umuyan, inumchan nan chiyuy chumuyas ay laraki. Nan chiyuycha lema ay nakasakiana at nakiskopcha kan hiya as nan afong ay uycha makichuyasan, angkiay nain-ub nan pantiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_11","070_25_11","MAT","25","11","11","“Kun pay naawni, enmali us nan chiyuycha fiafiarasang ay uy lenmaku. ‘Apo, Apo! Paskopum pay chakami!’ infukiawcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_12","070_25_12","MAT","25","12","12","“Ngem tinumfor nan chiyuy chumuyas un, ‘Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Achek am-ammu chakayu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_13","070_25_13","MAT","25","13","13","“Isunga munsasakiana kayu, tay achiyu ammu nan urkiw winnu uras ay omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku,” inyanongos Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_14","070_25_14","MAT","25","14","14","Nun-epadpachong pay hi Jesus. Kenalina, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachongtu as nan usa ay taku ay cha munsakiana ay munfiaat as achaachawwi. Sakbay ay mak-ak, enayakiana nan chiyuycha fiabfiaaruna, ya entalekna kan chicha nan kuk-uwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_15","070_25_15","MAT","25","15","15","Hinin-us-ana ay nangettan kan chicha as talento ay maiyunud as nan kafiaelancha. As nan usa at lema ay talento. As nan usa us at chuwa ay talento, ya as nan kasin usa at usa ay talento. Haat mak-ak hiya ay munfiaat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_16","070_25_16","MAT","25","16","16","“Nan chiyuy naichatan nan lema at uyna innigusyu ay dagus, at nunkiaransiya as lema pay ay talento. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_17","070_25_17","MAT","25","17","17","Hiyasa us nan enat nan chiyuy naichatan nan chuwa. Nunkiaransiya as chuwa pay ay talento. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_18","070_25_18","MAT","25","18","18","Ngem nan chiyuy naichatan nan usa at uyna enkaub nan siping nan amona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_19","070_25_19","MAT","25","19","19","“Kun pay nafiayag, nunfiangad nan amocha ya senarudsudna nan maepangkep as nan sipingna ay entalekna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_20","070_25_20","MAT","25","20","20","Inmuy nan naichatan nan lema ay talento, ya kanana un, ‘Apo, lema ay talento nan entalekmu kan ha-un. Nauycha us nan lema kasin ay talento ay kiaransiyana.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_21","070_25_21","MAT","25","21","21","‘Ammay nan enatmu,’ ensongfiat nan amona. ‘Ammayka ya matalekka kayman ay mafiabfiaor! Kiapú ta matalekka as nan ak-akettuy, etalekkuntu kan he-a nan ong-ongor pay. Aka ngarud ta makelagragsakka kan ha-un.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_22","070_25_22","MAT","25","22","22","“Inmuy us nan naichatan nan chuwa ay talento, ya kanana un, ‘Apo, chuwa ay talento nan entalekmu kan ha-un. Nauycha nan chuwa kasin ay talento ay kiaransiyana.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_23","070_25_23","MAT","25","23","23","‘Ammay nan enatmu,’ ensongfiat nan amona. ‘Ammayka ya matalekka kayman ay mafiabfiaor! Kiapú ta matalekka as nan ak-akettuy, etalekkuntu kan he-a nan ong-ongor pay. Aka ngarud ta makelagragsakka kan ha-un.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_24","070_25_24","MAT","25","24","24","“Inmuy us nan naichatan nan usa ay talento, ya kanana un, ‘Apo, ammok met ay istriktuka ay taku, tay apetum chi fiakunmu tenanum, ya aniyum chi fiakunmu tinunud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_25","070_25_25","MAT","25","25","25","Inmugyatak ngamin kan he-a, isunga uyku enkaub nan chiyuy inchatmu kan ha-un. Nauy challu nan kuwam.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_26","070_25_26","MAT","25","26","26","Tinumfor nan amona kan hiya, ‘Mangotettet chi ukialem ya napadsokka ay mafiabfiaor! Ammom met payat ay apetok chi fiakunku tenanum ya aniyok chi fiakunku tinunud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_27","070_25_27","MAT","25","27","27","Kakunmu ngarud indiposito nan sipingku as bangko ta as nan munfiangchak at araok ay wachay interesna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_28","070_25_28","MAT","25","28","28","As nan hiyachi, kenalen nan amo as nan tapina ay mafiabfiaor un, ‘Araunyu nan chiyuy talento kan hiya, ya ichatyu as nan naichatan nan hinpuru ay talento. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_29","070_25_29","MAT","25","29","29","Tay nan taku ay wachay kafiaelana at maettan as ong-ongor, at ongortu as solet nan wacha kan hiya. Ngem nan taku ay maid kafiaelana at uray nan ak-akettuy ay wacha kan hiya at maarantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_30","070_25_30","MAT","25","30","30","Nan nauy mafiabfiaor ay maid kotokna at ichus-oryu as chará henan ngongot. Hid-i nan mun-ag-akorantu nan tataku ya munngesngesatantu nan fiab-acha kiapú as fungatcha.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_31","070_25_31","MAT","25","31","31","Kenalen pay Jesus, “As nan kasin omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay maila nan kaichayawana ay kadwana nan am-in ay anghelesna, tomokortu hiya as nan tronona ta muntoray. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_32","070_25_32","MAT","25","32","32","Maepaamongchantu as nan sangwanana nan am-in ay tataku ay murpu henan am-in ay nasyon. As nan hiyachi, pasikunantu chicha as chuwa ay grupo ay kaman as nan mamasikian nan munpaspastor as nan chiyuycha karnero as nan chiyuycha kianching. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_33","070_25_33","MAT","25","33","33","Nan chiyuycha nalintig ay tataku ay maepachong as nan karnero at ipuuyna as apét kannawana. Nan chiyuycha maepachong as nan kianching at ipuuyna as apét kannikidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_34","070_25_34","MAT","25","34","34","“Angkiay ya kanantu nan ari as nan chiyuycha wacha as apét kannawana un, ‘Akayu, chakayu ay benendisyonan Amak ta maetapi kayu henan muntorayana ay naesasakiana para kan chakayu nunlapu as nan nafiayangan nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_35","070_25_35","MAT","25","35","35","Tay as nan nunchukiaangak at penakanak kan chakayu. As nan nasketanak at penaikopak, ya usaak ay kaili ay achiyu am-ammu at menangiliyak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_36","070_25_36","MAT","25","36","36","Kun pay maid fiachok at enettanak kan chakayu. As nan nunsaketak at enaywananak, ya as nan naifiaruchak at finisitaak.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_37","070_25_37","MAT","25","37","37","“Angkiay ya tumforchantu nan chiyuycha nalintig ay tataku kan hiya un, ‘Apo, kaatnay nangil-anmi kan he-a ay nunchukiaang, at penakanmi he-a, winnu nasketan, at penaikopmi he-a? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_38","070_25_38","MAT","25","38","38","Kaatnay nangil-anmi kan he-a as kaili ay achi am-ammu, at menangilimi he-a, winnu maid fiachom, at enettanmi he-a? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_39","070_25_39","MAT","25","39","39","Kaatna us chi nangil-anmi kan he-a ay nunsaket, at enaywananmi he-a, winnu naifiarud, at finisitami he-a?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_40","070_25_40","MAT","25","40","40","“Kanantu nan ari kan chicha un, ‘Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay as nan nangfiadnganyu as nan uray usa as nan chiyuycha apud ay iib-ak ay omaafurot at kan ha-un nan nangekamananyu kan chatud-i.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_41","070_25_41","MAT","25","41","41","“Angkiay ya kananantu as nan chiyuycha wacha as apét kannikidna un, ‘Mak-ak kayu, chakayu ay chusaun Apo Dios. Uy kayu as nan achi mapappauy ay apuy ay naesasakiana para kan Satanas ya as nan anghelesna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_42","070_25_42","MAT","25","42","42","Tay as nan nunchukiaangak at chaanak penakan kan chakayu. As nan nasketanak at chaanak penaikop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_43","070_25_43","MAT","25","43","43","Usaak ay kaili ay achi am-ammu at chaanak menangili kan chakayu. Kun pay maid fiachok at chaanak enettan kan chakayu. Nunsaketak at chaanak enaywanan, ya naifiaruchak at chaanak finisita.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_44","070_25_44","MAT","25","44","44","“Angkiay ya tumforchantu us ay mangali kan hiya un, ‘Apo, kaatna nan nangil-anmi kan he-a ay nunchukiaang winnu nasketan winnu kaili ay achi am-ammu winnu maid fiachom winnu nunsaket winnu naifiarud, at chaanmi finadngan he-a?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_45","070_25_45","MAT","25","45","45","Kanantu nan ari kan chicha un, ‘Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay as nan chaanyu nangfiadngan as nan uray usa as nan chiyuycha apud ay tataku ay omaafurot kan ha-un at kan ha-un nan chaanyu nangekamanan kan chatud-i.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT25_46","070_25_46","MAT","25","46","46","Umuychantu chachi as nan chusa ay maid patingkiana. Ngem nan chiyuycha nalintig ay tataku at umuycha as nan fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_1","070_26_1","MAT","26","1","1","Kun pay narpas ay insuron Jesus chaná am-in, kenalina as nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_2","070_26_2","MAT","26","2","2","“Ammuyu met ay as sang-achum at Fiastan chi Munlausan.Maipurangtu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay maelansa as nan koros.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_3","070_26_3","MAT","26","3","3","As nan hiyachi, naamong nan anap-apon chi papachi ya nan anam-amá ay Judio as nan palasyon nan kangatuwan ay pachen chi Judio ay hi Caifas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_4","070_26_4","MAT","26","4","4","Nuntuturagcha as atuncha ay mangtiliw ya mangepapatuy kan Jesus ay achi maam-ammuwan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_5","070_26_5","MAT","26","5","5","Ngem kenalicha, “Aw, achi takú iyaspor as nan fiasta, tay anaka ya munkukuru nan ongoongor ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_6","070_26_6","MAT","26","6","6","As nan kawad-an cha Jesus ad Betania, uycha nakekan as afong Simon ay nakonet ay enpaammay Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_7","070_26_7","MAT","26","7","7","As nan chacha manganan, naesnop kan hiya nan usa ay fiafiai. Entatakina nan mangit-ittuwan ay naamma as fiatu ay nan ngachana at alabastro ay nanapnu as munfiangu ay nanginngina-an ay lana. Angkiay ya inkuyagna as nan uron Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_8","070_26_8","MAT","26","8","8","As nan nangil-an nan disipulusna, pararuy fungatcha, ya kanancha, “Ayyiwka sa paat! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_9","070_26_9","MAT","26","9","9","Mu koma naelaku na ay fiangfiangru as nangina at maichat nan lakuna as nan chiyuycha pugli.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_10","070_26_10","MAT","26","10","10","Ngem ammon Jesus nan chacha kankanan, isunga kenalina kan chicha, “Adchi t'uyyu lilifokun nan nauy fiafiai? Ammay met nan enatna kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_11","070_26_11","MAT","26","11","11","Tay kanayon ay wachacha kan chakayu nan chiyuycha pugli. Ngem mu ha-un, achiyaktu kanayon ay wacha kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_12","070_26_12","MAT","26","12","12","Inkuyagna sa ay fiangfiangru kan ha-un ta esakianana nan achorku as nan mailubkak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_13","070_26_13","MAT","26","13","13","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Uray ay chaud henan intiru ay luta nan maekasabaan nan Ammay ay Chamag at maifiabfiaagtu us nan enatna as mangnumnumnuman kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_14","070_26_14","MAT","26","14","14","Angkiay ya usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulus Jesus ay hi Judas Iscariote at inmuy as nan anap-apon chi papachi, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_15","070_26_15","MAT","26","15","15","ya kanana, “Kaatna nan etangchanyu kan ha-un mu ipurangku hi Jesus kan chakayu?” Angkiay tenangchanancha hiya as turon puru ay silver ay siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_16","070_26_16","MAT","26","16","16","Nunlapu as nan hiyachi, nun-anap hi Judas as ustu ay chansa ay mangesepsepana kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_17","070_26_17","MAT","26","17","17","As nan omona ay urkiw nan Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana, inmuy nan disipulus kan Jesus. Senarudsudcha, “Ay chaud nan laychum ay mangesakianaanmi as nan manganan takú as nan Fiastan chi Munlausan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_18","070_26_18","MAT","26","18","18","Kenalen Jesus, “Uy kayu henan siyudad as nan chiyuy laraki, ya kananyu kan hiya un, ‘Infiakian nan Misturu un kiayud at umchan nan timpu ay enkeddeng Apo Dios para kan hiya. As nan afongmu nan mangiyufongana as nan disipulusna as nan Fiastan chi Munlausan.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_19","070_26_19","MAT","26","19","19","Enkaman tit-iwa nan disipulus nan infilin Jesus ay atuncha, ya ensakianacha nan manganan as nan Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_20","070_26_20","MAT","26","20","20","Kun pay naschum, nakiufong hi Jesus as nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_21","070_26_21","MAT","26","21","21","As nan chacha manganan, kenalen Jesus, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay wacha nan usa kan chakayu ay mangesepseptu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_22","070_26_22","MAT","26","22","22","Nginmuyuscha as solet nan disipulusna, ya enlapucha ay nunsesennarunu ay nunsarudsud kan Jesus, “Apo, ay ha-un ta?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_23","070_26_23","MAT","26","23","23","“Nan chiyuy nakisiwsiw kan ha-un as tenapay as nan mallokong nan mangesepseptu kan ha-un,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_24","070_26_24","MAT","26","24","24","“Matuytu challu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay kaman as nan kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan hiya, ngem kasusug-ang kayman nan hana taku ay mangesepsep as nan Naepadtu ay Anak chi Taku! Un-unuyna at mu kun chaan naiyan-anak hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_25","070_26_25","MAT","26","25","25","Hi Judas ay mangesepseptu kan Jesus at senarudsudna, “Misturu, ay ha-un ta?” “Kenalem at,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_26","070_26_26","MAT","26","26","26","As nan chacha manganan, enaran Jesus nan tenapay, ya nunyaman kan Apo Dios. Pinutput-ingna, angkiay inchatna as nan disipulusna, ya kanana, “Araunyu ta kanunyu. Hiyana nan achorku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_27","070_26_27","MAT","26","27","27","Angkiay ya enarana nan tasa ay natotorwan as maikop. Kun pay narpas ay nunyaman kan Apo Dios, inchatna kan chicha, ya kanana, “Umikop kayu am-in as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_28","070_26_28","MAT","26","28","28","Hiyana nan charak ay mangepasiguradu as nan fiarú ay nakiturakian Apo Dios as nan tataku. Omayastu as nan matuyak para as nan ongor ay tataku ta mapakawancha as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_29","070_26_29","MAT","26","29","29","Ifiakiak kan chakayu ay achiyaktu kasin umig-ikop as nan nauy ay unus chi ubas inkiana umchan nan hana ay urkiw ay makiikopaktu kan chakayu as nan fiarú ay unus chi ubas henan muntorayan Amak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_30","070_26_30","MAT","26","30","30","As nan narpasancha ay nunkanta as pangchaychayaw kan Apo Dios, pinmitiwcha ay inmuy henan chuntug ay Olivo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_31","070_26_31","MAT","26","31","31","As nan chacha umuyan, kenalen Jesus as nan disipulusna, “Ad wani ay lafi, lomayaw kayuntu am-in kiapú kan ha-un, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Patayoktu nan mangay-aywan as nan karnero, at masisiyanchantu nan chiyuycha karnero.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_32","070_26_32","MAT","26","32","32","Ngem as nan matakuwak manipud as nan utúy, omon-onaaktu ay umuy ad Galilea mu chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_33","070_26_33","MAT","26","33","33","Infiakian Pedro kan Jesus, “Uray mu lomayaw nan am-in ay kakadwak kiapú kan he-a at achiyak challu lomaylayaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_34","070_26_34","MAT","26","34","34","Kenalen Jesus kan hiya, “Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Ad wani ay lafi, sakbay ay munkokakok nan ka-or at mamitluwaktu esaot kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_35","070_26_35","MAT","26","35","35","Kenalen Pedro, “Uray mu maetapiyak kan he-a ay matuy, achek challu poros esassaot he-a!” Assesa us nan kenalen nan am-in ay kakadwana ay disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_36","070_26_36","MAT","26","36","36","Angkiay ya inmuy hi Jesus ay kadwana nan disipulusna henan lukiar ay makali un Getsemani, ya kanana kan chicha, “Etokoryu hena ta uyak munkararag hid-i.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_37","070_26_37","MAT","26","37","37","Entakina hi Pedro ya nan chuwa ay potot Zebedeo ay lanaraki. As nan hiyachi, enlapuna ay nginmuyus ya nalilifok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_38","070_26_38","MAT","26","38","38","Kenalina kan chicha, “Kamanku ekatuy nan nunsidla ay ngunguyusku. Mayasna kayu ya makipuyat kayu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_39","070_26_39","MAT","26","39","39","Angkiay ya inmuy as nan ad-achaawi as akét. Nunlukfub as nan luta, ya enkararagna, “Ama, mu mafialin at parufusum koma ay marpas nan nauy omali ay likiatku. Uray mu assena, fiakun challu nan laychok nan maekaman, ngem nan laychum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_40","070_26_40","MAT","26","40","40","As nan nunfiangchana as nan kawad-an nan disipulusna, ininchanana chicha ay nanassuy. Kenalina kan cha Pedro, “Ay kunyu achi kafiaelan ay makipuyat kan ha-un as uray us-usa ay uras? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_41","070_26_41","MAT","26","41","41","Munpuyat ya munkararag kayu ta achi kayu maamis as nan sulisug. Nakasakiana kayman nan numnumyu, ngem nakapuy nan achoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_42","070_26_42","MAT","26","42","42","As nan kapidwa, tenmaak hi Jesus ya uy nunkararag. Kenalina, “Amak, mu achek mafialin ay malisiyan nan nauy likiatkusukúdku iliwas, maekaman koma nan laychum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_43","070_26_43","MAT","26","43","43","Kun pay nunfiangad as nan maekapidwa as nan kawad-an nan disipulusna, ininchanana chicha ay nanassuy kasin, tay makaskassuycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_44","070_26_44","MAT","26","44","44","Isunga kasina tenaynan chicha, ya uy nunkararag as nan maekapitlu ay maepachong as nan kenarkalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_45","070_26_45","MAT","26","45","45","Kun pay nunfiangad as nan kawad-an nan disipulusna, kenalina kan chicha, “Ay kukutug kayu ay cha mammamassuy ya cha mun-ib-iblay? Ilaunyu! Inumchan at nan uras ay maesepsepan nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan fumafiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_46","070_26_46","MAT","26","46","46","Ayu, fumangun kayu ta uy takú maisib-at. Ilaunyu, nauy at nan mangesepsep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_47","070_26_47","MAT","26","47","47","Kun pay kukutug ay cha munkarkali hi Jesus, enmali hi Judas ay usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulus. Intutun-udna nan ongoongor ay tataku ay nangachoros ya nangapak-or. Chicha nan infiaor nan anap-apon chi papachi ya anam-amán nan Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_48","070_26_48","MAT","26","48","48","Nan sinyar ay inturag Judas as nan intutun-udna at assena: “Nan taku ay fisituwok at hiya nan chayu an-anapun. Tiliwunyu hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_49","070_26_49","MAT","26","49","49","Nunchakpos hi Judas kan Jesus, ya kanana, “Komosta, Misturu?” Angkiay finisituna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_50","070_26_50","MAT","26","50","50","Kenalen Jesus kan hiya, “Kiayyum, atum at nan pangkepmu ay enmali hena.” Hiyachi ya naesnop nan tataku ay nangtiliw kan hiya ya enpapakudcha ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_51","070_26_51","MAT","26","51","51","Nan usa ay kadwan Jesus at enoknosna nan chorosna. Finakagna nan fiabfiaarun nan kangatuwan ay pachi, at nakingasan nan ingana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_52","070_26_52","MAT","26","52","52","Kenalen Jesus kan hiya, “Esekatmu nan chorosmu. Tay nan am-in ay mangosar as choros as nan taku at matuy us babaen as choros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_53","070_26_53","MAT","26","53","53","Ay achim ammu ay mafialin ay chumawatak as fiachang kan Amak, at ifiaorna ay dagus nan nasorok as piton puru ya chuwa ay lifu ay angheles? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_54","070_26_54","MAT","26","54","54","Ngem mu atok sa, anan atun ngay nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay matongpar ay kanana un masapor assena nan atuna ay ommat?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_55","070_26_55","MAT","26","55","55","As nan hiyachi ay uras, kenalen Jesus as nan ongoongor ay tataku, “Ay kunak kumukuru? Adchi t'uy kayu enmali ay nangachoros ya nangapak-or ay mangtiliw kan ha-un? Inurkiw met ay tomotokorak hid-i's Templo ay cha mun-is-isuru, ya chaanak met tiniltiliw kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_56","070_26_56","MAT","26","56","56","Ngem enommat challu am-in chaná ta matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay infiakian nan chiyuycha pomapadtu.” Angkiay ya lenmayawcha nan am-in ay disipulus, ya tenaynancha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_57","070_26_57","MAT","26","57","57","Angkiay ya nan chiyuycha naniliw kan Jesus at inyuycha hiya as nan afong Caifas ay kangatuwan ay pachi. Hid-i nan naaamongan nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya nan anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_58","070_26_58","MAT","26","58","58","Ngem kun pay hi Pedro, inmun-unud ay tenmataak inkiana as nan fiattaw nan kangatuwan ay pachi. Angkiay ya sinungkop hiya as nan fiattaw, ya naketokor hid-i as nan chiyuycha kuwarcha ay mangila mu ngachana nan ommat kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_59","070_26_59","MAT","26","59","59","Nan anap-apon chi papachi ya nan am-in ay membron nan Sanhedrin at nun-anaanapcha as achi tit-iwa ay pammaneknek as mangepafiasorancha kan Jesus ta wachay kiapúna as mangepapatuyancha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_60","070_26_60","MAT","26","60","60","Ngem maid naanapancha, uray mu enmalicha nan ongor ay muntistigu as achi tit-iwa. As nan anongosna, wachacha nan chuwa ay inmuy as sangwanan, ya kanancha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_61","070_26_61","MAT","26","61","61","“Kenalen tona ay taku un kafiaelana ay manachael as nan Templon Apo Dios, ya kiaufunantu as nan unig chi turu ay urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_62","070_26_62","MAT","26","62","62","Angkiay ya tenmakchug nan kangatuwan ay pachi, ya senarudsudna kan Jesus, “Ay maid esongfiatmu as nan cha epabpafiasor chatona ay tataku kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_63","070_26_63","MAT","26","63","63","Ngem kun kinkinak hi Jesus. Kenalen nan kangatuwan ay pachi kan hiya, “Esapatam as nan ngachan Apo Dios ay natataku ay ifiakiam mu he-a nan Cristo ay Anak Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_64","070_26_64","MAT","26","64","64","“Kenalem at,” ensongfiat Jesus kan hiya. “Ngem ifiakiak kan chakayu ay munlapu ad wani at ilaunyuntu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay tomotokor as nan apét kannawan Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in. Ilaunyuntu us ay omali hiya ay murpu ad chaya ay maetatapi as nan lifuu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_65","070_26_65","MAT","26","65","65","Kun pay chinngor nan kangatuwan ay pachi chi, lenaksetna nan fiachuna kiapú as fungatna, ya kanana, “Enpachongna nan achorna kan Apo Dios! Ay masapor takú pay chi muntistigu? Chinngoryu at met nan kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_66","070_26_66","MAT","26","66","66","Ngachana ngarud nan kananyu's na?” “Libfengna ay matuy!” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_67","070_26_67","MAT","26","67","67","Angkiay ya tinubfiatubfiaancha nan lupana, ya sinudpasudpakcha hiya. Nan tapina kan chicha at tenampatampakcha hiya, at kenalicha kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_68","070_26_68","MAT","26","68","68","“Ud-a pay! He-a ay Cristo kanu, pugtuwam mu ngachana kan chakami nan nanudpak kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_69","070_26_69","MAT","26","69","69","Kun pay hi Pedro, kukutug as chará ay naketotokor as nan fiattaw. Inmuy kan hiya nan usa ay mafiabfiaor ay fiafiai, at kenalina, “He-a us at nakekadkadwaka met kan Jesus ay i-Galilea?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_70","070_26_70","MAT","26","70","70","Ngem ensaot Pedro ay mangali as nan sangwanancha am-in un, “Achek poros ammu nan cham kankanan!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_71","070_26_71","MAT","26","71","71","Kun pay inmuy hiya as nan sugpan nan fiattaw, nan tukún ay mafiabfiaor ay fiafiai at enmatonana hiya. Kenalina as nan chiyuycha nangatakchug, “Hi tona met ay laraki at usa us ay nakekadkadwa kan Jesus ay i-Nazaret.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_72","070_26_72","MAT","26","72","72","Kasina ensaot ay nangesapata, “Esapatak ay achek poros am-ammu sa ay taku!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_73","070_26_73","MAT","26","73","73","Kun pay naaw-awni as akét, nan chiyuycha nangatakchug hid-i at enmalicha kan Pedro. Kenalicha kan hiya, “O kayong, usaka us kan chicha, tay maematonanmi met nan ayug nan kalem.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_74","070_26_74","MAT","26","74","74","Angkiay ya ensapatan Pedro as nan achorna, “Chusaunak ud-ay kan Apo Dios mu achi tit-iwa nan chak ifiagfiakia! Achek poros ammu sa ay taku!” Hiya at chi ya nunkokakok nan ka-or, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT26_75","070_26_75","MAT","26","75","75","ya nanumnum Pedro nan infiakian Jesus un, “Sakbay ay munkokakok nan ka-or at mamitluwaktu ay esaot kan he-a.” Angkiay ya pinmitiw hi Pedro, ya nunsidlay akorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_1","070_27_1","MAT","27","1","1","As nan wi-ewi-et, nuntuturagcha nan am-in ay anap-apon chi papachi ya nan anam-amán chi Judio ay mangepapatuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_2","070_27_2","MAT","27","2","2","Kun pay narpas chi, finarudcha hiya, ya enek-akcha ay nangipurang kan Gobernador Pilato. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_3","070_27_3","MAT","27","3","3","As nan nangil-an Judas ay nangesepsep kan Jesus ay nakeddengan hi Jesus ay matuy, nunfiafiawi as nan enatna. Infiangadna nan chiyuy turon puru ay silver ay siping as nan anap-apon chi papachi ya as nan anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_4","070_27_4","MAT","27","4","4","Kenalina, “Finmasorak as solet as nan ok nangesepsepan as nan taku ay maid fiasorna.” “Anan fiyangmi's sa? Kikiadka as sa,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_5","070_27_5","MAT","27","5","5","As nan hiyachi, inchus-or Judas nan chiyuy siping as fiaruy nan Templo, ya nak-ak ay uy nunfitkor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_6","070_27_6","MAT","27","6","6","Pinichet nan anap-apon chi papachi nan chiyuycha siping, at kenalicha, “Epawan nan lintig takú ay elamong takú na as nan siping as Templo, tay hi tona at fiayad chi fiyag chi usa ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_7","070_27_7","MAT","27","7","7","Isunga nuntuturagcha ay osaruncha nan siping ay manglakucha as nan lutan nan usa ay mun-am-amma as fianga ta mangilublubkancha as matuy ay kaili ay achi am-ammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_8","070_27_8","MAT","27","8","8","Isunga nan hana ay luta at makali un “Luta ay Nacharaan” inkiana ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_9","070_27_9","MAT","27","9","9","Hiyana nan natongparan nan kenalen Jeremias ay pomapadtu ad pus-uy ay kanana, “Enaran nan tapen chi kianak Israel nan turon puru ay silver ay siping ay hiya nan nuntuturakiancha ay lakon nan fiyagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_10","070_27_10","MAT","27","10","10","Nan siping at infiayadcha as nan lutan nan mun-am-amma as fianga ay hiya challu nan infilin Apo Dios kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_11","070_27_11","MAT","27","11","11","Kun pay hi Jesus, tenmatakchug as nan sangwanan Pilato ay gobernador. Senarudsud Pilato kan hiya, “Ay he-a nan aren chi Judio?” “He-a nan nangali un ha-un,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_12","070_27_12","MAT","27","12","12","Ngem as nan nangepabpafiasoran nan anap-apon chi papachi ya nan anam-amá kan hiya, chaan poros tinumtumfor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_13","070_27_13","MAT","27","13","13","As nan hiyachi, kenalen Pilato kan hiya, “Ay achim chungrun nan ongor ay chacha epabpafiasor kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_14","070_27_14","MAT","27","14","14","Ngem chaan poros senongsongfiatan Jesus nan uray usa as nan chacha epabpafiasor kan hiya. Isunga naschaaw as solet nan gobernador. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_15","070_27_15","MAT","27","15","15","Kun kay Fiastan chi Munlausan at ukialen nan gobernador ay umilufus as usa ay fiarud ay laychun nan tataku ay chawatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_16","070_27_16","MAT","27","16","16","As nan hana ay timpu, wacha nan usa ay nunchinngor ay fiarud ay nan ngachana at Barrabas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_17","070_27_17","MAT","27","17","17","Isunga as nan naamongan nan ongoongor ay tataku, senarudsud Pilato kan chicha, “Ngachana nan laychunyu ay ilufusku para kan chakayu? Ay hi Barrabas winnu hi Jesus ay makali un Cristo?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_18","070_27_18","MAT","27","18","18","Infiakiana chi, tay naammuwana ay inpurang nan anap-apon chi Judio hi Jesus kan hiya kiapú as aposcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_19","070_27_19","MAT","27","19","19","As nan nangatokoran Pilato as nan mun-ok-okomána, enpachamag asawana kan hiya, “Achika makifiyang as nan laraki ay ansa ay nalintig, tay wacha nan iniitawku ad kia-u maepangkep kan hiya, at pararu ay napalikiatanak kiapú as nan iniitawku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_20","070_27_20","MAT","27","20","20","As nan hiyachi, nan anap-apon chi papachi ya nan anam-amá at chinorchorcha nan tataku ta nan chawatuncha ay ilufusna at hi Barrabas ya hi Jesus nan epapatuyna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_21","070_27_21","MAT","27","21","21","Kasin senarudsud Gobernador Pilato as nan tataku, “Ngachana kan chatona ay chuwa ay tataku nan laychunyu ay ilufusku?” “Hi Barrabas!” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_22","070_27_22","MAT","27","22","22","Kenalen Pilato kan chicha, “Mu hiyasa, anan atok ngay ngarud kan Jesus ay makali un Cristo?” “Epaelansam as nan koros!” infukiawcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_23","070_27_23","MAT","27","23","23","“Adchi ngay? Ngachana man nan mangotettet ay enatna?” senarudsud Pilato. Ngem kenaskasincha infukiaw, “Epaelansam as nan koros!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_24","070_27_24","MAT","27","24","24","As nan nangil-an Pilato ay maid kotok nan chana munsarsarudsuchan, ngem kun at cha maelapu chi kuru, nunpaara as chanum ya nunfuru as nan sangwanan nan ongoongor ay tataku. Kenalina, “Maid fiasorku as nan mangpatuyanyu kan tona ay taku! Kikiad kayu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_25","070_27_25","MAT","27","25","25","Tinumfor nan am-in ay tataku, “O ud-ay, kikiad kami challu ya nan an-akmi!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_26","070_27_26","MAT","27","26","26","As nan hiyachi, inlufusna hi Barrabas. Angkiay enpasaplesapletna hi Jesus as nan sosorchachu, at inpurangna hiya ta maelansa as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_27","070_27_27","MAT","27","27","27","Angkiay ya inyuy nan sosorchachon Pilato hi Jesus as nan fiattaw nan afong nan gobernador, ya enamongcha nan am-in ay kakadwacha ay sosorchachu ya nan chiyuycha nangarufong kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_28","070_27_28","MAT","27","28","28","Lenafusancha hiya, at kenakiayancha hiya as munchachara ay maepachong as nan fiachon chi ari. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_29","070_27_29","MAT","27","29","29","Penolekawcha nan komawet ay sufet, ya insukrubcha as uruna. Enpad-uncha nan nunu as nan kannawan ay limana. Angkiay nunpalpalintumangcha ay mangot-otyok as nan mangarkaliyancha, “Matakutakuka ay Aren chi Judio!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_30","070_27_30","MAT","27","30","30","Tinubfiatubfiaancha hiya. Enaracha us nan nunu ya enpak-opak-orcha as nan uruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_31","070_27_31","MAT","27","31","31","Kuncha pay lenpas ay nangotyootyok kan hiya, kenaancha nan munchachara ay kakiay, ya enpafiachucha kasin nan fiachuna. Hacha at ek-ak ay uy mangelansa kan hiya as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_32","070_27_32","MAT","27","32","32","As nan chacha mak-akan, sinib-atcha nan laraki ay i-Cirene ay nan ngachana at Simon. Peneletcha hiya ay manakfiat as nan koros Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_33","070_27_33","MAT","27","33","33","Kuncha pay inumchan henan lukiar ay makali un Golgota ay nan laychuna ay kanan at “Lukiar nan Tong-or chi Uru,” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_34","070_27_34","MAT","27","34","34","penachascha ay mangepaikop kan Jesus as fiayas ay nakaslangan as apku ay mangepakyat kanu as putug. Ngem kuna pay tenamtaman, enachina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_35","070_27_35","MAT","27","35","35","Kuncha pay lenpas ay nangelansa kan hiya as nan koros, finingfingaycha nan chiyuycha fiachuna babaen as nan nunfifinnonotancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_36","070_27_36","MAT","27","36","36","Angkiay ya tenmokorcha, ya finantayancha hiya hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_37","070_27_37","MAT","27","37","37","As nan laramakun nan uruna, inpuuycha nan tabra ay naisusuratan nan naepafiasor kan hiya ay assena nan kafiasaana: “Hi Tona Hi Jesus Ay Aren Chi Judio.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_38","070_27_38","MAT","27","38","38","Angkiay ya wachacha us nan chuwa ay homohold-ap ay enlansacha as nan koros, usa as apét kannawan Jesus, ya nan usa at as apét kannikidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_39","070_27_39","MAT","27","39","39","Nan chiyuycha cha marmar-os at en-ensotcha hiya ya nunwugwugwugcha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_40","070_27_40","MAT","27","40","40","ay cha mangarkali, “He-a ay nangali un kafiaelam ay manachael as nan Templo ya kiaufum as nan unig chi turu ay urkiw at ud-a, esarakam nan achormu! Mu tit-iwa ay he-a nan Anak Apo Dios, komsopka as nan koros.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_41","070_27_41","MAT","27","41","41","Uray nan anap-apon chi papachi ay kadwacha, nan mun-isursuru as Lintig ya nan anam-amá at enot-otyokcha hi Jesus as nan chacha mangarkaliyan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_42","070_27_42","MAT","27","42","42","“Ensarakana nan tapina ay tataku, ngem achina met poros maesarakan nan achorna. Mu hiya nan aren nan chiyuycha kianak Israel, kakun ud-a komsop ad wani as nan koros, at afurotun takú hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_43","070_27_43","MAT","27","43","43","Talekuna kanu hi Apo Dios. Ud-a pay, ilaun takú mu laychun Apo Dios ay mangesarakan kan hiya ad wani, tay kanana us un Anak Apo Dios hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_44","070_27_44","MAT","27","44","44","Kaman us as nan chiyuycha chuwa ay homohold-ap ay naelansa as nan koroscha at ininsurtucha us hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_45","070_27_45","MAT","27","45","45","Nunlapu as nan nunkiawa, ngenmongot nan intiru ay luta inkiana alas tres as nan makiayud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_46","070_27_46","MAT","27","46","46","As nan kiayud alas tres, inpigsan Jesus ay nangifukiaw, “Eli, Eli, lama sabaktani?” Nan laychuna ay kanan at, “Diosku, Diosku, adchi t'uyak ennganuy?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_47","070_27_47","MAT","27","47","47","As nan nanngoran nan tapen nan tataku ay nangatakchug hid-i, kenalicha, “Ku-una cha ayakian hi Elias.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_48","070_27_48","MAT","27","48","48","Natannagtag nan usa kan chicha ay uy enmara as espongha. Enpasosopna as nan senmoka ay fiayas. Kun pay narpas, enpakatna as nan nunu ya inchawchawna ta epasosopna kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_49","070_27_49","MAT","27","49","49","Ngem kanan nan tapina, “Awni pay ud-a ta ilaun takú mu omali hi Elias ay mangesarakan kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_50","070_27_50","MAT","27","50","50","Nunfukiaw kasin hi Jesus as napigsa, ya entalekna nan long-agna kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_51","070_27_51","MAT","27","51","51","As nan hiyachi, narakset ay nunkudwa nan kurtinan nan Templo nunlapu as lamagna inkiana as kuwabna. Kinmichu as napigsa ya nabtakcha nan chiyuycha anad-acha ay chupras. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_52","070_27_52","MAT","27","52","52","Natkafian us nan chiyuycha lufok, ya nan ongor ay natuy ay tatakon Apo Dios at natakucha manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_53","070_27_53","MAT","27","53","53","Tenaynancha nan chiyuycha lufokcha. As nan natakuwan Jesus manipud as nan utúy, inmuycha ad Jerusalem ay nasantowan ay siyudad, at ongor chi nangila kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_54","070_27_54","MAT","27","54","54","Kun pay keneknan nan kapetan chi sosorchachu ya nan sosorchachuna ay nunfiafiantay nan kichu ya inilacha nan enommat, inmugyatcha as solet, ya kanancha, “Tit-iwa payat ay hi tona at Anak Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_55","070_27_55","MAT","27","55","55","As nan ad-achawwi as akét, ongorcha nan fianafiai hid-i ay nangila as nan cha om-ommat. Chicha nan inmun-unud kan Jesus nunlapu ad Galilea ya namadfiachang kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_56","070_27_56","MAT","27","56","56","Nan tapina kan chicha at cha Maria Magdalena, hi Maria ay enan cha Santiago kan Jose, ya nan asawan Zebedeo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_57","070_27_57","MAT","27","57","57","Kun pay cha maschum, enmali nan usa'y fiaknang ay i-Arimatea ay nan ngachana at Jose. Usa us hiya ay disipulon Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_58","070_27_58","MAT","27","58","58","Inmuy hiya kan Pilato, at chinmawat as pammarufus ay arauna nan achor Jesus. Angkiay ya infilin Pilato ay maichat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_59","070_27_59","MAT","27","59","59","Enaran Jose nan achor Jesus, ya penotepotana as nan fiarú ay am-ammay ya nacharos ay lopot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_60","070_27_60","MAT","27","60","60","Angkiay ya enpaipuuyna as nan mismu ay fiarú ay lufokna ay enpatuktukna ay chupras. Kun pay narpas, enpaulina nan ad-acha ay fiatu ay nanangubna as nan lufok, angkiay nak-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_61","070_27_61","MAT","27","61","61","Hi Maria Magdalena ya nan usa ay Maria at wachacha us hid-i ay nangatokor as nan sangwanan nan lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_62","070_27_62","MAT","27","62","62","As nan kafikiatana as nan narpasan nan Urkiw nan Munsakianaan para as nan Urkiw ay Mun-iblayancha, inmuy nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha Fariseo as afong Pilato. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_63","070_27_63","MAT","27","63","63","Kenalicha, “Apo Gobernador, manumnummi nan kenalen nan enmallilaw ay anchi as nan natatakuwana pay laing ay kanana un, ‘As nan maekatlu ay urkiw at matakuwak manipud as nan utúy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_64","070_27_64","MAT","27","64","64","Isunga ammay man mu ifilinmu ay mafiantayan ay ustu nan lufokna inkiana as nan maekatlu ay urkiw, tay atun at mu umuy nan disipulusna ay mangakiw as nan achorna, ya epachamagchantu as nan tataku ay nataku hiya manipud as nan utúy. Mu atuncha chi, kaskasin mangisiw nan anongos ay allilawcha mu nan enmon-ona ay kenalen Jesus un hiya nan Cristo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_65","070_27_65","MAT","27","65","65","Kenalen Pilato kan chicha, “O, omayag kayu ngarud as sosorchachuyu ay murpu as Templo. Angkiay ya umuy kayu hid-i ya epakuwarchayu ay ustu nan lufok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT27_66","070_27_66","MAT","27","66","66","Isunga inmuycha, ya inpuuycha nan maton as nan unub nan lufok ta mailatu mu wachay mangulin. Hacha at epakuwarcha as nan sosorchachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_1","070_28_1","MAT","28","1","1","Kun pay inmuy nan Urkiw ay Mun-iblayan as nan wi-ewi-et as nan Chumingku, inmuy cha Maria Magdalena ya nan usa ay Maria as nan lufok Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_2","070_28_2","MAT","28","2","2","Kalina at ya nunkichu as napigsa, tay kinmuwab nan usa ay anghel Apo Dios ay nurpu ad chaya. Inulina nan fiatu ay tangub nan lufok, at tenokorana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_3","070_28_3","MAT","28","3","3","Nan ilana at munselselap ay kaman fiakilat, ya nan fiachuna at pukpukkawan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_4","070_28_4","MAT","28","4","4","As nan nangil-an nan chiyuycha sosorchachu as nan anghel, penmayagpagcha ya nunlukfubcha ay kamancha nanatuy kiapú as nan nunsidla ay ugyatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_5","070_28_5","MAT","28","5","5","Kenalen nan anghel as nan fianafiai, “Achi kayu umugyat, tay ammok challu ay chayu anapun hi Jesus ay naelansa as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_6","070_28_6","MAT","28","6","6","Maid hiya hena, tay nataku manipud as nan utúy ay kaman as nan infiakiana. Akayu, ilaunyu nan naesasad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_7","070_28_7","MAT","28","7","7","Kamuwunyu pay ay uy mangifiakia as nan disipulusna ay nataku hiya manipud as nan utúy, ya omon-ona hiya ay umuy mu chakayu ad Galilea. Ilaunyuntu hiya hid-i. Nunumnumunyu nan infiakiak kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_8","070_28_8","MAT","28","8","8","Isunga kenamon nan fianafiai ay nak-ak as nan chiyuy lufok. Uray mu inmuugyatcha, naragsakcha challu. Angkiay ya tenmagtagcha ay uy mangifiakia as nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_9","070_28_9","MAT","28","9","9","As nan chacha tomagtakian, kalina at ya sinib-at Jesus chicha, ya kanana, “Komosta kayu?” Naesnopcha kan hiya, ya nunpalintumangcha ay nangchun as nan sukina, ya nunchayawcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_10","070_28_10","MAT","28","10","10","Haat kanan Jesus kan chicha, “Achi kayu umugyat. Uyyu ifiakia as nan iib-ak ay umuycha ad Galilea. Hid-i nan mangil-anchantu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_11","070_28_11","MAT","28","11","11","As nan cha umuyan nan fianafiai, nan tapen nan sosorchachu ay nangukuwarcha as nan lufok Jesus at inmuycha ad Jerusalem. Infiakiacha as nan anap-apon chi papachi nan am-in ay enom-ommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_12","070_28_12","MAT","28","12","12","Nakiturag nan anap-apon chi papachi as nan anam-amá mu anan atuncha. Nan nunturakiancha at pasoksokancha nan chiyuycha sosorchachu as chamuna ay siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_13","070_28_13","MAT","28","13","13","Infilincha kan chicha, “Ifiakiayu as nan tataku ay enmali nan disipulus Jesus as nan lafi, ya enlayawcha nan achorna as nan nanassuyanmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_14","070_28_14","MAT","28","14","14","Mu machamagtu nan gobernador na, kikiad kamintu ay mangawis kan hiya ta maid chusayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_15","070_28_15","MAT","28","15","15","Isunga enaran nan sosorchachu nan siping, ya enatcha tit-iwa nan naifilin kan chicha. Inkiana ad wani, hiyana nan kukutug ay cha munchinchinamag as nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_16","070_28_16","MAT","28","16","16","Inmuy nan hinpuru ya usa ay disipulus Jesus henan chuntug ad Galilea ay hiya nan infilin Jesus ay manib-atana kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_17","070_28_17","MAT","28","17","17","As nan nangil-ancha kan hiya, chinaychayawcha hiya, ngem nunchuwachuwa nan tapina kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_18","070_28_18","MAT","28","18","18","Naesnop hi Jesus kan chicha, ya kanana, “Naichat kan ha-un nan am-in ay kalibfengan ad chaya ya asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_19","070_28_19","MAT","28","19","19","Isunga uy kayu as nan am-in ay tataku henan am-in ay nasyon, ya munfialinunyu chicha as disipulusku. Funyakianyu chicha as nan ngachan nan Ama, nan Anak, ya nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MT28_20","070_28_20","MAT","28","20","20","Isuruwanyu chicha ay mangafurot as nan am-in ay infilinku kan chakayu. Nunumnumunyu us ay mawawachaak kan chakayu inkiana as nan munpatingkiaan nan lufong.”");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_1","071_1_1","MRK","1","1","1","Hiyana nan nunlapuwan nan Ammay ay Chamag ay maepangkep kan Jesu Cristo ay Anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_2","071_1_2","MRK","1","2","2","Wacha nan infiakian Apo Dios as nan Anakna ad pus-uy ay enpaisuratna kan Isaias ay usa ay pomapadtu ay kanana, “Wacha nan ifiaorku ay mangon-ona mu he-a ay mangesakiana as nan ayum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_3","071_1_3","MRK","1","3","3","Ifugfukiawnantu henan lukiar ay disyerto un, ‘Esakianayu nan ayun nan Apo. Munlutkunyu nan ayuna.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_4","071_1_4","MRK","1","4","4","Natongpar chaná ay kali as nan nunpail-an Juan ay Fumufunyag henan disyerto. Nunfunfunyag ya nun-ekaskasaba as nan tataku, ya kanana, “Munfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu ya munpafunyag kayu, at pakawanun chakayu kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_5","071_1_5","MRK","1","5","5","In-inmuy kan hiya nan ongoongor ay tataku ay nurpu henan intiru ay probinsiya ay Judea ya henan siyudad ay Jerusalem. Nunfiafiawicha ay cha mangifiagfiakia as nan fiasfiasorcha, at finunyakian Juan chicha henan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_6","071_1_6","MRK","1","6","6","Nan fiachon Juan at naamma as chotchot chi kamelio. Nan sinturuna at larat, ya nan kanuna at chuchun ya chilu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_7","071_1_7","MRK","1","7","7","Infiagfiakiana as nan tataku, “Wacha nan usa ay cha umunud kan ha-un ay am-amud mu ha-un. Achiyak paat maekari ay munyongyong ay mangfokat as kiarot chi sapatosna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_8","071_1_8","MRK","1","8","8","Funyakiak chakayu as chanum, ngem hiya at funyakiana chakayuntu as Espiritu Santo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_9","071_1_9","MRK","1","9","9","As nan hiyachi ay timpu, enmali hi Jesus ay nurpu ad Nazaret henan probinsiya ay Galilea, at nunpafunyag kan Juan henan wawwang ay Jordan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_10","071_1_10","MRK","1","10","10","Kun pay tenmakchang hi Jesus as nan chanum, inilana ay natkafian ad chaya, ya nan Espiritu Santo ay kaman karopati at cha komsop kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_11","071_1_11","MRK","1","11","11","Wacha us nan kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “He-a nan anakku ay laylaychok. Malaylaychanak paat kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_12","071_1_12","MRK","1","12","12","Hiya at chi ya entoróng nan Espiritu Santo hi Jesus henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_13","071_1_13","MRK","1","13","13","Nagyan hi Jesus hid-i as opat puru ay urkiw ay chinischisting Satanas. Wachacha us nan nunkaatap ay animar as nan kawad-ana, ngem wachacha nan angheles ay uy nangfiachang kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_14","071_1_14","MRK","1","14","14","Kun pay naifiarud hi Juan, inmuy hi Jesus ad Galilea, ya enkaskasabana nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_15","071_1_15","MRK","1","15","15","Kenalina, “Inumchan nan ustu ay timpu, ya kiayud nan muntorayan Apo Dios. Munfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu ya afurotunyu nan Ammay ay Chamag!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_16","071_1_16","MRK","1","16","16","As nan cha manarcharanan Jesus henan olet nan Fiayfiay ay Galilea, inilana cha Simon kan Andres ay sunúdna ay cha manafukor henan fiayfiay, tay hiyachi nan chunucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_17","071_1_17","MRK","1","17","17","Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “Unuchunak, at isurok chakayu ay munfialin as kaman tomatafukor as tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_18","071_1_18","MRK","1","18","18","Hiya at chi ya tenaynancha nan chiyuycha tafukorcha, ya inmunudcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_19","071_1_19","MRK","1","19","19","Kuncha pay tenmaak as akét, inilan Jesus cha Santiago kan Juan ay potot Zebedeo. Nan nauycha hen-aki at wachacha as nan fiangkacha ay cha mangesakiana as nan chiyuycha tafukorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_20","071_1_20","MRK","1","20","20","Hiya at chi ya enayakian us Jesus chicha. Tenaynancha hi amacha ay Zebedeo as nan fiangka ay kadwana nan chiyuycha munlagfuwuncha ay lanaraki, ya inmunudcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_21","071_1_21","MRK","1","21","21","Inmuy cha Jesus ad Capernaum. As nan Urkiw ay Mun-iblayan, sinungkop hiya as nan senagoga ya nun-isuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_22","071_1_22","MRK","1","22","22","Naschaawcha nan chiyuycha chinumngor kan hiya as nan enatna ay nun-isuru, tay as nan nun-isuruwana kan chicha at wachay kalibfengana ay achi kaman as nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_23","071_1_23","MRK","1","23","23","As nan hiyachi, sinungkop hid-i nan usa ay laraki ay naanennetan, ya infukiawna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_24","071_1_24","MRK","1","24","24","“Anan atum kan chakami, Jesus ay i-Nazaret? Ay enmalika ay manachael kan chakami? Am-ammok he-a. He-a nan nasantowan ay finaor Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_25","071_1_25","MRK","1","25","25","Ngem senengaran Jesus nan anennet. Kenalina, “Kuminakka! Fomoknagka kan tosa ay laraki!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_26","071_1_26","MRK","1","26","26","Angkiay ya nunkorchasun nan anennet nan laraki ya nun-uwekuna as napigsa, angkiay fenmoknag kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_27","071_1_27","MRK","1","27","27","Naschaaw as solet nan am-in ay tataku, ya nunsesennarudsudcha, “Anan ngantona ngun ay fiarú ay sursuru? Wachay kalibfengana ay munfilin uray as nan anennet, at tomongparcha!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_28","071_1_28","MRK","1","28","28","Naiwaras ay dagus nan chamag maepangkep kan Jesus henan am-in ay sikib nan Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_29","071_1_29","MRK","1","29","29","As nan nak-akan cha Jesus as nan senagoga, inmuycha as afong cha Simon kan Andres. Nakiuy cha Santiago kan Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_30","071_1_30","MRK","1","30","30","Kuncha pay inumchan, nan katukiangan Simon ay fiafiai at inuumfug ay cha munpuchot. Hiya at chi ya infiaagcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_31","071_1_31","MRK","1","31","31","Kun pay naesnop hi Jesus kan hiya, inunnana nan limana ya finanguna. Nakaan nan puchotna, ya nunsakiana as kanuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_32","071_1_32","MRK","1","32","32","As nan nauynuwan nan urkiw as nan naschum, inyalen nan tataku kan Jesus nan am-in ay cha munsaket ya nan nunkaanennetan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_33","071_1_33","MRK","1","33","33","Naamong nan am-in ay umili as nan pantiw nan afong ay kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_34","071_1_34","MRK","1","34","34","Ongor nan enpaammayna ay cha munsaket as tukutukún ay saksaket, ya enpafoknagna us nan ongor ay anennet as nan nunkaanennetan. Chaana penarufusan ay munkali nan chiyuycha anennet, tay aammucha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_35","071_1_35","MRK","1","35","35","As nan kafikiatana, finmangun hi Jesus as nan chaana napat-oran ya nak-ak as nan afong. Inmuy henan kamaid chi umili ay uy nunkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_36","071_1_36","MRK","1","36","36","Finmangun cha Simon ya nan kakadwana, ya uycha enanap hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_37","071_1_37","MRK","1","37","37","Kuncha pay naanapan, kenalicha, “Am-in ay tataku at cha chaká anapun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_38","071_1_38","MRK","1","38","38","Ngem tinumfor hi Jesus, “Uy takú henan naesasag-un ay il-ili ta uyak us munkasaba as nan tataku hid-i, tay hiyana nan kiapúna ay enmaliyak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_39","071_1_39","MRK","1","39","39","Isunga nunliklikud hiya henan intiru ay probinsiya ay Galilea ay cha mun-ekaskasaba as nan chiyuycha senagogacha ya cha mun-epafoknag as anennet as nan nunkaanennetan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_40","071_1_40","MRK","1","40","40","Wacha nan usa ay laraki ay nakonet ay naesnop kan Jesus. Nunpalintumang ay cha munpakpakaasi kan hiya, “Mu laychum, epaammayak koma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_41","071_1_41","MRK","1","41","41","Nasug-ang kayman hi Jesus, ya inchawchawna nan limana ay nangpa kan hiya. Kenalen Jesus, “Laychok. Omammayka!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_42","071_1_42","MRK","1","42","42","Hiya at chi ya nakaan nan konetna ya enmammay hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_43","071_1_43","MRK","1","43","43","Angkiay ya enpakatamna hiya ay dagus, ya pararuy enatna ay nangifilin, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_44","071_1_44","MRK","1","44","44","“Achim ifiagfiakia as kumpurmi nan enommat kan he-a, ngem kunka at uy munpaila as nan pachi ta ilauna ay nakaan nan saketmu. Kun pay marpas, umichatka as chatonmu kan Apo Dios ay kaman as nan infilin Moises ta mangammuwan nan tataku ay nakaan tit-iwa nan saketmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK1_45","071_1_45","MRK","1","45","45","Ngem as nan nak-akan nan chiyuy laraki, uyna enpachapachamag nan enommat kan hiya. Isunga achi mafialin ay makauy hi Jesus henan il-ili ay iilaun chi ongoongor ay tataku, ngem kun at nagyan henan kamaid chi tataku. Uray mu hiyasa, enmali challu kan hiya nan ongor ay tataku ay nurpu henan am-in ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_1","071_2_1","MRK","2","1","1","Kun pay inmuy chi kaat ay urkiw, nunfiangad hi Jesus ad Capernaum, ya nunchinamag ay kenmatam hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_2","071_2_2","MRK","2","2","2","Isunga ongor ay tataku nan cha maamoamong as afongna at maid lukiar chi tapina uray as nan fiattaw. Angkiay as nan cha mangekaskasabaan Jesus as kalen Apo Dios kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_3","071_2_3","MRK","2","3","3","enmali nan opat ay lanaraki ay nangeaattang as laraki ay paralitiko ta iyuycha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_4","071_2_4","MRK","2","4","4","Maid atuncha ay mangesag-un as nan paralitiko kan Jesus kiapú ta ongor chi tataku. Isunga kinusfotancha nan tabfongan ay tungor Jesus, at inuy-uycha nan paralitiko ay kukutug as nan inuumfukiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_5","071_2_5","MRK","2","5","5","Kun pay inilan Jesus nan pammaticha, kenalina as nan paralitiko, “Anakku, napakawanka as nan fiasfiasormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_6","071_2_6","MRK","2","6","6","Wachacha nan tapina ay mun-isursuru as Lintig ay naketotokor hid-i ay nangali as numnumcha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_7","071_2_7","MRK","2","7","7","“Adchi ngun na as taku t'uyna kanan sa? Nakkuran man na ay taku t'uyna epapachong chi achorna kan Apo Dios! Ngachana nan makafiael ay mamakawan as nan tataku as nan fiasfiasorcha mu achi hi Apo Dios yangkiay?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_8","071_2_8","MRK","2","8","8","Hiya at chi ya naammuwan Jesus nan wacha as numnumcha, ya kanana kan chicha, “Adchi sa as chayu numnumnumun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_9","071_2_9","MRK","2","9","9","Ngachana nan narakraka as kanan as nan paralitiko, ‘Napakawanka as nan fiasfiasormu,’ winnu kanan un, ‘Maligwatka, araum nan apragmu ya manaranka’? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_10","071_2_10","MRK","2","10","10","Ngem mu hiyasa, atok na ta maammuwanyu ay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at wachay kalibfengana asna's luta ay mamakawan as tataku as nan fiasfiasorcha.” Kenalina as nan paralitiko, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_11","071_2_11","MRK","2","11","11","“Kanak kan he-a, tomakchugka, araum nan apragmu ya komatamka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_12","071_2_12","MRK","2","12","12","Hiya at chi ya tenmakchug hiya. Angkiay nun-arana nan apragna, ya nak-ak as nan mangiil-an nan am-in ay tataku. Naschaawcha am-in, ya chinaychayawcha hi Apo Dios, ya kanancha, “Anuy maid inil-ilami as assena!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_13","071_2_13","MRK","2","13","13","Inmuy kasin hi Jesus henan olet nan Fiayfiay ay Galilea. Naamong chi ongor ay tataku kan hiya, at enlapuna ay nangisurusuru kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_14","071_2_14","MRK","2","14","14","Kun pay naaw-awni as nan chana manarcharanan, inilana nan potot Alfeo ay hi Levi ay nangatokor as opisinana ay munfiayfiayachan as fiaror. Kenalen Jesus kan hiya, “Unuchunak.” Nunkaliligwat hi Levi ya inmunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_15","071_2_15","MRK","2","15","15","As nan nangatokoran cha Jesus ay makekan as afong Levi, ongor chi mangam-among as fiaror ya tapina ay fumafiasor ay makekan kan chicha, tay ongorcha ay inmunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_16","071_2_16","MRK","2","16","16","Kun pay inilan nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ay wacha as nan bunggoy nan chiyuycha Fariseo ay cha makekan hi Jesus as nan chiyuycha fumafiasor ya mangam-among as fiaror, senarudsudcha as nan disipulusna, “Adchi t'uy makekan hiya as nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya as nan tapina ay fumafiasor?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_17","071_2_17","MRK","2","17","17","Kun pay chinngor Jesus chi, kenalina kan chicha, “Nan tataku ay achi munsaket at achicha masapor chi choktor, ngem kun at nan chiyuycha munsaket yangkiay. Chaanak enmali ay mangayag as nan nunkalintig, ngem kun at nan fumafiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_18","071_2_18","MRK","2","18","18","As nan namingsan, chacha mun-ayunar nan disipulus Juan ay Fumufunyag ya nan disipulus nan chiyuycha Fariseo. Inmuy nan tapina ay tataku kan Jesus, ya senarudsudcha, “Adchi t'uy nan disipulus Juan ya nan disipulus nan chiyuycha Fariseo at mun-ayunarcha, ngem nan disipulusmu at achicha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_19","071_2_19","MRK","2","19","19","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay mun-ayunar nan chiyuycha naayakian ay makichuyas uray mu kukutug nan chumuyas ay laraki kan chicha? Achicha met! Mu kukutug nan chumuyas ay laraki kan chicha, achicha mafialin ay mun-ayunar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_20","071_2_20","MRK","2","20","20","Ngem mu umchantu nan timpu ay maek-akan nan chinmuyas ay laraki kan chicha, hiyachintu nan mun-ayunarancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_21","071_2_21","MRK","2","21","21","Kenalen us Jesus ay nangepachong, “Maid mangelakub as fiarú ay lopot as nan lukiak ay fiachu. Mu atuna chi, komsun nan naelakub, at makuyud nan lukiak ay fiachu ya kaskasin marakset. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_22","071_2_22","MRK","2","22","22","Maid us mangittu as kasubsufor ay fiayas as nan lukiak ay mangit-ittuwan ay larat. Mu ipuuyna, epabtaktu nan fiayas nan larat, at maiwagkia nan fiayas ya machachael us nan larat. Ngem kun at maittu nan kasubsufor ay fiayas as nan fiarú ay mait-ittuwan ay larat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_23","071_2_23","MRK","2","23","23","As nan usa ay Urkiw ay Mun-iblayan, cha mar-os cha Jesus as nan chiyuycha uma ay natanman as trigo. As nan chacha manarcharanan, enlapon nan disipulusna ay munsaw-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_24","071_2_24","MRK","2","24","24","Angkiay ya kanan nan chiyuycha Fariseo kan Jesus, “Ilaum, adchi t'uycha cha atun nan epawan nan Lintig takú as nan Urkiw ay Mun-iblayan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_25","071_2_25","MRK","2","25","25","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay kunyu chaan poros finasfiasa nan enat Ari David ya nan kakadwana as nan nunsaporancha ya nunchukiaangancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_26","071_2_26","MRK","2","26","26","As nan hiyachi ay hi Abiatar nan kangatuwan ay pachen nan chiyuycha Judio, sinungkop hi David as nan munchaychayawan kan Apo Dios ya kenana nan tenapay ay naichaton kan Apo Dios. Ngem epawan nan lintig nan ngachana ay mangan mu achi yangkiay nan papachi.Inchatna us nan tapen nan tenapay as nan kakadwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_27","071_2_27","MRK","2","27","27","Kenalen pay Jesus, “Nan Urkiw ay Mun-iblayan at naammaan para as nan omammayan nan tataku. Chaan nafiayang nan tataku ay para as nan Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK2_28","071_2_28","MRK","2","28","28","Isunga nan Naepadtu ay Anak chi Taku nan muntoray uray as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_1","071_3_1","MRK","3","1","1","Sinungkop kasin hi Jesus as nan senagoga. Wacha hid-i nan usa ay laraki ay nakukuy nan usa ay limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_2","071_3_2","MRK","3","2","2","Wachacha us nan manisiim kan Jesus mu epaammayna nan hana laraki as nan Urkiw ay Mun-iblayan ta wachay epafiasorcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_3","071_3_3","MRK","3","3","3","Kenalen Jesus as nan nakukuy chi limana, “Omalika hena.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_4","071_3_4","MRK","3","4","4","Angkiay ya senarudsudna as nan tataku, “Ngachana nan eparufus nan Lintig ay atun takú as nan Urkiw ay Mun-iblayan? Ay atun takú nan ammay winnu mangotettet? Ay esarakan takú nan fiyag chi taku winnu chachaelun?” Ngem maid nunkali kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_5","071_3_5","MRK","3","5","5","Finmufungat hi Jesus ay nuntat-allang kan chicha, ya nasaket us challu nan numnumna kiapú as nan kenatangken chi numnumcha. Angkiay ya kenalina as nan nakukuy chi limana, “Uyachum nan limam.” Inuyadna ya enmammay tit-iwa nan limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_6","071_3_6","MRK","3","6","6","Nak-ak nan chiyuycha Fariseo, ya hiya at chi ya uycha enapat as nan chiyuycha pasorot Ari Herodes mu anan atuncha ay mangpatuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_7","071_3_7","MRK","3","7","7","Nak-ak hid-i hi Jesus ya nan disipulusna, at inmuycha henan olet nan Fiayfiay ay Galilea. Inmunud kan chicha nan ongoongor ay tataku ay nurpu ad Galilea, Judea, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_8","071_3_8","MRK","3","8","8","Jerusalem, sakopun nan Idumea, as apét fomokfoknakian nan urkiw ay usa ay chumang nan wawwang ay Jordan ya nan chiyuycha naesasag-un ay siyudad ay Tiro ya Sidon. Nan nauycha ongoongor ay tataku at enmalicha kan Jesus, tay chinngorcha nan en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_9","071_3_9","MRK","3","9","9","Kiapú ta ongor chi tataku, kenalen Jesus as nan disipulusna ay mun-esakianacha as fiangka as munlukianana ta achicha epetun hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_10","071_3_10","MRK","3","10","10","Kiapú ta ongor chi enpaammayna, nunsosonnor nan am-in ay munsaket ay umuy kan Jesus ta paatcha kaprosun hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_11","071_3_11","MRK","3","11","11","Mu kay ilaun nan nunkaanennetan hi Jesus, nunlukfubcha as nan sangwanana, ya infukiawcha, “He-a nan Anak Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_12","071_3_12","MRK","3","12","12","Ngem infilin Jesus ay ustu kan chicha ay achicha ifiagfiakia nan maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_13","071_3_13","MRK","3","13","13","Kun pay tinmikid cha Jesus henan chuntug, enayakian Jesus nan chiyuycha laychuna, at enmalicha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_14","071_3_14","MRK","3","14","14","Kuncha pay inumchan, chinutokana nan hinpuru ya chuwa ay apostolesna ta chicha nan kadkadwana, ya ifiaorna ay uy mun-ekaskasaba. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_15","071_3_15","MRK","3","15","15","Inchatna us chi kalibfengan kan chicha ay mun-epafoknag as nan chiyuycha anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_16","071_3_16","MRK","3","16","16","Chatona nan hinpuru ya chuwa ay pinilen Jesus: hi Simon (ay ngenadnana as Pedro), ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_17","071_3_17","MRK","3","17","17","nan hen-aki ay cha Santiago kan Juan ay potot Zebedeo (ay chicha nan ngenadnana as Boanerges ay nan laychuna ay kanan at “An-ak chi Kud-or”); ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_18","071_3_18","MRK","3","18","18","hi Andres, hi Felipe, hi Bartolome, hi Mateo, hi Tomas, hi Santiago ay potot Alfeo, hi Tadeo, hi Simon ay mangesasaket as nasyona, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_19","071_3_19","MRK","3","19","19","ya hi Judas Iscariote ay mangesepseptu kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_20","071_3_20","MRK","3","20","20","Kun pay narpas chi, kenmatam cha Jesus. Ongor kasin chi tataku ay naamong, at kun achi mawayaan hiya ya nan disipulusna ay mangan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_21","071_3_21","MRK","3","21","21","As nan nanngoran nan iib-ana as na, inmuycha as nan kawad-an Jesus ta ekatamcha hiya, tay wachacha nan tataku ay cha mangarkali un uy at natongtongok hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_22","071_3_22","MRK","3","22","22","Nan tapen nan mun-isursuru as Lintig ay kinmuwab ay nurpu ad Jerusalem at chacha kankanan, “Nan sinungkop man kan hiya at hi Beelzebub! Hiya nan ap-apon nan chiyuycha anennet ay nangichat as pannakafialina ay mangepak-ak as nan chiyuycha anennet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_23","071_3_23","MRK","3","23","23","Kun pay enommat na, enayakian Jesus chicha, ya kanana kan chicha ay mangepadpachong, “Anan atun Satanas ay mangepak-ak as achorna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_24","071_3_24","MRK","3","24","24","Mu munkikinnufiat nan tataku henan usa ay muntorayan, machachael nan hana ay muntorayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_25","071_3_25","MRK","3","25","25","Kaman us as nan hinfiaruy ay mu masusumacha at masisiyanchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_26","071_3_26","MRK","3","26","26","Mu makepatuy hi Satanas as nan chiyuycha anennet ay etorayana ya masisiyancha, munpatingkia nan pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_27","071_3_27","MRK","3","27","27","Maid makaskop as nan afong nan usa ay kursi ay taku ta akiwuna nan kuk-uwan tosa sukúdna on-ona etakud hiya, at mafialina ay akiwun nan wacha as nan afongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_28","071_3_28","MRK","3","28","28","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay mafialin ay mapakawan nan tataku as nan am-in ay fiasfiasorcha ya uray nan am-in ay karkalicha ay maifusor kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_29","071_3_29","MRK","3","29","29","Ngem nan taku ay munkali as maifusor as nan Espiritu Santo at achi poros mapakpakawan, tay nan enatna at fiasor ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_30","071_3_30","MRK","3","30","30","Kenalen Jesus na, tay kenalicha ay naanennetan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_31","071_3_31","MRK","3","31","31","Angkiay ya enmali hi enana ya nan susnúdna ay lanaraki as nan afong ay kawad-ana. Nangatakchugcha as nan fiattaw, ya enpaayagcha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_32","071_3_32","MRK","3","32","32","Ongor chi tataku ay nangatokor ay nangaarufong kan Jesus, ya kanancha kan hiya, “Wacha hi enam ya nan susnúdmu ay lanaraki as nan fiattaw ay cha mangepaayag kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_33","071_3_33","MRK","3","33","33","Tinumfor hi Jesus, “Ngachancha nan kanam ay enak ya susnúdku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_34","071_3_34","MRK","3","34","34","Nuntat-allang as nan nangaarufong kan hiya, ya kanana, “Nauycha nan tit-iwa ay enak ya susnúdku! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK3_35","071_3_35","MRK","3","35","35","Nan uray ngachana ay mangekaman as nan enkeddeng Apo Dios ay atuna at hiya nan tit-iwa ay sunúdku ay laraki winnu fiafiai ya enak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_1","071_4_1","MRK","4","1","1","Kasin nun-isuru hi Jesus henan olet nan Fiayfiay ay Galilea. Kiapú ta ongoongor chi tataku ay naamong kan hiya, uy tenmokor hiya as nan fiangka ay wacha henan fiayfiay. Nan ongoongor ay tataku at wachacha henan oletna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_2","071_4_2","MRK","4","2","2","Ongor chi insursuron Jesus kan chicha ay maepadpachongan, ya as nan nun-is-isuruwana, kenalina kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_3","071_4_3","MRK","4","3","3","“Chungrunyu! Wacha nan usa ay taku ay uy nun-iwagwag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_4","071_4_4","MRK","4","4","4","As nan chana munwagwagwakian, nag-as nan tapen nan fokel as nan charan. Angkiay ya enmalicha nan kossel ya kenancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_5","071_4_5","MRK","4","5","5","Nan tapina at nag-ascha as nan machupras ay lukiar ay ak-akettuy chi lutana. Kiapú ta ak-akettuy chi lutana, henkemad ay linmisimcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_6","071_4_6","MRK","4","6","6","Kun pay penomtang nan urkiw, nakling nan chiyuycha cha tomemel. Kiapú ta chaancha lenmamot ad chur-um, narangucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_7","071_4_7","MRK","4","7","7","Nan tapina at nag-ascha as nan kaongoran chi sufet. Naikisancha ay tinmufu as nan ongor ay sufet. Naskorcha ya chaancha finumkias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_8","071_4_8","MRK","4","8","8","Nan tapina ay fokel at nag-ascha as nan ammay ay luta. Tinmufucha ya nasikuncha, at finumkiascha ya enmongorcha as maturon pupuru, maunum pupuru ya mahinkiagsot.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_9","071_4_9","MRK","4","9","9","Inyanongos Jesus, “Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_10","071_4_10","MRK","4","10","10","Kun pay nauusa hi Jesus, nakiuy kan hiya nan tapen nan tataku ay kadwacha nan hinpuru ya chuwa ay disipulus, ya senarudsudcha nan maepangkep as nan maepadpachongan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_11","071_4_11","MRK","4","11","11","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Kan chakayu nan naepakaammuwan nan chiyuycha chaan naam-ammuwan ay maepangkep henan muntorayan Apo Dios. Ngem as nan tapina ay achi omafurot kan ha-un at kun maepadpachong nan am-in ay maisursuru ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_12","071_4_12","MRK","4","12","12","ta ‘uray mu ilailauncha, achicha challu ematonan, ya uray mu chungruchungruncha, achicha challu maawatan. Tay mu atuncha chaná at munfiangadcha kan Apo Dios, at pakawanuna chicha.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_13","071_4_13","MRK","4","13","13","Angkiay ya nunsarudsud hi Jesus kan chicha, “Ay kunyu chamman achi maawatan na ay maepadpachongan? Anan atunyu ngay ngarud ay mangammu as nan laychun ay kanan nan tapina ay maepadpachongan? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_14","071_4_14","MRK","4","14","14","Nan chiyuycha fokel ay inwagwag nan mun-iwagwagwag at hiyana nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_15","071_4_15","MRK","4","15","15","Nan tapen nan tataku at maepachongcha as nan fokel ay nag-as as nan charan. As nan manngorancha as nan nauy ay kali, maannali hi Satanas ya kaanuna nan hana kali ay chinngorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_16","071_4_16","MRK","4","16","16","Assesa us as nan chiyuycha fokel ay naiwagwag as nan machupras ay lukiar. Maepachongcha as nan tataku ay naragsak ay mang-awat ay dagus as nan kalen Apo Dios as nan manngorancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_17","071_4_17","MRK","4","17","17","Achi lomamot ay ustu as nan numnumcha, ya kun hen-omaketan chi omafurotancha. Angkiay ya as nan omaliyan nan likiat winnu mapalikiatancha kiapú as nan enmafurotancha as nan kalen Apo Dios, hiya at chi ya achicha ituruy ay omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_18","071_4_18","MRK","4","18","18","Kun pay nan chiyuycha naiwagwag as nan tinmufuwan chi ongor ay sufet at maepachongcha as nan tataku ay manngor as nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_19","071_4_19","MRK","4","19","19","Ngem nan chanchanagcha, nan layadcha ay fumaknang, ya nan tapina ay laylaychuncha ay araun at sulinuncha nan kalen Apo Dios. Mu hiyasa, achicha fumkias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_20","071_4_20","MRK","4","20","20","Ngem nan chiyuycha naiwagwag as nan ammay ay luta at chicha chi nan maepachong as nan tataku ay manngor ya mang-awat as nan kalen Apo Dios. Fumkiascha as maturon pupuru, maunum pupuru, ya mahinkiagsot.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_21","071_4_21","MRK","4","21","21","Inturuy Jesus ay nun-epadpachong, “Ay napaskuchan nan pingki ta maop-opan as fianga winnu maipuuy as nan selok nan kama? Ay kun at achi epatang as nan maepatpatngana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_22","071_4_22","MRK","4","22","22","Tay maid naetatafun ay achintu maepaila, winnu maid chaan naepakaammu as achintu munmallag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_23","071_4_23","MRK","4","23","23","Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_24","071_4_24","MRK","4","24","24","Kenalen pay Jesus kan chicha, “Numnumunyu ay ustu nan chungrunyu! Nan panglukudyu as nan pachongyu ay tataku, assesantu us nan panglukud Apo Dios kan chakayu, ngem kaskasin pay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_25","071_4_25","MRK","4","25","25","Tay nan taku ay wachay kafiaelana at maettan as ong-ongor. Nan taku ay maid kafiaelana at uray nan ak-akettuy ay wacha kan hiya at maarantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_26","071_4_26","MRK","4","26","26","Kasin nun-epachong hi Jesus, “Nan muntorayan Apo Dios at maepachong as nan taku ay uy mun-iwagwag as fokel chi trigo as umana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_27","071_4_27","MRK","4","27","27","As nan massuyana as nan lenafi ya fumangunana as nan winiet, at chacha tumufu ya masikun nan fokel, ngem achina ammu mu anan enatcha ay tinmufu ya nasikun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_28","071_4_28","MRK","4","28","28","Tay nan luta mismu nan manikun ya mangepafukias as nan chiyuy naetanum. Omon-ona at pom-on, angkiay mamusfus. Angkiay ya manorchang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_29","071_4_29","MRK","4","29","29","Kun pay nabkiasan chi, uyna aniyun ay dagus, tay panag-aani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_30","071_4_30","MRK","4","30","30","Inturuy Jesus, “Ngachana nan mangepachongan takú henan muntorayan Apo Dios, winnu ngachana ay maepadpachongan nan osarok? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_31","071_4_31","MRK","4","31","31","Maepachong as nan fokel chi mostasa ay kaek-ektelan as nan am-in ay fokel asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_32","071_4_32","MRK","4","32","32","Ngem kun pay maetanum, masikun ya munfialin as kaad-acha-anan as nan am-in ay naetanum as uma. Somapang as anad-acha, isunga mafialin ay somollongan chi kossel nan omalenong ay pangana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_33","071_4_33","MRK","4","33","33","Ongor chi assesena ay maepadpachongan ay enos-osar Jesus as nan nangekaskasabaana as nan kalen Apo Dios kan chicha. Insursuruwana chicha as nan kafiaelancha ay mangawat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_34","071_4_34","MRK","4","34","34","Kun maepadpachongan am-in nan enosarna ay naketagtakiatfor kan chicha. Ngem as nan maaangkiayancha, epakaawatna as nan disipulusna nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_35","071_4_35","MRK","4","35","35","As nan hana ay urkiw as nan naschum, kenalen Jesus as nan disipulusna, “Kumchang takú henan fiayfiay ta umuy takú ad chumang.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_36","071_4_36","MRK","4","36","36","Nunlukian nan disipulusna as nan fiangka ay nangatokoran Jesus ya tenaynancha nan ongoongor ay tataku. Wachacha pay nan tapina ay fiangka ay nakiuy kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_37","071_4_37","MRK","4","37","37","Kalina at ya enmali nan mun-atifudfud ay angin. Pararu ay cha sopsopyatan nan challuyon nan fiangka, isunga kiayud lumnud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_38","071_4_38","MRK","4","38","38","Ngem nanassuy hi Jesus ay nangapongan as nan uchichen nan fiangka. Finangun nan disipulus hiya, ya kanancha, “Misturu, ay achim pakian-anu uray mu lumnud takú?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_39","071_4_39","MRK","4","39","39","Finmangun hi Jesus, ya infilina as nan angin ya nan challuyon, “Kuminak kayu!” Kinminak nan angin, ya ammay kasin as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_40","071_4_40","MRK","4","40","40","Kenalen Jesus kan chicha, “Adchi t'uy kayu umugyat? Ay maid poros pammatiyu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK4_41","071_4_41","MRK","4","41","41","Naschaawcha as solet ya nunsesennarudsudcha, “Anan ngachan ngun tona t'uy uray angin ya challuyon at tongparunchay filina?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_1","071_5_1","MRK","5","1","1","Inturuy cha Jesus ay kinumchang henan fiayfiay inkiana inumchancha henan sasakopun nan i-Gerasa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_2","071_5_2","MRK","5","2","2","Kun pay nunchissaag hi Jesus as nan fiangka, wacha nan nanib-at kan hiya ay usa ay laraki ay naanennetan ay nurpu henan lurubfok ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_3","071_5_3","MRK","5","3","3","ay mamagyanana. Maid at makaetakud kan hiya, uray mu kor-ong nan maosar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_4","071_5_4","MRK","5","4","4","Tay namen ongor ay nakor-ongan nan limana ya sukina, ngem kuna challu senokposokpot ya chenachaelna nan kor-ong nan sukina. Maid makaepakud kan hiya, tay kurkursiyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_5","071_5_5","MRK","5","5","5","Inurkiw ya lenafi at cha munlikulikud hiya henan lurubfok ya chunchuntug ay cha mun-uweuwek ya chana ug-ugchun nan achorna as fiatu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_6","071_5_6","MRK","5","6","6","Kuna pay inila hi Jesus henan ad-achawwi pay laing, tenmagtag ay inmuy kan hiya ya nunpalintumang as nan sangwanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_7","071_5_7","MRK","5","7","7","Inpigsana ay nangifukiaw, “Jesus ay Anak nan Kangatuwan ay Dios, anan ngachana nan laychum ay atun kan ha-un? Munsapataka kan Apo Dios ay achiyak palikiatun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_8","071_5_8","MRK","5","8","8","Kenalina na, tay kenalen at Jesus kan hiya, “He-a ay anennet, mak-akka kan tona ay laraki!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_9","071_5_9","MRK","5","9","9","Angkiay senarudsud Jesus kan hiya, “Anan ngachanmu man?” “Liniblifu nan ngachanku, tay ongoongor kami,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_10","071_5_10","MRK","5","10","10","Angkiay ya kuncha cha munpakapakaasi kan Jesus ay achina paat pak-akun chicha henan hana ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_11","071_5_11","MRK","5","11","11","As nan naesasag-un, wachachay ongoongor ay fiafuy ay cha munsuksukor henan filig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_12","071_5_12","MRK","5","12","12","Enpakaasen nan chiyuycha anennet kan Jesus, “Ifiaormu ngarud chakami as nan chiyuycha fiafuy ta sugpunmi chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_13","071_5_13","MRK","5","13","13","Isunga penarufusan Jesus chicha. As nan hiyachi, fenmoknag nan chiyuycha anennet as nan laraki ya sinungkopcha as nan chiyuycha fiafuy. Angkiay ya kenamon nan chiyuycha fiafuy ay chinmayyu inkiana nag-ascha henan teng-el, ya nurningcha henan fiayfiay. Nan filang nan chiyuycha fiafuy at umuy as chuwan lifu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_14","071_5_14","MRK","5","14","14","Kun pay inilan nan chiyuycha mun-ay-aywan as fiafuy nan enommat, tenmagtagcha ya uycha enpachamag as nan tataku henan ili ya sigsikib. Inmuy nan tataku ay uy nangila as nan enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_15","071_5_15","MRK","5","15","15","Kuncha pay inumchan as nan kawad-an cha Jesus, inilacha nan laraki ay nak-akan nan liniblifu ay anennet. Nangatokor hid-i ya nangafiachu, ya ammay at chi numnumna. As nan hiyachi, inmugyatcha am-in as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_16","071_5_16","MRK","5","16","16","Angkiay ya nan chiyuycha nangila as na at infiakiacha as nan tataku nan enommat as nan naanennetan ay laraki ya nan enommat as nan chiyuycha fiafuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_17","071_5_17","MRK","5","17","17","Angkiay enlapucha ay nunpakaasi kan Jesus ta mak-ak hiya henan lukiar ay sasakopuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_18","071_5_18","MRK","5","18","18","Kun pay cha uy munlukian hi Jesus as nan fiangka, nunpakaasi nan laraki ay fenmoknakian nan chiyuycha anennet ta makiuy koma kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_19","071_5_19","MRK","5","19","19","Ngem chaan penarufusan Jesus hiya. Kuna at kenali kan hiya, “Komatamka as nan iib-am, ya ifiakiam nan am-in ay enat Apo Dios kan he-a ya nan ongor ay sug-angna kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_20","071_5_20","MRK","5","20","20","Angkiay ya nak-ak ay inmuy henan makali un Hinpuru ay Siyudad ay cha mangifiagfiakia as nan enat Jesus kan hiya. Naschaaw nan am-in ay tataku ay nanngor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_21","071_5_21","MRK","5","21","21","Nunfiangka kasin cha Jesus ay kinumchang ad chumang. Kun pay nunchissaag hiya henan olet nan fiayfiay, enarufong nan ongoongor ay tataku hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_22","071_5_22","MRK","5","22","22","Angkiay ya enmali nan usa ay ap-apu as nan senagoga ay nan ngachana at Jairo. Kuna pay inila hi Jesus, nunlukfub as nan sangwanana, ya kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_23","071_5_23","MRK","5","23","23","“Cha maongos nan fumarasang ay pototku. Omalika pay ta epataymu nan limam kan hiya ta omammay ya mataku hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_24","071_5_24","MRK","5","24","24","Nakiuy hi Jesus kan hiya. Kuncha pay cha manad-aran, inmunud nan ongoongor ay tataku ya senmaliyubyubcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_25","071_5_25","MRK","5","25","25","Wacha hid-i nan usa ay fiafiai kan chicha ay kun cha mun-ichaichara as hinpuru ya chuwa ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_26","071_5_26","MRK","5","26","26","Ongor chi likiatna as nan uyna nunpaakiaakiasan as nan ongor ay choktor, ya kinastosna pay nan am-in ay sipingna. Omammay koma hiya, ngem kun at kenmaskasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_27","071_5_27","MRK","5","27","27","Nachamagna nan maepangkep kan Jesus. As nan hiyachi, nakitun-ud as nan ongoongor ay tataku inkiana naesnop as uchug Jesus, ya kenpana nan fiachuna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_28","071_5_28","MRK","5","28","28","tay kanana as numnumna, “Mu kunku paat kap-un uray nan fiachuna at omammayak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_29","071_5_29","MRK","5","29","29","Hiya at chi ya nakyat tit-iwa nan cha fomokfoknag ay charana, ya keneknana ay nakaan nan saketna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_30","071_5_30","MRK","5","30","30","As nan hiyachi, nakeknan Jesus ay nak-ak chi pannakafialin kan hiya. Isunga nunsakong hiya as nan ongoongor ay tataku, ya kanana, “Ngachana nan nangpa as nan fiachok?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_31","071_5_31","MRK","5","31","31","Tinumfor nan disipulusna, “Ilaum at ongoongor chi tataku ay nangaarufong kan he-a, angkiay sarudsuchum pay laing mu anan nangpa kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_32","071_5_32","MRK","5","32","32","Ngem nuntat-allang hiya ay nangila mu ngachana nan nangekaman hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_33","071_5_33","MRK","5","33","33","Kiapú ta ammon nan fiafiai nan enommat kan hiya, enmali ay cha munpappapayagpag kiapú as ugyatna ya nunlukfub as nan sangwanan Jesus. As nan hiyachi, infiakiana kan Jesus nan am-in ay tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_34","071_5_34","MRK","5","34","34","Angkiay ya kenalen Jesus kan hiya, “Anakku, nan pammatem nan nangepaammay kan he-a. Uyka ay kun natalna nan numnummu, tay enmammayka at.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_35","071_5_35","MRK","5","35","35","Kun pay kukutug ay cha munkarkali hi Jesus, wachacha at nan enmali ay nurpu as afong Jairo ay ap-apu as nan senagoga. Kenalicha kan Jairo, “Natuy at nan pototmu ay fumarasang. Anum pay laing lilifokun nan misturu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_36","071_5_36","MRK","5","36","36","Chaan penakian-anon Jesus nan kenalicha. Ngem kuna at kenali kan Jairo, “Achika umugyat. Kunka omafurot yangkiay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_37","071_5_37","MRK","5","37","37","Maid tukún as penarufusan Jesus ay umunud kan hiya kun yangkiay cha Pedro kan Santiago ya hi Juan ay sunúd Santiago. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_38","071_5_38","MRK","5","38","38","Kuncha pay inumchan as nan afong Jairo, inilan Jesus nan ongor ay tataku ay cha mun-at-atengorngor. Chacha managchaku ya mun-ag-akor as napigsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_39","071_5_39","MRK","5","39","39","Sinungkop hiya, ya kanana kan chicha, “Adchi tu'y kayu cha mun-at-atengorngor ya mun-ag-akor? Nan onga at chaan natuy, ngem kun yangkiay nanassuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_40","071_5_40","MRK","5","40","40","Kuncha at enam-amrang hiya. Ngem enpapitiwna am-in chicha, ya enayakiana nan ama ya enan nan onga, ya nan chiyuycha turu ay disipulusna. Angkiay enpanguna chicha as nan kawad-an nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_41","071_5_41","MRK","5","41","41","Inunnana nan liman nan onga, ya kanana kan hiya, “Talita, kum!” Nan laychuna ay kanan at, “Fumarasang, fumangunka!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_42","071_5_42","MRK","5","42","42","Hiya at chi ya finmangun tit-iwa nan fumarasang ya nanaran. (Hinpuru ya chuwa nan tawwuna.) Naschaawcha as solet nan nakiuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK5_43","071_5_43","MRK","5","43","43","Ngem infilin Jesus kan chicha ay maid poros mangifiagfiag-ancha as nan enommat. Angkiay ya infiakiana kan chicha ay umichatcha as kanun nan fumarasang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_1","071_6_1","MRK","6","1","1","Nak-ak hi Jesus hid-i, ya inmuy henan mismu ay ilina. Nakiuycha nan disipulusna kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_2","071_6_2","MRK","6","2","2","As nan Urkiw ay Mun-iblayan, enlapuna ay nun-isuru as nan senagoga, at naschaaw nan ongor ay nanngor kan hiya. Kenalicha, “Ay chaud ngun nan nangor-an tona ay taku as nan nauycha isursuruna? Ngantona ngun ay kenasilib nan naichat kan hiya? Anan atuna ngun ay mangekaman as milagro? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_3","071_6_3","MRK","6","3","3","Ay fiakun hiya nan mun-am-amma as afong ay anak Maria, ya panguruwan cha Santiago, Jose, Judas ya hi Simon? Ay fiakun nan nauycha susnúdna us ay fianafiai at nakiiilicha kan chitaku?” Angkiay ya enachicha at hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_4","071_6_4","MRK","6","4","4","Kenalen Jesus kan chicha, “Maichayaw nan pomapadtu henan kumpurmi ay lukiar, omangkiay henan mismu ay ilina ya as nan iib-ana ya pamilyana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_5","071_6_5","MRK","6","5","5","Maid enkaman Jesus as nakaskaschaaw hid-i, kun yangkiay nan nangepatayana as limana as nan chiyuycha akét ay cha munsaket, ya enpaammayna chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_6","071_6_6","MRK","6","6","6","Naschaaw hiya kiapú ta maid pammaticha kan hiya. Angkiay ya nunfiabfiaat hi Jesus ay cha mun-is-isuru henan chiyuycha fiabruy hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_7","071_6_7","MRK","6","7","7","Enayakiana nan hinpuru ya chuwa ay disipulus, ya infiaorna chicha ay hinchudwa. Inchatnay kalibfengan kan chicha ay mangepak-ak as nan chiyuycha anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_8","071_6_8","MRK","6","8","8","Infilina us kan chicha, “Maid etakinyu as nan munfiaatanyu, kun yangkiay surkudyu. Achi kayu ometakin as sangát, passek ya siping as forsayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_9","071_6_9","MRK","6","9","9","Munsandal kayu, ngem achi kayu ometakin as fiachu ay munsokatanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_10","071_6_10","MRK","6","10","10","As nan ngachana ay ili ay ay-ayanyu ay wachay mangmangili kan chakayu as afongna, hid-i nan magyananyu inkiana mak-ak kayu henan hana ay ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_11","071_6_11","MRK","6","11","11","Mu maid poros mangmangili kan chakayu henan ngachana ay lukiar ya achicha chumngor kan chakayu, mak-ak kayu hid-i. As nan mak-akanyu, pokpokanyu nan tapok as nan chapanyu ta epailayu ay maid fiyangyu kan chicha mu chusaun Apo Dios chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_12","071_6_12","MRK","6","12","12","Isunga uycha enkasaba as nan tataku ay masapor munfiafiawicha as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_13","071_6_13","MRK","6","13","13","Enpafoknagcha nan ongor ay anennet as nan nunkaanennetan. Angkiay kenapuwancha as lana nan ongor ay munsaket, at nakaan nan saketcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_14","071_6_14","MRK","6","14","14","Nachamag Ari Herodes ad Galilea nan en-enat Jesus, tay nunchinngor nan ngachan Jesus henan am-in ay lukiar. Kenalen nan tapen nan tataku, “Hiya hi Juan ay Fumufunyag ay kun kasin nataku. Isunga wacha kan hiya nan pannakafialin ay mangekamkaman as nan nauycha nakaskaschaaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_15","071_6_15","MRK","6","15","15","Ngem kenalen nan tapina, “Hiya hi Elias.” Kenalen pay nan tapina, “Usa hiya ay pomapadtu ay kaman usa as nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_16","071_6_16","MRK","6","16","16","Kun pay chinngor Herodes chaná, kenalina, “A, hiya hi Juan ay Fumufunyag ay enpasiwatku nan uruna! Kun payat kasin nataku!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_17","071_6_17","MRK","6","17","17","Kenalen Herodes chi, tay hiya nan nangepatiliw ya nangepafiarud kan Juan ay nakokor-ongan. Enat Herodes na ta palaylaychuna hi asawana ay Herodias kiapú ta kenontrakontran Juan hi Herodes, tay enasawana nan ingudna ay asawan Felipe ay sunúdna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_18","071_6_18","MRK","6","18","18","Tay kenarkalen ngamin Juan kan Herodes, “Epawan nan lintig ay asaw-um nan ingudmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_19","071_6_19","MRK","6","19","19","Isunga wachay ingor Herodias kan Juan, at laychuna ay epapatuy hiya, ngem achina maekaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_20","071_6_20","MRK","6","20","20","Kiapú ta umugyat hi Herodes kan Juan, ensarakana hiya, tay ammuna ay nalintig ya nasantowan hiya. Uray mu nalilifokan as solet hi Herodes as nan chana manmanngoran as nan isursuron Juan, laylaychuna challu ay chumchumngor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_21","071_6_21","MRK","6","21","21","Ngem kun pay inumchan nan chansan Herodias as nan urkiw ay mangnumnumnumancha as nan naiyanakan Ari Herodes, nunsicha hi Herodes. Enpaayagna nan am-in ay nunkangatu ay opisyar as nan goberno, chiyuycha komander chi sosorchachu ya nan mafigfigfig ay tataku henan probinsiya ay Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_22","071_6_22","MRK","6","22","22","As nan sinungkopan nan anak Herodias ay fiafiai ya nunsasara, nalaylaychan hi Herodes ya nan chiyuycha mangilina. Isunga kenalen Ari Herodes as nan fiarasang, “Chawatum kan ha-un nan kumpurmi ay laychum, at ichatku kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_23","071_6_23","MRK","6","23","23","Ensapatana as nan fiarasang, “Uray mu ngachanay chawatum kan ha-un at ichatku kan he-a, uray ud-ay kakudwan nan chak etortorayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_24","071_6_24","MRK","6","24","24","Pinmitiw nan fiarasang, ya uyna senarudsud kan enana, “Ngachana nan chawatok?” “Nan uron Juan ay Fumufunyag,” ensongfiat enana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_25","071_6_25","MRK","6","25","25","Angkiay ya naannuuy nan fiarasang as nan ari, ya kanana kan hiya, “Nan laychok at ichatmu ay dagus nan uron Juan ay Fumufunyag ay maiittu as nan paratu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_26","071_6_26","MRK","6","26","26","Pararu ay nalilifokan nan ari, ngem kiapú ta nun-ekari as nan sangwanan nan am-in ay mangilina, mafiain ay achi mangekaman as nan enkarina kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_27","071_6_27","MRK","6","27","27","Hiya at chi ya infiaorna nan usa ay sorchachu ay mangiyali as nan uron Juan. Inmuy tit-iwa nan sorchachu, ya siniwatna nan uron Juan as pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_28","071_6_28","MRK","6","28","28","Inyuyna nan uru ay naiittu as nan paratu, ya inchatna as nan fiarasang. Angkiay nan fiarasang at inchatna kan enana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_29","071_6_29","MRK","6","29","29","Kun pay nachamag nan disipulus Juan na, enmalicha ay nangara as nan achorna, at uycha inlufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_30","071_6_30","MRK","6","30","30","Nunfiangad nan apostoles kan Jesus, ya infiakiacha nan am-in ay en-enatcha ya nan insursurucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_31","071_6_31","MRK","6","31","31","Kiapú ta ongor chi tataku ay cha omaliali kan chicha ya ongorcha us chi cha mak-amak-ak, maid wayacha ay mangan. Isunga kenalen Jesus as nan disipulusna, “Ayu! Uy takú henan kamaid chi tataku ay kun chitchitaku yangkiay ta munpangaiblay kayu as hen-omaketan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_32","071_6_32","MRK","6","32","32","Isunga nunfiangkacha ay inmuy henan kamaid chi tataku ay kun chidchicha yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_33","071_6_33","MRK","6","33","33","Ngem ongor ay tataku nan nangematon kan cha Jesus as nan nunligwatancha. Tenmagtagcha ay nurpu henan am-in ay ili, at enmon-onacha ay inumchan henan uy ay-ayan cha Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_34","071_6_34","MRK","6","34","34","Kun pay nunchissaag hi Jesus, inilana nan ongoongor ay tataku. Nasug-ang hiya kan chicha, tay kamancha karnero ay maid mangay-aywan kan chicha. Isunga enlapuna ay nangisuru kan chicha as ongor ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_35","071_6_35","MRK","6","35","35","Kun pay cha maschum, inmuy nan disipulus kan hiya, ya kanancha, “Nauy takú henan kamaid chi umili ya cha us maschum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_36","071_6_36","MRK","6","36","36","Epakatammu nan nauycha tataku ta umuycha henan naesasag-un ay fiabfiabruy ya uycha lomaku as kanuncha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_37","071_6_37","MRK","6","37","37","Ngem tinumfor hi Jesus kan chicha, “Chakayu mismu nan mangichat as kanuncha.” Angkiay senarudsudcha, “Ay uy kami lomaku as tenapay ay munfiaror as chuwan kiasot ay dinario ta ichatmi as kanuncha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_38","071_6_38","MRK","6","38","38","Senarudsud us Jesus, “Kaatnay tenapay nan wacha kan chakayu? Uyyu ilaun.” Kuncha pay naammuwan, nunfiangadcha, ya kanancha kan hiya, “Lema ay tenapay ya chuwa ay filis.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_39","071_6_39","MRK","6","39","39","Angkiay infilina kan chicha ay epaar-arubfongcha nan tataku ay tomokor as nan lukiam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_40","071_6_40","MRK","6","40","40","Isunga tenmokorcha ay naar-arubfong as hinkiagsot ya henlelman pupuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_41","071_6_41","MRK","6","41","41","As nan hiyachi, enaran Jesus nan lema ay tenapay ya nan chuwa ay filis ya nuntangad ad chaya ay munyaman kan Apo Dios. Kun pay narpas, pinutput-ingna nan chiyuycha tenapay, ya inchatna as nan disipulusna, ya nan disipulusna at inwarascha as nan ongoongor ay tataku. Kinudkudwana us nan chuwa ay filis, ya enpaiwarasna kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_42","071_6_42","MRK","6","42","42","Nangancha am-in, at nasufucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_43","071_6_43","MRK","6","43","43","Haat amongun nan disipulus nan chinaancha ay tenapay ya filis ay namnu as nan hinpuru ya chuwa ay uppig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_44","071_6_44","MRK","6","44","44","Nan filang nan lanaraki yangkiay ay nangan at leman lifu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_45","071_6_45","MRK","6","45","45","As nan cha mangepakataman Jesus as nan ongoongor ay tataku, hiya at chi ya enpalukiana nan disipulusna as nan fiangka, ya enpaon-onana chicha ay kinumchang ad chumang ad Betsaida. Kuna pay enpakatam chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_46","071_6_46","MRK","6","46","46","tinmikid hiya henan chuntug ta uy munkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_47","071_6_47","MRK","6","47","47","As nan naschum, wacha nan fiangka ay nunlurukianan nan disipulusna henan kiawan nan fiayfiay. Kun pay hi Jesus, nauusa pay laing henan chuntug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_48","071_6_48","MRK","6","48","48","Inilan Jesus nan chiyuycha disipulusna ay cha maliglikiatan ay mangepacharan as nan fiangka, tay kuncha sisib-atun chi angin. Kun pay nakapis, inmuy kan chicha hi Jesus ay cha manarcharan as nan oson nan chanum. Elas-iyana koma chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_49","071_6_49","MRK","6","49","49","ngem as nan nangil-an nan disipulus kan hiya ay cha manarcharan as nan oson nan chanum, ninumnumcha ay uy at usa ay anennet. Nun-uwekcha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_50","071_6_50","MRK","6","50","50","tay inmugyatcha as solet as nan nangil-ancha am-in kan hiya. Ngem nunkanan at Jesus kan chicha, “Papigsaunyu nan numnumyu! Ha-un na ya! Achi kayu umugyat!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_51","071_6_51","MRK","6","51","51","Angkiay ya nakilukian hiya kan chicha as nan fiangka, at kinminak nan angin. Naschaawcha as solet, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_52","071_6_52","MRK","6","52","52","tay chaancha pay naawatan nan tit-iwa ay laychun ay kanan nan nangepaongoran Jesus as nan tenapay, tay tenmangken chi numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_53","071_6_53","MRK","6","53","53","As nan kinumchangancha henan fiayfiay, inumchancha ad chumang henan lukiar ay Genesaret, ya entakudcha nan fiangka. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_54","071_6_54","MRK","6","54","54","Kuncha pay nunchissaag as nan fiangka, enmatonan at nan tataku hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_55","071_6_55","MRK","6","55","55","Isunga tenmagtagcha henan intiru ay lukiar, ya inyaattangcha nan chiyuycha munsaket ta iyuycha henan uray ay chaud ay nanngorancha ay kawad-an Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK6_56","071_6_56","MRK","6","56","56","Uray mu ay chaud nan ay-ayan Jesus ay kaman henan fiabfiabruy, il-ili winnu sigsikib, inyuy nan tataku nan chiyuycha munsaket as nan mun-el-elakwan. Angkiay nunpakaasicha kan hiya ta paat kap-un nan chiyuycha munsaket nan uray kiayachan nan fiachuna, at enmammaycha nan am-in ay nangpa kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_1","071_7_1","MRK","7","1","1","As nan namingsan, naamong kan Jesus nan chiyuycha Fariseo ya nan tapen nan mun-isursuru as Lintig ay nurpu ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_2","071_7_2","MRK","7","2","2","Inilacha ay cha mangan nan tapen nan disipulus Jesus ay chaancha nunfuru. Chaancha inunud nan ustu ay iniili ay ukialen nan Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_3","071_7_3","MRK","7","3","3","(Tay nan chiyuycha Fariseo ya am-in ay Judio at chacha un-unuchun nan iniili ay ukialen nan uycha kaap-uwan ay enpatawidcha kan chicha ay hiya nan achicha manganan mu achicha munfuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_4","071_7_4","MRK","7","4","4","Mu murpucha as nan mun-el-elakwan, achicha mangan sukúdcha mun-umus. Ongor pay chi tapina ay naepatawid ay iniili ay ukialicha ay kis-ancha atun ay kaman as nan mangurasancha as nan tasa, fianga ya tapina ay naammaan as kianfiang.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_5","071_7_5","MRK","7","5","5","Isunga nunsarudsudcha kan Jesus nan chiyuycha Fariseo ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. Kenalicha, “Adchi t'uy achi tongparun nan disipulusmu nan iniili ay ukialen nan kaap-uwan takú, ngem kuncha at mangan ay achi munfuru?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_6","071_7_6","MRK","7","6","6","Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “Tit-iwa as solet nan enpadton Isaias maepangkep kan chakayu ay pakamankaman ay hiyana nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios, ‘Nan nauycha tataku at chaychayawunak as nan kalicha, ngem achawwi challu nan numnumcha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_7","071_7_7","MRK","7","7","7","Maid kotok nan chacha manaychayawan kan ha-un, tay nan chacha isursuru at linlintig ay enammaan chi taku ay kanancha un filfilinku.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_8","071_7_8","MRK","7","8","8","Inyangkiayanyu nan lintig Apo Dios, ya inun-unudyu nan iniili ay ukiali ay enpatawid nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_9","071_7_9","MRK","7","9","9","Kenalen pay Jesus kan chicha, “Ammay met kayman chi chayu at-atun ay mangachi as nan lintig Apo Dios ta tongparunyu nan naepatawid ay iniili ay ukialiyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_10","071_7_10","MRK","7","10","10","Tay nan enpaisurat Apo Dios kan Moises at kanana, ‘Rispituwum cha amam kan enam,’ ya ‘Nan ngachana ay mangituchor as amana ya enana at masapor maepapatuy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_11","071_7_11","MRK","7","11","11","Ngem chayu met isuru ay mu wachay ifiachang koma nan usa ay taku kan cha amana kan enana at mafialin ay munpanfor mu kanana un, ‘Korfian na’ (Nan laychuna ay kanan at naiichat na kan Apo Dios). ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_12","071_7_12","MRK","7","12","12","Mu isuruyu sa, chayu epawa ay fiadngana cha amana kan enana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_13","071_7_13","MRK","7","13","13","Mu hiyasa, menaidyu nan kotok nan kalen Apo Dios kiapú as nan iniili ay ukialiyu ay chayu epatawid as nan tapina. Ongor pay chi tapina ay anassesesa ay chayu at-atun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_14","071_7_14","MRK","7","14","14","Enayakian kasin Jesus nan tataku kan hiya, ya kanana kan chicha, “Chumngor kayu am-in kan ha-un, ya numnumunyu ay ustu ta maawatanyu nan ifiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_15","071_7_15","MRK","7","15","15","Fiakun nan okmonun nan usa ay taku nan mangepaassi kan hiya, ngem kun at nan chiyuycha epafoknagna as tapakna ay murpu as numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_16","071_7_16","MRK","7","16","16","Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_17","071_7_17","MRK","7","17","17","Kun pay tenaynan Jesus nan ongor ay tataku ya sinungkop as nan afong, senarudsud nan disipulusna mu ngachana nan laychun ay kanan nan maepadpachongan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_18","071_7_18","MRK","7","18","18","Kenalina kan chicha, “Ay uray us chakayu at achiyu maawatan? Ay achiyu ammu ay nan okmonun nan taku at fiakun hiyana nan mangepaassi kan hiya as nan mangiilan Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_19","071_7_19","MRK","7","19","19","Tay nan umuyana at fiakun as numnumna, ngem kun at as putuna, at etaina challu.” (Kenalen Jesus chi ta epakaammuna ay mafialin ay kanun nan am-in ay makan.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_20","071_7_20","MRK","7","20","20","Angkiay ya kenalina pay, “Nan epafoknag nan taku ay murpu as nan numnumna nan mangepaassi kan hiya as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_21","071_7_21","MRK","7","21","21","Tay as nan numnum nan taku nan kurpuwan chi am-in ay manangotettet ay pangkep ay mangetoróng kan hiya ay mangepapas as assi ay lachokna, mangakiw, pomatuy, umiwet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_22","071_7_22","MRK","7","22","22","Nan tapina pay ay manangotettet ay pangkep at kenaakum, kenasongel, kenamanang-allilaw, kenaruket chi ukiali, kenaapos, kenamanagkak-ali, kenapangas ya kenaruku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_23","071_7_23","MRK","7","23","23","Am-in chaná ay kenamangotettet at nurpucha as nan numnum nan taku ay chicha nan munlumu as fiasor nan usa ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_24","071_7_24","MRK","7","24","24","Angkiay ya nak-ak cha Jesus hid-i ya inmuycha henan sakop nan Tiro ya Sidon. Chinmawus as nan usa ay afong ya achina laychun ay maammuwan chi uray usa ay wacha hiya hid-i, ngem chaana naetafun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_25","071_7_25","MRK","7","25","25","Wacha nan usa ay fiafiai ay nan anakna ay fiafiai at naanennetan. As nan nanngoran nan hana fiafiai as nan maepangkep kan Jesus, naannuuy hiya ya nunlukfub as nan sangwanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_26","071_7_26","MRK","7","26","26","Nan nauy ay fiafiai at naiyanak ad Fenicia ay sakop nan Siria. Nan kalina at Griego. Nunpakaasi hiya kan Jesus ta epafoknagna nan anennet as nan anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_27","071_7_27","MRK","7","27","27","Kenalen Jesus kan hiya ay mangepadpachong, “Masapor pakanun on-ona nan ongong-a, tay achi met ustu mu araun nan chacha kanun ya ichat as nan chiyuycha asu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_28","071_7_28","MRK","7","28","28","Tinumfor nan fiafiai kan hiya, “O, tit-iwa sa Apo. Ngem uray nan chiyuycha asu as nan selok nan lamesaan at kanuncha nan mag-as as nan cha manganan nan ongong-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_29","071_7_29","MRK","7","29","29","Angkiay kenalen Jesus kan hiya, “Kiapú as nan nauy songfiatmu, komatamka ud-ay, tay nak-ak at nan anennet as nan anakmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_30","071_7_30","MRK","7","30","30","Kenmatam nan fiafiai as afongcha, at inilana nan anakna ay finmafianak as nan masmassuyana. Nak-ak at tit-iwa nan anennet kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_31","071_7_31","MRK","7","31","31","Angkiay ya nak-ak hi Jesus henan sakop nan Tiro ya inuyna ad Sidon, at inmuy henan sakop nan makali un Hinpuru ay Siyudad. Haat munfiangad henan Fiayfiay ay Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_32","071_7_32","MRK","7","32","32","As nan hiyachi, wachacha nan nangiyuy kan Jesus as laraki ay nalurak ya naumor. Nunpakaasicha kan hiya ta epatayna nan limana kan hiya ta omammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_33","071_7_33","MRK","7","33","33","Isunga enek-ak Jesus hiya as nan kaongoran chi tataku ta chidchicha yangkiay. Angkiay enlorokna nan kiayyamotna as nan ingan nan laraki. Kun pay narpas, tinmubfia, ya enkapuna nan tubfiana as nan chilan nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_34","071_7_34","MRK","7","34","34","Nuntangad hiya ad chaya, ya nunlong-ag as napigsa, ya kanana as nan laraki, “Efata!” (Nan laychuna ay kanan at “Matkafianka!”) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_35","071_7_35","MRK","7","35","35","Hiya at chi ya makadngor nan laraki. Nakaan chi inumorna, ya enmammay chi munkaliyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_36","071_7_36","MRK","7","36","36","Angkiay ya infilin Jesus kan chicha ay maid poros mangifiagfiag-ancha. Ngem as nan kaskasina nangifilinan as sa, kaskasincha at infiagfiakia nan enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK7_37","071_7_37","MRK","7","37","37","Naschaaw as solet nan am-in ay nanngor, ya kanancha, “Anuy paat ammay am-in chi chana at-atun! Uray nan nalurak at pakadnguruna, ya nan naumor at pakaliyuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_1","071_8_1","MRK","8","1","1","As nan namingsan, ongoongor kasin chi naamong ay tataku kan Jesus. Kun pay nam-in chi kanuncha, enayakian Jesus nan disipulusna kan hiya, ya kanana kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_2","071_8_2","MRK","8","2","2","“Masug-angak as nan nauycha tataku, tay turu ay urkiw ay naketaktakincha kan ha-un, ya nam-in nan sangatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_3","071_8_3","MRK","8","3","3","Mu pakatamok chicha ay cha munchukiaang, maurawchantu as nan charan, tay achawwi nan nurpuwan chi tapina kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_4","071_8_4","MRK","8","4","4","Tinumfor nan disipulusna kan hiya, “O, ngem anan omor-an as ommat ay makan ta epakan kan chatona ay tataku henan kamaid chi umili?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_5","071_8_5","MRK","8","5","5","Senarudsud Jesus, “Kaatna ay tenapay nan wacha kan chakayu?” “Kun pitu,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_6","071_8_6","MRK","8","6","6","Infilin Jesus as nan tataku ay tomokorcha as nan luta. As nan nangor-ana as nan pitu ay tenapay, nunyaman kan Apo Dios. Kun pay narpas, pinutput-ingna cha chi, at inchatna as nan disipulusna ta iwarascha as nan tataku. Enat tit-iwa nan disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_7","071_8_7","MRK","8","7","7","Wacha us nan akét ay aneket ay filis. Nunyaman kasin hi Jesus, at enpaiwarasna us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_8","071_8_8","MRK","8","8","8","Nangancha am-in, at nasufucha. Haat amongun nan disipulus nan chinaancha ay namnu as nan pitu ay uppig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_9","071_8_9","MRK","8","9","9","Nan filang nan tataku ay nangan at mafialin ay opat lifu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_10","071_8_10","MRK","8","10","10","Kun pay narpas, enpakatam Jesus nan tataku. Hiya at chi ya nunlukian hiya ya nan disipulusna as nan fiangka, ya inmuycha henan sakop nan Dalmanuta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_11","071_8_11","MRK","8","11","11","Wachacha nan Fariseo ay inmuy kan Jesus, ya enlapucha ay makesosek kan hiya. Chinawatcha ay omepaila hiya as nakaskaschaaw ay sinyar ay mangepaneknek ay hiya at nurpu kan Apo Dios. Enatcha na ta chistinguncha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_12","071_8_12","MRK","8","12","12","Nunlong-ag hiya as napigsa kiapú as saket chi numnumna kan chicha, at kenalina, “Adchi ngun t'uy chumawat nan tataku ad wani as nakaskaschaaw ay sinyar? Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay maid maepaila kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_13","071_8_13","MRK","8","13","13","Tenaynana chicha, ya nunlukian kasin as nan fiangka ay kumchang ad chumang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_14","071_8_14","MRK","8","14","14","Naliw-an nan disipulusna ay ometakin as sangatcha ay tenapay kun yangkiay nan usa ay tenapay ay wacha kan chicha as nan fiangka. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_15","071_8_15","MRK","8","15","15","Finag-an Jesus chicha as nan nangaliyana, “Il-ilaunyu nan lebaduran nan chiyuycha Fariseo ya nan lebaduran Herodes.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_16","071_8_16","MRK","8","16","16","As nan nangaliyana as chi, natatakiatforcha nan disipulusna. Kenalicha, “Infiakiana chi, tay maid sangát takú ay tenapay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_17","071_8_17","MRK","8","17","17","Ammon Jesus nan chacha matatakiatforan. Isunga senarudsudna kan chicha, “Adchi t'uyyu cha matatakiatforan chi kamaid nan sangatyu ay tenapay? Ay achiyu pay laing ammu winnu maawatan? Ay kun natangken chi numnumyu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_18","071_8_18","MRK","8","18","18","Ay maid matayu ay mangila, ya maid ingayu ay manngor? Ay achiyu manumnum ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_19","071_8_19","MRK","8","19","19","nan namutput-ingak as nan lema ay tenapay ay kenan nan leman lifu ay tataku? Kaatnay uppig nan napnu as chinaancha ay enamongyu?” “Hinpuru ya chuwa,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_20","071_8_20","MRK","8","20","20","“As nan pitu ay tenapay ay kenan nan opat lifu ay tataku, kaatna'y uppig nan napnu as chinaancha ay enamongyu?” “Pitu,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_21","071_8_21","MRK","8","21","21","“Ay achiyu pay laing maawatan?” senarudsud Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_22","071_8_22","MRK","8","22","22","Kun pay inumchan cha Jesus ad Betsaida, inyuy nan tapen nan tataku nan usa ay nafurag ay laraki kan Jesus. Nunpakaasicha kan hiya ta kap-una koma nan nafurag ta omammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_23","071_8_23","MRK","8","23","23","Penachang Jesus nan nafurag ya enek-akna henan fiabruy. Tinubfiaana nan matan nan nafurag, ya enpatayna nan limana kan hiya. Angkiay ya senarudsudna, “Ay wachay mailam?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_24","071_8_24","MRK","8","24","24","Nuntat-allang nan nafurag, at kenalina, “O, mailak chi tataku, ngem kamancha kaiw ay cha manarcharan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_25","071_8_25","MRK","8","25","25","Enpatay kasin Jesus nan limana as nan matan nan nafurag. Enmetoong nan nafurag, ya enmammay nan matana, at narawag nan mangiilana as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_26","071_8_26","MRK","8","26","26","Angkiay ya enpakatam Jesus hiya, ya infilina, “Komatamka at! Achika munfiangad henan fiabruy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_27","071_8_27","MRK","8","27","27","Angkiay ya inturuy cha Jesus ay inmuy henan chiyuycha fiabruy nan Cesarea Filipos. As nan chacha manaranan, senarudsudna as nan disipulusna, “Ngachana nan kanan nan tataku maepangkep kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_28","071_8_28","MRK","8","28","28","Infiakiacha kan hiya, “Kanan met nan tapina un he-a hi Juan ay Fumufunyag, ya kanan nan tapina un he-a hi Elias. Wacha pay nan mangali un usaka as nan chiyuycha pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_29","071_8_29","MRK","8","29","29","Senarudsud Jesus kan chicha, “Ngem chakayu ngay? Ngachana nan kananyu maepangkep kan ha-un?” Tinumfor hi Pedro, “He-a nan Cristo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_30","071_8_30","MRK","8","30","30","Angkiay ya infilin Jesus kan chicha ay maid poros mangifiagfiag-ancha as nan maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_31","071_8_31","MRK","8","31","31","Angkiay ya enlapon Jesus ay mangisuru as nan disipulusna ay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at masapor mun-iliwas as ongor ay likiat. Achiyuntu nan anam-amá, nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig hiya. Maepapatuytu hiya, ngem as nan marpasan chi turu ay urkiw at mataku hiya manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_32","071_8_32","MRK","8","32","32","Narawag nan enat Jesus ay nangifiakia kan chicha. Kun pay chinngor Pedro na, enek-akna hi Jesus, at senengarana hiya kiapú as nan kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_33","071_8_33","MRK","8","33","33","Ngem as nan nunsakongan Jesus, entoongana nan tapina ay disipulusna, ya sengarana hi Pedro as nan nangaliyana, “Mak-akka Satanas! Tay nan cham numnumnumun at fiakun nan laychun Apo Dios, ngem kun at nan laychun chi taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_34","071_8_34","MRK","8","34","34","Angkiay ya enayakian Jesus nan ongor ay tataku ya nan disipulusna. Kenalina kan chicha, “Nan taku ay manglayad ay umunud kan ha-un at masapor ikinakna ay mangekaman as nan laylaychuna, ya itiina nan korosna, haat umunud kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_35","071_8_35","MRK","8","35","35","Tay nan uray ngachana ay mangepapati ay mangesarakan as fiyagna asna's luta at malitawnantu challu. Ngem nan uray ngachana ay manglitaw as fiyagna asna's luta kiapú as pammatina kan ha-un ya as nan Ammay ay Chamag at maesarakantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_36","071_8_36","MRK","8","36","36","Tay anan maaran nan taku ay mangkuwa as nan am-in ay wacha asna's luta, ngem malitawna challu nan fiyagna ay maid patingkiana ad inferno? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_37","071_8_37","MRK","8","37","37","Anan ngachana challu nan mafialin ay esokat nan taku ay para as nan fiyagna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK8_38","071_8_38","MRK","8","38","38","Tay nan taku ay mangifiain kan ha-un ya nan karkalek as nan nauycha tataku ad wani ay achi omafurot kan Apo Dios ya fumafiasor at ifiaintu us nan Naepadtu ay Anak chi Taku hiya as nan kasina omaliyan ay mangepaila as nan kaichayawan Amana ay kadwana nan nasantowan ay angheles.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_1","071_9_1","MRK","9","1","1","Kenalen pay Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay wachacha nan tapina kan chakayu ay nangatakchug hena ay achintu matuy inkiana ilauncha nan muntorayan Apo Dios ay wacha nan pannakafialina.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_2","071_9_2","MRK","9","2","2","Kun pay inmuy chi unum ay urkiw, entakin Jesus cha Pedro, Santiago ya Juan. Enpanguna chicha henan nangatu ay chuntug ay kun chidchicha yangkiay. As nan chacha mangi-iil-an kan Jesus, tinmukun chi kail-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_3","071_9_3","MRK","9","3","3","Nan fiachuna at nunfialin as mun-am-amoselap ya pinmukpukkawan. Maid maepachongana as nan naepapukaw ay fiachu ay wacha asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_4","071_9_4","MRK","9","4","4","As nan hiyachi, nunpaila kan chicha cha Elias kan Moises ay cha maketagtakiatfor kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_5","071_9_5","MRK","9","5","5","Angkiay ya kenalen Pedro kan Jesus, “Misturu, ammay paat ta wacha takú hena. Kun kami at mun-amma as turu ay fiawi, usa kan he-a, usa kan Moises ya usa kan Elias.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_6","071_9_6","MRK","9","6","6","Kenalina chi, tay achina ammu nan ustu ay ifiakiana kiapú ta inmugyatcha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_7","071_9_7","MRK","9","7","7","Angkiay ya wacha nan lifuu ay nangalenong kan chicha, ya wacha nan kali ay nurpu as nan lifuu ay kanana, “Hi tona nan anakku ay laylaychok. Chumngor kayu kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_8","071_9_8","MRK","9","8","8","Nuntat-allangcha ay dagus, ngem maid tapina as inilacha mu achi hi Jesus yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_9","071_9_9","MRK","9","9","9","As nan chacha chumayyuwan ay nurpu henan chuntug, infilin Jesus kan chicha, “Maid mangifiagfiag-anyu as nan inilayu inkiana mataku kasin nan Naepadtu ay Anak chi Taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_10","071_9_10","MRK","9","10","10","Tenongparcha nan filina kan chicha, ngem nunsesennarudsudcha ay chidchicha yangkiay mu anan laychun ay kanan nan mataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_11","071_9_11","MRK","9","11","11","Ensarochakchakcha kan Jesus, “Adchi man t'uy kanan nan mun-isursuru as Lintig ay masapor omon-ona hi Elias ay omali mu hi Cristo?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_12","071_9_12","MRK","9","12","12","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Tit-iwa ay omali on-ona hi Elias ay mangesakiana as nan am-in. Ngem adchi t'uy kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at masapor ay mun-iliwas as ongor ay likiat ya achiyun chi tataku? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_13","071_9_13","MRK","9","13","13","Ngem ifiakiak kan chakayu ay enmali at hi Elias, ya enatcha kan hiya nan am-in ay lenaylayadcha ay kaman as nan kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_14","071_9_14","MRK","9","14","14","Kun pay nunfiangad hi Jesus ya nan turu as nan kawad-an nan tapina ay disipulusna, inilacha nan ongoongor ay tataku ay nangaarufong kan chicha. Cha makesosek nan tapen nan mun-isursuru as Lintig as nan disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_15","071_9_15","MRK","9","15","15","As nan nangil-an nan am-in ay tataku kan Jesus, naschaawcha as solet, ya tenmagtagcha ay uy nangpakomosta kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_16","071_9_16","MRK","9","16","16","Senarudsud Jesus as nan disipulusna, “Ngachana nan chayu makesosekan kan chicha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_17","071_9_17","MRK","9","17","17","Usa as nan tataku nan tinumfor, “Apo, inyalek kan he-a nan anakku ay laraki ay achi makakali, tay inumor nan anennet hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_18","071_9_18","MRK","9","18","18","Kun kay sumru nan anennet kan hiya at tu-ukuna as nan luta. Mun-usab nan tapakna, munngesat chi fiab-ana ya kumursi nan achorna. Chinawatku as nan nauycha disipulusmu ay epafoknagcha nan anennet, ngem chaancha kenafiaelan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_19","071_9_19","MRK","9","19","19","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Nakkuran kayu ay tataku ad wani! Maid tit-iwa pammatiyu! Anan kafiayag chi mawawad-ak kan chakayu? Anan kafiayag chi tata-unku kan chakayu? Iyaliyu man hiya kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_20","071_9_20","MRK","9","20","20","Angkiay inyuycha hiya kan Jesus. Kun pay inilan nan anennet hi Jesus, nunkorchasuna ay dagus nan fumarfiaru. Natu-ug nan fumarfiaru ay cha munlidlidchan as nan luta ya cha umus-usab nan tapakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_21","071_9_21","MRK","9","21","21","Senarudsud Jesus as nan aman nan fumarfiaru, “Kaatna nan nangelapuwana as nan nauy cha om-ommat kan hiya?” “Nunlapu as nan kaongana,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_22","071_9_22","MRK","9","22","22","“Kun anaka un cha ichus-or nan anennet hiya as nan apuy, mu achi kay at as nan chanum ta patayuna hiya. Masug-angka pay kan chakami ya fiadngam chakami mu kafiaelam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_23","071_9_23","MRK","9","23","23","Kenalen Jesus, “Adchi t'uymu kanan, ‘Mu kafiaelak’? Am-in at mafialin ay maekaman as nan taku ay wachay pammatina kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_24","071_9_24","MRK","9","24","24","Hiya at chi ya inpigsan nan aman nan fumarfiaru ay nunkali, “Omafurotak, ngem kurang nan pammatek. Fiadnganak man paat ta mataptapiyan nan pammatek!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_25","071_9_25","MRK","9","25","25","Kun pay inilan Jesus nan ongor ay tataku ay nagrub ay tenmagtag ay naesnop kan cha Jesus, infilina as nan anennet, “He-a ay anennet ay nanglurak ya nang-umor as nan nauy fumarfiaru, mak-akka at man kan hiya, ya achika at munfiangfiangad kan hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_26","071_9_26","MRK","9","26","26","Nun-uwek nan anennet, ya nunkorchasuna as solet nan fumarfiaru, angkiay nak-ak. Kaman at kun nanatuy nan fumarfiaru. Isunga ongor nan nangali, “Natuy at hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_27","071_9_27","MRK","9","27","27","Ngem inunnan Jesus nan liman nan fumarfiaru, ya finanguna, at tenmakchug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_28","071_9_28","MRK","9","28","28","Kun pay sinungkop cha Jesus as nan omaafongancha ay chidchicha yangkiay, senarudsud nan disipulusna kan hiya, “Adchi t'uy kami chaan nakaepak-ak as nan anennet?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_29","071_9_29","MRK","9","29","29","Tinumfor hi Jesus, “Nan assena ay karasen chi anennet at achi maepak-ak mu achi babaen as panagkararag yangkiay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_30","071_9_30","MRK","9","30","30","Nak-ak cha Jesus henan hana ay lukiar, at nar-oscha ad Galilea. Achi laychun Jesus ay maammuwan nan tataku nan kawad-ancha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_31","071_9_31","MRK","9","31","31","tay chana isuruwan nan disipulusna. Kenalina, “Nan Naepadtu ay Anak chi Taku at maipurangtu as nan tataku ya patayunchantu. Kun pay matuy ya marpas chi turu ay urkiw, matakuntu hiya manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_32","071_9_32","MRK","9","32","32","Ngem chaancha naawatan nan kenalina, ya umugyatcha ay mangepoot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_33","071_9_33","MRK","9","33","33","Inumchancha ad Capernaum. As nan sinungkopancha as nan afong, senarudsud Jesus as nan disipulusna, “Ngachana nan enapatyu as nan charan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_34","071_9_34","MRK","9","34","34","Ngem kuncha am-in kinkinak, tay enapatcha mu ngachana nan kaamuchan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_35","071_9_35","MRK","9","35","35","Kun pay tenmokor hi Jesus, enayakiana nan hinpuru ya chuwa ay disipulus, ya kanana kan chicha, “Mu ngachana nan munlayad ay omon-ona at masapor hiya nan omanongos as nan am-in ya fiabfiaarun nan am-in ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_36","071_9_36","MRK","9","36","36","Angkiay enarana nan usa ay onga, ya enpatakchugna as nan kiawacha. Enakworna, ya kanana kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_37","071_9_37","MRK","9","37","37","“Nan uray ngachana ay mang-awat as nan ap-apud ay taku ay kaman kan tona ay onga kiapú as nan pammatina kan ha-un at ha-un nan awatuna. Nan uray ngachana ay mang-awat kan ha-un at fiakun yangkiay ha-un nan awatuna, ngem nan nangifiaor us kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_38","071_9_38","MRK","9","38","38","Kenalen Juan kan Jesus, “Misturu, inilami nan usa ay taku ay cha mangepafoknag as nan chiyuycha anennet ay cha mangosar as ngachanmu. Enpawami, tay fiakun takú met kadwa hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_39","071_9_39","MRK","9","39","39","Ngem kenalen Jesus, “Achiyu epawa, tay nan mangekaman as nakaskaschaaw ay mangosar as ngachanku at achiyak ekaliyan as maifusor kan ha-un as maaw-awni. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_40","071_9_40","MRK","9","40","40","Tay nan taku ay achi fumusor kan chitaku at kadwa takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_41","071_9_41","MRK","9","41","41","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan mangepaikop as uray hentasa ay chanum kan chakayu kiapú ta tataku chakayu kan Cristo at siguradu ay maawatna nan gun-gunana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_42","071_9_42","MRK","9","42","42","“Nan uray ngachana ay munlumu as fumasoran chi usa as nan nauycha ap-apud ay tataku ay omaafurot kan ha-un at un-unuyna ay maetekor chi losóng ay fiatu as fiakiangna, ya maichus-or hiya henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_43","071_9_43","MRK","9","43","43","Mu nan usa as nan limam nan kiapón chi fumasoram, putnam. Un-unuyna ay pungudka ay maetapi as nan fiyag ay maid patingkiana mu nan wacha nan chuwa ay limam, ya kunka challu umuy ad inferno as nan kawad-an chi apuy ay achi mapappauy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_44","071_9_44","MRK","9","44","44","Hid-i at achi matmatuy nan chiyuycha fikis, ya achi mapappauy nan apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_45","071_9_45","MRK","9","45","45","Mu nan usa ay sukem nan kiapón chi fumasoram, putnam. Un-unuyna ay pungudka ay maetapi as nan fiyag ay maid patingkiana mu nan wacha nan chuwa ay sukem, ya kunka challu maichus-or ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_46","071_9_46","MRK","9","46","46","Hid-i at achi matmatuy nan chiyuycha fikis, ya achi mapappauy nan apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_47","071_9_47","MRK","9","47","47","Mu nan matam nan kiapón chi fumasoram, oketam. Un-unuyna ay fuslingka ay maetapi henan muntorayan Apo Dios mu nan wacha nan chuwa ay matam, ya kunka challu maichus-or ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_48","071_9_48","MRK","9","48","48","Hid-i at achi matmatuy nan chiyuycha fikis, ya achi mapappauy nan apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_49","071_9_49","MRK","9","49","49","“Tay am-in ay tataku at masapor mapachasanchay likiat ta omammay nan ukialicha ay maepachong as nan asin ay mangepaammay as tamtam nan chinangchang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK9_50","071_9_50","MRK","9","50","50","Ammay nan asin, ngem mu chakus at nakaan nan tamtamna, achi poros kasin omasin. Isunga komaman kayu as nan asin ta munfifinnachang kayu ya makekappia kayu as nan pachongyu ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_1","071_10_1","MRK","10","1","1","Kun pay nak-ak cha Jesus hid-i, inmuycha henan sakop nan Judea henan usa ay chumang nan wawwang ay Jordan. Angkiay ya kun pay naamong kasin kan hiya nan ongoongor ay tataku, insuruwana kasin chicha ay kaman challu as nan ukialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_2","071_10_2","MRK","10","2","2","Wachacha nan tapen nan Fariseo ay inmuy kan Jesus ta chistinguncha hiya as nan nanarudsuchancha, “Ay eparufus nan Lintig takú ay iyichang nan laraki hi asawana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_3","071_10_3","MRK","10","3","3","“Anan ngachana nan infilin Moises kan chakayu?” ensongfiat Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_4","071_10_4","MRK","10","4","4","“Enparufus met Moises ay mun-amma nan laraki as kasuratan nan mun-ichangancha, at epak-akna hi asawana,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_5","071_10_5","MRK","10","5","5","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Insurat Moises nan nauy lintig para kan chakayu kiapú as nan kenatangken chi numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_6","071_10_6","MRK","10","6","6","Ngem as nan laplapon nan nafiayangan nan luta, ‘finayang Apo Dios nan taku ay laraki ya fiafiai’ay kaman as nan naifiakia as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_7","071_10_7","MRK","10","7","7","‘Hiyana nan kiapúna ay taynan nan laraki cha amana kan enana ta etepona hi asawana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_8","071_10_8","MRK","10","8","8","at munfialincha as us-usa.’ Isunga fiakuncha chuwa, ngem kuncha us-usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_9","071_10_9","MRK","10","9","9","Nan nunteponun ngarud Apo Dios at achi koma mun-ichangun chi taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_10","071_10_10","MRK","10","10","10","Kuncha pay nunfiangad as nan afong, ensarochakchak nan disipulus kan Jesus nan maepangkep as nan chiyuy kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_11","071_10_11","MRK","10","11","11","Kenalen Jesus kan chicha, “Nan ngachana ay laraki ay mangiyichang as asawana ya kasin omasawa hiya as tukún at umiwet. Nan hana ay enatna at fiasorna as nan enmon-ona ay asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_12","071_10_12","MRK","10","12","12","Kaman us as nan fiafiai ay mangiyichang as asawana ya kasin omasawa as tukún at umiwet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_13","071_10_13","MRK","10","13","13","As nan namingsan, wachacha nan cha mangiyuy as ongong-a kan Jesus ta kaprosuna ay mangbendisyon kan chicha, ngem senengaran nan disipulus chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_14","071_10_14","MRK","10","14","14","As nan nangil-an Jesus as chi, finmungat, ya kanana kan chicha, “Yasa! Pay-anyu ay omali nan ongong-a kan ha-un. Achiyu epawa, tay nan tataku ay maepachong kan chatona ay ongong-a nan maetapi henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_15","071_10_15","MRK","10","15","15","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan achi mang-awat henan muntorayan Apo Dios ay kaman as nan atun nan usa ay onga at achi poros sungkop henan muntorayana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_16","071_10_16","MRK","10","16","16","Angkiay ya inus-ussana ay nangakwor as nan ongong-a, ya benendisyonana chicha as nan nangepatayana as limana kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_17","071_10_17","MRK","10","17","17","Kun pay cha munligwat cha Jesus ay munfiaat, tenmagtag kan hiya nan usa ay laraki. Nunpalintumang as nan sangwanana, ya senarudsudna kan hiya, “Ammay ay Misturu, ngachana man nan masapor ay atok ay manawid as nan fiyag ay maid patingkiana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_18","071_10_18","MRK","10","18","18","Kenalen Jesus kan hiya, “Adchi t'uymu kanan un ammayak? Maid poros tukún as ammay mu achi yangkiay hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_19","071_10_19","MRK","10","19","19","Ammom met nan filfilin Apo Dios, ‘Achika pomatuy, achika umiwet, achika mangakiw, achika munkutum ay muntistigu, achika somator, ya rispituwum cha amam kan enam.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_20","071_10_20","MRK","10","20","20","Kenalen nan laraki kan hiya, “Misturu, nunlapu as nan kaongak at enafurotku met am-in chaná.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_21","071_10_21","MRK","10","21","21","Kun pay entoongan Jesus nan laraki, nalaylaychan kan hiya, ya kanana, “Wacha nan usa ay nunkurangam. Uymu elaku nan kuk-uwam, ya ichatmu nan lakuna as nan chiyuycha pugli, at wachantu nan kenafiaknangmu ad chaya. Mu marpas sa, unuchunak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_22","071_10_22","MRK","10","22","22","Kuna pay chinngor sa, naila as lupana ay nginmuyus, ya nunnunnunungu ay nak-ak, tay nafiaknang as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_23","071_10_23","MRK","10","23","23","As nan hiyachi, nuntat-allang hi Jesus, ya kanana as nan disipulusna, “Anuy paat nalikiattu as nan chiyuycha wachay kenafiaknangcha ay sungkop henan muntorayan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_24","071_10_24","MRK","10","24","24","Naschaawcha nan disipulus as nan nangaliyana as chi, ngem kenalen kasin Jesus, “An-akku, anuy paat nalikiat ay sungkop henan muntorayan Apo Dios! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_25","071_10_25","MRK","10","25","25","Narakraka pay ay lumfot nan kamelio as nan los-ok nan chakum mu nan fiaknang ay sungkop henan muntorayan Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_26","071_10_26","MRK","10","26","26","Naschaawcha as solet, ya nunsesennarudsudcha, “Ngachancha ngay ngarud nan mafialin ay maesarakan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_27","071_10_27","MRK","10","27","27","Entoongan Jesus chicha, ya kanana, “As nan tataku at achicha kafiaelan ay mangekaman as na. Ngem achi kan Apo Dios, tay kafiaelana nan am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_28","071_10_28","MRK","10","28","28","Angkiay kenalen Pedro kan hiya, “Enham! Tenaynanmi nan am-in, ya inmunud kami kan he-a!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_29","071_10_29","MRK","10","29","29","Kenalen Jesus, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan nanaynan as afongna, susnúdna, enana, amana, an-akna winnu payyiwna kiapú as nan pammatina kan ha-un ya kiapú as nan mangekasabaana as nan Ammay ay Chamag ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_30","071_10_30","MRK","10","30","30","at mamen hinkiasottu nan awatuna ad wani ay timpu. O, ongor pay nan awatuna ay ab-afong, susnúd, en-a, an-akna, ya payyiw. Uray mu assesa, mapalikiat challu hiya, at as tapen chi urkiw at maettantu hiya as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_31","071_10_31","MRK","10","31","31","Ngem nan ongor ay omon-ona ad wani at omanongoschantu, ya nan ongor us ay omanongos ad wani at omon-onachantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_32","071_10_32","MRK","10","32","32","As nan cha tumikichan cha Jesus as nan charan ay umuy ad Jerusalem, enmon-ona hiya. Naschaaw nan disipulusna, ya inmugyat nan tataku ay cha umun-unud. Ensakiken kasin Jesus nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna, ya infiakiana nan nauy ommattu kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_33","071_10_33","MRK","10","33","33","“Chumngor kayu! Cha takú tumikid ad Jerusalem! Hid-intu ay maipurang nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan anap-apon chi papachi ya as nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. Keddenganchantu hiya ay matuy, ya ipurangchantu hiya as nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_34","071_10_34","MRK","10","34","34","Ot-otyokunchantu, tubtubfiaanchantu, sapsapletunchantu ya patayunchantu hiya. Ngem as nan maekatlu ay urkiw at matakuntu hiya manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_35","071_10_35","MRK","10","35","35","Naesnop kan Jesus nan hen-aki ay cha Santiago kan Juan ay potot Zebedeo, ya kanancha kan hiya, “Misturu, wacha nan chawatunmi ay atum koma kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_36","071_10_36","MRK","10","36","36","Senarudsud Jesus kan chicha, “Ngachan tud-i ngay nan laychunyu ay atok para kan chakayu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_37","071_10_37","MRK","10","37","37","Tinumforcha kan hiya, “As nan tomokram as nan tronom as nan machaychayaw ay muntorayam at eparufusmu koma ay maketokor kami kan he-a: Nan usa at as apét kannawanmu ya nan usa at as apét kannikidmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_38","071_10_38","MRK","10","38","38","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Achiyu ammuy chayu chawchawatun. Ay kafiaelanyu ay mangiliwas as nan likiat ay iliwasku? Ay kafiaelanyu ay matuy ay kaman as nan atok ay matuy?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_39","071_10_39","MRK","10","39","39","“Kafiaelanmi ya,” ensongfiatcha kan hiya. Kenalen Jesus kan chicha, “O, iliwasyuntu nan likiat ay iliwasku, ya matuy kayuntu kaman as nan atok ay matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_40","071_10_40","MRK","10","40","40","Ngem fiakunku kalibfengan ay munpili as tomokor as apét kannawanku winnu as apét kannikidku, tay chatosa at para as nan chiyuycha nangesasakianaan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_41","071_10_41","MRK","10","41","41","Kun pay chinngor nan hinpuru ay disipulus nan nauy, finmungatcha kan cha Santiago kan Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_42","071_10_42","MRK","10","42","42","Enayakian Jesus am-in chicha as nan kawad-ana, ya kanana kan chicha, “Ammuyu met ay nan chiyuycha maifilang ay mangetortoray as nan chiyuycha Gentil at epapeletcha nan laychuncha as nan chacha etortorayan. Nan anap-apucha us at etorayancha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_43","071_10_43","MRK","10","43","43","Fiakun koma assesa kan chakayu. Ngem kun at nan uray ngachana ay manglayad ay munfialin as amud kan chakayu at masapor hiya nan fiabfiaarunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_44","071_10_44","MRK","10","44","44","Nan ngachana ay manglayad us ay munfialin as kaamuchan kan chakayu at masapor munfialin as fiabfiaarun nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_45","071_10_45","MRK","10","45","45","Tay uray nan Naepadtu ay Anak chi Taku at chaan enmali ay maserfiyan, ngem kun at munserfi ya ichatna nan fiyagna ta esarakana nan ongor ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_46","071_10_46","MRK","10","46","46","Inumchan hi Jesus ya nan disipulusna henan ili ay Jerico. As nan chacha mak-akan hid-i, nakiuy nan ongoongor ay tataku. Wacha nan usa ay nafurag ay munlemlemos ay nan ngachana at Bartimeo ay potot Timeo ay nangatokor as nan olet nan korsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_47","071_10_47","MRK","10","47","47","Kuna pay chinngor ay cha mar-os hi Jesus ay i-Nazaret, enlapuna ay nangifukiaw, “Jesus ay Kianak David, sug-anganak man paat!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_48","071_10_48","MRK","10","48","48","Senengaran nan ongor ay tataku hiya, ya chacha ifiakia kan hiya ay kuminak koma hiya. Ngem kenaskasina infukiaw, “Kianak David, sug-anganak man paat!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_49","071_10_49","MRK","10","49","49","Enyawnen Jesus, ya kanana, “Ayakianyu hiya.” Isunga enayakiancha nan nafurag ay laraki, ya kanancha, “Papigsaum nan numnummu! Maligwatka, tay chachaka ayakian.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_50","071_10_50","MRK","10","50","50","Kuna pay chinngor sa, nun-iwalina nan kakiayna, natannakchug, ya inmuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_51","071_10_51","MRK","10","51","51","Senarudsud Jesus kan hiya, “Ngachana nan laychum ay atok kan he-a?” “Misturu, makailaak koma,” ensongfiat nan nafurag kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK10_52","071_10_52","MRK","10","52","52","Kenalen Jesus kan hiya, “Uyka. Nan pammatem nan nangepaammay kan he-a.” Hiya at chi ya makaila nan nafurag, ya inmunud kan Jesus as nan charan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_1","071_11_1","MRK","11","1","1","Kun pay cha maesnop cha Jesus ad Jerusalem, inumchancha ad Betfage ya Betania henan chuntug ay Olivo. Enpaon-onana nan chuwa as nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_2","071_11_2","MRK","11","2","2","ya kanana kan chicha, “Uy kayu henan fiabruy ay sasakiangunyu. As nan paatyu umchanan hid-i, uchananyu nan usa ay dongki ay urfun ay naetatakud ay chaan pay nasaksakayan. Fokatanyu, ya iyaliyu hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_3","071_11_3","MRK","11","3","3","Mu wachay mangali kan chakayu un, ‘Adchi t'uyyu cha atun sa?’ kananyu kan hiya un, ‘Masapor nan Apo. Paifiangadnantu challu ay dagus hena.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_4","071_11_4","MRK","11","4","4","Inmuycha, at ininchanancha tit-iwa nan dongki ay urfun as nan korsa ay naetatakud as nan pantiw nan afong. Kuncha pay cha fokatan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_5","071_11_5","MRK","11","5","5","senarudsud nan tataku ay kataktakchug hid-i, “Adchi t'uyyu cha fokatan nan urfun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_6","071_11_6","MRK","11","6","6","Infiakiacha nan kenalen Jesus kan chicha, at penarufusan nan tataku chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_7","071_11_7","MRK","11","7","7","Angkiay ya inyalicha nan urfun kan Jesus. Inyap-apcha nan chiyuycha kakiaycha as nan uchug nan urfun, angkiay nunsakay hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_8","071_11_8","MRK","11","8","8","Nan ongor ay tataku at inyapragcha nan chiyuycha kakiaycha as nan korsa. Nan tapina at inchapratcha as nan korsa nan chiyuycha sapang ay ongor chi forongcha ay senongpatcha as nan chiyuycha uma ta epailacha ay chayawuncha hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_9","071_11_9","MRK","11","9","9","Nan chiyuycha enmon-ona mu hiya ya nan chiyuycha inmun-unud at infugfukiawcha, “Maichaychayaw hi Apo Dios! Mabendisyonan koma nan omali as nan ngachan nan Apo! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_10","071_11_10","MRK","11","10","10","Mabendisyonan koma nan cha omali ay muntoray kan chitaku ay mangesokat kan Ari David ay kaap-uwan takú! Machaychayaw hi Apo Dios ad chaya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_11","071_11_11","MRK","11","11","11","As nan inumchanan cha Jesus ad Jerusalem, sinungkop hiya as nan templo, ya nuntat-allang as nan am-in ay wacha's chi. Ngem kiapú ta cha maschum, inmuy hiya ad Betania ay kadwana nan hinpuru ya chuwa ay disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_12","071_11_12","MRK","11","12","12","As nan kafikiatana as nan nak-akancha ad Betania, nunchukiaang hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_13","071_11_13","MRK","11","13","13","Henan ad-achawwi as akét, inilana nan kaiw ay igos ay ongor chi tufuna. Inmuy hiya ay mangila mu wachay fukiasna. Kun pay inumchan as nan kawad-an nan kaiw, ininchanana ay kun tubtufu yangkiay chi wacha, tay fiakun pay hiyachi nan timpu ay fumfumkiasan chi igos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_14","071_11_14","MRK","11","14","14","Angkiay ya kenalina as nan kaiw, “Maidtu poros mangmangan kasin as nan fukiasmu.” Chinngor nan disipulusna nan kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_15","071_11_15","MRK","11","15","15","Kuncha pay inumchan ad Jerusalem, sinungkop hi Jesus as nan fiattaw nan Templo. Enlapuna ay mangepak-ak as nan chiyuycha am-in ay cha mun-el-elaku ya nan chiyuycha cha lomaklaku hid-i. Enlokabfuna nan chiyuycha lamesaan nan chiyuycha cha munsoksokat as siping ya nan totokoran nan chiyuycha cha mun-el-elaku as karopati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_16","071_11_16","MRK","11","16","16","Enpawana us ay mar-os nan ngachana ay taku ay wachay karkiacha as nan chiyuycha fiattaw nan Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_17","071_11_17","MRK","11","17","17","Angkiay ya insuruwana nan tataku, ya kanana kan chicha, “Ay kun chaan naisurat as nan Kalen Apo Dios un, ‘Nan afongku at makali un munkarkararakian ay para henan am-in ay nasyon’? Ngem kunyu at nunfialinun as muntabtafunan chi mangaakiw!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_18","071_11_18","MRK","11","18","18","Kun pay nachamag nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig nan kenalen Jesus, inyanapchay atuncha ay mangpatuy kan hiya, tay umugyatcha kiapú ta naschaaw nan ongor ay tataku as nan isursuruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_19","071_11_19","MRK","11","19","19","As nan naschum, nak-ak hi Jesus henan siyudad ay kadwana nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_20","071_11_20","MRK","11","20","20","As nan wiet as nan chacha mar-osan, inilacha ay narangu nan kaiw ay igos inkiana as nan lamotna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_21","071_11_21","MRK","11","21","21","As nan hiyachi, nanumnum Pedro nan tuchor Jesus, ya kanana kan hiya, “Misturu, ilaum! Narangu nan chiyuy kaiw ay igos ay intuchormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_22","071_11_22","MRK","11","22","22","“Omafurot kayu koma kan Apo Dios,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_23","071_11_23","MRK","11","23","23","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Mu wachay pammatiyu kan Apo Dios ya achi kayu munchuwachuwa, mafialin ay kananyu henan nauy chuntug un, ‘Maokwatka ya maichus-orka henan fiayfiay,’ ya maekaman tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_24","071_11_24","MRK","11","24","24","Isunga ifiakiak kan chakayu ay nan uray ngachana ay chawatunyu kan Apo Dios as nan kararagyu ya afurotunyu ay naawatyu at maichattu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_25","071_11_25","MRK","11","25","25","Kun kayu kay munkararag,mu wachay ingoryu as nan pachongyu ay taku, pakawanunyu ta pakawanun chakayu us kan Amayu ad chaya as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_26","071_11_26","MRK","11","26","26","Ngem mu achiyu pakawanun hiya, achi chakayu us pakawanun kan Amayu ad chaya as nan fiasfiasoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_27","071_11_27","MRK","11","27","27","Nunfiangad kasin cha Jesus ad Jerusalem. As nan cha manad-aranan Jesus as nan fiattaw as Templo, inmuy kan hiya nan anap-apon chi papachi, mun-isursuru as Lintig ya nan anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_28","071_11_28","MRK","11","28","28","Senarudsudcha kan hiya, “Anan nurpuwan man nan kalibfengam ay mangekamkaman kan chatona? Ngachana nan nangichat kan he-a as nan nauy ay kalibfengan ay mangekaman kan chicha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_29","071_11_29","MRK","11","29","29","Tinumfor hi Jesus, “Wacha nan usa'y sarudsuchok kan chakayu. Mu masongfiatanyu, ifiakiaktu kan chakayu nan nurpuwan nan kalibfengak ay mangekamkaman kan chatona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_30","071_11_30","MRK","11","30","30","Anan nurpuwan nan kalibfengan Juan ay munfunyag? Ay nurpu kan Apo Dios winnu as nan tataku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_31","071_11_31","MRK","11","31","31","Angkiay kenalicha ay maaapat, “Mu kanan takú un, ‘Nurpu kan Apo Dios,’ kananantu un, ‘Anuyyu ngarud chaan enafurot hiya?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_32","071_11_32","MRK","11","32","32","Ngem mu kanan takú un, ‘Ay nurpu as nan tataku?’ Achi mafialin!” (Umugyatcha, tay afurotun nan am-in ay tataku ay hi Juan at tit-iwa ay usa ay pomapadtu.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK11_33","071_11_33","MRK","11","33","33","Isunga nan ensongfiatcha kan Jesus at “Tuan! Achimi ammu.” Kenalen Jesus kan chicha, “Mu hiyasa, achek us ngarud ifiakia kan chakayu mu ngachana nan nunkalibfengan as nan chak mangekamkamanan kan chatona.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_1","071_12_1","MRK","12","1","1","Angkiay ya nun-epadpachong hi Jesus, “Wacha nan usa ay taku ay nuntanum as ongor ay ubas as umana. Enaradna nan naliwus, ya nunkaub as munkopkopran as ubas. Nun-amma us as nangatungatu ay fiawen nan munfianfiantay as nan umana. Kun pay narpas sa, enpaammana as nan chiyuycha mun-umauna. Angkiay ya nunfiaat henan achawwi ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_2","071_12_2","MRK","12","2","2","Kun pay inumchan nan timpon chi munpurasan, infiaorna nan fiabfiaaruna as nan chiyuycha nun-uumauna ta uyna araun nan kudwan nan amona ay ubas ay naapet as nan umana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_3","071_12_3","MRK","12","3","3","Ngem lenabkis ya senaplesaplet nan chiyuycha nun-uumauna hiya, ya enpafiangadcha hiya ay maid in-inchatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_4","071_12_4","MRK","12","4","4","Kun pay enommat sa, infiaorna us nan usa. Ngem linungakancha, ya penabpafiainancha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_5","071_12_5","MRK","12","5","5","Infiaorna nan tukún, ngem penatuycha hiya. Wachacha us chi naesokat ay infiaorna. Ngem penak-orcha nan tapen nan nauycha infiaorna, ya penatuycha nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_6","071_12_6","MRK","12","6","6","Kun pay hiyachi, nan nayagyag at nan us-usa ay laylaychuna ay anak ay laraki. As nan anongosna, infiaorna hiya kan chicha, tay kanana as numnumna un, ‘Siguradu ay mafiainchantu as nan mismu ay anakku.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_7","071_12_7","MRK","12","7","7","“Ngem kenalen nan chiyuycha nun-uumauna as nan tunggal usa un, ‘Nauy nan mangetawid as nan uma ay uumaun takú. Akayu! Patayun takú hiya ta kuwaun takú nan tawidna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_8","071_12_8","MRK","12","8","8","As nan hiyachi, lenabkischa hiya. Penatuycha, ya ichus-orcha as nan fiakun sakop nan uma ay natatanman as ubas.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_9","071_12_9","MRK","12","9","9","Senarudsud Jesus, “Ngachanantu nan atun nan nunkuwa as nan uma ay natatanman as ubas? Omalintu hiya ay mangpatuy as nan chiyuycha nun-uumauna. Angkiay ichatna as nan tukún nan umana ay natatanman as ubas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_10","071_12_10","MRK","12","10","10","Ay chaanyu finasfiasa nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios? Kanana un: ‘Nan chiyuy fiatu ay enachen nan chiyuycha muntuptuping at hiya nan nunfialin as kaamuchan ay maipugnad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_11","071_12_11","MRK","12","11","11","Hiyana nan enat nan Apo, ya anuy paat nakaskaschaaw sa as nan mangiila takú.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_12","071_12_12","MRK","12","12","12","As nan hiyachi, penachas nan anap-apon nan chiyuycha Judio ay mangepatiliw kan Jesus, tay naawatancha ay nan maepadpachongan ay infiakian Jesus at maepangkep kan chicha. Ngem inmugyatcha as nan ongoongor ay tataku, isunga tenaynancha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_13","071_12_13","MRK","12","13","13","Kun pay narpas chi, infiaorcha kan Jesus nan tapen nan chiyuycha Fariseo ya nan tapen nan chiyuycha pasorot Ari Herodes ay uy manikap kan hiya babaen as nan sarudsudcha ta wachay mangicharumancha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_14","071_12_14","MRK","12","14","14","Enmalicha kan Jesus, ya kanancha, “Misturu, ammumi ay tit-iwa nan am-in ay kanam. Mapapchong nan atum as nan am-in ay tataku, tay achim ifilang nan kasasaadcha, ngem isurom nan tit-iwa ay laychun Apo Dios ay atun nan tataku. Ifiakiam pay ngarud kan chakami nan songfiatmu's na: Ay eparufus nan Lintig takú ay munfiayad kami as fiaror kan Emperador ad Roma winnu achi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_15","071_12_15","MRK","12","15","15","Ngem aammon Jesus ay pakamankamancha, ya kanana kan chicha, “Adchi t'uyak chischistingun? Ud-a, umiyali kayu as usa ay silsilyu ta ilaok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_16","071_12_16","MRK","12","16","16","Kuncha pay inyali kan hiya, senarudsudna kan chicha, “Ngachana nan nakin lupa ya nakin ngachan as na?” “Hi Emperador,” ensongfiatcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_17","071_12_17","MRK","12","17","17","Kenalen Jesus kan chicha, “Mu hiyasa ngarud, ichatyu kan Emperador nan kuk-uwan Emperador, ya ichatyu us kan Apo Dios nan kuk-uwan Apo Dios.” As nan nangaliyana's chi, naschaaw nan chiyuycha naifiaor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_18","071_12_18","MRK","12","18","18","Wachacha nan Saduceo ay enmali kan Jesus. Chicha nan bunggoy chi Judio ay mangali un achi mataku nan natuy manipud as nan utúy. Senarudsudcha kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_19","071_12_19","MRK","12","19","19","“Misturu, nauy met nan insurat Moises para kan chitaku ay kanana un, ‘Mu wachay hen-asawa ay maid anakcha ya matuy nan laraki, masapor ay asawaun nan sunúd nan laraki nan naellakas ta mu wachay anakcha at maifilangtu nan onga as potot nan chiyuy natuy ay sunúdna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_20","071_12_20","MRK","12","20","20","Wachacha kanu nan pitu ay hen-anag-i ay lanaraki. Enmasawa nan panguru, at natuy ay maid enpototna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_21","071_12_21","MRK","12","21","21","Enasawan nan utub nan chiyuy naellakas, at natuy us ay maid enpototna. Assid-i us challu as nan maekatlu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_22","071_12_22","MRK","12","22","22","inkiana as nan maekapitu. Natuycha am-in ay maid enpototcha. Kuncha pay natuy am-in, natuy us nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_23","071_12_23","MRK","12","23","23","As nan urkiw ay matakuwan manipud as nan utúy, ngachana ngay nan nakin asawa as nan chiyuy fiafiai, tay enasawan met nan pitu hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_24","071_12_24","MRK","12","24","24","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Kenomsaw kayu tit-iwa! Achiyu maawatan nan maepangkep as nan Kalen Apo Dios, ya achiyu us maawatan nan pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_25","071_12_25","MRK","12","25","25","Tay as nan matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy at maid mun-eennasawa, ngem kuncha at am-in maepachong as nan angheles ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_26","071_12_26","MRK","12","26","26","Mu maepangkep as nan matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy, ay chaanyu finasfiasa nan enpaisurat Apo Dios kan Moises maepangkep as nan cha munkiarkiarud ay kaiw? Hiyachi nan naisuratan nan kenalen Apo Dios un, ‘Ha-un nan Dios Abraham, nan Dios Isaac ya nan Dios Jacob.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_27","071_12_27","MRK","12","27","27","Nan laychuna ay kanan at hiya nan Dios nan natataku, fiakun nan nunkatuy. Nunsidlay kenomsawanyu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_28","071_12_28","MRK","12","28","28","Chinngor nan usa as nan mun-isursuru as Lintig nan sososek cha Jesus ya nan chiyuycha Saduceo. Ammuna ay ustu nan ensongfiat Jesus kan chicha, isunga senarudsudna kan hiya, “Apo, ngachana man nan kaamuchan ay filin?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_29","071_12_29","MRK","12","29","29","Tinumfor hi Jesus, “Nan kaamuchan ay filin Apo Dios at hiyana: ‘Chungrunyu, chakayu ay kianak Israel! Us-usa nan Apo takú ay hi Apo Dios. Maid tukún. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_30","071_12_30","MRK","12","30","30","Masapor laylaychum nan Apo ay Diosmu as nan am-in ay pusom, as nan am-in ay lenawam, as nan am-in ay numnummu ya as nan am-in ay fikasmu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_31","071_12_31","MRK","12","31","31","Nan maekadwa ay kaamuchan at hiyana: ‘Masapor laylaychum nan pachongmu ay taku ay kaman as nan atum ay manglaylayad as achormu.’Maid kasin tukún as am-amud ay filin mu nan nauycha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_32","071_12_32","MRK","12","32","32","Angkiay ya kenalen nan mun-isursuru as Lintig, “Ustu, Misturu. Tit-iwa nan kenalem ay us-usa nan Apo Dios. Maid tukún mu achi hiya yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_33","071_12_33","MRK","12","33","33","Tit-iwa met ay masapor laychun nan taku hi Apo Dios as nan am-in ay pusuna, as nan am-in ay numnumna ya as nan am-in ay fikasna. Masapor laylaychuna us nan pachongna ay taku kaman as nan atuna ay manglaylayad as nan achorna. Tit-iwa ay am-amud chaná as atun mu nan mangichatchatonan as animar ya tapina ay chaton kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_34","071_12_34","MRK","12","34","34","As nan nanngoran Jesus ay nainsilifian nan songfiat nan mun-isursuru as Lintig, kenalina kan hiya, “Kiayudka maetapi henan muntorayan Apo Dios.” Kun pay narpas na, maid poros makaiturud ay nunsarsarudsud kasin kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_35","071_12_35","MRK","12","35","35","Kun pay cha mun-isuru hi Jesus aschi's Templo, senarudsudna, “Adchi pay ngarud t'uy kanan nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig un hi Cristo at kianak David? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_36","071_12_36","MRK","12","36","36","Hiyana nan enpaifiaag nan Espiritu Santo kan David mismu un, ‘Kenalen nan Apo as nan ok Apo un, “Tomokorka as apét kannawanku inkiana amisok nan chiyuycha kafusormu.” ’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_37","071_12_37","MRK","12","37","37","“Mu hiyasa ngarud ay ‘Apo’ nan pangaw-awag David ay mismu kan Cristo, anuyna ngay atun ay hi Cristo at kianak David?” Ongor chi lagsak nan ongoongor ay tataku ay nanngor as nan kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_38","071_12_38","MRK","12","38","38","As nan cha mun-isuruwan Jesus, kenalina, “Il-ilaunyu nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ay manglaylayad ay munliklikud ay nakafiachu as somakiayad ta mafigfigcha, ya manglaylayad ay marisrispitu as nan chiyuycha mun-el-elakwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_39","071_12_39","MRK","12","39","39","Laylaychuncha nan chiyuycha kaammayan ay tokoran as nan chiyuycha senagoga ya nan tokoran nan chiyuycha mafigfigfig as tomoktokorancha as nan uycha makifiastaan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_40","071_12_40","MRK","12","40","40","Isikapancha ay mangkuwa as nan ab-afong nan eellakas. Angkiay paanchuanchuwuncha nan kararagcha ta ilaun nan tataku ay ammaycha. Naliglikiattu nan chusacha!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_41","071_12_41","MRK","12","41","41","As nan nangatokoran Jesus ay nanasakiang as nan mangit-ittuwan as siping aschi's Templo, inilana nan tataku ay cha mangipuuy as sipingcha. Inmipuuy nan ongor ay nunkafiaknang as chamuna ay siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_42","071_12_42","MRK","12","42","42","Angkiay enmali nan usa ay pugli ay ellakas ay nangipuuy as kun chuwa ay pesos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_43","071_12_43","MRK","12","43","43","Enayakian Jesus nan disipulusna, at kenalina kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Hi tona ay pugli ay ellakas nan nangittu as kachamunaan kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK12_44","071_12_44","MRK","12","44","44","Tay nan nunkafiaknang at kuncha yangkiay inchat nan subra as nan kenafiaknangcha. Ngem hi tona ay ellakas uray pugli at inittuna challu nan am-in ay wacha kan hiya ay kurpuwan chi pagfiyagna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_1","071_13_1","MRK","13","1","1","Kun pay cha pumitiw hi Jesus as nan Templo, kenalen nan usa ay disipuluna kan hiya, “Misturu, ilaum kay! Anad-acha-an as solet nan chiyuycha fiatu ay enosarcha, ya anuy paat anam-ammay nan chiyuycha nakiaub as fiatu as nan kawad-an nan Templo!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_2","071_13_2","MRK","13","2","2","“O!” ensongfiat Jesus kan hiya. “Iilaum nan nauycha anad-acha ay nakiaub. Maidtu mayagyag as uray usa ay fiatu as nan naesasad-ana, tay kuncha am-in maikur-ub.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_3","071_13_3","MRK","13","3","3","As nan nangatokoran Jesus henan chuntug ay Olivo ay chuchumangun nan Templo, enmali cha Pedro, Santiago, Juan ya hi Andres kan hiya ay chidchicha yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_4","071_13_4","MRK","13","4","4","Senarudsudcha, “Ifiakiam pay kan chakami mu kaatnantu nan ommatan chatona, ya ngachanantu nan sinyar ay mangematonan as nan ommatan chatona am-in?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_5","071_13_5","MRK","13","5","5","Kenalen Jesus kan chicha, “Il-ilaunyu ta maid mangar-allilaw kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_6","071_13_6","MRK","13","6","6","Ongortu nan tataku ay omali ay mangosar as nan ngachanku ay mangarkali un, ‘Ha-un hi Cristo!’ ya ongortu nan allilawuncha ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_7","071_13_7","MRK","13","7","7","As nan manngoranyu as kanikong chi kukufiat ya chamag maepangkep as kufiat henan achawwi ay luglukiar, achi kayu machanakian. Masapor challu ommat chaná, ngem fiakun pay hiyasa nan munpatingkiaan nan lufong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_8","071_13_8","MRK","13","8","8","Munkikinnufiattu nan chiyuycha nasyon, ya kaman us nan chiyuycha muntorayan. Wachachantuy kichu henan tukutukún ay lukiar. Wachachantu us chi fitel. Ngem chatona nan laplapon chi likiat ay kaman as nan munpasikaran chi omanak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_9","071_13_9","MRK","13","9","9","“Il-ilaunyu, tay wachachantu nan mangicharum kan chakayu as nan chiyuycha lupon. Masaplesaplet kayuntu as nan chiyuycha senagogacha. Tomakchug kayuntu as nan sangwanan nan gogobernador ya ar-ari kiapú kan ha-un. Hiyasa nan chansayu ay mangepaneknektu kan chicha as nan maepangkep as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_10","071_13_10","MRK","13","10","10","Nan Ammay ay Chamag at masapor maekasaba on-ona henan am-in ay nasyon sakbay munpatingkia nan lufong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_11","071_13_11","MRK","13","11","11","Kun chakayu pay tiliwun ya icharum, achi kayu machanakian mu ngachanantu nan kananyu, ngem ifiakiayu mu ngachana nan maepakaammu kan chakayu as nan hana ay uras. Tay fiakun chakayu nan munkali, ngem kun at nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_12","071_13_12","MRK","13","12","12","“As nan hiyasa ay timpu, wacha nan mangepapatuytu as mismu ay sunúdna ay laraki. Assesantu us nan atun nan ama as nan pototna. Nan an-ak us at kontraunchantu nan chanakchakorcha ya epapatuycha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_13","071_13_13","MRK","13","13","13","Inglun chakayuntu as nan am-in ay tataku kiapú as pammatiyu kan ha-un. Ngem nan taku ay mangan-anos ay omafurot kan ha-un inkiana as nan anongos at maesarakantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_14","071_13_14","MRK","13","14","14","Inturuy Jesus, “Ilaunyuntu nan ‘Kauugyat ay Chumachael’ ay tenmatakchug as nan achina kalibfengan ay tomakchukian. (Nan mamasa as na at masapor maawatana nan laychun tona ay kanan.) As nan hiyachi, nan umiili ad Judea at masapor lomayawcha ay umuy henan chiyuycha chuntug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_15","071_13_15","MRK","13","15","15","Nan taku ay wacha as tabfongan nan afongna at achi masapor chumayyu ay sungkop ay mangara as kinakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_16","071_13_16","MRK","13","16","16","Nan senmepot at achi masapor somaor ay mangara as kakiayna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_17","071_13_17","MRK","13","17","17","Kasusug-angtu kayman nan chiyuycha masisikug ya nan cha munpasusu as nan hanacha ay urkiw! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_18","071_13_18","MRK","13","18","18","Ekararagyu kan Apo Dios ta fiakun koma as nan chinamuy nan ommatana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_19","071_13_19","MRK","13","19","19","Tay as nan hanacha ay urkiw, omalintu nan nunsidla ay likiat ay maid maepachongana nunlapu as nan namayangan Apo Dios henan lufong inkiana ad wani, ya achintu kasin om-ommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_20","071_13_20","MRK","13","20","20","Mu achi henkemachun Apo Dios nan chiyuycha urkiw ay munlikiatan, maidtu taku ay kutug ay matataku. Ngem kiapú as nan pinilina ay tatakuna, henkemachuna nan chiyuycha urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_21","071_13_21","MRK","13","21","21","“As nan hiyachi ay timpu, mu wachay mangarkali kan chakayu un, ‘Ilaunyu! Nauy nan Cristo!’ winnu ‘Ilaunyu! Chiyuy hiya!’ at achiyu ab-afurotun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_22","071_13_22","MRK","13","22","22","Tay munpailachantu nan chiyuycha achi tit-iwa ay Cristo ya achi tit-iwa ay pomapadtu. Omepappailachantu as ongor ay nakaskaschaaw ay sinyar ya milagro ta mu mafialin at allilawuncha nan tataku ay pinilen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_23","071_13_23","MRK","13","23","23","Ngem il-ilaunyu, tay infiafiakiak met at chaná am-in kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_24","071_13_24","MRK","13","24","24","“As nan hanacha ay urkiw as nan karpasan nan timpon chi likiat, ngomongottu nan urkiw, ya achintu somorag nan furan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_25","071_13_25","MRK","13","25","25","Nan chiyuycha taraw at mag-aschantu ay murpu ad chaya, ya achintu manongnong chi aatun nan am-in ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_26","071_13_26","MRK","13","26","26","Angkiay ilaunchantu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay wachay ongor ay pannakafialina ya kaichayawana ay cha omali ay maetatapi as nan chiyuycha lifuu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_27","071_13_27","MRK","13","27","27","Angkiay ya ifiaornantu nan anghelesay uy mangamong as nan tataku ay pinilen Apo Dios henan uray ay chaud ay lukiar ay kawad-ancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_28","071_13_28","MRK","13","28","28","Kenalen pay Jesus, “Suruwunyu koma nan maepadpachongan maepangkep as nan kaiw ay igos. As nan somalipingan nan kaiw ay igos ya maforongan, ammuyu at ay kiayud chakun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_29","071_13_29","MRK","13","29","29","Hiyasa us ay as nan mangil-anyu ay cha om-ommat chaná at ammuyuntu ay kiayud at nan omaliyana ay kaman wacha hiya as nan pantiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_30","071_13_30","MRK","13","30","30","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Wachacha pay nan tapen nan tataku ad wani ay timpu ay matataku pay as nan ommatantu chatona am-in ay infiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_31","071_13_31","MRK","13","31","31","Mamaidtu nan chaya ya luta, ngem achintu poros mamaid nan kalek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_32","071_13_32","MRK","13","32","32","“Maid mangammu as nan urkiw winnu uras ay ommatantu chatona ay infiakiak. Uray nan angheles ad chaya winnu nan Anak Apo Dios at achicha ammu, ngem kun yangkiay nan Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_33","071_13_33","MRK","13","33","33","Il-ilaunyu ya munsasakiana kayu, tay achiyu ammu nan timpu ay ommatana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_34","071_13_34","MRK","13","34","34","Maepachong na as nan taku ay cha munsakiana ay munfiaat as nan achaachawwi. Sakbay mak-ak, ipiyarna nan afongna as nan chiyuycha fiabfiaaruna, ya ifiakiana nan chunuwun nan tunggal usa kan chicha. Ifilina us as nan munfianfiantay as nan sungkopan ay munfiantay hiya ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_35","071_13_35","MRK","13","35","35","Isunga munsasakiana kayu, tay achiyu ammu nan omaliyan nan nun-afong. Achiyu ammu mu uy at as nan maschum, tongan chi lafi, makapis winnu mangaurkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_36","071_13_36","MRK","13","36","36","Munsasakiana kayu, tay anaka ya loktat ay omali hiya, ya uchanana chakayu ay nanassuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK13_37","071_13_37","MRK","13","37","37","Nan nauy ay infiakiak kan chakayu at hiya us nan ifiakiak as nan am-in ay tataku: Munsasakiana kayu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_1","071_14_1","MRK","14","1","1","Chuwa pay ay urkiw at umchan nan Fiastan chi Munlausan ya Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana. Nan anap-apon chi papachi ya nan mun-isursuru as Lintig at chacha an-anapun nan atuncha ay mangtiliw ya mangepapatuy kan Jesus ay achi maam-ammuwan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_2","071_14_2","MRK","14","2","2","Kenalicha, “Aw, achi takú iyaspor as nan fiasta, tay anaka ya munkukuru nan ongoongor ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_3","071_14_3","MRK","14","3","3","As nan kawad-an cha Jesus ad Betania, uycha nakekan as afong Simon ay nakonet ay enpaammay Jesus. As nan chacha manganan, naesnop nan usa ay fiafiai. Entatakina nan mangit-ittuwan ay naamma as fiatu ay nan ngachana at alabastro ay nanapnu as munfiangu ay nanginngina-an ay makali un nardu. Pintuna nan fiakiang nan mangit-ittuwan, ya inkuyagna nan fiangfiangru as nan uron Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_4","071_14_4","MRK","14","4","4","As nan hiyachi, wachacha hid-i nan tapen nan tataku ay finmungat, ya chacha kanan ay matatakiatfor, “Ayyiwka sa paat! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_5","071_14_5","MRK","14","5","5","Mu koma naelaku na ay fiangfiangru at nasorok as turon kiasot ay dinario nan fiarorna. Angkiay maichat nan lakuna as nan chiyuycha pugli.” Angkiay ya en-ensotcha as solet nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_6","071_14_6","MRK","14","6","6","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Pay-anyu! Adchi t'uyyu lilifokun hiya? Ammay met nan enatna kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_7","071_14_7","MRK","14","7","7","Tay kanayon ay wachacha kan chakayu nan chiyuycha pugli, ya mu laychunyu, mafialinyu ay fiadngan chicha as nan kumpurmi ay uras. Ngem mu ha-un, achiyaktu kanayon ay wacha kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_8","071_14_8","MRK","14","8","8","Enat nan fiafiai nan kafiaelana ay atun kan ha-un. Enon-onana ay nangefokfok as nan fiangfiangru as nan achorku ta esakianana nan pannakailufokku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_9","071_14_9","MRK","14","9","9","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Uray ay chaud henan intiru ay luta nan maekasabaan nan Ammay ay Chamag at maifiabfiaagtu nan enatna as mangnumnumnuman kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_10","071_14_10","MRK","14","10","10","Angkiay ya hi Judas Iscariote ay usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulus at inmuy as nan anap-apon chi papachi ta esepsepna hi Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_11","071_14_11","MRK","14","11","11","Naragsakancha as nan nanngorancha as nan kenalina, ya enkaricha ay ichatcha nan siping kan hiya. Isunga nun-anap hi Judas as ustu ay chansa ay mangesepsepana kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_12","071_14_12","MRK","14","12","12","As nan omona ay urkiw ay Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana at hiyasa us nan urkiw ay mangichatonan nan chiyuycha Judio as nan chiyuycha urfun ay karnero para as nan Fiastan chi Munlausan. Senarudsud nan disipulus kan Jesus, “Ay chaud nan laychum ay mangesakianaanmi as nan manganan takú as nan Fiastan chi Munlausan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_13","071_14_13","MRK","14","13","13","Angkiay ya kenalen Jesus as nan chuwa ay disipulusna, “Uy kayu henan siyudad,at wachantu nan manib-at kan chakayu ay usa ay laraki ay manasakfiat as fusi ay natorwan as chanum. Unuchunyu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_14","071_14_14","MRK","14","14","14","Uray ngachana ay afong nan sungkopana, kananyu as nan nun-afong, ‘Infiakian nan Misturu un ay chaud nan kuwartu ay mangiyufonganantu as nan disipulusna as nan Fiastan chi Munlausan?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_15","071_14_15","MRK","14","15","15","Epailanantu kan chakayu nan nunngangatu ay kuwartu ay ad-acha ay kawad-an nan am-in ay kasaporan takú. Hid-i nan munsakianaanyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_16","071_14_16","MRK","14","16","16","Inmuy nan chiyuycha chuwa ay disipulus henan siyudad, ya ininchanancha nan am-in ay kaman as nan infiakian Jesus kan chicha. As nan hiyachi, ensakianacha nan manganan as nan Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_17","071_14_17","MRK","14","17","17","Kun pay naschum, inumchan hi Jesus ya nan hinpuru ya chuwa ay disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_18","071_14_18","MRK","14","18","18","As nan chacha manganan, kenalina, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay wacha nan usa kan chakayu ay mangesepseptu kan ha-un ay hiya nan nakiuufong kan ha-un ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_19","071_14_19","MRK","14","19","19","Enlapon nan disipulusna ay nginmuyus, ya nunsesennarunucha ay nunsarudsud kan Jesus, “Ay ha-un ta?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_20","071_14_20","MRK","14","20","20","“Usa kan chakayu ay hinpuru ya chuwa ay cha makisiwsiw kan ha-un as tenapay as nan mallokong,” ensongfiat Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_21","071_14_21","MRK","14","21","21","“Tay matuytu challu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay kaman as nan kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan hiya, ngem kasusug-ang kayman nan hana taku ay mangesepsep as nan Naepadtu ay Anak chi Taku! Un-unuyna at mu kun chaan naiyan-anak hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_22","071_14_22","MRK","14","22","22","As nan chacha manganan, enaran Jesus nan tenapay, ya nunyaman kan Apo Dios. Pinutput-ingna, angkiay inchatna kan chicha, ya kanana, “Araunyu na. Hiyana nan achorku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_23","071_14_23","MRK","14","23","23","Angkiay ya enarana nan tasa ay natotorwan as maikop. Kun pay narpas ay nunyaman kan Apo Dios, inchatna kan chicha, at inmikopcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_24","071_14_24","MRK","14","24","24","Kenalina kan chicha, “Hiyana nan charak ay mangepasiguradu as nan fiarú ay nakiturakian Apo Dios as nan tataku. Omayastu as nan matuyak para as nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_25","071_14_25","MRK","14","25","25","Ifiakiak kan chakayu nan kenatit-iwa. Achiyaktu umig-ikop as nan unus chi ubas inkiana umchan nan hana urkiw ay umikopak as nan fiarú ay unus chi ubas henan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_26","071_14_26","MRK","14","26","26","As nan narpasancha ay nunkanta as pangchaychayaw kan Apo Dios, pinmitiwcha ay inmuy henan chuntug ay Olivo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_27","071_14_27","MRK","14","27","27","As nan chacha umuyan, kenalen Jesus as nan disipulusna, “Lomayaw kayuntu am-in, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Patayoktu nan mangay-aywan as nan karnero, at masisiyanchantu nan chiyuycha karnero.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_28","071_14_28","MRK","14","28","28","Ngem as nan matakuwak kasin manipud as nan utúy, omon-onaaktu ay umuy ad Galilea mu chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_29","071_14_29","MRK","14","29","29","Infiakian Pedro kan Jesus, “Uray mu lomayaw nan am-in ay kakadwak, achiyak challu lomaylayaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_30","071_14_30","MRK","14","30","30","Kenalen Jesus kan hiya, “Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Ad wani ay lafi, sakbay munkokakok nan ka-or as nan kapidwa at mamitluwaktu esaot kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_31","071_14_31","MRK","14","31","31","Ngem enpapelet Pedro, “Aw! Uray mu maetapiyak kan he-a ay matuy, achek challu poros esassaot he-a!” Assesa us nan kenalen nan am-in ay kakadwana ay disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_32","071_14_32","MRK","14","32","32","Inmuy cha Jesus henan lukiar ay makali un Getsemani, ya kanan Jesus as nan disipulusna, “Etokoryu hena ta uyak munkararag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_33","071_14_33","MRK","14","33","33","Entakina hi Pedro, hi Santiago ya hi Juan. As nan hiyachi, enlapuna ay nginmuyus ya nalilifok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_34","071_14_34","MRK","14","34","34","Kenalina kan chicha, “Kamanku ekatuy nan nunsidla ay ngunguyusku. Mayasna kayu ya munpuyat kayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_35","071_14_35","MRK","14","35","35","Angkiay ya inmuy as nan ad-achawwi as akét. Nunlukfub ya enkararagna ay mu mafialin koma at achi maturuy nan ommat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_36","071_14_36","MRK","14","36","36","Enkararagna, “Ama, nan am-in at kafiaelam. Kaanum koma kan ha-un nan nauy omali ay likiatku. Uray mu assena, fiakun challu nan laychok nan maekaman, ngem nan laychum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_37","071_14_37","MRK","14","37","37","As nan nunfiangchana as nan kawad-an nan disipulusna, ininchanana chicha ay nanassuy. Kenalina kan Pedro, “Simon, ay nanassuyka at? Ay kunmu achi kafiaelan ay munpuyat as uray us-usa ay uras? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_38","071_14_38","MRK","14","38","38","Munpuyat ya munkararag kayu ta achi kayu maamis as nan sulisug. Nakasakiana kayman nan numnumyu, ngem nakapuy nan achoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_39","071_14_39","MRK","14","39","39","Kasin tenmaak hi Jesus, ya enkararagna nan pachong nan kenarkalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_40","071_14_40","MRK","14","40","40","Kun pay nunfiangad as nan maekapidwa as nan kawad-an nan disipulusna, ininchanana chicha ay nanassuy kasin, tay makaskassuycha as solet. Achicha ammu nan esongfiatcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_41","071_14_41","MRK","14","41","41","Inmuy kasin ay nunkararag. Kun pay nunfiangad as nan maekapitlu, kenalina kan chicha, “Ay kukutug kayu ay cha mammamassuy ya cha mun-ib-iblay? Ustu sa! Inumchan at nan uras ay maesepsepan nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan fumafiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_42","071_14_42","MRK","14","42","42","Ayu, fumangun kayu ta uy takú maisib-at. Ilaunyu, nauy at nan mangesepsep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_43","071_14_43","MRK","14","43","43","Kun pay kukutug ay cha munkarkali hi Jesus, enmali hi Judas ay usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulus. Intutun-udna nan ongor ay tataku ay kachorchorosan ya kapakpak-oran. Chicha nan infiaor nan anap-apon chi papachi, mun-isursuru as Lintig ya nan anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_44","071_14_44","MRK","14","44","44","Nan sinyar ay inturag Judas as nan intutun-udna at assena: “Nan taku ay fisituwok at hiya nan chayu an-anapun. Tiliwunyu hiya, ya etaakyu ay mangukuwarcha ay ustu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_45","071_14_45","MRK","14","45","45","As nan inumchanan Judas, nunchakpos hiya kan Jesus, ya kanana, “Misturu!” ya finisituna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_46","071_14_46","MRK","14","46","46","Angkiay ya tiniliwcha hi Jesus, ya enpapakudcha ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_47","071_14_47","MRK","14","47","47","Ngem as nan nangil-an nan usa ay disipulu ay nangatakchug hid-i, enoknosna nan chorosna. Finakagna nan fiabfiaarun nan kangatuwan ay pachi, at nakingasan nan ingana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_48","071_14_48","MRK","14","48","48","Angkiay ya kenalen Jesus kan chicha, “Ay kunak kumukuru? Adchi t'uy kayu enmali ay nangachoros ya nangapak-or ay mangtiliw kan ha-un? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_49","071_14_49","MRK","14","49","49","Inurkiw met ay wachaak kan chakayu aschi's Templo ay cha mun-is-isuru, ya chaanak met tiniltiliw kan chakayu. Ngem masapor atunyu na ta matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_50","071_14_50","MRK","14","50","50","Angkiay ya lenmayawcha am-in, ya tenaynancha hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_51","071_14_51","MRK","14","51","51","Wacha nan usa ay fumarfiaru ay nangepopotepot yangkiay as urus as achorna ay cha umun-unud kan Jesus. Penachas nan tataku ay mangtiliw kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_52","071_14_52","MRK","14","52","52","ngem lenmayaw ay lablabfusan ay nanaynan as nan urusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_53","071_14_53","MRK","14","53","53","Angkiay ya inyuycha hi Jesus as nan afong nan kangatuwan ay pachi. Hid-i nan naaamongan nan am-in ay anap-apon chi papachi, anam-amá ya nan mun-isursuru as Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_54","071_14_54","MRK","14","54","54","Inmun-unud hi Pedro ay tenmataak inkiana as nan fiattaw nan afong nan kangatuwan ay pachi. Angkiay ya naketokor hid-i as nan chiyuycha kuwarcha ay makeanichu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_55","071_14_55","MRK","14","55","55","Nan anap-apon chi papachi ya nan am-in ay membron nan Sanhedrin at nun-anaanapcha as pammaneknek as mangepafiasorancha kan Jesus ta wachay kiapúna as mangepapatuyancha kan hiya, ngem maid naanapancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_56","071_14_56","MRK","14","56","56","Nan ongor at nuntistigucha as achi tit-iwa ay maekontra kan Jesus, ngem achi mapapchong nan pammaneknekcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_57","071_14_57","MRK","14","57","57","Wachacha us nan tapen nan tataku ay tenmakchug ay nuntistigu as achi tit-iwa. Kenalicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_58","071_14_58","MRK","14","58","58","“Chinngormi hiya ay kenalina, ‘Chachaeloktu nan nauy Templo ay enammaan chi tataku, ya as nan unig chi turu ay urkiw kumaufiaktu as tukún ay fiakun taku nan mangamma.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_59","071_14_59","MRK","14","59","59","Uray challu chatona at chaan napapchong nan intistigucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_60","071_14_60","MRK","14","60","60","Angkiay ya tenmakchug nan kangatuwan ay pachi as nan sangwanan nan am-in, ya senarudsudna kan Jesus, “Ay maid esongfiatmu as nan cha epabpafiasor chatona ay tataku kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_61","071_14_61","MRK","14","61","61","Ngem kun kinkinak hiya ya chaan tinumtumfor. Senarudsud kasin nan kangatuwan ay pachi kan hiya, “Ay he-a nan Cristo ay Anak nan Machaychayaw ay Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_62","071_14_62","MRK","14","62","62","“O ha-un,” ensongfiat Jesus. “Ilaunyuntu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay tomokor as apét kannawan Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in. Ilaunyuntu us ay omali hiya ay murpu ad chaya ay maetatapi as nan lifuu,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_63","071_14_63","MRK","14","63","63","Kun pay chinngor nan kangatuwan ay pachi chi, lenaksetna nan fiachuna kiapú as fungatna, ya kanana, “Ay masapor takú pay chi muntistigu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_64","071_14_64","MRK","14","64","64","Chinngoryu at met ay enpachongna nan achorna kan Apo Dios. Ngachana nan munnunumnumyu?” Am-incha at enkeddengcha ay libfengna ay mapatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_65","071_14_65","MRK","14","65","65","Angkiay ya enlapon nan tapen nan tataku ay manubtubfia kan hiya. Enokopancha nan matana, ya sinudpasudpakcha hiya, at kenalicha kan hiya, “Ud-a pay! Pugtuwam mu ngachana nan nanudpak kan he-a.” Haat araun nan chiyuycha kuwarcha hiya ya tenamtampakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_66","071_14_66","MRK","14","66","66","Kun pay hi Pedro, kukutug as nan fiattaw. Nar-os nan usa as nan chiyuycha fiabfiafiai ay fiabfiaarun nan kangatuwan ay pachi as nan kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_67","071_14_67","MRK","14","67","67","Kuna pay inila hi Pedro ay cha makean-anichu, entoongana hiya, at kenalina, “He-a us at nakekadkadwaka met kan Jesus ay i-Nazaret.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_68","071_14_68","MRK","14","68","68","Ngem ensaot Pedro, “Achek poros ammu nan cham kankanan, ya achek us maawatan!” Inmuy hiya as nan sugpan nan fiattaw. Hiya at chi ya nunkokakok nan ka-or. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_69","071_14_69","MRK","14","69","69","Nan tukún ay mafiabfiaor ay fiafiai at enmatonana hi Pedro, at kenalina as nan chiyuycha nangatakchug, “Hi tona met ay laraki at usa us kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_70","071_14_70","MRK","14","70","70","Ngem kasina ensaot. Kun pay naaw-awni as akét, nan chiyuycha nangatakchug hid-i at kenalicha kan Pedro, “O kayong, usaka kan chicha, tay i-Galileaka met.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_71","071_14_71","MRK","14","71","71","Ngem ensapatan Pedro as nan achorna, “Chusaunak ud-ay kan Apo Dios mu achi tit-iwa nan chak ifiagfiakia! Achek poros ammu nan taku ay chayu kankanan!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK14_72","071_14_72","MRK","14","72","72","Hiya at chi ya nunkokakok nan ka-or as nan maekapidwa, ya nanumnum Pedro nan infiakian Jesus kan hiya, “Sakbay ay munkokakok nan ka-or as nan maekapidwa at mamitluwaktu esaot kan he-a.” Kun pay nanumnum Pedro, chaana naetporan chi saket chi numnumna, ya nunsidlay akorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_1","071_15_1","MRK","15","1","1","As nan wi-ewi-et, nuntuturagcha nan anap-apon chi papachi, anam-amá, mun-isursuru as Lintig ya am-in ay membron nan Sanhedrin mu anan atuncha kan Jesus. Kun pay narpas chi, finarudcha hiya, ya enek-akcha ay nangipurang kan Gobernador Pilato. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_2","071_15_2","MRK","15","2","2","Senarudsud Pilato kan hiya, “Ay he-a nan aren chi Judio?” “He-a nan nangali ay ha-un,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_3","071_15_3","MRK","15","3","3","Ongor chi enpafiasor nan anap-apon chi papachi kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_4","071_15_4","MRK","15","4","4","Angkiay kasin senarudsud Pilato kan hiya, “Chungrum at ongor chi chacha epabpafiasor kan he-a. Ay kun maid esongfiatmu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_5","071_15_5","MRK","15","5","5","Ngem chaan challu tinumtumfor hi Jesus, isunga naschaaw hi Pilato. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_6","071_15_6","MRK","15","6","6","Kun kay Fiastan chi Munlausan at ukialen Pilato ay umilufus as usa ay fiarud ay chawatun nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_7","071_15_7","MRK","15","7","7","As nan hana ay timpu, wacha nan usa as nan chiyuycha fiarud ay nan ngachana at Barrabas. Hiya ya nan chiyuycha kakadwana at penmatuycha as nan nangkukuruwancha as nan goberno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_8","071_15_8","MRK","15","8","8","Kun pay naamong nan tataku as nan sangwanan Pilato, chinawatcha kan hiya ay atuna koma nan ukialina kun kay fiasta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_9","071_15_9","MRK","15","9","9","Senarudsud Pilato kan chicha, “Ay laychunyu ay ilufusku nan aren chi Judio?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_10","071_15_10","MRK","15","10","10","Infiakiana chi, tay naammuwana ay inpurang nan anap-apon chi papachi hi Jesus kan hiya kiapú as aposcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_11","071_15_11","MRK","15","11","11","Ngem nan anap-apon chi papachi at chinorchorcha nan tataku ay munkuru ta nan chawatuncha ay ilufusna para kan chicha at hi Barrabas fiakun hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_12","071_15_12","MRK","15","12","12","Kenalen kasin Pilato as nan tataku, “Mu hiyasa, anan atok ngay ngarud as nan laraki ay kananyu un aren chi Judio?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_13","071_15_13","MRK","15","13","13","Infukiawcha, “Epaelansam as nan koros!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_14","071_15_14","MRK","15","14","14","“Adchi ngay? Ngachana man nan fiasorna?” senarudsud Pilato kan chicha. Ngem kenaskasincha infukiaw, “Epaelansam as nan koros!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_15","071_15_15","MRK","15","15","15","Kiapú ta laychun Pilato ay paragsakuna nan tataku, inlufusna hi Barrabas para kan chicha. Angkiay enpasaplesapletna hi Jesus as nan sosorchachu, ya inpurangna hiya ta maelansa as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_16","071_15_16","MRK","15","16","16","Iniskop nan sosorchachu hi Jesus as nan fiattaw nan palasyon nan gobernador, ya enamongcha nan am-in ay kakadwacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_17","071_15_17","MRK","15","17","17","Finachuwancha hi Jesus as kakiay ay munchachara ay maepachong as nan fiachon chi ari. Penolekawcha nan komawet ay sufet ya insukrubcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_18","071_15_18","MRK","15","18","18","Angkiay ya enlapucha ay aginpapakomosta kan hiya, “Matakutakuka ay Aren chi Judio!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_19","071_15_19","MRK","15","19","19","Enpak-opak-orcha nan nunu as nan uruna, ya tinubfiatubfiaancha hiya. Nunpalpalintumangcha ay aginchachayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_20","071_15_20","MRK","15","20","20","Kuncha pay lenpas ay nangotyootyok kan hiya, kenaancha nan munchachara ay kakiay, ya enpafiachucha kasin nan sikud ay infiafiachuna. Hacha at ek-ak ay uy mangelansa kan hiya as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_21","071_15_21","MRK","15","21","21","As nan chacha manad-aranan, wacha nan nurpu henan sikib ay cha omali henan siyudad ay nan ngachana at Simon ay i-Cirene ay aman cha Alejandro kan Rufo. Kuncha pay sinib-at hiya, penelet nan sosorchachu hiya ay manakfiat as nan koros Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_22","071_15_22","MRK","15","22","22","Angkiay ya inyuycha hi Jesus henan lukiar ay makali un Golgota ay nan laychuna ay kanan at “Lukiar nan Tong-or chi Uru”. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_23","071_15_23","MRK","15","23","23","Hid-i, penachascha ay paikopun hi Jesus as fiayas ay nakaslangan as akias ay makali un mirra ay mangepakyat kanu as putug, ngem enachina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_24","071_15_24","MRK","15","24","24","Enlansan nan sosorchachu hiya as nan koros. Angkiay finingfingaycha nan chiyuycha fiachuna babaen as nan nunfifinnonotancha ta ilauncha mu ngachana nan araun nan tunggal usa kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_25","071_15_25","MRK","15","25","25","Alas nuebe as nan wiet nan nangelansaancha kan Jesus as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_26","071_15_26","MRK","15","26","26","Nan tabra ay naisusuratan nan naepafiasor kan hiya at assena nan kafiasaana: “Nan Aren chi Judio.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_27","071_15_27","MRK","15","27","27","Enlansacha us nan chuwa ay homohold-ap, usa as apét kannawan Jesus, ya nan usa at as apét kannikidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_28","071_15_28","MRK","15","28","28","Hiyana nan natongparan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Naetapi hiya as nan chiyuycha lomalabsing as lintig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_29","071_15_29","MRK","15","29","29","Nan chiyuycha cha marmar-os at en-ensotcha hiya ya nunwugwugwugcha, ya chacha kankanan, “Kakun ayu ad wani! He-a ay nangali un kafiaelam ay manachael as nan Templo ya kiaufum as nan unig chi turu ay urkiw ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_30","071_15_30","MRK","15","30","30","at ud-a, esarakam nan achormu, ya komsopka as nan koros!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_31","071_15_31","MRK","15","31","31","Uray nan anap-apon chi papachi ya nan mun-isursuru as Lintig at enot-otyokcha hi Jesus as nan chacha mangarkaliyan as nan tunggal usa, “Ensarakana nan tapina ay tataku, ngem achina met poros maesarakan nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_32","071_15_32","MRK","15","32","32","Kakun ud-a komsop ad wani nan nauy Cristo ay aren nan chiyuycha kianak Israel as nan korosna ta ilaun takú, at afurotun takú hiya.” Nan chiyuycha naetapi kan Jesus ay naelansa as nan koroscha at ininsurtucha us hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_33","071_15_33","MRK","15","33","33","As nan nunkiawa, ngenmongot nan intiru ay luta inkiana alas tres as nan makiayud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_34","071_15_34","MRK","15","34","34","As nan alas tres, inpigsan Jesus ay nangifukiaw, “Eli, Eli, lama sabaktani?” Nan laychuna ay kanan at “Diosku, Diosku, adchi t'uyak ennganuy?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_35","071_15_35","MRK","15","35","35","As nan nanngoran nan tapen nan tataku ay nangatakchug hid-i, kenalicha, “Chungrunyu sa! Chana ayakian hi Elias.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_36","071_15_36","MRK","15","36","36","Tenmagtag nan usa ay nangepasosop as nan espongha as nan senmoka ay fiayas. Kun pay narpas, enpakatna as nan nunu, ya inchawchawna kan Jesus ta sosopuna, ya kanana, “Awni pay ud-a ta ilaun takú mu omali hi Elias ay uy mangeksop kan hiya as nan koros.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_37","071_15_37","MRK","15","37","37","Nunfukiaw hi Jesus as napigsa ya natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_38","071_15_38","MRK","15","38","38","As nan hiyachi, narakset ay nunkudwa nan kurtinan nan Templo nunlapu as lamagna inkiana as kuwabna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_39","071_15_39","MRK","15","39","39","Kun pay inilan nan kapetan chi sosorchachu ay nangatakchug hid-i ay nanasakiang kan Jesus nan enatna ay natuy, kenalina, “Tit-iwa payat ay hi tona ay taku at Anak Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_40","071_15_40","MRK","15","40","40","As nan ad-achawwi as akét, wachacha nan fianafiai ay nangiila as nan cha om-ommat. Nan tapina kan chicha at cha Maria Magdalena, hi Maria ay enan cha Jose kan Santiago ay makali un ong-onga, ya hi Salome. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_41","071_15_41","MRK","15","41","41","Chatona nan nakikkiuy ya namadfiachang kan Jesus as nan kawad-ana pay laing ad Galilea. Ongor us nan tapina ay fianafiai ay inmunud kan Jesus as nan enmaliyana ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_42","071_15_42","MRK","15","42","42","Kun pay cha maschum, chacha munsakiana nan Judio para as nan kafikiatana ay Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_43","071_15_43","MRK","15","43","43","Hi Jose ay i-Arimatea at naturud ay inmuy kan Pilato, at chinmawat as pammarufus ay arauna nan achor Jesus. Hi Jose ay anna at usa ay machayaw ay ap-apon chi Judio ay manman-ud as nan omaliyan nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_44","071_15_44","MRK","15","44","44","Naschaaw hi Pilato as nan nanngorana ay natuy at hi Jesus. Isunga enayakiana nan kapetan nan sosorchachu ya senarudsudna mu tit-iwa ay natuy hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_45","071_15_45","MRK","15","45","45","Kuna pay naammuwan as nan kapetan ay natuy tit-iwa hi Jesus, enparufusna ay araun Jose nan achor Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_46","071_15_46","MRK","15","46","46","Lenmaku hi Jose as am-ammay ay lopot. Enpaksopna nan achor Jesus, at penotepotana as nan hana ay lopot. Angkiay ya enpaipuuyna as nan lufok ay natuktukan ay chupras. Kun pay narpas, enpaulina nan ad-acha ay fiatu ay nanangubna as nan lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK15_47","071_15_47","MRK","15","47","47","Hi Maria Magdalena ya hi Maria ay enan Jose at inilacha nan nailubkan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_1","071_16_1","MRK","16","1","1","Kun pay inmuy nan Urkiw ay Mun-iblayan, lenmaku cha Maria Magdalena, Maria ay enan Santiago, ya hi Salome as fiangfiangru ta uycha ekapu as nan achor Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_2","071_16_2","MRK","16","2","2","As nan wi-ewi-et nan Chumingku as nan cha fomoknakian nan urkiw, inmuy nan chiyuycha fianafiai as nan lufok Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_3","071_16_3","MRK","16","3","3","As nan chacha ay-ayan, chacha kanan ay matatakiatfor, “Ngachana ngay nan mangulin as nan tangub nan lufok?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_4","071_16_4","MRK","16","4","4","As nan inumchanancha as nan lufok, inilacha ay nakakaan nan ad-acha ay tangub nan lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_5","071_16_5","MRK","16","5","5","Kuncha pay sinungkop ya inilacha nan fumarfiaru ay nangatokor as apét kannawan ay nangakakiay as munpupukaw, inmugyatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_6","071_16_6","MRK","16","6","6","Kenalina kan chicha, “Achi kayu umugyat. Ammok challu ay chayu anapun hi Jesus ay i-Nazaret ay naelansa as nan koros. Maid hiya hena. Nataku hiya manipud as nan utúy! Ilaunyu nan nangesad-ancha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_7","071_16_7","MRK","16","7","7","Uyyu pay ifiakia as nan disipulusna ya kan Pedro ay omon-ona ay umuy hi Jesus mu chakayu ad Galilea. Ilaunyuntu hiya hid-i ay kaman as nan kenakalina kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_8","071_16_8","MRK","16","8","8","As nan hiyachi, pinmitiwcha as nan lufok ya lenmayawcha, tay nakudnorcha ya penmayagpagcha. Maid nangifiagfiag-ancha as uray usa kiapú as nan nunsidla ay ugyatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_9","071_16_9","MRK","16","9","9","Kun pay nataku manipud as nan utúy hi Jesus as nan wi-ewi-et nan Chumingku, nunpaila hiya omona kan Maria Magdalena ay nangepafoknakiana as pitu ay anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_10","071_16_10","MRK","16","10","10","Inmuy hi Maria Magdalena as nan kawad-an nan disipulus Jesus ay cha munnunnunungu ya cha mun-ag-akor, ya infiakiana kan chicha ay inilana hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_11","071_16_11","MRK","16","11","11","Ngem as nan nanngorancha as nan infiakiana ay nataku hi Jesus manipud as nan utúy ya inilana hiya, chaancha enafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_12","071_16_12","MRK","16","12","12","As nan narpasan tona, nunpaila hi Jesus as nan chuwa ay disipulusna as nan chacha manarcharanan ay umuy henan sikib, ngem tinmukun chi kail-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_13","071_16_13","MRK","16","13","13","Nunfiangad nan chiyuycha chuwa, ya enpachamagcha as nan chiyuycha kakadwacha ay nunpaila hi Jesus kan chicha, ngem chaancha us enafurot chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_14","071_16_14","MRK","16","14","14","Angkiay ya, nunpaila hi Jesus as nan hinpuru ya usa ay disipulus as nan chacha manganan. Senengarana chicha kiapú ta maid pammaticha ya natangken chi numnumcha, tay chaancha enafurot nan infiakian nan chiyuycha nangila kan hiya as nan natakuwana manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_15","071_16_15","MRK","16","15","15","Kenalina kan chicha, “Uy kayu henan intiru ay luta, ya ekasabayu nan Ammay ay Chamag as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_16","071_16_16","MRK","16","16","16","Nan omafurot ya mafunyakian at maesarakantu. Ngem nan achi omafurot at machusantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_17","071_16_17","MRK","16","17","17","Nauycha nan nakaskaschaaw ay sinyar ay epailantu nan chiyuycha omaafurot: Mafialinchantu ay epafoknag nan chiyuycha anennet babaen as nan mangosarancha as nan ngachanku, ya makakalichantu as tukutukún ay kali ay epakalen nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_18","071_16_18","MRK","16","18","18","Uray mu unnanchantu nan chiyuycha urug, winnu umikopcha as puwison at maid mangisiw ay ommat kan chicha. As nan mangepatayanchantu as limacha as nan chiyuycha munsaket at omammaychantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_19","071_16_19","MRK","16","19","19","Kun pay narpas ay naketakiatfor hi Apo Jesus kan chicha, naetag-uy hiya ad chaya, at tenmokor as apét kannawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("MK16_20","071_16_20","MRK","16","20","20","Angkiay ya naligwat nan disipulusna ya uycha nun-ekaskasaba henan am-in ay lukiar. Finadfiadngan Apo Jesus chicha, ya enpailana ay tit-iwa nan chacha ekaskasaba babaen as nan chiyuycha nakaskaschaaw ay sinyar ay enpaekamkamana kan chicha.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_1","072_1_1","LUK","1","1","1","Kan he-a machayaw ay Teofilo, Ongorcha nan namachas ay nangisurat as nan chiyuycha natongpar as nan kawad-an takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_2","072_1_2","LUK","1","2","2","Nan insuratcha at kaman as nan nachamag takú as nan chiyuycha nangila as nan en-enat Jesus nunlapu as nan laplapuna ya nan chiyuycha nangekaskasaba as nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_3","072_1_3","LUK","1","3","3","Kiapú ta enmamadku ay nangachar as nan nauycha am-in ay enom-ommat nunlapu as nan nunlapuwancha, ninumnumku us ay ammay mu ornosok ay mangisurat as nan nauycha kan he-a ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_4","072_1_4","LUK","1","4","4","ta maammuwam ay tit-iwa nan naisursuru kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_5","072_1_5","LUK","1","5","5","As nan timpu ay hi Herodes nan ari ad Judea, wacha nan usa ay pachi ay nan ngachana at Zacarias ay naetatapi as nan bunggoy chi papachi ay epapanguruwan Abias. Nan ngachan asawana at Elisabet ay kianak Aaron. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_6","072_1_6","LUK","1","6","6","Nalintigcha ay hen-asawa as nan mangiil-an Apo Dios, ya tenongparcha ay ustu nan am-in ay filin ya lintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_7","072_1_7","LUK","1","7","7","Maid anakcha, tay fiasig hi Elisabet, ya nunkarakaycha us challu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_8","072_1_8","LUK","1","8","8","Kun pay inumchan nan urkiw ay munserfiyan nan bunggoy ay naetatapiyan Zacarias, hiya nan cha mangekaman as nan chununa ay kenapachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_9","072_1_9","LUK","1","9","9","Maiyunud as nan iniili ay ukialen nan papachi, hi Zacarias nan nafunotan ay sungkop as nan Templo ay mamuor as nan insenso. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_10","072_1_10","LUK","1","10","10","Kuna pay cha puoran nan insenso, chacha us munkararag nan am-in ay tataku as chará. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_11","072_1_11","LUK","1","11","11","Angkiay ya nunpaila kan Zacarias nan usa ay anghel Apo Dios ay nangatakchug as apét kannawan nan altar ay mangipuorancha as nan insenso. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_12","072_1_12","LUK","1","12","12","Nakudnor hi Zacarias as nan nangil-ana as nan anghel, ya inmugyat hiya as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_13","072_1_13","LUK","1","13","13","Ngem kenalen nan chiyuy anghel kan hiya, “Achika umugyat, Zacarias, tay chinngor Apo Dios nan kararagmu, at omanaktu hi asawam ay Elisabet as laraki, ya ngadnam hiya as Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_14","072_1_14","LUK","1","14","14","Ongortu nan lagsakmu, ya ongortu us nan maragsakan as nan maiyankana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_15","072_1_15","LUK","1","15","15","tay amudtu hiya as nan mangiilan Apo Dios. Masapor achi umikop as fiayas winnu tapina ay fumutang, ya mapnuntu hiya as Espiritu Santo uray as nan naisisikukiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_16","072_1_16","LUK","1","16","16","Ongortu nan munfiangchuna ay kianak Israel kan Apo ay Dioscha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_17","072_1_17","LUK","1","17","17","Mangon-onantu hiya mu hi Cristo, ya nan pannakafialina at kamantu as nan inchat nan Espiritu Santo kan Elias ay pomapadtu ad pus-uy. Munlelennayachunantu nan am-a ya nan an-ak, ya nan nunkasokel at pafiangchunantu as nan kenasilib chi nalintig ay taku. Hiyachi nan atuna ay mangesakiana as nan tataku as nan omaliyan Cristo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_18","072_1_18","LUK","1","18","18","Angkiay kenalen Zacarias as nan anghel, “Anan mangammuwak mu tit-iwa nan kenalem, tay narakayak met ya kaman us kan asawak?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_19","072_1_19","LUK","1","19","19","Tinumfor nan anghel kan hiya, “Ha-un hi Gabriel ay fiabfiaarun Apo Dios ay nangatakchug as nan sangwanana. Infiaorak kan hiya ay mangifiakia kan he-a as nan nauy ammay ay chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_20","072_1_20","LUK","1","20","20","Kiapú ta chaanmu enafurot nan kenalek, maumorkantu inkiana umchan nan urkiw ay matongparan nan infiakiak kan he-a, tay tit-iwa ay matongpar chaná as nan timpuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_21","072_1_21","LUK","1","21","21","As nan hiyachi, sisin-ud nan tataku as chará nan pumitiwan Zacarias, ya chacha masmaschaaw mu adchi t'uy mafiayag hiya as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_22","072_1_22","LUK","1","22","22","Kun pay pinmitiw hi Zacarias, achi at makakali kan chicha. Angkiay ya naawatancha ay wachay enpailan Apo Dios kan hiya as fiaruy, tay kun nunpadpacha hiya kan chicha ya achi makakali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_23","072_1_23","LUK","1","23","23","Kun pay narpas ay nunserfi as templo, kenmatam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_24","072_1_24","LUK","1","24","24","Kun pay chaan nafiayag, nunsikug hi Elisabet ay asawana, ya kun nuntutungaw as lema ay furan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_25","072_1_25","LUK","1","25","25","Kenalina as achorna, “Hi Apo Dios nan nangekaman as na kan ha-un, tay sinug-anganak as nan achek makaankan. Ad wani, maid ekafiainku as nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_26","072_1_26","LUK","1","26","26","Kun pay as nan maekan-um ay furanun nan sikug Elisabet, infiaor Apo Dios hi anghel Gabriel ad Nazaret ay ili ad Galilea ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_27","072_1_27","LUK","1","27","27","as nan usa ay fiarasang ay nan ngachana at Maria ay chaan nakiskissuy as laraki. Hi Maria at naetfor kan Jose ay nurpu as nan kianak Ari David ad pus-uy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_28","072_1_28","LUK","1","28","28","Kun pay inmuy nan anghel kan Maria, kenalina, “Munlagragsakka! He-a ay nabendisyonan as solet, tay wacha hi Apo Dios kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_29","072_1_29","LUK","1","29","29","Nalilifokan as solet hi Maria as nan infiakian nan anghel, at ninumnunumnumna mu anan laychun nan nauy ay kanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_30","072_1_30","LUK","1","30","30","Ngem kenalen nan anghel kan hiya, “Achika umug-ugyat Maria, tay benendisyonan chaká kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_31","072_1_31","LUK","1","31","31","Munsikugkantu, at iyanakmu nan laraki, ya ngadnamtu hiya as Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_32","072_1_32","LUK","1","32","32","Hiyantu nan tit-iwa ay amud ya makali un Anak nan Kangatuwan ay Apo Dios. Mun-ariyuntu Apo Dios hiya ay kaman as nan kaap-uwana ay hi Ari David, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_33","072_1_33","LUK","1","33","33","ya hiyantu nan muntoray in-inkiana as nan chiyuycha kianak Jacob, ya maid munpatingkiaan nan muntorayana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_34","072_1_34","LUK","1","34","34","Senarudsud Maria as nan anghel, “Anuy man atun tona ay ommat, tay maid met laraki as nakiskissuy kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_35","072_1_35","LUK","1","35","35","Tinumfor nan anghel, “Omalintu nan Espiritu Santo kan he-a, ya as nan pannakafialin Apo Dios, ommat na kan he-a. Hiyana nan kiapúna ay nan nasantowan ay onga ay maiyanak at makali un Anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_36","072_1_36","LUK","1","36","36","Uray nan ifiam ay Elisabet ay kanancha un fiasig ya narakay at unum chi furanun nan laraki ay insisikugna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_37","072_1_37","LUK","1","37","37","tay maid achi mafialin kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_38","072_1_38","LUK","1","38","38","Kenalen Maria, “Ha-un nan fiabfiaarun Apo Dios, ya kun ommat kan ha-un nan hana kenalem.” Angkiay ya tenaynan nan anghel hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_39","072_1_39","LUK","1","39","39","Kun pay chaan nafiayag as nan nanaynanan nan anghel kan Maria, kenamkamon Maria ay tinmikid henan chunchuntug inkiana inumchan henan usa ay ili ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_40","072_1_40","LUK","1","40","40","Sinungkop as afong cha Zacarias, ya kenomostana hi Elisabet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_41","072_1_41","LUK","1","41","41","Kun pay chinngor Elisabet nan kalen Maria, nunkiwi nan onga as putuna. Napnu hi Elisabet as Espiritu Santo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_42","072_1_42","LUK","1","42","42","ya nunkali as napigsa, “Nabendisyonanka challu as nan am-in ay fianafiai, ya nabendisyonan nan onga as putom! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_43","072_1_43","LUK","1","43","43","Anuyak paat nabendisyonan t'uyak finisita as nan enan nan Apok? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_44","072_1_44","LUK","1","44","44","As nan nanngorak as nan kalem, nunkiwi nan nauy onga as putok as lagsakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_45","072_1_45","LUK","1","45","45","Nabendisyonanka, tay enafurotmu ay matongpar nan infiakian Apo Dios kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_46","072_1_46","LUK","1","46","46","Angkiay kenalen Maria, “As nan am-in ay numnumku, ichaychayawku nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_47","072_1_47","LUK","1","47","47","Munlagragsakak as solet kiapú kan Apo Dios ay Mangesarakan kan ha-un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_48","072_1_48","LUK","1","48","48","tay ninunumnumak ay kun lawá ap-apud ay mafiabfiaor! Munlapu ad wani, kanantu nan am-in ay tataku un nabendisyonanak, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_49","072_1_49","LUK","1","49","49","tay hi Apo Dios ay Mannakafialin ya nasantowan at enatna nan nakaskaschaaw kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_50","072_1_50","LUK","1","50","50","Masug-ang hiya as nan am-in ay mangichaychayaw kan hiya manipud as nan kaap-uwan takú inkiana as nan chiyuycha cha somarsarunu ay kianakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_51","072_1_51","LUK","1","51","51","Enpailana nan pannakafialina as nan nangwarawaraana as nan tataku ay nunkapangas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_52","072_1_52","LUK","1","52","52","Kenaana nan chiyuycha mannakafialin ay ar-ari as nan tronocha, ya enpangatuna nan ap-apud ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_53","072_1_53","LUK","1","53","53","Sinufuna nan chiyuycha cha munchukiaang as ammay, ya enpak-akna nan chiyuycha nafiaknang ay maid in-inchatna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_54","072_1_54","LUK","1","54","54","Ninunumnumna nan enkarina as nan kaap-uwan takú, isunga finadngana nan chiyuycha kianak Israel ay fiabfiaaruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_55","072_1_55","LUK","1","55","55","Kaman as nan enkarina kan Abraham ad pus-uy ya as nan chiyuycha kianakna ay sug-angana chicha in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_56","072_1_56","LUK","1","56","56","Kiayud umuy as turu ay furan nan nafofoonan Maria as afong cha Elisabet, angkiay ya kenmatam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_57","072_1_57","LUK","1","57","57","Kun pay inumchan nan urkiw ay omankan Elisabet, inyanakna nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_58","072_1_58","LUK","1","58","58","Chinngor nan sasag-una ya iib-ana nan sug-ang Apo Dios kan hiya, at nakelagragsakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_59","072_1_59","LUK","1","59","59","As nan maekawaru ay urkiw nan onga, enmalicha ay manugyat, ya mangepangachan koma kan hiya as Zacarias ay ngachan amana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_60","072_1_60","LUK","1","60","60","Ngem kenalen enana, “Fiakun sa. Nan ngachana at Juan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_61","072_1_61","LUK","1","61","61","Kenalicha kan hiya, “Maid met ib-am as nakin ngachan as assesa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_62","072_1_62","LUK","1","62","62","Angkiay ya penachacha kan amana ay Zacarias mu ngachana nan laychuna ay epangachan as nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_63","072_1_63","LUK","1","63","63","Nunpaara hi Zacarias as tabra as munsuratana, at insuratna na: “Nan ngachana at Juan.” Kuncha pay inila chi, naschaawcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_64","072_1_64","LUK","1","64","64","Kalina at ya makakali hi Zacarias ya nunchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_65","072_1_65","LUK","1","65","65","Am-in nan sasag-uncha at naschaawcha as nan enommat, ya nan nauy ay chamag at naiwaras as nan umiili henan am-in ay chuntug ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_66","072_1_66","LUK","1","66","66","Nan am-in ay nanngor as na at ninumnunumnumcha ya waschi un senarudsudna, “Anan munfialinan ngun tona ay onga?” Kenalicha chi, tay inilacha ay wacha nan pannakafialin Apo Dios as nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_67","072_1_67","LUK","1","67","67","Napnu as Espiritu Santo hi Zacarias ay aman nan onga, ya enpadtuna na: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_68","072_1_68","LUK","1","68","68","“Machaychayaw hi Apo Dios ay Apon nan chiyuycha kianak Israel, tay enmali ay nangfiachang as nan tatakuna, ya nangwayawaya kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_69","072_1_69","LUK","1","69","69","Infiaorna kan chitaku nan mannakafialin ay Omesarakan ay nurpu as nan kianak Ari David ay fiabfiaaruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_70","072_1_70","LUK","1","70","70","Hiyana challu nan enpaepadtuna as nan chiyuycha nasantowan ay pomapadtuna ad pus-uy ay nangali ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_71","072_1_71","LUK","1","71","71","un esarakana chitaku as nan chiyuycha kafusor takú ya as nan am-in ay mangiingor kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_72","072_1_72","LUK","1","72","72","Enkarina ay sug-angana nan kaap-uwan takú, ya achina liwliw-an nan nasantowan ay inturagna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_73","072_1_73","LUK","1","73","73","O, enkarina kan Abraham ay kaap-uwan takú ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_74","072_1_74","LUK","1","74","74","ay esarakana chitaku as nan chiyuycha kafusor takú, ya parufusana chitaku ay tumurud ay munserfi kan hiya ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_75","072_1_75","LUK","1","75","75","ta nasantowan ya nalintig takú as nan mangiilan Apo Dios as nan am-in ay urkiw ay panagfiyag takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_76","072_1_76","LUK","1","76","76","“He-a ay anakku, he-a nan makali un pomapadton nan Kangatuwan ay Dios, tay omon-onaka mu nan Apo ta cham esakiana nan ayuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_77","072_1_77","LUK","1","77","77","Uymu cha epakaammu as nan tatakuna ay maesarakancha as nan mapakawanancha as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_78","072_1_78","LUK","1","78","78","Kiapú as nan sug-ang Apo Dios kan chitaku, ifiaornantu nan murpu ad chaya ay mangesarakan kan chitaku ay maepachong as nan cha fomoknakian nan urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_79","072_1_79","LUK","1","79","79","Tay as nan omaliyana ay murpu ad chaya, silawana nan tataku ay maepachong as nan matataku as nan ngongot ya umuycha as nan utúy ay maid patingkiana. Epangunantu chitaku as nan charan ay muntoróng as natalna ay numnum.” Hiyana nan kenalen Zacarias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK1_80","072_1_80","LUK","1","80","80","Inmurúg nan onga, ya finmikas nan achorna, ya pinmigsa nan pammatina. Nayaschi henan disyerto inkiana inumchan nan urkiw ay nunpail-ana ay mun-isuru as nan tataku ay kianak Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_1","072_2_1","LUK","2","1","1","As nan hiyachi ay timpu, infilin Emperador Augustu ad Roma ay munpalesta nan am-in ay tataku henan am-in ay il-ili ay muntotorayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_2","072_2_2","LUK","2","2","2","Hiyana nan omona ay naelestaan chi tataku at enommat as nan timpon Gobernador Kirenio ad Siria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_3","072_2_3","LUK","2","3","3","Waschi un uy nunpalesta henan mismu ay ilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_4","072_2_4","LUK","2","4","4","Kun pay hi Jose ay nurpu ad Nazaret ay usa ay ili ad Galilea, enmabrat ad Betlehem ay ili ad Judea, tay hid-i nan naiyankan Ari David ay kaap-uwana ad pus-uy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_5","072_2_5","LUK","2","5","5","Nuntun-udcha kan Maria ay naetfor ay asaw-una ta uycha us munpalesta. As nan hiyachi ay timpu, masisikug hi Maria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_6","072_2_6","LUK","2","6","6","Kuncha pay wacha ad Betlehem, inumchan at nan timpu ay omankan Maria, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_7","072_2_7","LUK","2","7","7","at inyanakna nan laraki ay panguru ay anakna. Penotepotana as lopot ya enpab-ugna as nan mangmanganan chi animar. Hid-i ad Bethlehem nan inmiyanancha, tay maid magyanancha as nan chumawchawsan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_8","072_2_8","LUK","2","8","8","As nan hiyachi ay lafi, wachacha nan munpaspastor ay inmiiyan henan pastu ay naesasag-un henan hiyachi challu ay lukiar ay mamanfiantay as nan karnerocha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_9","072_2_9","LUK","2","9","9","Kalina at ya nunpaila nan usa ay anghel Apo Dios kan chicha, ya nasilawancha as nan sumili ay kaichayawan Apo Dios, ya inmugyatcha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_10","072_2_10","LUK","2","10","10","Ngem kenalen nan anghel kan chicha, “Achi kayu umugyat, tay iyalek nan ammay ay chamag kan chakayu ay mangepalagsak as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_11","072_2_11","LUK","2","11","11","Ad wani ay urkiw, henan ilen Ari David, naiyanak nan Omesarakan ay hi Cristo ay hiya nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_12","072_2_12","LUK","2","12","12","Hiyana nan sinyar ay mangammuwanyu ay tit-iwa sa: Ilaunyuntu nan mutun ay napopotepotan as lopot ay naepapab-ug as nan mangmanganan chi animar.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_13","072_2_13","LUK","2","13","13","Kalina at ya nunpaila nan ongoongor ay angheles ay nurpu ad chaya ay kakadwan nan nauy anghel, ya chacha munchaychayaw kan Apo Dios ay chacha kankanan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_14","072_2_14","LUK","2","14","14","“Machaychayaw hi Apo Dios ad chaya, ya wachay kappia asna's luta as nan tataku ay mangepalaylayad kan hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_15","072_2_15","LUK","2","15","15","Kuncha pay nunfiangad nan angheles ad chaya, natatakiatfor nan chiyuycha munpaspastor, “Uy takú ad Betlehem, ya uy takú ilaun nan nauy ay enommat ay enpakaammon Apo Dios kan chitaku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_16","072_2_16","LUK","2","16","16","Angkiay ya kenakamucha ay inmuy, ya ininchanancha cha Maria kan Jose ya nan mutun ay naepapab-ug as nan mangmanganan chi animar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_17","072_2_17","LUK","2","17","17","As nan nangil-ancha as nan mutun, infiakiacha kan chicha nan kenalen nan anghel maepangkep as nan nauy mutun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_18","072_2_18","LUK","2","18","18","Naschaawcha nan am-in ay nanngor as nan infiagfiakian nan chiyuycha munpaspastor kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_19","072_2_19","LUK","2","19","19","Ngem kun ninunumnum am-in Maria chaná ya chana numnumnumun ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_20","072_2_20","LUK","2","20","20","Nan chiyuycha munpaspastor at nunfiangadcha ay cha munkankanta ya munchaychayaw kan Apo Dios kiapú as nan am-in ay chinngorcha ya inilacha ay infiakian nan anghel kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_21","072_2_21","LUK","2","21","21","As nan maekawaru ay urkiw nan mutun, sinugyatancha ya ngenadnancha as Jesus, tay hiyachi nan ngachan ay infiakian nan anghel kan chicha as nan chaana nurmuwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_22","072_2_22","LUK","2","22","22","Kun pay enmali nan timpu ay mangekamanan cha Jose kan Maria as nan Lintig Moises ay pannakacharos, entakincha nan mutun ad Jerusalem ay uy mangiyawat kan hiya kan Apo Dios ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_23","072_2_23","LUK","2","23","23","ay kaman as nan naisurat as nan Lintig Apo Dios ay kanana, “Am-in ay laraki ay panguru ay anak at kuwan Apo Dios chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_24","072_2_24","LUK","2","24","24","Uycha us inchaton kan Apo Dios nan infiakian nan Lintig ay chuwa ay fiarug winnu chuwa ay kinapad ay karopati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_25","072_2_25","LUK","2","25","25","Ad Jerusalem, wacha nan usa ay am-ama ay nan ngachana at Simeon ay maman-ud as nan kaesarakanan nan chiyuycha kianak Israel. Hi tona ay taku at nalintig ya tit-iwa ay manangchaychayaw kan Apo Dios, ya wacha nan Espiritu Santo kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_26","072_2_26","LUK","2","26","26","Enpakaammon nan Espiritu Santo kan hiya ay achi matuy hiya inkiana ilauna hi Cristo ay enkaren nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_27","072_2_27","LUK","2","27","27","Kun pay entoróng nan Espiritu Santo hi Simeon as Templo, hiyachi us nan nangiskopan Jose ya hi asawana kan Jesus ta uycha atun nan naisurat as nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_28","072_2_28","LUK","2","28","28","Senakruy Simeon nan mutun ya chinaychayawna hi Apo Dios. Kenalina, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_29","072_2_29","LUK","2","29","29","“Apo Dios, ad wani ay tenongparmu nan enkarem, eparufusmu koma ay matuyak ay fiabfiaarum ay wachay talna as numnumku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_30","072_2_30","LUK","2","30","30","tay inilak at ay mismu nan infiaormu ay Omesarakan ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_31","072_2_31","LUK","2","31","31","ay ensasakianam as nan mangiilan nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_32","072_2_32","LUK","2","32","32","Hiya at maepachong as nan silaw ay manilaw as numnum nan chiyuycha Gentil, ya kiapú kan hiya, maichayaw nan tatakom ay kianak Israel.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_33","072_2_33","LUK","2","33","33","Naschaaw nan chanakchakor Jesus as nan kenalen Simeon maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_34","072_2_34","LUK","2","34","34","Angkiay ya benendisyonan Simeon chicha, ya kanana kan Maria ay enan Jesus, “Nan nauy ay anakmu at pinilen Apo Dios ay manachael ya mangesarakan as nan ongor ay kianak Israel. Hiya nan sinyar ay nurpu kan Apo Dios ay achi laychun nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_35","072_2_35","LUK","2","35","35","Kiapú kan hiya, maammuwan nan tit-iwa ay wacha as numnumcha. Kun pay he-a ay enana, ngumunguyuska as solet ay kaman chaká chinuyok as tachum ay espada.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_36","072_2_36","LUK","2","36","36","Wacha us hid-i nan usa ay en-enagkiaw ay pomapadtu ay nan ngachana at Ana ay potot Fanuel ay kianak Aser. Pitu yangkiay ay tawwun nan enmaasaw-ana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_37","072_2_37","LUK","2","37","37","at ellakas hiya inkiana waron puru ya opat nan tawwuna. Inurkiw ya lenafi ay wacha hiya as Templo ay cha munchayachayaw kan Apo Dios, cha mun-ayuayunar ya cha munkarakararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_38","072_2_38","LUK","2","38","38","As nan hiyachi ay uras, naesnop ay mangila kan Jesus. Nunyaman kan Apo Dios, ya infiakiana nan maepangkep as nan mutun as nan am-in ay maman-ud as nan mangwayawayaan Apo Dios as nan tataku ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_39","072_2_39","LUK","2","39","39","Kun pay narpas ay enat cha Jose kan Maria nan am-in ay filin as nan Lintig Apo Dios, nunfiangadcha ad Galilea henan mismu ay ilicha ay Nazaret. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_40","072_2_40","LUK","2","40","40","Inmurúg ya finmikas nan onga. Napnu us as silib, ya wacha kan hiya nan bendisyon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_41","072_2_41","LUK","2","41","41","Tenawwun ay in-inmuy nan chanakchakor Jesus ad Jerusalem as nan Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_42","072_2_42","LUK","2","42","42","Kun pay hinpuru ya chuwa nan tawwun Jesus, uycha nakifiasta ay maiyunud as nan iniili ay ukialicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_43","072_2_43","LUK","2","43","43","As nan narpasan nan fiasta, inligwatcha ay munfiangad as ilicha. Ngem nunfiati hi Jesus ad Jerusalem ay achi ammon nan chanakchakorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_44","072_2_44","LUK","2","44","44","Ka-anancha mu nakitutun-ud hiya as nan kakadwacha ay munfiangad as ilicha. Isunga nanad-arancha as usa ay urkiw, at enlapucha ay manganap kan hiya as nan iib-acha ya as nan am-ammucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_45","072_2_45","LUK","2","45","45","Kuncha pay achi maanapan hiya, nunfiangadcha ad Jerusalem ay uy manganap kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_46","072_2_46","LUK","2","46","46","Kun pay inmuy chi turu ay urkiw, ininchanancha hi Jesus as nan Templo ay naketotokor ay chuchumngor as nan mun-isursuru as Lintig ya cha munsarsarudsud kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_47","072_2_47","LUK","2","47","47","Am-in ay nanngor kan hiya at naschaawcha as nan pannakaawatna ya chiyuycha songfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_48","072_2_48","LUK","2","48","48","Kun pay inilan nan chanakchakorna hiya, naschaawcha, ya kanan enana kan hiya, “Anakku, adchi t'uymu enat na kan chakami? Nachanakian kami as solet kan amam ay uy nangan-anap kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_49","072_2_49","LUK","2","49","49","Tinumfor hi Jesus, “Adchi t'uyak kis-an anapun? Ay achiyu ammu ay masapor wachaak as afong Amak?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_50","072_2_50","LUK","2","50","50","Ngem chaan naawatan nan chanakchakorna nan laychuna ay kanan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_51","072_2_51","LUK","2","51","51","Angkiay ya nakitun-ud hi Jesus kan chicha ay nunfiangad as ilicha ay Nazaret, at tenongtongparna cha amana kan enana. Kun ninunumnum am-in enana chaná ay enom-ommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK2_52","072_2_52","LUK","2","52","52","Inmurúg ya sinmilib hi Jesus, at nalaylaychan hi Apo Dios ya nan tataku kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_1","072_3_1","LUK","3","1","1","As nan maekapuru ya lema ay tawwun ay nuntorayan Emperador Tiberio, hi Poncio Pilato nan gobernador ad Judea, hi Herodes nan nuntoray ad Galilea, hi Felipe ay sunúdna nan nuntoray ad Iturea ya Traconite, ya hi Lisanias nan nuntoray ad Abilene. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_2","072_3_2","LUK","3","2","2","Nan kangatuwan ay papachen chi Judio at cha Anas kan Caifas. As nan hana ay timpu, wacha nan kenalen Apo Dios kan Juan ay potot Zacarias as nan kawad-ana henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_3","072_3_3","LUK","3","3","3","Uy nun-ekaskasaba hi Juan henan am-in ay lukiar ay nangliliwus henan wawwang ay Jordan. Kenarkalina, “Munfiafiawi kayu ya munpafunyag kayu, at pakawanun Apo Dios chakayu as nan fiasfiasoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_4","072_3_4","LUK","3","4","4","Nan nauy ay en-enat Juan at hiyana nan natongparan nan enpaisurat Apo Dios kan Isaias ay pomapadtu ay kanana: “Wacha nan taku henan disyerto ay cha mangifugfukiaw un, ‘Esakianayu nan ayun nan Apo. Munlutkunyu nan ayuna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_5","072_3_5","LUK","3","5","5","Masapor maafiab nan chiyuycha nakaongan. Mapanad nan chiyuycha filig. Munfialin as lutug nan chiyuycha charan ay nunkatiku. Machuschusan nan chiyuycha tinmutunu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_6","072_3_6","LUK","3","6","6","Ilauntu nan am-in ay tataku nan atun Apo Dios ay omesarakan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_7","072_3_7","LUK","3","7","7","Kenalen Juan as nan ongoongor ay tataku ay uy munpafunyag kan hiya, “Hoy! Chakayu ay kaman an-ak chi kubra! Anan nangali kan chakayu un malisiyanyu nan omali ay ichusan Apo Dios mu mafunyakian kayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_8","072_3_8","LUK","3","8","8","Masapor atunyu nan mangepaila ay tit-iwa ay nunfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu. Achiyu kankanan as achoryu un, ‘Achi chakami challu chusaun kan Apo Dios, tay hi Abraham nan kaap-uwanmi.’ Tay ifiakiak kan chakayu ay uray nan nauycha fiatu at mafialin ay munfialinun Apo Dios as kiankianak Abraham! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_9","072_3_9","LUK","3","9","9","Nan ichusan Apo Dios at kaman as nan wasay ay naesasakiana ay manipor as kaiw. Am-in ay kaiw ay achi fumkias as ammay at maesalepooncha ay masipor, ya maichus-orcha as nan apuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_10","072_3_10","LUK","3","10","10","Senarudsud nan ongor ay tataku kan hiya, “Ngachana nan atunmi ngarud?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_11","072_3_11","LUK","3","11","11","Tinumfor hi Juan kan chicha, “Nan taku ay wachay fiachuna as chuwa at masapor ichatna nan usa as nan maid fiachuna, ya nan wachay kanuna at umichat as nan maid kanuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_12","072_3_12","LUK","3","12","12","Wachacha us nan mangam-among as fiaror ay inmuy ay munpafunyag, ya kanancha kan Juan, “Misturu, ngachana nan atunmi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_13","072_3_13","LUK","3","13","13","“Achi kayu munsengsengel as subra mu nan naifilin kan chakayu,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_14","072_3_14","LUK","3","14","14","Wachacha us nan sosorchachu ay nanarudsud kan hiya, “Chakami ngay, ngachana nan atunmi?” Tinumfor hi Juan kan chicha, “Achiyu epelpelet ay mangara as siping chi uray ngachana ay taku winnu achi kayu munkutkutum ay mangepafiasor as nan uray ngachana ay taku. Mapnek kayu as nan silchuyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_15","072_3_15","LUK","3","15","15","Kiapú as nan infiakian Juan, pinmigsa nan namnaman nan tataku, ya chacha numnumun nan maepangkep kan Juan ay uy at hiya nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_16","072_3_16","LUK","3","16","16","Kenalen Juan kan chicha am-in, “Funyakiak chakayu as chanum, ngem wacha nan cha umunud kan ha-un ay am-amud mu ha-un. Achiyak paat maekari ay mangfokat as kiarot chi sapatosna. Funyakianantu chakayu as Espiritu Santo ya apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_17","072_3_17","LUK","3","17","17","Maepadpachong hiya as nan taku ay nanangchun as ligkia ay osaruna ay manapa as nan finayu. Nan natap-an at ittunantu as nan mangit-ittuwan. Ngem nan chuki at ipuornantu as nan apuy ay achi mapappauy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_18","072_3_18","LUK","3","18","18","Ongor pay nan tapina ay enosarna as nan chana mangekasabaan as nan Ammay ay Chamag as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_19","072_3_19","LUK","3","19","19","Ngem senengaran Juan hi Gobernador Herodes, tay penlosna hi Herodias ay asawan nan sunúdna, ya kiapú as nan am-in ay tapina pay ay manangotettet ay en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_20","072_3_20","LUK","3","20","20","Nan usa pay ay mangotettet ay enatna at nan nangepafiaruchana kan Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_21","072_3_21","LUK","3","21","21","As nan chaan pay naifiaruchan Juan as nan chana mamunfunyakian as nan ongor ay tataku, uy nunpafunyag us hi Jesus. As nan cha munkarkararakian Jesus kan Apo Dios, natkafian ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_22","072_3_22","LUK","3","22","22","Angkiay ya kenomsop kan hiya nan Espiritu Santo ay kaman as nan ilan chi karopati, ya wacha nan kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “He-a nan anakku ay laylaychok. Malaylaychanak paat kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_23","072_3_23","LUK","3","23","23","Kiayud turon puru ay tawwun Jesus as nan nangelapuwana ay nun-isuru as nan tataku. Infilang nan tataku hiya as potot Jose. Hi Jose at potot Eli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_24","072_3_24","LUK","3","24","24","Hi Eli at potot Matat. Hi Matat at potot Levi. Hi Levi at potot Melki. Hi Melki at potot Jane. Hi Jane at potot Jose; ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_25","072_3_25","LUK","3","25","25","Hi Jose at potot Matatias. Hi Matatias at potot Amos. Hi Amos at potot Nahum. Hi Nahum at potot Esli. Hi Esli at potot Nage. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_26","072_3_26","LUK","3","26","26","Hi Nage at potot Maat. Hi Maat at potot Matatias. Hi Matatias at potot Semei. Hi Semei at potot Jose. Hi Jose at potot Juda. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_27","072_3_27","LUK","3","27","27","Hi Juda at potot Joana. Hi Joana at potot Resa. Hi Resa at potot Zorobabel. Hi Zorobabel at potot Salatiel. Hi Salatiel at potot Neri. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_28","072_3_28","LUK","3","28","28","Hi Neri at potot Melki. Hi Melki at potot Adi. Hi Adi at potot Cosam. Hi Cosam at potot Elmodam. Hi Elmodam at potot Er. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_29","072_3_29","LUK","3","29","29","Hi Er at potot Josue. Hi Josue at potot Eliezer. Hi Eliezer at potot Jorim. Hi Jorim at potot Matat. Hi Matat at potot Levi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_30","072_3_30","LUK","3","30","30","Hi Levi at potot Simeon. Hi Simeon at potot Juda. Hi Juda at potot Jose. Hi Jose at potot Jonan. Hi Jonan at potot Eliakim. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_31","072_3_31","LUK","3","31","31","Hi Eliakim at potot Melea. Hi Melea at potot Mena. Hi Mena at potot Matata. Hi Matata at potot Natan. Hi Natan at potot David. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_32","072_3_32","LUK","3","32","32","Hi David at potot Jesse. Hi Jesse at potot Obed. Hi Obed at potot Booz. Hi Booz at potot Salmon. Hi Salmon at potot Naason. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_33","072_3_33","LUK","3","33","33","Hi Naason at potot Aminadab. Hi Aminadab at potot Aram. Hi Aram at potot Arni. Hi Arni at potot Esron. Hi Esron at potot Fares. Hi Fares at potot Juda. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_34","072_3_34","LUK","3","34","34","Hi Juda at potot Jacob. Hi Jacob at potot Isaac. Hi Isaac at potot Abraham. Hi Abraham at potot Tare. Hi Tare at potot Nacor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_35","072_3_35","LUK","3","35","35","Hi Nacor at potot Serug. Hi Serug at potot Ragau. Hi Ragau at potot Peleg. Hi Peleg at potot Heber. Hi Heber at potot Selah. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_36","072_3_36","LUK","3","36","36","Hi Selah at potot Cainan. Hi Cainan at potot Arfaxad. Hi Arfaxad at potot Sem. Hi Sem at potot Noe. Hi Noe at potot Lamec. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_37","072_3_37","LUK","3","37","37","Hi Lamec at potot Matusalem. Hi Matusalem at potot Enoc. Hi Enoc at potot Jared. Hi Jared at potot Mahalaleel. Hi Mahalaleel at potot Cainan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK3_38","072_3_38","LUK","3","38","38","Hi Cainan at potot Enos. Hi Enos at potot Set. Hi Set at potot Adan, ya hi Adan at anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_1","072_4_1","LUK","4","1","1","Hi Jesus ay napnu as pannakafialin nan Espiritu Santo at nak-ak henan wawwang ay Jordan. Enpangon nan Espiritu Santo hiya henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_2","072_4_2","LUK","4","2","2","Hid-i nan nanistingan Satanas kan hiya as opat puru ay urkiw. As nan chiyuycha ay urkiw, chaan nangnangan hi Jesus. Kun pay narpas chachi, nunchukiaang hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_3","072_4_3","LUK","4","3","3","Kenalen Satanas kan hiya, “Mu tit-iwa ay anak chaká kan Apo Dios, filinum nan nauy fiatu ta munfialin as tenapay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_4","072_4_4","LUK","4","4","4","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Nan naisurat as nan Kalen Apo Dios at kanana un, ‘Fiakun yangkiay makan nan pagfiyag nan taku.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_5","072_4_5","LUK","4","5","5","Angkiay ya enpangon Satanas hi Jesus as nan nangatu ay lukiar, ya as nan apag-ila yangkiay, enpailana kan Jesus nan am-in ay muntorayan asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_6","072_4_6","LUK","4","6","6","Kenalen Satanas, “Ichatkuntu kan he-a nan nauycha am-in ay kalibfengan ay mangetoray hena ya am-in nan nauycha kenafiaknangcha, tay naichat at chaná kan ha-un, at ichatkuntu as nan laychok ay mangichatan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_7","072_4_7","LUK","4","7","7","Isunga mu chayawunak kan he-a, kuwam am-in chaná.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_8","072_4_8","LUK","4","8","8","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Nan naisurat as nan Kalen Apo Dios at kanana un, ‘Chayawum nan Apo ay Diosmu, ya kan hiya yangkiay nan munserfiyam.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_9","072_4_9","LUK","4","9","9","Angkiay ya enpangon Satanas hiya ad Jerusalem, ya enpatakchugna hiya as nan kangatuwan ay parten nan Templo. Kenalina kan hiya, “Mu tit-iwa ay Anak chaká kan Apo Dios, ud-a pay omagkiangka munlapu hena inkiana as kuwabna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_10","072_4_10","LUK","4","10","10","tay nan naisurat met as nan Kalen Apo Dios at kanana un, ‘Filinun Apo Dios nan anghelesna ay mangaywan kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_11","072_4_11","LUK","4","11","11","Tatag-uyun chakantu kan chicha as nan limacha ta achi maepakpak nan sukem as nan fiatu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_12","072_4_12","LUK","4","12","12","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Wacha met us nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Achim chischistingun nan Apo ay Diosmu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_13","072_4_13","LUK","4","13","13","Kun pay enat Satanas nan am-in ay kafiaelana ay nanisting kan Jesus, tenaynan Satanas hiya inkiana kasin mawad-an as chansana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_14","072_4_14","LUK","4","14","14","Nunfiangad hi Jesus ad Galilea ay wacha kan hiya nan pannakafialin nan Espiritu Santo, at nunchinamag nan maepangkep kan hiya henan am-in ay lukiar ad Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_15","072_4_15","LUK","4","15","15","Nun-is-isuru hiya as nan chiyuycha senagogacha, ya chinaychayaw nan am-in ay tataku hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_16","072_4_16","LUK","4","16","16","Angkiay ya inmuy hi Jesus ad Nazaret ay nasiknana. Kun pay inumchan nan Urkiw ay Mun-iblayan, inmuy hiya as nan senagoga, tay hiyasa challu nan chana atuatun. Tenmakchug ay mamasa as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_17","072_4_17","LUK","4","17","17","Naichat kan hiya nan nalolopelop ay insurat Isaias ay pomapadtu. Finitlagna ya ininchanana nan naisurat ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_18","072_4_18","LUK","4","18","18","“Wacha nan Espiriton Apo Dios kan ha-un, tay piniliyak ay mangekasaba as nan Ammay ay Chamag as nan pugli. Infiaorak ay uy mangifiaag as nan pannakailufus nan chiyuycha fiarud, makail-an nan nunkafurag, ya pannakawayawayan nan munliglikiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_19","072_4_19","LUK","4","19","19","Infiaorak us ay mangepakaammu as nan timpu ay mangesarakanan Apo Dios as nan tatakuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_20","072_4_20","LUK","4","20","20","Lenopelopna kasin nan nangfiasaana ya infiangadna as nan fumadfiachang, at tenmokor hiya. Am-in nan tataku ay wacha as nan senagoga at entotoongancha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_21","072_4_21","LUK","4","21","21","Kenalina kan chicha, “Nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios ay chinngoryu ay naifiasa at natongpar ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_22","072_4_22","LUK","4","22","22","Ammay nan kaap-apatana as nan am-in ay tataku, ya naschaawcha as nan kenaammay nan kenalina. Kenalicha, “Ay fiakun hi tona nan potot Jose?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_23","072_4_23","LUK","4","23","23","Kenalina kan chicha, “Ammok ay ifiakiayuntu kan ha-un nan nauy ay karkali: ‘Choktor, akiasam nan achormu.’ Kananyuntu us un, ‘Atum as nan mismu ay ilem nan chinngormi ay en-enatmu ad Capernaum.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_24","072_4_24","LUK","4","24","24","Kenalen pay Jesus, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay maid challu pomapadtu ay maichayaw henan mismu ay ilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_25","072_4_25","LUK","4","25","25","Ifiakiak kan chakayu ay tit-iwa ay ongor chi ellakas ad Israel as nan timpon Elias. As nan hiyasa ay timpu, chaan inmud-uchan as turu ya kakudwa ay tawwun, ya nunsidlay fitel henan intiru ay luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_26","072_4_26","LUK","4","26","26","Hi Elias at chaan naifiaor ay fumachang as nan uray usa kan chicha ad Israel, ngem kun yangkiay as nan usa ay ellakas ad Serepta ay sakop nan Sidon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_27","072_4_27","LUK","4","27","27","Ongor us chi nakonet ad Israel as nan timpon nan pomapadtu ay hi Eliseo, ya maid enpaammayna kan chicha, ngem kun yangkiay hi Naaman ay i-Siria.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_28","072_4_28","LUK","4","28","28","Kun pay chinngor nan am-in ay tataku ay wacha as nan senagoga nan kenalen Jesus, finmungatcha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_29","072_4_29","LUK","4","29","29","Natannakchugcha ya peneletcha hiya ay mangek-ak henan ili. Inyuycha hiya henan teng-el nan chuntug ay nasasad-an nan ilicha ta uycha koma tokchakun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_30","072_4_30","LUK","4","30","30","Ngem kun at kinmawa kan chicha ya nak-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_31","072_4_31","LUK","4","31","31","Angkiay ya inmuy hi Jesus ad Capernaum ay ili ad Galilea, ya enlapuna ay nun-isuru as nan tataku as nan Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_32","072_4_32","LUK","4","32","32","Naschaawcha am-in as nan enatna ay nun-isuru, tay wachay kalibfengan as nan kalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_33","072_4_33","LUK","4","33","33","As nan senagoga, wacha nan usa ay laraki ay naanennetan. Infukiawna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_34","072_4_34","LUK","4","34","34","“Ha! Anan atum kan chakami, Jesus ay i-Nazaret? Ay enmalika ay manachael kan chakami? Am-ammok he-a. He-a nan nasantowan ay infiaor Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_35","072_4_35","LUK","4","35","35","Ngem senengaran Jesus nan anennet. Kenalina, “Kuminakka! Fomoknagka kan tosa ay laraki!” Entap-or nan anennet nan laraki as nan sangwanan nan tataku, at fenmoknag hiya ay maid enkamkamana as putug as nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_36","072_4_36","LUK","4","36","36","Naschaaw as solet nan am-in ay tataku, ya chacha matatakiatfor, “Ngachan tona man ay kali? Wachay kalibfengana ya pannakafialina ay mamilin as nan chiyuycha anennet, at fomoknagcha tit-iwa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_37","072_4_37","LUK","4","37","37","Nunchinamag nan maepangkep kan Jesus henan am-in ay sasakopun nan hana ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_38","072_4_38","LUK","4","38","38","Angkiay ya nak-ak hi Jesus as nan senagoga, ya inmuy as afong cha Simon. Nan katukiangan Simon ay fiafiai at pararuy puchotna. Naketakiatforcha kan Jesus ta fiadngana hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_39","072_4_39","LUK","4","39","39","Uy tenmakchug hi Jesus as nan sag-un nan fiafiai, ya kuna pay finilin nan puchotna ay makaan, at nakaan. Nafiannangun nan fiafiai ya nunsakiana as kanuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_40","072_4_40","LUK","4","40","40","Kun pay cha maschum, inyalen nan tataku kan Jesus nan am-in ay kiakiayyumcha ay munsaket as tukutukún ay saket. Enpatay Jesus nan limana as nan tunggal usa kan chicha, at enpaammayna chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_41","072_4_41","LUK","4","41","41","Fenmoknag us nan chiyuycha anennet as nan ongor ay tataku ay nunkaanennetan. As nan chacha fomoknakian, chacha ifugfukiaw, “He-a nan Anak Apo Dios!” Ngem senengaran Jesus chicha ya achina parufusan chicha ay munkali, tay ammucha ay hiya nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_42","072_4_42","LUK","4","42","42","Kun pay cha mafikiat, nak-ak hi Jesus henan hana ay ili ya inmuy henan kamaid chi umili. Cha an-anapun nan tataku hiya, ya kuncha pay naanapan, enpakudcha hiya ta achi mak-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_43","072_4_43","LUK","4","43","43","Ngem kenalina kan chicha, “Masapor ekasabak nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan muntorayan Apo Dios as nan tapina ay il-ili, tay hiyana nan nangifiaoranak kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK4_44","072_4_44","LUK","4","44","44","Uy ngarud nun-ekaskasaba as nan chiyuycha senagoga henan intiru ay probinsiya ay Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_1","072_5_1","LUK","5","1","1","As nan hin-urkiw as nan nangatakchukian Jesus henan olet nan Fiayfiay ay Genesaret, nunsosonnor nan tataku ay maesnop kan hiya ay manngor as nan isuruna ay kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_2","072_5_2","LUK","5","2","2","Inilana nan chuwa ay fiangka as nan oletna ay tenaynan nan chiyuycha nakin kuwa ay cha manguras as nan tafukorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_3","072_5_3","LUK","5","3","3","Nunlukian hi Jesus as nan fiangkan Simon, ya chinawatna kan Simon ay iyad-achawwina as akét nan fiangka henan olet nan fiayfiay. Angkiay ya tenmokor hi Jesus ya nun-isuru as nan tataku ay wacha henan oletna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_4","072_5_4","LUK","5","4","4","Kun pay narpas ay nun-isuru as nan tataku, kenalina kan Simon, “Iyuymu nan nauy fiangka as nan posong, ya uy-uyunyu na hanacha tafukoryu ta wachay tafukoranyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_5","072_5_5","LUK","5","5","5","Tinumfor hi Simon, “Apo, enlabrafimi ay nanafutafukor ya maid poros enarami. Ngem mu hiyasay kanam, uy-uyok nan nauycha tafukor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_6","072_5_6","LUK","5","6","6","Kuncha pay tit-iwa enat na, ongoongor nan natafukoran, ya kiayud marakset nan chiyuycha tafukor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_7","072_5_7","LUK","5","7","7","Isunga wenatkiyancha nan kakadwacha ay wacha as nan usa ay fiangkacha ta omalicha ay fumachang. Kuncha pay enmali, pinnucha nan chuwa ay fiangka as nan tenafukorancha, at kiayudcha lumnud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_8","072_5_8","LUK","5","8","8","Kun pay inilan Simon Pedro nan enommat, nunlukfub hiya as nan sangwanan Jesus, ya kanana, “Tomaakka kan ha-un Apo, tay fumafiasorak ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_9","072_5_9","LUK","5","9","9","Naschaaw hi Pedro ya nan am-in ay kakadwana as nan ongoongor ay tenafukorancha ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_10","072_5_10","LUK","5","10","10","ay kaman us kan cha Santiago kan Juan ay potot Zebedeo ay kakadwan Simon. Angkiay ya kenalen Jesus kan Simon, “Achika umug-ugyat. Munlapu ad wani, tataku nan tafukoramtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_11","072_5_11","LUK","5","11","11","Kuncha pay enpaolet nan fiangkacha, tenaynancha nan am-in, ya inmunudcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_12","072_5_12","LUK","5","12","12","As nan hin-urkiw ay kawad-an Jesus henan usa ay ili, wacha nan usa ay laraki ay nakonet nan intiru ay achorna. Kuna pay inila hi Jesus, uy nunlukfub as nan sangwanana, ya enpakaasina, “Apo, mu laychum, epaammayak koma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_13","072_5_13","LUK","5","13","13","Inchawchaw Jesus nan limana, ya kenpana hiya. Kenalina, “Laychok. Omammayka!” Hiya at chi ya nakaan nan konet nan hana laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_14","072_5_14","LUK","5","14","14","Angkiay ya kenalen Jesus kan hiya, “Achim ifiagfiakia as kumpurmi nan enommat kan he-a. Ngem kunka at uy munpaila as nan pachi ta ilauna ay nakaan nan saketmu. Kun pay marpas, umichatka as chatonmu kan Apo Dios ay kaman as nan infilin Moises ta mangammuwan nan tataku ay nakaan tit-iwa nan saketmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_15","072_5_15","LUK","5","15","15","Ngem kaskasin nunchinamag nan maepangkep kan Jesus. Ongoongorchay tataku ay enmali ay manngor as nan kanana ya uy munpakaan as nan saksaketcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_16","072_5_16","LUK","5","16","16","Ngem kun pay hi Jesus, inmuy hiya henan kamaid chi umili ay nunkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_17","072_5_17","LUK","5","17","17","As nan hin-urkiw ay cha mun-isursuruwan Jesus, wachacha nan Fariseo ya nan mun-isursuru as Lintig ay nangatokor ay cha manmanngor as nan chana kankanan. Nurpucha henan am-in ay ili ad Galilea, ad Judea ya ad Jerusalem. Wacha nan pannakafialin Apo Dios kan Jesus ay mangepaammay as tataku ay cha munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_18","072_5_18","LUK","5","18","18","As nan hiyachi, wachacha nan nangiyaattang ay nangiyali as usa ay laraki ay paralitiko. Penachascha ay mangiskop as nan afong ay kawad-an Jesus ta epab-ugcha as nan sangwanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_19","072_5_19","LUK","5","19","19","Ngem maid atuncha ay mangiskop, tay ongoongor chi tataku. Isunga inyuycha as tabfongan. Kinusfotancha nan atop, at inuy-uycha hiya ay kukutug as nan inuumfukiana as nan paat sangwanan Jesus as nan kiawan nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_20","072_5_20","LUK","5","20","20","Kun pay inilan Jesus nan pammaticha, kenalina as nan paralitiko, “Ifia, napakawanka as nan fiasfiasormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_21","072_5_21","LUK","5","21","21","Angkiay ya enlapon nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya nan chiyuycha Fariseo ay nunsesennarudsud, “Ngachan man tona ay taku ay paat mangepachong as achorna kan Apo Dios? Ngachana nan makafiael ay mamakawan as nan tataku as nan fiasfiasorcha mu achi hi Apo Dios yangkiay?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_22","072_5_22","LUK","5","22","22","Kun pay naammuwan Jesus nan chacha numnumnumun, kenalina kan chicha, “Adchi sa as chayu numnumnumun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_23","072_5_23","LUK","5","23","23","Ngachana nan narakraka as kanan, ‘Napakawanka as nan fiasfiasormu,’ winnu kanan un, ‘Maligwatka ya manaranka’? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_24","072_5_24","LUK","5","24","24","Ngem mu hiyasa, atok na ta maammuwanyu ay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at wachay kalibfengana asna's luta ay mamakawan as nan tataku as nan fiasfiasorcha.” Kenalina as nan paralitiko, “Kanak kan he-a, tomakchugka, araum nan apragmu ya komatamka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_25","072_5_25","LUK","5","25","25","Hiya at chi ya tenmakchug nan laraki ay iilauncha am-in. Angkiay nun-arana nan apragna, ya kenmatam ay cha munchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_26","072_5_26","LUK","5","26","26","Naschaawcha as solet nan am-in ay tataku. Chinaychayawcha hi Apo Dios ya pararuy ugyatcha. Kenalicha, “Anuy paat nakaskaschaaw nan inila takú ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_27","072_5_27","LUK","5","27","27","Kun pay narpas na, nak-ak hi Jesus ya inilana nan usa ay mangam-among as fiaror ay nan ngachana at Levi ay nangatokor as opisinana ay munfiayfiayachan as fiaror. Kenalen Jesus kan hiya, “Unuchunak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_28","072_5_28","LUK","5","28","28","Nunkaliligwat hi Levi ay nanaynan as nan am-in ya inmunud kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_29","072_5_29","LUK","5","29","29","Angkiay ya nunparti hi Levi as fiaka as afongna ta pachayawana hi Jesus. Ongorcha us nan mangam-among as fiaror ya tapina ay tataku ay uy nakekan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_30","072_5_30","LUK","5","30","30","Kun pay inilan nan chiyuycha Fariseo ya nan kakadwacha ay mun-isursuru as Lintig ay cha makekan hi Jesus as nan chiyuycha mangam-among as fiaror, nunmotmotcha as nan disipulus Jesus. Kenalicha, “Adchi t'uy kayu makiub-ufong ya makiig-ikop as nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya as nan tapina ay fumafiasor?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_31","072_5_31","LUK","5","31","31","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Nan tataku ay achi munsaket at achicha masapor chi choktor, ngem kun yangkiay nan chiyuycha munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_32","072_5_32","LUK","5","32","32","Chaanak enmali ay mangayag as nan nunkalintig, ngem kun at nan fumafiasor ta munfiafiawicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_33","072_5_33","LUK","5","33","33","Kenalen nan tapina kan Jesus, “Nan disipulus Juan ay Fumufunyag ya nan disipulus nan chiyuycha Fariseo at kun anaka un nun-ay-ayunarcha ya nunkarkararagcha. Ngem nan disipulusmu at chacha mangmangan ya umig-ikop.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_34","072_5_34","LUK","5","34","34","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay mafialin ay mun-ayunarunyu nan chiyuycha naayakian ay makichuyas uray mu kukutug nan chumuyas ay laraki kan chicha? Achi met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_35","072_5_35","LUK","5","35","35","Ngem mu umchantu nan timpu ay maek-akan nan chinmuyas ay laraki kan chicha, hiyachintu nan mun-ayunarancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_36","072_5_36","LUK","5","36","36","Angkiay ya infiakian us Jesus na ay maepadpachongan: “Maid lomakset as akét as nan fiarú ay fiachu ya elakubna as nan lukiak ay fiachu. Mu atuna chi, kuna lawá chachaelun nan chiyuy fiarú ay fiachu, ya achi maifiakiay as nan naelakfiana ay lukiak ay fiachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_37","072_5_37","LUK","5","37","37","Maid us mangittu as kasubsufor ay fiayas as nan lukiak ay mangit-ittuwan ay larat. Mu ipuuyna, epabtaktu nan kasubsufor ay fiayas nan larat. Maiwagkiantu nan fiayas ya machachaeltu nan mangit-ittuwan ay larat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_38","072_5_38","LUK","5","38","38","Ngem kun at nan kasubsufor ay fiayas at masapor maittu as nan fiarú ay mangit-ittuwan ay larat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK5_39","072_5_39","LUK","5","39","39","Maid us manglayad ay umikop as kasubsufor ay fiayas mu narpas at ay inmikop as norkiat, tay kanancha un am-am-ammay nan norkiat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_1","072_6_1","LUK","6","1","1","As nan Urkiw ay Mun-iblayan, cha mar-os cha Jesus as nan chiyuycha uma ay natanman as trigo. As nan hiyachi, nunsaw-i nan disipulusna ya kinutimancha, at kenancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_2","072_6_2","LUK","6","2","2","Ngem kenalen nan tapen nan chiyuycha Fariseo, “Adchi t'uyyu cha atun nan epawan nan Lintig takú as nan Urkiw ay Mun-iblayan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_3","072_6_3","LUK","6","3","3","Tinumfor hi Jesus, “Ay chaanyu finasfiasa nan enat Ari David ya nan kakadwana as nan nunchukiaangancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_4","072_6_4","LUK","6","4","4","Sinungkop hi David as nan munchaychayawan kan Apo Dios, ya enarana nan tenapay ay naichaton kan Apo Dios ya kenana. Ngem epawan nan Lintig nan ngachana ay mangan mu achi yangkiay nan papachi. Inchatna us nan tapen nan tenapay as nan kakadwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_5","072_6_5","LUK","6","5","5","Inyanongos Jesus, “Nan Naepadtu ay Anak chi Taku nan muntoray as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_6","072_6_6","LUK","6","6","6","As nan kasin usa ay Urkiw ay Mun-iblayan, sinungkop hi Jesus as nan senagoga, ya nun-isuru. Wacha hid-i nan usa ay laraki ay nakukuy nan kannawan ay limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_7","072_6_7","LUK","6","7","7","Wachacha us nan tapen nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya tapen nan chiyuycha Fariseo ay manisiim kan Jesus mu mun-epaammay as tataku ay wachay saketcha as nan Urkiw ay Mun-iblayan ta wachay maanapan as epafiasorcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_8","072_6_8","LUK","6","8","8","Ngem aammon Jesus nan wacha as numnumcha, at kenalina as nan nakukuy chi limana, “Maligwatka ya omalika hena.” Naligwat tit-iwa ya uy tenmakchug hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_9","072_6_9","LUK","6","9","9","Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “Sarudsuchok man kan chakayu mu ngachana nan eparufus nan Lintig ay atun takú as nan Urkiw ay Mun-iblayan: Ay atun takú nan ammay winnu mangotettet? Ay esarakan takú nan fiyag chi taku winnu chachaelun takú?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_10","072_6_10","LUK","6","10","10","Entoongan Jesus chicha am-in, ya kanana as nan nakukuy chi limana, “Uyachum nan limam.” Inuyadna ya enmammay tit-iwa nan limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_11","072_6_11","LUK","6","11","11","Ngem pararuy fungat nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya nan chiyuycha Fariseo, at naaapatcha mu anan atuncha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_12","072_6_12","LUK","6","12","12","As nan hana ay timpu, tinmikid hi Jesus henan chuntug ay uy munkararag. Enlabrafina hid-i ay nunkarkararag kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_13","072_6_13","LUK","6","13","13","Kun pay nafikiat, enayakiana nan disipulusna ya pinilina nan hinpuru ya chuwa kan chicha ay ngenadnana as apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_14","072_6_14","LUK","6","14","14","Nauycha nan ngadngachan nan pinilina: Hi Simon ay ngenadnana as Pedro, hi Andres ay sunúd Pedro, hi Santiago, hi Juan, hi Felipe, hi Bartolome, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_15","072_6_15","LUK","6","15","15","hi Mateo, hi Tomas, hi Santiago ay potot Alfeo, hi Simon ay kanancha un mangesasaket as nasyona, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_16","072_6_16","LUK","6","16","16","hi Judas ay potot Santiago, ya hi Judas Iscariote ay mangesepseptu kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_17","072_6_17","LUK","6","17","17","Chinmayyu cha Jesus ya inyawnina as nan nuntatapor ay lukiar ay kawad-an nan ongor ay tapina ay disipulusna. Wachacha hid-i nan ongoongor ay tataku ay nurpu henan am-in ay lukiar ad Judea ya Jerusalem. Wachacha us nan nurpu henan chiyuycha siyudad ay Tiro ya Sidon ay wacha henan olet nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_18","072_6_18","LUK","6","18","18","Enmalicha ay manngor as nan isursuron Jesus ya mangepakaan as am-in ay saksaketcha. Enpaammay Jesus nan chiyuycha enmali ay penarpalikiat chi anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_19","072_6_19","LUK","6","19","19","Am-in nan tataku hid-i at penachascha ay mangpa kan Jesus, tay wacha nan pannakafialin ay murpu kan hiya, at enpaammayna chicha am-in ay wachay saketcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_20","072_6_20","LUK","6","20","20","Inilan Jesus nan disipulusna, ya kanana, “Nakiasat kayu ay pugli, tay maetapi kayuntu as nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_21","072_6_21","LUK","6","21","21","Nakiasat kayu ay cha munchukiaang ad wani, tay mapnek kayuntu. Nakiasat kayu ay cha mun-akor ad wani, tay maamrang kayuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_22","072_6_22","LUK","6","22","22","Nakiasat kayu as nan mang-ingoran nan tataku kan chakayu, as nan achicha mangetapiyan kan chakayu kan chicha, as nan mangsotancha kan chakayu, ya as nan mangaliyancha un mangotettet kayu kiapú as nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_23","072_6_23","LUK","6","23","23","Munlagragsak ya muntat-allok kayu kiapú as lagsakyu as nan ommatan nan hanacha kan chakayu, tay ongoongor nan gun-gunayu ad chaya. Tay assesa us nan en-enat nan kaap-uwancha as nan chiyuycha pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_24","072_6_24","LUK","6","24","24","“Ngem kasusug-ang kayu ay nunkafiaknang ad wani, tay enawatyu at nan kenanam-ay chi fiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_25","072_6_25","LUK","6","25","25","Kasusug-ang kayu ay masusufu ad wani, tay munchukiaang kayuntu. Kasusug-ang kayu ay cha maam-amrang ad wani, tay ngumuyus ya mun-akor kayuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_26","072_6_26","LUK","6","26","26","Kasusug-ang kayu as nan mangaliyan nan am-in ay tataku un ammay kayu, tay assesa us nan kenarkalen nan kaap-uwancha as nan chiyuycha achi tit-iwa ay pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_27","072_6_27","LUK","6","27","27","“Ngem ad wani, ifiakiak kan chakayu ay chuchumngor kan ha-un: Laychunyu nan chiyuycha kafusoryu ya ammay nan atunyu as nan mangiingor kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_28","072_6_28","LUK","6","28","28","Bendisyonanyu nan chiyuycha mangituchor kan chakayu, ya ekararakianyu nan chiyuycha mamarpalikiat kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_29","072_6_29","LUK","6","29","29","Mu wachay manepak as tamelmu, ichutngom us nan fisakna. Mu wachay mamelet ay mangara as chaketmu, ichatmu us nan kamisitam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_30","072_6_30","LUK","6","30","30","Ettam nan ngachana ay kumchaw kan he-a. Nan ngachana ay mangara as kuk-uwam, achim fiangchun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_31","072_6_31","LUK","6","31","31","Nan ngachana ay laychum ay atun nan tapina kan he-a, hiyasa us nan atum kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_32","072_6_32","LUK","6","32","32","“Mu laylaychunyu nan chiyuycha yangkiay manglaylayad kan chakayu, ay magun-gunaan kayu? Achi! Tay uray nan fumafiasor at laylaychuncha nan chiyuycha manglaylayad kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_33","072_6_33","LUK","6","33","33","Mu ekamanyu nan ammay as nan chiyuycha yangkiay mangekaman as ammay kan chakayu, ay magun-gunaan kayu? Achi! Tay assesa us nan atun nan fumafiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_34","072_6_34","LUK","6","34","34","Mu nan pafuruchanyu yangkiay at nan chiyuycha ammuyu ay mangifiangadtu as nan finurudcha, ay magun-gunaan kayu? Achi! Tay assesa us nan atun nan chiyuycha fumafiasor ay pafuruchuncha nan kakadwacha ay fumafiasor, tay ammucha ay maifiangadtu challu nan finurudcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_35","072_6_35","LUK","6","35","35","Ngem fiakun assesa nan atunyu! Kunyu at laylaychun nan kaiingoryu, ya atunyu nan ammay kan chicha. Pafuruchunyu chicha, ya achiyu namnamaun ay ifiangadcha. Mu hiyasa nan atunyu, magun-gunaan kayuntu as ongor, ya chakayuntu nan an-ak nan Kangatuwan ay Dios. Tay hi Apo Dios at manangsug-ang uray as nan chiyuycha achi munyaman ya chiyuycha manangotettet chi ukialicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_36","072_6_36","LUK","6","36","36","“Masapor manangsug-ang kayu kaman kan Apo Dios ay Amayu ay manangsug-ang.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_37","072_6_37","LUK","6","37","37","Kenalen pay Jesus, “Achiyu okomún nan pachongyu ay taku ta achi chakayuntu okomún kan Apo Dios. Achiyu keddengan ay chusaun nan pachongyu ay taku ta achi chakayuntu keddengan ay chusaun kan Apo Dios. Pomakawan kayu ta pakawanun chakayuntu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_38","072_6_38","LUK","6","38","38","Ichatyu nan kasaporan chi iib-ayu, at ichattu Apo Dios nan kasaporanyu. Nan atun Apo Dios ay umichat at iyongoongorna ya ipudpudna inkiana somafi. Tay nan panglukudyu as nan pachongyu ay taku at assesantu us nan panglukud Apo Dios kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_39","072_6_39","LUK","6","39","39","Infiakian us Jesus kan chicha nan nauy usa ay maepadpachongan: “Ay mafialin ay epangon nan nafurag nan pachongna ay nafurag? Mu hiyasa, ay kuncha ngun achi mag-astu ay chuwa as nan ngilig? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_40","072_6_40","LUK","6","40","40","Maid uswila as nangatngatu mu nan misturuna. Ngem am-in ay uswila ay manglopas as nan chana uswilaun at komaman as nan misturuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_41","072_6_41","LUK","6","41","41","“Adchi t'uymu chillawun nan ek-ektel ay futa as nan matan nan ifiam, ya kunmu at achi madlaw nan ad-acha-an ay futa as nan mismu ay matam? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_42","072_6_42","LUK","6","42","42","Winnu anan mangaliyam as nan ifiam un, ‘Ud-a ta kaanok nan futa as matam,’ mu he-a mismu at achim maila nan ad-acha-an ay futa as nan mismu ay matam? He-a ay pakamankaman! Kaanum on-ona nan hana ad-acha-an ay futa as nan mismu ay matam. Angkiay ya makailakantu ay ustu ay mangaan as nan ek-ektel ay futa as nan matan nan ifiam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_43","072_6_43","LUK","6","43","43","Nun-epadpachong kasin hi Jesus, “Nan narangtu ay kaiw at achi fumkias as mangisiw, winnu nan naiing ay kaiw at achi fumkias as ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_44","072_6_44","LUK","6","44","44","Tay nan kaiw at maammuwan babaen as nan fukiasna. Tay nan chugway at achi mapuras as nan uyok, winnu nan ubas as nan lubfian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_45","072_6_45","LUK","6","45","45","Nan ammay ay taku at epafoknagna nan ammay ay naichuchulin as nan numnumna. Assesa us ay nan mangotettet ay taku at epafoknagna nan mangotettet ay naichuchulin as nan numnumna. Tay nan sumubsubra as numnumna at hiyasa challu nan epafoknagna as tapakna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_46","072_6_46","LUK","6","46","46","Kenalen pay Jesus, “Adchi t'uyyu kanan kan ha-un un, ‘Apo, Apo,’ ya achiyu challu atun nan ifiakiak? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_47","072_6_47","LUK","6","47","47","Nan ngachana ay taku ay omali kan ha-un ya manngor as nan nauycha kalek ya atuna chaná ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_48","072_6_48","LUK","6","48","48","at ifiakiak nan nauy maepachongana: Maepachong hiya as nan taku ay cha munkiaub as afong. Kenaufiana nan luta inkiana ininchanancha nan chupras ad chur-um, ya tinuudna nan pusten nan afong. Kun pay enmali nan ongor ay chanum, chinaraposna nan hana ay afong, ngem chaan poros nunwawud, tay naekanag ay nakiaub. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK6_49","072_6_49","LUK","6","49","49","Ngem nan chiyuy taku ay manngor as nan nauycha kalek ya achina challu atun chaná at maepachong as nan taku ay nunkiaub as afong as nan luta ay chaan nangekaub as pusten nan afongna. Kun pay enmali nan ongor ay chanum, chinaraposna nan hana afong, at nunkatutu-ug ya nunsidlay enatna ay nachachael.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_1","072_7_1","LUK","7","1","1","Kun pay narpas ay infiakian Jesus chaná am-in as nan tataku, inmuy ad Capernaum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_2","072_7_2","LUK","7","2","2","Wacha hid-i nan usa ay kapetan chi sosorchachu ay Romano ay wachay fiabfiaaruna ay laylaychuna as solet. Nan fiabfiaaruna ay anna at cha munsaket, ya kiayud matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_3","072_7_3","LUK","7","3","3","Kun pay chinngor nan kapetan nan maepangkep kan Jesus, infiaorna nan tapen nan anam-amán chi Judio ay uy mangayag kan Jesus ta epaammayna nan fiabfiaarun nan kapetan ay anna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_4","072_7_4","LUK","7","4","4","Kuncha pay inmuy kan Jesus, nunpakpakaasicha kan hiya. Kenalicha, “Nan nauy ay kapetan at maekari ay fiadgam, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_5","072_7_5","LUK","7","5","5","tay laylaychuna chitaku ay Judio, ya hiya nan nangepaamma as nan senagoga takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_6","072_7_6","LUK","7","6","6","Angkiay ya nakiuy hi Jesus kan chicha. Kuncha pay kiayud umchan as nan afong, infiaor nan kapetan nan kiakiayyumna ay uy mangifiakia kan Jesus, “Apo, achika cha munforforay ay omali as afongku, tay achiyak maekari ay mangepaskop kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_7","072_7_7","LUK","7","7","7","Isunga achiyak maekari ay omali kan he-a. Ommat nan kalem yangkiay as mangepaammay as nan fiabfiaarok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_8","072_7_8","LUK","7","8","8","Tay uray ha-un at wacha nan mangetoray kan ha-un, ya wachacha us nan sosorchachok ay etorayak. Mu kanak as nan usa un, ‘Uyka’ at umuy hiya. Mu kanak us as nan usa un, ‘Aka’ at omali hiya. Mu kanak us as nan fiabfiaarok un, ‘Atum na’ at atuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_9","072_7_9","LUK","7","9","9","Kun pay chinngor Jesus na, naschaaw hiya, ya nunsakong as nan ongor ay tataku ay cha umun-unud kan hiya, ya kanana, “Ifiakiak kan chakayu ay maid poros naanapak as assena ay pammati uray ad Israel.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_10","072_7_10","LUK","7","10","10","Nunfiangad nan chiyuycha infiaor nan kapetan, at ininchanancha ay enmammay at nan fiabfiaaruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_11","072_7_11","LUK","7","11","11","Naaw-awni as akét, inmuy hi Jesus henan usa ay ili ay makali un Nain. Nakiuy kan hiya nan disipulusna ya nan ongoongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_12","072_7_12","LUK","7","12","12","Kun pay cha maesnop cha Jesus as nan sungkopan henan ili, sinib-atcha nan ongor ay uy mangilfun as nan laraki ay us-usa ay anak nan ellakas. Nakitutun-ud as nan ellakas nan ongoongor ay tataku ay nurpu henan hana ay ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_13","072_7_13","LUK","7","13","13","Kun pay inilan Jesus nan ellakas, ongor chi sug-angna. Kenalina, “Achika mun-akor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_14","072_7_14","LUK","7","14","14","Angkiay ya naesnop hi Jesus ya kenpana nan longon. Angkiay inkinak nan chiyuycha nangiyaattang. Kenalen Jesus, “Anakku, kanak kan he-a un fumangunka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_15","072_7_15","LUK","7","15","15","Tenmokor tit-iwa nan natuy ay laraki, ya enlapuna ay nunkali. Haat ichat Jesus hiya kan enana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_16","072_7_16","LUK","7","16","16","Inmugyat nan am-in ay tataku, at chinaychayawcha hi Apo Dios ay chacha kankanan, “Nunpaila kan chitaku nan usa ay mannakafialin ay pomapadtu,” ya “Enmali hi Apo Dios ay mangesarakan as nan tatakuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_17","072_7_17","LUK","7","17","17","Nunchinamag nan nauy maepangkep kan Jesus henan intiru ay Judea ya henan am-in ay lukiar ay nangliliwus henan ili ay anna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_18","072_7_18","LUK","7","18","18","Nan disipulus Juan at uycha infiakia kan Juan ay naifiafiarud as nan hiyachi nan nauycha am-in ay enom-ommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_19","072_7_19","LUK","7","19","19","Kun pay chinngor Juan chasa, enayakiana nan chuwa as nan disipulusna, ya infiaorna chicha ay uy manarudsud as nan Apo, “Ay he-a nan enkaren Apo Dios ay omalintu, winnu munsuud kami as tukún?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_20","072_7_20","LUK","7","20","20","Kuncha pay inmuy kan Jesus, kenalicha, “Hi Juan ay Fumufunyag at infiaor chakami ay manarudsud un, ‘Ay he-a nan enkaren Apo Dios ay omali, winnu munsuud kami as tukún?’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_21","072_7_21","LUK","7","21","21","As nan hiyachi ay uras, ongor nan enpaammay Jesus ay munsaket as tukutukún ay saksaket. Enpafoknagna nan anennet, ya nan nunkafurag at makailacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_22","072_7_22","LUK","7","22","22","Tinumfor hi Jesus as nan chiyuycha infiaor Juan, “Munfiangad kayu kan Juan, ya ifiakiayu kan hiya nan nauycha inilayu ya chinngoryu: Nan chiyuycha nafurag at makailacha, nan chiyuycha napilud at makacharancha, nan chiyuycha nakonet at enmammaycha, nan chiyuycha nalurak at makadngorcha, nan chiyuycha natuy at natakucha, ya nan chiyuycha pugli at naekasaba kan chicha nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_23","072_7_23","LUK","7","23","23","Nakiasat nan taku ay achi munchuwachuwa as nan maepangkep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_24","072_7_24","LUK","7","24","24","Kun pay nak-ak nan chiyuycha infiaor Juan, infiakian Jesus nan maepangkep kan Juan as nan ongoongor ay tataku, “As nan enayanyu kan Juan henan disyerto, ngachana nan nenamnamayu ay ilaun koma? Ay usa ay taku ay maepachong as nan tufú ay cha ikiwkiwen chi angin? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_25","072_7_25","LUK","7","25","25","Ngachana ngarud nan enay-ayanyu hid-i ay ilaun? Ay usa ay taku ay nunfiafiachu as am-ammay? Nan chiyuycha met munfiafiachu as nangina ya nanam-ay chi fiyagcha at mamagyancha as nan chiyuycha palasyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_26","072_7_26","LUK","7","26","26","Ngachana ngay ngarud nan enay-ayanyu hid-i? Ay uyyu inila nan usa ay pomapadtu? O, ifiakiak kan chakayu, inilayu nan am-amud mu nan pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_27","072_7_27","LUK","7","27","27","Tay hi Juan nan naifiakia as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Wacha nan ifiaorku ay mangon-ona mu he-a ay mangesakiana as nan ayum.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_28","072_7_28","LUK","7","28","28","Ifiakiak kan chakayu ay as nan am-in ay naiyanak at maid am-amud mu hi Juan. Ngem nan kaapuchan as nan muntorayan Apo Dios at am-amud mu hi Juan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_29","072_7_29","LUK","7","29","29","Kun pay chinngor nan am-in ay tataku patí nan chiyuycha mangam-among as fiaror nan nauy kenalen Jesus, enafurotcha nan nalintig ay pangkep Apo Dios kan chicha, ya nunpafunyagcha kan Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_30","072_7_30","LUK","7","30","30","Ngem nan chiyuycha Fariseo ya nan mun-isursuru as Lintig at enachicha nan pangkep Apo Dios kan chicha, tay chaancha nunpafunyag kan Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_31","072_7_31","LUK","7","31","31","Kenalen pay Jesus, “Anan mangepachongak ngun kan chatona ay tataku ad wani, ya anan kaassenacha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_32","072_7_32","LUK","7","32","32","Maepachongcha as nan ongong-a ay nangatokor as nan lenawwag ay cha munfifinnukiaw ay cha mangarkali un, ‘Nun-epeep kami, ya chaan kayu nunsasara. Nunkanta kami as omepanguyus, ya chaan kayu nun-akor.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_33","072_7_33","LUK","7","33","33","Tay enmali hi Juan ay Fumufunyag ay cha mun-ay-ayunar ya achi umig-ikop as fiayas, ya kananyu un, ‘Naanennetan hiya!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_34","072_7_34","LUK","7","34","34","Kun pay enmali nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay cha makekkekan ya cha makiig-ikop, kananyu un, ‘Ilaunyu kay na ay taku at kun naranok ya futtang. Hiya us at kiayyum nan chiyuycha mangam-among as fiaror ya nan tapina ay fumafiasor.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_35","072_7_35","LUK","7","35","35","Uray mu hiyasa, maepaila challu ay ustu nan kenasilib Apo Dios as nan am-in ay tatakuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_36","072_7_36","LUK","7","36","36","Wacha nan usa ay Fariseo ay nangayag kan Jesus ta uy makekan kan hiya. Isunga inmuy hi Jesus as afongna, ya nakiufong hiya as nan Fariseo ay ansa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_37","072_7_37","LUK","7","37","37","Henan hana ay ili, wacha nan usa ay fiafiai ay fumafiasor. Kuna pay nachamag ay cha makekan hi Jesus as afong nan Fariseo, inyuyna nan mangit-ittuwan ay naamma as fiatu ay nan ngachana at alabastro ay nanapnu as munfiangu ay lana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_38","072_7_38","LUK","7","38","38","Tenmakchug nan hana ay fiafiai ay cha mun-ag-akor as likud Jesus as nan sag-un nan sukina. Nan chiyuycha luwana at tinmidtidcha as nan suken Jesus. Angkiay ya pinunasana as nan fookna. Finisituna nan suken Jesus, ya fenokfokana as fiangfiangru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_39","072_7_39","LUK","7","39","39","Kun pay inilan nan Fariseo ay nangayag kan Jesus nan hana naekaman, kenalina as numnumna, “Mu tit-iwa ay pomapadtuna ay taku, aammuna koma nan katatakon tona ay fiafiai ay cha mangmangpa kan hiya. Aammuna us koma ay hi tona at fumafiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_40","072_7_40","LUK","7","40","40","Angkiay kenalen Jesus as nan Fariseo, “Simon, wacha nan ifiakiak kan he-a.” “O, Misturu, ngachan tud-i?” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_41","072_7_41","LUK","7","41","41","Kenalen Jesus, “Wachacha nan chuwa ay inmutang as nan usa ay munpappautang as siping. Inmutang nan usa as leman kiasot ay dinario,kun pay nan usa at leman puru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_42","072_7_42","LUK","7","42","42","Kiapú ta achicha makafiayad, penakawan nan nunpautang chicha ay chuwa. Ad wani, ngachana pay kan chicha nan ong-ongor nan layadna as nan nunpautang?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_43","072_7_43","LUK","7","43","43","Tinumfor hi Simon, “Uy at nan chiyuy ong-ongor nan utangna ay.” Kenalen Jesus kan hiya, “Ustu nan hana kenalem.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_44","072_7_44","LUK","7","44","44","Angkiay ya nunsakong as nan fiafiai, ya kanana kan Simon, “Ilaum nan nauy fiafiai. Sinungkopak asna's afongmu, ya maid inchatmu as chanum ay mangurasku as sukek. Ngem hiya at enlasana nan sukek as luwana ya pinunasana as fookna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_45","072_7_45","LUK","7","45","45","As nan sinungkopak, chaanak met finisitu kan he-a ay kaman as nan iniili ay ukiali takú. Ngem hiya at chaana inkinkinak ay namisfisitu as nan sukek nunlapu as nan sinungkopak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_46","072_7_46","LUK","7","46","46","Chaanmu lenanaan nan urok, ngem hiya at fenokfokana nan sukek as fiangfiangru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_47","072_7_47","LUK","7","47","47","Isunga ifiakiak kan he-a ay kiapú as nan ongor ay layadna kan ha-un, hiyana nan mangepaila ay napakawan hiya as nan ongor ay fiasfiasorna. Ngem nan taku ay akét chi napakawan ay fiasfiasorna at akét nan layadna ay epailana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_48","072_7_48","LUK","7","48","48","Kenalen Jesus as nan fiafiai, “Napakawanka as nan fiasfiasormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_49","072_7_49","LUK","7","49","49","Angkiay ya nan kakadwana ay nakekan at enlapucha ay mangali as numnumcha, “Ngachan man tona ay mamakawan as tataku as nan fiasfiasorcha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK7_50","072_7_50","LUK","7","50","50","Ngem kenalen Jesus as nan fiafiai, “Nan pammatem nan nangesarakan kan he-a. Uyka ay kun natalna nan numnummu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_1","072_8_1","LUK","8","1","1","Kun pay chaan nafiayag, inmuy hi Jesus henan il-ili ya fiabfiabruy ay cha mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan muntorayan Apo Dios. Nakiuy kan hiya nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_2","072_8_2","LUK","8","2","2","ya nan tapen us nan fianafiai ay nakaanan nan chiyuycha anennet ya saksaket. Chicha cha Maria ay makali un Magdalena ay naepafoknakian chi pitu ay anennet, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_3","072_8_3","LUK","8","3","3","hi Juana ay asawan Cusa ay opisyar Ari Herodes, hi Susana, ya ongor pay ay tapina ay fianafiai ay inmid-ichat as kasaporan cha Jesus babaen as nan kafiaelancha ay ichat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_4","072_8_4","LUK","8","4","4","Cha omali-ali nan ongoongor ay tataku ay nurpu henan tukutukún ay il-ili. Kuncha pay naamong as nan kawad-an Jesus, infiakian Jesus na ay maepadpachongan: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_5","072_8_5","LUK","8","5","5","“Wacha nan usa ay taku ay uy nun-iwagwag as fokel as nan umana. As nan chana mun-iwagwagwakian, nag-as nan tapen nan fokel as nan charan. Naikiatincha, ya kenan chi kossel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_6","072_8_6","LUK","8","6","6","Nan tapina at nag-ascha as nan machupras ay lukiar. Kuncha pay cha tomemel, naklingcha at, tay maid chanum nan naetanmancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_7","072_8_7","LUK","8","7","7","Nan tapina at nag-ascha as nan kaongoran chi sufet. Naikisancha ay tinmufu as nan ongor ay sufet, at nasulincha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_8","072_8_8","LUK","8","8","8","Nan tapina at nag-ascha as nan ammay ay luta. Tinmufucha ya finumkiascha as mahinkiagsot.” Inyanongos Jesus, “Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_9","072_8_9","LUK","8","9","9","Senarudsud nan disipulus Jesus kan hiya mu ngachana nan laychun ay kanan nan chiyuy maepadpachongan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_10","072_8_10","LUK","8","10","10","Tinumfor hi Jesus, “Kan chakayu nan naepakaammuwan nan chaan naam-ammuwan maepangkep as nan muntorayan Apo Dios. Ngem as nan tapina, maifiakia kan chicha babaen yangkiay as nan mangosaran as maepadpachongan ta uray mu iilauncha, achicha ematonan. Uray mu chungruchungruncha at achicha challu maawatan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_11","072_8_11","LUK","8","11","11","“Nauy nan laychun ay kanan nan maepadpachongan: Nan fokel at hiyana nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_12","072_8_12","LUK","8","12","12","Nan chiyuycha nag-as as nan charan at maepachongcha as nan tataku ay nanngor as nan Kalen Apo Dios, ngem umuy hi Satanas, ya kaanuna nan hana kali as numnumcha ta achicha omafurot ya maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_13","072_8_13","LUK","8","13","13","Nan chiyuycha naiwagwag as nan chiyuycha machupras ay lukiar at maepachongcha as nan tataku ay naragsak ay mang-awat as nan kalen Apo Dios as nan manngorancha. Ngem kiapú ta achicha lomamot ay ustu as numnumcha, hen-omaketan yangkiay nan omafurotancha. As nan timpu ay umchanan chi sulisug kan chicha, achicha at ituruy ay omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_14","072_8_14","LUK","8","14","14","Kun pay nan chiyuycha nag-as as nan tinmufuwan chi ongor ay sufet at maepachongcha as nan tataku ay manngor as nan kalen Apo Dios. Ngem kun pay naaw-awni, nan chanchanagcha, kenafiaknangcha ya lagragsakcha as nan nauy ay fiyag at sulinuncha nan chinngorcha, at achicha maonngan as nan pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_15","072_8_15","LUK","8","15","15","Kun pay nan chiyuycha naiwagwag as nan ammay ay luta at maepachongcha as nan tataku ay manngor as nan kalen Apo Dios, ya ittucha as nan ammay ya napudnu ay numnumcha. Mun-an-anoscha inkiana fumkiascha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_16","072_8_16","LUK","8","16","16","Kenalen pay Jesus, “Maid taku ay mamaskud as pingki ya op-opana as fianga winnu ipuuyna as nan selok chi kama. Kuna at epatang as nan maepatpatngana ta mailan nan chiyuycha sungkop nan silawna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_17","072_8_17","LUK","8","17","17","Tay maid naetatafun as achintu maepaila, winnu uray ngachana ay chaan naam-ammuwan as achintu maammuwan ya maepaila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_18","072_8_18","LUK","8","18","18","Il-ilaunyu ngarud nan atunyu ay chumngor, tay nan taku ay wachay kafiaelana at maettan as ong-ongor. Nan taku ay maid kafiaelana at uray nan ak-akettuy ay wacha kan hiya at maarantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_19","072_8_19","LUK","8","19","19","Inmuy kan Jesus hi enana ya nan susnúdna ay lanaraki, ngem maid atuncha ay maesnop kan hiya kiapú as nan kenaongor chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_20","072_8_20","LUK","8","20","20","Wacha nan nangifiakia kan Jesus, “Wacha hi enam ya nan susnúdmu ay lanaraki ay nangatakchug as nan fiattaw, ya laychun chaká ay ilaun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_21","072_8_21","LUK","8","21","21","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Nan enak ya nan susnúdku at nan chiyuycha chumngor ya mangekaman as nan kalen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_22","072_8_22","LUK","8","22","22","As nan hin-urkiw, nunlukian hi Jesus as nan fiangka ay kadwana nan disipulusna. Kenalen Jesus kan chicha, “Kumchang takú henan fiayfiay ta uy takú ad chumang.” Isunga nunligwatcha ay nunlukian as nan fiangka. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_23","072_8_23","LUK","8","23","23","As nan chacha kumchangan, nassuy hi Jesus. Kalina at ya mun-atifudfud chi puwak henan fiayfiay. Cha matorwan as chanum nan fiangka ay nunlurukianancha, at kiayudcha lumnud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_24","072_8_24","LUK","8","24","24","Uycha finangun hi Jesus, ya kanancha, “Apo, Apo, lumnud takú pay!” Finmangun hi Jesus, ya finilina nan puwak ya nan napigsa ay challuyon. Nakianninakcha, at ammay kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_25","072_8_25","LUK","8","25","25","Kenalen Jesus kan chicha, “Ay chaud payat nan pammatiyu?” Ngem inmugyatcha ya naschaawcha ay nunsesennarudsud, “Ngachan ngun tona ay mamilin as uray angin ya chanum, at tomongparcha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_26","072_8_26","LUK","8","26","26","Inturuycha Jesus ay kinumchang inkiana inumchan henan sasakopun nan chiyuycha i-Gerasa ay chuchumangun nan Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_27","072_8_27","LUK","8","27","27","Kuncha pay inumchan ya pinmitiw hi Jesus as nan papor, sinib-atna nan laraki ay naanennetan ay nurpu henan hana ay ili. Nafiayag ay chaan nunfiadfiachu hiya ya chaan us nanagyan as afongna, ngem kun at as nan lurubfok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_28","072_8_28","LUK","8","28","28","Kuna pay inila hi Jesus, nun-uwek ya nunlukfub as nan sangwanan Jesus, ya inpigsana ay nangifukiaw, “Jesus ay Anak nan Kangatuwan ay Dios, ngachana nan laychum ay atun kan ha-un? Esapatam ay achiyak palikiatun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_29","072_8_29","LUK","8","29","29","Kenalina na, tay finilin Jesus nan anennet ay fomoknag as nan laraki. Namen ongor ay penalikiat nan anennet nan laraki, ya uray naepokok ya nakor-ongan nan lima ya sukina, ngem senokpotna challu nan kor-ong ya enpatagtag nan anennet hiya ay umuy henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_30","072_8_30","LUK","8","30","30","Senarudsud Jesus kan hiya, “Anan ngachanmu man?” “Liniblifu,” ensongfiatna, tay ongoongorcha nan anennet ay sinungkop kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_31","072_8_31","LUK","8","31","31","Nunpakpakaasi nan chiyuycha anennet kan Jesus ta achina filinun chicha ay umuy henan lukiar ay kaman fitu ay maid papugna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_32","072_8_32","LUK","8","32","32","As nan naesasag-un, wachachay ongoongor ay fiafuy ay cha munsuksukor henan filig. Nunpakpakaasi nan chiyuycha anennet kan Jesus ta sungkopcha as nan chiyuycha fiafuy. Isunga penarufusan Jesus chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_33","072_8_33","LUK","8","33","33","Fenmoknagcha tit-iwa nan chiyuycha anennet as nan laraki, ya sinungkopcha as nan chiyuycha fiafuy. Angkiay ya kenamon nan chiyuycha fiafuy ay chinmayyu inkiana nag-ascha henan teng-el, at nurningcha henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_34","072_8_34","LUK","8","34","34","Kun pay inilan nan chiyuycha mun-ay-aywan as nan chiyuycha fiafuy nan enommat, tenmagtagcha ay uy nangepachamag as nan tataku henan ili ya sigsikib. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_35","072_8_35","LUK","8","35","35","Angkiay ya inmuycha nan tataku ay uy mangila as nan enommat. Kuncha pay inumchan as nan kawad-an cha Jesus, inilacha nan laraki ay fenmoknakian nan chiyuycha anennet. Nangatokor hiya as nan sag-un nan suken Jesus. Nangafiachu ya ammay at chi numnumna. As nan hiyachi, inmugyatcha am-in as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_36","072_8_36","LUK","8","36","36","Nan chiyuycha nangila at infiakiacha as nan tataku nan enat nan laraki ay enmammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_37","072_8_37","LUK","8","37","37","Kiapú as nan nunsidla ay ugyat nan am-in ay i-Gerasa, chinawatcha kan Jesus ay mak-ak hiya hid-i. Isunga nunlukian hi Jesus as nan fiangka ya nak-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_38","072_8_38","LUK","8","38","38","As nan hiyachi, nunpakpakaasi kan Jesus nan laraki ay fenmoknakian nan anennet ta makiuy koma kan hiya. Ngem enpakatam Jesus hiya. Kenalina, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_39","072_8_39","LUK","8","39","39","“Komatamka at man, ya uymu ifiagfiakia nan enat Apo Dios kan he-a.” Kenmatam tit-iwa ya uyna ifiakia as nan am-in ay kakailiyana nan enat Jesus kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_40","072_8_40","LUK","8","40","40","Kun pay nunfiangad hi Jesus ad chumang, naragsak nan tataku ay nangayag kan hiya, tay hiya nan sasad-uncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_41","072_8_41","LUK","8","41","41","Angkiay ya enmali nan usa ay laraki ay nan ngachana at Jairo ay usa ay ap-apu as nan senagoga. Nunlukfub hiya as nan sangwanan Jesus, ya nunpakpakaasi kan hiya ta makiuy as afongna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_42","072_8_42","LUK","8","42","42","tay kiayud matuy nan us-usa ay anakna ay fiafiai ay hinpuru ya chuwa nan tawwuna. Kun pay cha umuy hi Jesus, somaliyubyub chi tataku ay makitun-ud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_43","072_8_43","LUK","8","43","43","Wacha hid-i nan usa ay fiafiai kan chicha ay cha mun-ichaichara as hinpuru ya chuwa ay tawwun. Kinastosna am-in nan sipingna ay namayadna as mangakias kan hiya, ngem maid nakaakias kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_44","072_8_44","LUK","8","44","44","Naesnop as uchug Jesus ya kenpana nan kiayachan nan fiachona. Hiya at chi ya nakyat nan cha fomokfoknag kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_45","072_8_45","LUK","8","45","45","Senarudsud Jesus, “Ngachana nan nangpa kan ha-un?” Kuncha pay am-in ensaot, kenalen Pedro, “Apo, kuncha ongor chi tataku ay somaliyubyub kan he-a ya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_46","072_8_46","LUK","8","46","46","Ngem kenalen Jesus, “Ammok ay wacha nan nangpa kan ha-un, tay keneknak ay wachay pannakafialin ay nak-ak kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_47","072_8_47","LUK","8","47","47","Kun pay achi maesaot nan fiafiai, cha munpapayagpag ay enmali kan Jesus ya nunlukfub as nan sangwanana. As nan sangwanan nan am-in ay tataku, infiakiana mu adchi t'uyna kenpa hi Jesus ya anan enatna ay enmammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_48","072_8_48","LUK","8","48","48","Kenalen Jesus kan hiya, “Ammi, nan pammatem nan nangepaammay kan he-a. Uyka ay kun natalna nan numnummu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_49","072_8_49","LUK","8","49","49","As nan cha munkarkaliyan Jesus, enmali nan usa ay laraki ay naifiaor ay nurpu as afong Jairo, ya kanana kan Jairo, “Natuy at nan pototmu ay fiafiai. Achim lilifokun nan misturu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_50","072_8_50","LUK","8","50","50","Ngem as nan nanngoran Jesus as sa, kenalina kan Jairo, “Achika umugyat. Omafurotka yangkiay, at omammay nan pototmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_51","072_8_51","LUK","8","51","51","Kun pay inumchan hi Jesus as afong Jairo, maid tukún as enpaskopna mu achi yangkiay cha Pedro, Juan, Santiago, ya nan ama ya enan nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_52","072_8_52","LUK","8","52","52","Am-in nan tataku hid-i at chacha mun-ag-akor ya munngunguyus. Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Achi kayu cha mun-ag-akor, tay chaan natuy hiya, ngem kun nanassuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_53","072_8_53","LUK","8","53","53","Kuncha at enam-amrang hiya, tay nan ammucha at natuy nan onga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_54","072_8_54","LUK","8","54","54","Ngem inunnan Jesus nan liman nan onga, ya kanana kan hiya, “Anakku, fumangunka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_55","072_8_55","LUK","8","55","55","Nataku kasin nan onga ya nafiannangun hiya. Angkiay ya infilin Jesus ay umichatcha kan hiya as kanuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK8_56","072_8_56","LUK","8","56","56","Naschaawcha nan chanakchakor nan onga, ngem infilin Jesus kan chicha ay maid poros mangifiagfiag-ancha as nan enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_1","072_9_1","LUK","9","1","1","Enamong Jesus nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna kan hiya, ya inchatnay pannakafialin ya kalibfengan kan chicha ay mangepak-ak as am-in ay anennet ya mangaan as saksaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_2","072_9_2","LUK","9","2","2","Angkiay ya infiaorna chicha ay mangekasaba as nan maepangkep as nan muntorayan Apo Dios ya mangepaammay as nan tataku ay munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_3","072_9_3","LUK","9","3","3","Kenalina kan chicha, “Maid etakinyu as nan munfiaatanyu. Achi kayu ometakin as uray surkud, samfiag, makan winnu siping ya uray munsokatanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_4","072_9_4","LUK","9","4","4","As nan uray ngachana ay afong ay sungkopanyu, hid-i nan magyananyu inkiana mak-ak kayu hid-i ay ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_5","072_9_5","LUK","9","5","5","Henan ngachana ay ili ay umuyanyu ay maid poros mangmangili kan chakayu, mak-ak kayu hid-i ay ili. As nan mak-akanyu, pokpokanyunan tapok as nan chapanyu ay mangepaila ay maid fiyangyu kan chicha as nan manusaan Apo Dios kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_6","072_9_6","LUK","9","6","6","Angkiay ya inligwatcha ya inmuycha henan fiabfiabruy. Enkaskasabacha nan Ammay ay Chamag ya enpappaammaycha nan chiyuycha munsaket henan am-in ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_7","072_9_7","LUK","9","7","7","Kun pay nachamag Herodes ay gobernador ad Galilea nan am-in ay enkamkaman Jesus, nalilifokan hiya, tay kenalen nan tapina ay tataku un nataku manipud as nan utúy hi Juan ay Fumufunyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_8","072_9_8","LUK","9","8","8","Nan tapina at kenalicha un nunpaila hi Elias, ya nan tapina us at kenalicha un hiya nan usa as nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy ay nataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_9","072_9_9","LUK","9","9","9","Kenalen Herodes, “Kunku cha enpasiwat nan uron Juan ya, ngem ngachan ngun tona ay taku nan chacha kankanan?” Nunlapu as nan hiyachi, lenayadna as solet ay mangila kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_10","072_9_10","LUK","9","10","10","As nan nunfiangchan nan hinpuru ya chuwa ay apostoles, infiakiacha kan Jesus nan am-in ay en-enatcha. Angkiay ya entakin Jesus chicha, ya inmuycha ay chidchicha yangkiay henan ili ay makali un Betsaida. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_11","072_9_11","LUK","9","11","11","Kun pay naammuwan nan ongoongor ay tataku, inunudcha hiya. Enayakian Jesus nan nauycha tataku, ya infiakiana kan chicha nan maepangkep as nan muntorayan Apo Dios. Angkiay enpaammayna nan chiyuycha munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_12","072_9_12","LUK","9","12","12","Kun pay cha maschum, enmali nan hinpuru ya chuwa ay disipulus kan Jesus, ya kanancha, “Nauy takú henan kamaid chi umili, epakatammu nan ongoongor ay tataku ta umuycha henan naesasag-un ay fiabfiabruy ya sigsikib ay mun-anap as kanuncha ya massuyancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_13","072_9_13","LUK","9","13","13","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Chakayu mismu nan mangichat as kanuncha.” “Lema met yangkiay ay tenapay ya chuwa ay filis nan wacha kan chakami sukúd kami a uy lomaku as kanun nan nauycha am-in ay tataku,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_14","072_9_14","LUK","9","14","14","Kenalicha chi, tay nan filang nan lanaraki yangkiay at kiayud umuy as leman lifu. Kenalen Jesus as nan disipulusna, “Patokorunyu chicha ay maam-among as henlelman pupuru.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_15","072_9_15","LUK","9","15","15","Enatcha tit-iwa, at enpatokorcha nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_16","072_9_16","LUK","9","16","16","As nan hiyachi enaran Jesus nan lema ay tenapay ya nan chuwa ay filis, ya nuntangad hiya ad chaya ay munyaman kan Apo Dios. Kun pay narpas, pinutput-ingna chachi, ya inchatna as nan disipulusna, ya nan disipulusna at inwarascha as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_17","072_9_17","LUK","9","17","17","Nangan am-in nan tataku, at nasufucha. Haat amongun nan disipulus nan chinaancha ay namnu as nan hinpuru ya chuwa ay uppig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_18","072_9_18","LUK","9","18","18","As nan namingsan ay naaangkiayan Jesus ay cha munkararag, naesnop nan disipulus kan hiya. Angkiay senarudsudna kan chicha, “Ngachana nan kanan nan tataku maepangkep kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_19","072_9_19","LUK","9","19","19","Tinumforcha, “Kanan met nan tapina un he-a hi Juan ay Fumufunyag, ya kanan nan tapina un he-a hi Elias. Wacha pay nan mangali un usaka as nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy ay nataku manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_20","072_9_20","LUK","9","20","20","Senarudsud Jesus kan chicha, “Ngem chakayu ngay? Ngachana nan kananyu maepangkep kan ha-un?” Tinumfor hi Pedro, “He-a nan Cristo ay pinilen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_21","072_9_21","LUK","9","21","21","Angkiay infilin Jesus ay ustu kan chicha ay maid poros mangifiagfiag-ancha as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_22","072_9_22","LUK","9","22","22","Kenalina, “Nan Naepadtu ay Anak chi Taku at masapor mun-iliwas as ongor ay likiat. Achintu laychun nan anam-amá, anap-apon chi papachi, ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. Maepapatuytu hiya, ngem as nan maekatlu ay urkiw at mataku manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_23","072_9_23","LUK","9","23","23","Angkiay kenalen Jesus as nan am-in, “Mu ngachana nan manglayad ay umunud kan ha-un at masapor ikinakna ay mangekaman as nan laylaychuna, ya itiina nan korosna as inurkiw, haat umunud kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_24","072_9_24","LUK","9","24","24","Tay nan uray ngachana ay mangepapati ay mangesarakan as fiyagna asna's luta at malitawnantu challu. Ngem nan uray ngachana ay manglitaw as fiyagna asna's luta kiapú as pammatina kan ha-un at maesarakantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_25","072_9_25","LUK","9","25","25","Tay anan maaran nan taku ay mangkuwa as nan am-in ay wacha asna's luta, ngem malitaw winnu machachael challu hiya? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_26","072_9_26","LUK","9","26","26","Tay nan ngachana ay mangifiain kan ha-un ya nan karkalek at ifiaintu us nan Naepadtu ay Anak chi Taku hiya as nan omaliyana kasin ay mangepaila as nan kaichayawana ya nan kaichayawan nan Ama ya nan nasantowan ay anghelesna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_27","072_9_27","LUK","9","27","27","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay wachacha nan tapina kan chakayu ay nangatakchug hena ay achintu matuy inkiana ilauncha nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_28","072_9_28","LUK","9","28","28","Kun pay kiayud waru ay urkiw as nan nangifiag-an Jesus as nan nauycha, entakin Jesus cha Pedro, Juan ya Santiago henan chuntug ta uycha munkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_29","072_9_29","LUK","9","29","29","As nan cha munkararakian Jesus, tinmukun chi kail-an chi lupana, ya nan fiachuna at pinmukpukkawan ya kun sumili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_30","072_9_30","LUK","9","30","31","Kalina at ya nunpaila nan sumili ay chuwa ay lanaraki ay cha maketagtakiatfor kan hiya ay cha Moises kan Elias. Chacha apatun nan kiayud mangtongparan Jesus as nan pangkep Apo Dios kan hiya ay hiyachi nan uyna matuyan ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_32","072_9_32","LUK","9","32","32","As nan hiyachi, naimugmug hi Pedro ya nan iib-ana, ngem kuncha pay finmangun, inilacha nan kaichayawan Jesus ya nan chuwa ay lanaraki ay naketatakchug kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_33","072_9_33","LUK","9","33","33","Kun pay cha mak-ak nan chuwa ay lanaraki as nan kawad-an Jesus, kenalen Pedro kan Jesus, “Apo, ammay paat ta wacha takú hena. Kun kami at mun-amma as turu ay fiawi, usa kan he-a, usa kan Moises ya usa kan Elias.” Kenalina chi, tay achina ammu nan chana kankanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_34","072_9_34","LUK","9","34","34","Kun pay cha munkarkali hi Pedro, wacha nan lifuu ay nangalenong kan chicha, at inmugyatcha as solet ay cha maabfongan as lifuu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_35","072_9_35","LUK","9","35","35","Wacha us nan kali ay nurpu as nan lifuu ay kanana, “Hi tona nan Anakku ay pinilek. Chumngor kayu kan hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_36","072_9_36","LUK","9","36","36","Kun pay kinminak nan cha munkali, inilacha ay nauusa hi Jesus. Kuncha kinkinak nan disipulusna, ya as nan hiyachi ay timpu, maid nangifiagfiag-ancha as nan inilacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_37","072_9_37","LUK","9","37","37","As nan kafikiatana, chinmayyu cha Jesus ay nurpu henan chuntug, ya ongor nan tataku ay nanib-at kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_38","072_9_38","LUK","9","38","38","Kalina at ya infukiaw nan usa ay laraki ay naetatapi as nan tataku, “Misturu, ilaum man paat nan pototku ay laraki, tay kun us-usa ay pototku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_39","072_9_39","LUK","9","39","39","Tay as nan umchaan nan anennet kan hiya, kalina at ya cha lawá munfugfukiaw ya cha munkorchas hiya inkiana umusab nan tapakna. Paliwasana hiya as solet ya achina laychun ay taynan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_40","072_9_40","LUK","9","40","40","Nunpakpakaasiyak as nan nauycha disipulusmu ay epafoknagcha nan anennet, ngem achicha kafiaelan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_41","072_9_41","LUK","9","41","41","Tinumfor hi Jesus, “Nakkuran kayu ay tataku ad wani! Maid tit-iwa pammatiyu ya nunkasokel kayu! Anan kafiayag chi mawawad-ak ya tata-unku kan chakayu? Iyalem man hena nan pototmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_42","072_9_42","LUK","9","42","42","Kun pay cha maesnop nan onga kan Jesus, inturchun nan anennet hiya as nan luta ya nunkorchasuna. Ngem finilin Jesus nan anennet ay fomoknag, at enmammay nan onga. Angkiay ya inpurangna nan onga as nan amana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_43","072_9_43","LUK","9","43","43","Am-in nan tataku at naschaawcha as nan inilacha ay pannakafialin Apo Dios. Kun pay cha masmaschaaw nan tataku as nan am-in ay enat Jesus, kenalina as nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_44","072_9_44","LUK","9","44","44","“Achiyu liwliw-an nan nauy ifiakiak kan chakayu: Nan Naepadtu ay Anak chi Taku at maipurangtu as nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_45","072_9_45","LUK","9","45","45","Ngem chaancha naawatan nan nauy infiakiana, tay naililingub kan chicha ta achicha maawatan, ya umugyatcha ay manarudsud kan hiya as nan maepangkep as nan nauy infiakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_46","072_9_46","LUK","9","46","46","Wacha nan nunlapu ay susuma as nan disipulus Jesus mu ngachana kan chicha nan kaamuchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_47","072_9_47","LUK","9","47","47","Ngem kiapú ta aammon Jesus nan chacha numnumnumun, enayakiana nan usa ay onga ya enpatakchugna as nan sag-una. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_48","072_9_48","LUK","9","48","48","Kenalina kan chicha, “Nan uray ngachana ay mang-awat kan tona ay onga kiapú as pammatina kan ha-un at ha-un nan awatuna. Nan uray ngachana ay mang-awat kan ha-un at awatuna nan nangifiaor kan ha-un. Tay nan taku ay kaapuchan kan chakayu am-in at hiya nan kaamuchan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_49","072_9_49","LUK","9","49","49","Tinumfor hi Juan, “Apo, inilami nan usa ay taku ay cha mangosar as ngachanmu ay mangepafoknag as nan chiyuycha anennet. Enpawami, tay fiakun takú met kadwa hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_50","072_9_50","LUK","9","50","50","Ngem kenalen Jesus kan Juan ya as nan tapen nan disipulusna, “Achiyu epawa, tay nan taku ay achi komontra kan chakayu at kadwayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_51","072_9_51","LUK","9","51","51","Kun pay kiayud umchan nan timpu ay maetag-uyan Jesus ad chaya, epapatina ay umuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_52","072_9_52","LUK","9","52","52","Isunga enpaon-onana nan tapen nan tataku henan usa ay fiabruy nan i-Samaria ta chacha esakiana nan munchawsana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_53","072_9_53","LUK","9","53","53","Ngem chaan lenayad nan umiili hid-i ay chumawus hi Jesus as kawad-ancha, tay aammucha ay ad Jerusalem nan ay-ayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_54","072_9_54","LUK","9","54","54","Kun pay inilan cha Santiago kan Juan ay disipulusna nan enat nan i-Samaria, kenalicha kan Jesus, “Apo, ay laychum ay ayakianmi nan apuy ay murpu ad chaya ay komsop ay mamuor kan chicha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_55","072_9_55","LUK","9","55","55","Ngem nunsakong hi Jesus ya senengarana chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_56","072_9_56","LUK","9","56","56","Angkiay ya inmuycha henan tukún ay fiabruy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_57","072_9_57","LUK","9","57","57","As nan chacha umuyan, kenalen nan usa ay laraki kan Jesus, “Umunuchak kan he-a uray kumpurmi as ay-ayam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_58","072_9_58","LUK","9","58","58","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Wachay lungug ay omafongan nan chiyuycha fuwus, ya wachay somollongan nan chiyuycha kossel, ngem maid ustu as massuyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_59","072_9_59","LUK","9","59","59","Kenalen Jesus as nan usa pay ay taku, “Umunudka kan ha-un.” Ngem kenalen nan taku, “Apo, awni pay ta uyku ilufok on-ona hi amak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_60","072_9_60","LUK","9","60","60","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Pay-am. Kikiad nan chiyuycha maid pammaticha ay maepachong as nan nunkatuy nan uy mangilufok as nan pachongcha ay nunkatuy. Ngem kun pay he-a, uymu at ekasaba nan maepangkep as nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_61","072_9_61","LUK","9","61","61","Kenalen nan tukún ay taku, “Apo, umunuchak kan he-a, ngem awni pay a ta uyak munpakacha on-ona as nan pamilyak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK9_62","072_9_62","LUK","9","62","62","Ngem kenalen Jesus, “Nan taku ay mangelapu ay mun-arachu ya kun cha munsakosakong at achi maekari ay maetapi as nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_1","072_10_1","LUK","10","1","1","Kun pay narpas chi, nunpili hi Jesus as piton puru ya chuwa pay ay disipulusna, ya infiaorna chicha ay mahinchudwa ay mangon-ona ay umuy henan am-in ay ili ya lukiar ay ay-ayanantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_2","072_10_2","LUK","10","2","2","Kenalina kan chicha, “Ongor chi maani, ngem akét chi mun-ani. Isunga ekararagyu as nan nunkuwa as nan maani ta umifiaor hiya as tapina pay ay mun-ani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_3","072_10_3","LUK","10","3","3","Uy kayu! Ifiaorku chakayu ay maepachong as nan naamu ay kordero as nan kawad-an nan chiyuycha kauugyat ay atap ay asu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_4","072_10_4","LUK","10","4","4","Achi kayu ometakin as petaka, samfiag winnu sapatos ay munsokatanyu. Achiyu iyaw-awni as nan charan ay maketagtakiatfor as kumpurmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_5","072_10_5","LUK","10","5","5","As nan uray ngachana ay afong ay sungkopanyu, kananyu on-ona un, ‘Nan natalna ay numnum nan mawawacha koma kan chakayu ay hinfiaruy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_6","072_10_6","LUK","10","6","6","Mu awatun nan nakin afong nan hana bendisyon ay infiakiayu, mabendisyonantu hiya. Ngem mu achina awatun, achintu mabendisyonan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_7","072_10_7","LUK","10","7","7","Mayassa kayu as nan hana ay afong. Kanunyu ya ikopunyu nan ichatcha kan chakayu, tay nan munchunu at maekari ay malagfuwan. Achi kayu mun-attoatton as afong ay chumawusanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_8","072_10_8","LUK","10","8","8","As nan umuyanyu henan usa ay ili ya mangiliyun chakayu, kanunyu nan makan ay esakianacha para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_9","072_10_9","LUK","10","9","9","Paammayunyu nan munsaket ay wacha hid-i ay ili, ya kananyu kan chicha, ‘Kiayud umchan nan muntorayan Apo Dios kan chakayu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_10","072_10_10","LUK","10","10","10","Ngem as nan umuyanyu henan usa ay ili ya achi chakayu mangiliyun, umuy kayu as nan chiyuycha korsa, ya kananyu un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_11","072_10_11","LUK","10","11","11","‘Uray nan tapok nan iliyu ay naepkat as nan chapanmi at pokpokanmi ay mangepaila ay maid fiyangmi as nan manusaan Apo Dios kan chakayu.’ Ngem uray mu hiyasa, achiyu liwliw-an ay kiayud umchan nan muntorayan Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_12","072_10_12","LUK","10","12","12","Ifiakiak kan chakayu ay as nan hana ay urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku, narakrakantu nan chusan nan chiyuycha i-Sodoma mu nan umiili hesa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_13","072_10_13","LUK","10","13","13","Inturuy Jesus, “Kasusug-ang kayu ay i-Corazin ya i-Betsaida! Tay mu ad Tiro ya ad Sidon nan nangekamanak as nan hanacha amud ay nakaskaschaaw ay enkamkamanku kan chakayu, nunfiafiawicha at koma ay nangatokor ay nangafiachu as saku ya nachachapor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_14","072_10_14","LUK","10","14","14","Ngem as nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan katakutaku, narakrakantu nan chusan nan chiyuycha i-Tiro ya i-Sidon mu chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_15","072_10_15","LUK","10","15","15","Chakayu ngay ay i-Capernaum, ay kananyu un maichayaw kayu ad chaya? Achi! Awni at kun kayu maichus-or ad inferno.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_16","072_10_16","LUK","10","16","16","Kenalen pay Jesus as nan disipulusna, “Nan taku ay chumngor kan chakayu at kan ha-un nan chumngorana, ya nan mangachi kan chakayu at ha-un nan achiyuna. Kun pay nan mangachi kan ha-un at hi Apo Dios ay nangifiaor kan ha-un nan achiyuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_17","072_10_17","LUK","10","17","17","As nan nunfiangchan nan piton puru ya chuwa ay infiaor Jesus, ongor chi lagsakcha, ya kanancha kan Jesus, “Apo, uray nan chiyuycha anennet at enmafurotcha kan chakami as nan nangifilinanmi kan chicha ay fomoknagcha as nan nangosaranmi as nan ngachanmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_18","072_10_18","LUK","10","18","18","Kenalen Jesus kan chicha, “Inilak nan enat Satanas ay nag-as, at kaman as nan fiakilat ay nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_19","072_10_19","LUK","10","19","19","Chumngor kayu! Enettak chakayu as kalibfengan ay mangikiatin as nan chiyuycha urug ya chiyuycha scorpion, ya mangamis as nan am-in ay pannakafialin nan kafusoryu ay hi Satanas. Maid mangisiw ay ommat kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_20","072_10_20","LUK","10","20","20","Ngem achi kayu koma munlagsak kiapú ta nunpaetoray nan chiyuycha anennet kan chakayu, kun at nan munlagsakanyu at kiapú ta naisurat nan ngachanyu ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_21","072_10_21","LUK","10","21","21","As nan hiyasa ay uras, enpalagragsak nan Espiritu Santo hi Jesus, ya kanana, “Ama ay Apo ad chaya ya asna's luta, munyamanak kan he-a, tay enpakaammom as nan chiyuycha chaan nakaachar nan nauycha entatafunmu as nan chiyuycha mamasilib ya nakaachar. O, Ama, enatmu na, tay hiyana nan mangepalaylayad kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_22","072_10_22","LUK","10","22","22","“Nan am-in at entalek Ama kan ha-un. Maid nangammu as nan Anak omangkiay nan Ama. Assesa us ay maid nangammu as nan Ama omangkiay nan Anak ya nan piliyun nan Anak ay mangepakaammuwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_23","072_10_23","LUK","10","23","23","Kun pay narpas sa, nunsakong hi Jesus as nan disipulusna as nan naaangkiayancha, ya kanana “Nakiasat nan tataku ay mangila as nan chayu il-ilaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_24","072_10_24","LUK","10","24","24","Ifiakiak kan chakayu ay ongor kayman chi pomapadtu ya ar-ari ay nunlarayad ay mangila as nan chayu il-ilaun, ngem chaancha inila. Lenayadcha us ay manngor as nan chayu chungchungrun, ngem chaancha chinngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_25","072_10_25","LUK","10","25","25","Wacha nan usa ay mun-isursuru as Lintig ay inmuy kan Jesus ta chistinguna hiya. Kenalina, “Misturu, ngachana nan atok ta tawichok nan fiyag ay maid patingkiana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_26","072_10_26","LUK","10","26","26","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Ngachana nan naisurat as nan Kalen Apo Dios? Ngachana nan mangawatmu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_27","072_10_27","LUK","10","27","27","Tinumfor hiya, “Masapor laylaychum nan Apo ay Diosmu as nan am-in ay pusom, as nan am-in ay katatakom, as nan am-in ay fikasmu, ya as nan am-in ay numnummu. Masapor us laylaychum nan pachongmu ay taku ay kaman as nan atum ay manglaylayad as achormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_28","072_10_28","LUK","10","28","28","“Ustu nan ensongfiatmu,” kenalen Jesus, “Hiyasa nan atum, at matakuka in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_29","072_10_29","LUK","10","29","29","Ngem lenayadna ay mangekalintikian as achorna, isunga kenalina kan Jesus, “Ngachana man nan sasag-unku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_30","072_10_30","LUK","10","30","30","Tinumfor hi Jesus babaen as nan maepadpachongan: “Wacha nan usa ay taku ay cha chumayyu ad Jerico ay nurpu ad Jerusalem. As nan korsa, kalina at ya finchang chi homohold-ap hiya. Enaracha nan am-in ay wacha kan hiya, uray nan fiachuna, ya penak-opak-orcha inkiana kiayud matuy. Angkiay ya tenaynancha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_31","072_10_31","LUK","10","31","31","Wacha nan pachi ay naiyaspor ay cha chumayyu as nan hana ay korsa. Kuna pay inila nan chiyuy taku, nunliglig hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_32","072_10_32","LUK","10","32","32","Assesa us as nan Levitaay kun pay inumchan as nan kawad-an nan chiyuy taku ya inilana hiya, nunliglig hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_33","072_10_33","LUK","10","33","33","Ngem as nan nar-osan us nan usa ay i-Samaria ay cha munfiaat as nan kawad-an nan chiyuy taku ya inilana hiya, nasug-ang as solet hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_34","072_10_34","LUK","10","34","34","Naesag-un, ya kenapuwana hiya as lana ya fiayas, angkiay finudfuchana nan sukiatna. Kun pay narpas, ensakayna hiya as nan dongki, ya inyuyna as nan chumawchawsan chi munfiaat, angkiay enaywanana hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_35","072_10_35","LUK","10","35","35","As nan kafikiatana, inchatna nan chuwa ay dinario as nan nakin kuwa as nan chumawchawsan, ya kanana kan hiya, ‘Aywanam hiya. As nan munfiangchak hena, fiayachaktu mu kaatna pay nan kinastosmu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_36","072_10_36","LUK","10","36","36","Inyanongos Jesus, “As nan munnunumnummu, ngachana kan chatud-i ay turu nan tit-iwa ay sag-un nan chiyuy taku ay penak-opak-or nan chiyuycha homohold-ap?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_37","072_10_37","LUK","10","37","37","Tinumfor nan mun-isursuru as Lintig, “Ya kakun nan chiyuy taku ay nanug-ang kan hiya.” Kenalen Jesus, “Uyka ngarud, ya assid-i us nan atum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_38","072_10_38","LUK","10","38","38","As nan cha munfiaatan Jesus ya nan disipulusna, inumchancha henan usa ay fiabruy. Wacha hid-i nan fiafiai ay nan ngachana at Marta ay nangmangili kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_39","072_10_39","LUK","10","39","39","Wacha nan enauchina ay nan ngachana at Maria ay tenmokor as nan sag-un nan suken Jesus ya cha chumchumngor as nan cha isursuron Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_40","072_10_40","LUK","10","40","40","Ngem kun pay hi Marta, cha maseksekoran, tay hiya yangkiay nan cha mun-esakiana as kanuncha. Isunga inmuy hiya kan Jesus, ya kanana, “Apo, ay achim pakian-anu uray mu tenaynanak as nan ifiak, at kunku iyuusa ay mannu as nan nauycha am-in ay chunu? Ifiakiam pay kan hiya ta fiadnganak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_41","072_10_41","LUK","10","41","41","Ngem tinumfor hi Jesus kan hiya, “Marta, Marta! Chaka machanchanakian ya malilifokan as maepangkep as ongor ay fianag, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK10_42","072_10_42","LUK","10","42","42","ngem kun met usa yangkiay nan kasaporan. Pinilen Maria nan kaammayan, at achintu makakkaan kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_1","072_11_1","LUK","11","1","1","As nan hin-urkiw, cha munkarkararag hi Jesus henan usa ay lukiar. Kun pay narpas, kenalen nan usa ay disipuluna, “Apo, isurom pay chakami ay munkararag, kaman as nan enat Juan ay Fumufunyag ay nangisuru as nan disipulusna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_2","072_11_2","LUK","11","2","2","Kenalen Jesus kan chicha, “As nan munkararakianyu, assena nan kananyu: ‘Ama, maichaychayaw koma nan nasantowan ay ngachanmu. Omali koma nan muntorayam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_3","072_11_3","LUK","11","3","3","Ichatmu koma kan chakami nan kanunmi as inurkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_4","072_11_4","LUK","11","4","4","Pakawanum koma chakami as nan fiasfiasormi, tay pakawanunmi us nan am-in ay finmasor kan chakami. Achim koma eparufus ay etorokmi ay masulisukian.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_5","072_11_5","LUK","11","5","5","Kenalen pay Jesus, “Mu ngay wacha nan usa kan chakayu ay umuy as afong nan usa ay kiayyumna as nan tongan chi lafi, ya kanana kan hiya, ‘Kiayyum, umutangak pay as turu ay tenapay, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_6","072_11_6","LUK","11","6","6","tay wacha nan cha munfiaat ay kiayyumku ay chinmawus ya naiyaspor ay maid epakanku kan hiya.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_7","072_11_7","LUK","11","7","7","Mu ngay kanan nan kiayyummu ay wacha as fiaruy un: ‘Achika at man chumisturfu, tay naichachakig at nan unub ya inuumfug kami as nan an-akku. Achiyak challu fumangun ay umichat as makan kan he-a.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_8","072_11_8","LUK","11","8","8","Ifiakiak kan chakayu ay uray mu achi fumangun ay umichat as makan kiapú ta kiayyummu hiya, ngem kiapú ta cham itukiatukia ay chumawat, fumangun challu ya ichatna nan am-in ay kasaporam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_9","072_11_9","LUK","11","9","9","“Isunga ifiakiak kan chakayu ay achiyu ikinkinak ay chumawchawat kan Apo Dios as kasaporanyu, at maichattu kan chakayu nan chayu chawchawatun. Achiyu ikinkinak ay mun-an-anap, at maanapanyuntu nan chayu an-anapun. Achiyu ikinkinak ay munkokkokkok, at tokafiantu Apo Dios nan pantiw para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_10","072_11_10","LUK","11","10","10","Tay am-in ay chumawat kan Apo Dios at maawatna nan chawatuna, ya nan mun-anap at makaanap, ya nan munkokkok at matkafian nan pantiw para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_11","072_11_11","LUK","11","11","11","Ngachana kan chakayu ay am-a nan mangichat as urug mu chumawat nan pototyu as kiachiw, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_12","072_11_12","LUK","11","12","12","winnu mangichat as scorpion mu chumawat as itlug? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_13","072_11_13","LUK","11","13","13","Mu chakayu ay manangotettet at ammuyu ay umichat as ammay as nan an-akyu, ay achi kaskasin ay ichat Ama ay wacha ad chaya nan Espiritu Santo as nan chiyuycha chumawat kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_14","072_11_14","LUK","11","14","14","As nan hin-urkiw, cha mun-epafoknag hi Jesus as anennet ay nang-umor as nan usa ay taku. Kun pay fenmoknag nan anennet, makakali at nan hana ay taku, at naschaawcha nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_15","072_11_15","LUK","11","15","15","Ngem nan tapina kan chicha at kenalicha, “Hi Beelzebub ay ap-apon chi anennet nan nangichat kan hiya as pannakafialin ay mangepak-ak as anennet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_16","072_11_16","LUK","11","16","16","Kun pay nan tapina at lenayadcha ay manisting kan Jesus. Isunga chinmawatcha as nakaskaschaaw ay sinyar ay mangepaneknek ay hiya at nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_17","072_11_17","LUK","11","17","17","Ngem aammon Jesus nan chacha numnumnumun, isunga kenalina kan chicha, “Uray ngachana ay muntorayan ay munkikinnufiat chi tatakuna at machachael. Kaman us as nan hinfiaruy ay mu masusumacha at masisiyancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_18","072_11_18","LUK","11","18","18","Mu makepatuy hi Satanas as nan chiyuycha anennet ay etorayana, anan atuna ay munturturuy ay muntoray in-inkiana? Kenalek sa, tay kananyu un hi Beelzebub nan nangichat as pannakafialinku ay mangepafoknag as nan chiyuycha anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_19","072_11_19","LUK","11","19","19","Mu as nan pannakafialin Beelzebub nan nangor-ak as pannakafialinku ay mangepafoknag as nan chiyuycha anennet, ngachana ngay nan nangichat as pannakafialin nan chiyuycha umun-unud kan chakayu ay mun-epafoknag as nan chiyuycha anennet? Mu hiyasa, chicha nan mangepaneknek ay achi tit-iwa nan kenaliyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_20","072_11_20","LUK","11","20","20","Nan kenatit-iwana at fiakun hi Beelzebub, ngem hi Apo Dios nan nangichat as pannakafialinku ay mun-epafoknag as nan chiyuycha anennet. Hiyana nan mangepaila ay enmali nan muntorayan Apo Dios kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_21","072_11_21","LUK","11","21","21","“Mu naarmasan ay ustu nan usa ay kursi ay taku ya fiantayana nan afongna, maid maak-akiw as nan kuk-uwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_22","072_11_22","LUK","11","22","22","Ngem mu omali nan kurkursi ay taku ay makepatuy ya amisuna hiya, arauna nan am-in ay armas ay muntaltalekan nan kursi ay anchi. Angkiay ya enpakakchang nan hana kurkursi nan enakiwna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_23","072_11_23","LUK","11","23","23","“Nan ngachana ay achi makius-usa kan ha-un at komokontra kan ha-un. Assesa us ay nan ngachana ay achi fumachang kan ha-un ay mangamong as nan tataku at kuna munsisiyanun chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_24","072_11_24","LUK","11","24","24","Nun-epadpachong pay hi Jesus, “As nan fenmoknakian nan anennet ay sinungkop as nan taku, uy munlikud hiya henan luglukiar ay kamaid chi chanum ay mun-anaanap as tukún ay mun-iblayana, ngem maid uchanana. Angkiay ya kanana as numnumna, ‘Munfiangachak challu as nan afongku ay nurpuwak.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_25","072_11_25","LUK","11","25","25","As nan munfiangchana, uchanana ay nacharos ya naornos nan afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_26","072_11_26","LUK","11","26","26","Angkiay ya mak-ak ya ometakin as tapina ay pitu ay anennet ay kaskasin manangotettet mu hiya. Sungkopcha as nan afong ya magyancha hid-i. As nan hiyachi, kaskasin mangisiw nan kasasaad nan chiyuy taku mu nan enmon-ona ay kasasaadna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_27","072_11_27","LUK","11","27","27","Kun pay kenalen Jesus chaná, nunfukiaw nan usa ay fiafiai ay wacha as nan kaongoran chi tataku, ya kanana kan hiya, “Nakiasat paat nan nangiyanak ya nangepasusu kan he-a!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_28","072_11_28","LUK","11","28","28","Ngem kenalen Jesus, “Kun at nan nakiasat at nan chiyuycha manngor as nan kalen Apo Dios ya mangtongpar as sa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_29","072_11_29","LUK","11","29","29","Kun pay cha omongor chi tataku, inturuy Jesus, “Nakkuran! Anuy paat mangotettet chi ukialen chi tataku ad wani! Chacha chumawat as nakaskaschaaw ay sinyar, ngem maid maepaila kan chicha omangkiay nan nakaskaschaaw ay enommat kan Jonas ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_30","072_11_30","LUK","11","30","30","Kaman as nan nunfialinan Jonas as sinyar ay naepaila as nan tataku ad Nineve at assesa us ay munfialintu nan Naepadtu ay Anak chi Taku as sinyar ay maepaila as nan tataku ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_31","072_11_31","LUK","11","31","31","As nan urkiw ay mun-okomán Apo Dios, tomakchugtu nan Reyna ad Seba ad pus-uy ay mangepafiasor as nan tataku ad wani, tay nurpu hiya henan achaachawwi ay lukiar ay uy paat nanngor as nan nainsilifian ay sursuron Solomon. Ifiakiak kan chakayu ay wacha hena ad wani nan am-amud mu hi Solomon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_32","072_11_32","LUK","11","32","32","As nan omaliyantu nan urkiw ay mun-okomántu Apo Dios as nan am-in ay tataku, tomakchugtu nan inmiili ad Nineve ay mangepafiasor kan chakayu ay tataku ad wani, tay nunfiafiawicha as nan fiasfiasorcha as nan nanngorancha as nan enkaskasaban Jonas. Ifiakiak kan chakayu ay wacha hena ad wani nan am-amud mu hi Jonas!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_33","072_11_33","LUK","11","33","33","Inturuy Jesus, “Maid mamaskud as pingki ya ilingub winnu uyna op-opan as fianga. Ngem kuna at epatang as nan maepatpatngan ta nan chiyuycha sungkop at ilauncha nan silaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_34","072_11_34","LUK","11","34","34","Nan matam at hiyasa nan maepachong as nan silaw nan achormu. Mu narawag nan umil-an nan matam, nasilawan nan intiru ay achormu. Ngem mu achi narawag nan umil-an nan matam, ngongot as solet nan achormu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_35","072_11_35","LUK","11","35","35","Isunga il-ilaum ngarud ta nan silaw nan wacha kan he-a, fiakun nan ngongot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_36","072_11_36","LUK","11","36","36","Mu nan intiru ay achormu at narawag ay maid poros ngongot, narawagtu nan intiru ay achormu ay kaman chaká sinisilawan as nan lawag nan silaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_37","072_11_37","LUK","11","37","37","Kun pay cha munkarkali hi Jesus, enayakian nan usa ay Fariseo hiya ta makekan kan hiya. Isunga inmuy hi Jesus as nan afong nan Fariseo, ya naketokor ay makekan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_38","072_11_38","LUK","11","38","38","Nakudnor nan chiyuy Fariseo as nan nangil-ana ay chaan nunfuru on-ona hi Jesus sakbay mangan ay maiyunud as nan iniili ay ukialicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_39","072_11_39","LUK","11","39","39","Ngem kenalen Apo Jesus kan hiya, “Chakayu ay Fariseo at kaman kayu as nan tataku ay manguras as nan luwar yangkiay nan tasa ya paratu, ngem achiyu met charosan nan numnumyu ay napnu as kenaakum ya kenamangotettet! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_40","072_11_40","LUK","11","40","40","Chakayu ay nunkangokngok! Ay fiakun hi Apo Dios ay nangamma as nan achor takú nan nangamma us as nan numnum takú? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_41","072_11_41","LUK","11","41","41","Kunyu at ichat as nan makasapor nan wacha as nan tasa ya paratuyu. Tay mu atunyu sa, tit-iwa ay nacharos kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_42","072_11_42","LUK","11","42","42","“Kasusug-ang kayu ay Fariseo, tay ichatonyu met tit-iwa nan pagkapuron nan apetyu ay kaman as nan chiyuycha mangepaammay as machangchang, ngem enganuyyu met nan kenalintig ya nan layadyu kan Apo Dios. Chatona nan masapor ay atunyu, ya achiyu challu enganuy ay mangekaman as nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_43","072_11_43","LUK","11","43","43","“Kasusug-ang kayu ay Fariseo, tay nan laylaychunyu ay tomoktokoran at as nan kaammayan ay tokoran as nan senagoga, ya laylaychunyu us ay cha chakayu risrispituwun as nan tataku as nan chiyuycha mun-el-elakwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_44","072_11_44","LUK","11","44","44","“Kasusug-ang kayu ay Fariseo, tay maepachong kayu as nan chiyuycha lufok ay maid matoncha ay cha ikiatkiatin chi tataku, tay achicha ammu ay lufok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_45","072_11_45","LUK","11","45","45","Usa as nan mun-isursuru as Lintig nan nanfor kan Jesus, “Misturu, as nan nangaliyam as sa, cham us pabpafiainan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_46","072_11_46","LUK","11","46","46","Kenalen Jesus, “Kasusug-ang kayu us ay mun-isursuru as Lintig, tay ongor chi lintigyu ay chayu epadpad-un as nan tataku ay achicha kafiaelan, ya achiyu met uyachun chi uray us-usa paat ay kiayyamotyu ay fumachang kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_47","072_11_47","LUK","11","47","47","“Kasusug-ang kayu, tay iyammaanyu as anam-ammay ay lufok nan chiyuycha pomapadtu ay penatuy nan kaap-uwanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_48","072_11_48","LUK","11","48","48","Ngem as nan mangekamkamananyu as sa, epailayu ay iyafudyu nan enkamkaman nan kaap-uwanyu, tay penatuycha chicha, ya iyam-ammaanyu chicha as lufokcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_49","072_11_49","LUK","11","49","49","Hiyana nan mangepaila ay masilib hi Apo Dios, tay kenalina ad pus-uy un, ‘Ifiaorkuntu kan chicha nan chiyuycha pomapadtu ya apostoles, ngem patayunchantu nan tapina kan chicha ya palikiatunchantu nan tapina.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_50","072_11_50","LUK","11","50","50","Isunga chakayu ay tataku ad wani nan machusantu kiapú as nan napatuyan nan am-in ay pomapadtu nunlapu as nan nafiayangan nan luta, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_51","072_11_51","LUK","11","51","51","nunlapu as nan natuyan Abel inkiana as nan natuyan Zacarias ay napatuy as nan nunkiakiaw-an nan altar ya nan nasantowan ay kuwartu as nan Templo. Ifiakiak kan chakayu, tit-iwa ay machusantu nan tataku ad wani kiapú as nan penmatpatuyan nan kaap-uwancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_52","072_11_52","LUK","11","52","52","“Kasusug-ang kayu ay mun-isursuru as Lintig, tay kenaanyu nan torfek ay mankab as nan pantiw nan mangammuwan as nan kalen Apo Dios. Chakayu ay mismu at chaan kayu sinungkop ya enpawayu pay ay sungkop koma nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_53","072_11_53","LUK","11","53","53","Kun pay cha mak-ak hi Jesus as nan chiyuy ay lukiar, enlapon nan mun-isursuru as Lintig ya nan chiyuycha Fariseo ay kaskasin mangsot kan hiya. Ongor us chi senarudsudcha kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK11_54","072_11_54","LUK","11","54","54","tay laychuncha ay wachay kanana as mangepafiasorancha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_1","072_12_1","LUK","12","1","1","As nan cha ommatan nan nauycha, cha somaliyubyub nan liniblifu ay tataku ay uray kuncha cha munkikinnatin. Kenalen Jesus on-ona nan disipulusna, “Il-ilaunyu nan lebaduran nan chiyuycha Fariseo ay hiya nan ukialicha ay kenapakamankaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_2","072_12_2","LUK","12","2","2","Maid naililingub ay achintu maepaila, winnu naetatafun ay achintu maammuwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_3","072_12_3","LUK","12","3","3","Isunga mu ngachana nan infiagfiakiayu as nan lafi, madngortu as nan kaorkia. Nan intubtufuyu as nan kawad-anyu as nan naiin-ub ay kuwartuyu at maifukiawtu as nan chiyuycha charan ta chungrun nan ongor ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_4","072_12_4","LUK","12","4","4","Kenalen Jesus as nan disipulusna, “Ifiakiak kan chakayu ay kiakiayyumku, achi kayu umugyat as nan chiyuycha mangpatuy as achor, tay as nan marpasan tosa at maid kasincha atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_5","072_12_5","LUK","12","5","5","Ngem ifiafiakiak nan umugyatanyu: Nan umugyatanyu at kan Apo Dios ay wachay pannakafialina ay mangichus-or as nan achor ad inferno as nan manglopasana ay mangpatuy. O, tit-iwa, ifiakiak kan chakayu ay hiya nan masapor umugyatanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_6","072_12_6","LUK","12","6","6","Ilaunyu nan chiyuycha tulin. Ay achi nan lema at maelaku as kun lawá chuwa ay pesos? Maelaku met! Uray akét chi fiarorcha at maid challu liwliw-an Apo Dios as uray usa kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_7","072_12_7","LUK","12","7","7","Uray nan fook as uruyu at nafifilangcha am-in. Isunga achi kayu umugyat, tay nafiarfiaror kayu mu nan ongor ay tulin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_8","072_12_8","LUK","12","8","8","Kenalen pay Jesus, “Ifiakiak kan chakayu ay nan uray ngachana ay mangipudnu as nan sangwanan nan tataku ay hiya at omafurot kan ha-un, assesantu us ay ipudnuntu nan Naepadtu ay Anak chi Taku nan maepangkep kan hiya as nan sangwanan nan angheles Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_9","072_12_9","LUK","12","9","9","Ngem nan mangesaot kan ha-un as nan sangwanan nan tataku at maesaottu us as nan sangwanan nan angheles Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_10","072_12_10","LUK","12","10","10","“Nan ngachana ay munkali as maifusor as nan Naepadtu ay Anak chi Taku at mafialin ay mapakawan. Ngem nan munkali as maifusor as nan Espiritu Santo at achi mapakawan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_11","072_12_11","LUK","12","11","11","“As nan mangicharuman nan tataku kan chakayu as nan sangwanan nan anap-apu as nan chiyuycha senagoga winnu as nan gogobernador winnu as nan wacha as nan toray, achi kayu machanchanakian mu anan atunyu ay somongfiat winnu ngachana nan kananyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_12","072_12_12","LUK","12","12","12","Tay as nan hiyasa ay timpu at isuruntu nan Espiritu Santo nan ustu ay kananyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_13","072_12_13","LUK","12","13","13","As nan kaongoran chi tataku, wacha nan usa ay laraki hid-i ay nangali kan Jesus, “Misturu, ifiakiam as nan sunúdku ay kudwaunmi nan enpatawid chin amami kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_14","072_12_14","LUK","12","14","14","Ngem kenalen Jesus kan hiya, “Ay kun kayong ha-un nan wachay kalibfengana ay mangenongnong winnu mangudwa as tawidyu? Fiakun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_15","072_12_15","LUK","12","15","15","Angkiay ya inturuy Jesus ay mangali as nan am-in ay tataku, “Il-ilaunyu ta achi kayu masursulisukian as nan am-in ay kenaakum, tay fiakun nan kenaongor nan kuk-uwan nan taku nan mail-an nan tit-iwa ay fiyagna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_16","072_12_16","LUK","12","16","16","As nan hiyachi, infiakian Jesus kan chicha nan nauy ay maepadpachongan: “Wacha nan usa ay fiaknang ay ongor nan enanina as payyiwna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_17","072_12_17","LUK","12","17","17","Kenalina as numnumna, ‘Anan atok ngun, t'enha maid mangepay-ak as nan ongor ay enanek? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_18","072_12_18","LUK","12","18","18","O, iwa, assena nan atok: Soktafok nan chiyuycha arangku ya munkiaufiak as an-anad-acha. Hid-i nan mangepay-ak as nan am-in ay enanek ya tapina pay ay kinakok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_19","072_12_19","LUK","12","19","19","Angkiay ya kanaktu as achorku, ‘Ongor nan intupugku ay kasaporak ay ommat as kaat ay tawwun. Kunak mun-ib-iblay, mangmangan, umig-ikop, ya munlagragsak.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_20","072_12_20","LUK","12","20","20","Ngem kenalen Apo Dios kan hiya, ‘Narokrok! Ad wani ay lafi, matuy ka. Anan manguwa pay as nan intutupugmu?’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_21","072_12_21","LUK","12","21","21","Inyanongos Jesus, “Assesa nan ommat as nan taku ay cha mun-ituputupug as kenafiaknang as para kan hiya, ngem pugli hiya as nan mangiilan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_22","072_12_22","LUK","12","22","22","Kenalen Jesus as nan disipulusna, “Isunga ifiakiak kan chakayu ay achi kayu machanakian as maepangkep as pagfiyagyu mu anan kanunyu, winnu machanakian as nan maepangkep as nan achoryu mu anan ifiachuyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_23","072_12_23","LUK","12","23","23","Tay nan fiyag at am-amud mu nan makan, ya nan achor at am-amud mu nan fiachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_24","072_12_24","LUK","12","24","24","Numnumunyu nan chiyuycha kossel. Achicha muntanum winnu mun-ani ya maid fiarugcha winnu arangcha. Uray mu hiyasa, pakanun challu Apo Dios chicha. Am-amud kayu met mu nan nauycha kossel! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_25","072_12_25","LUK","12","25","25","Ngachana kan chakayu nan makafiael ay mangepaan-anchu as fiyagna as uray kun usa ay uras kiapú as nan chana munchanchanakian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_26","072_12_26","LUK","12","26","26","Mu achiyu kafiaelan ay mangekaman as ak-akettuy ay kaman as nan hana, anuy kayu lawá machanakian as maepangkep as tapina? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_27","072_12_27","LUK","12","27","27","“Ilaunyu nan atun nan sabsafong ay masikun. Achicha munchunu winnu mun-afor as fiachucha. Uray mu hiyasa, ifiakiak kan chakayu ay uray hi Ari Solomon as nan am-in ay kenafiaknangna at chaan poros nunfiachu as maepachong as nan kenaam-ammay nan usa as nan nauycha sabsafong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_28","072_12_28","LUK","12","28","28","Mu fiachuwan Apo Dios nan nauycha lukiam ay wacha as uma ad wani ya as wiet at mapuoran challu, ay achina chamman kaskasin fiachuwan chakayu mu nan nauycha? Anuy paat anak-akettuy chi pammatiyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_29","072_12_29","LUK","12","29","29","Kiapú ta assesa, achi kayu cha munnumnunumnum as kanunyu ya ikopunyu, ya achi kayu munchanag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_30","072_12_30","LUK","12","30","30","Tay nan nauycha nan cha anaanapun nan chiyuycha Gentil ay achi nangammu kan Apo Dios. Ngem hi Amayu ad chaya at ammuna ay masaporyu chaná. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_31","072_12_31","LUK","12","31","31","Kunyu at anapun nan maepangkep as nan muntorayan Apo Dios, at ichatnantu us chaná ay kasaporanyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_32","072_12_32","LUK","12","32","32","Kenalen pay Jesus, “Achi kayu umugyat, chakayu ay chak ay-aywanan, uray akét kayu, tay laychun Ama ad chaya ay maketoray kayu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_33","072_12_33","LUK","12","33","33","Elakuyu nan kuk-uwayu, ya ichatyu nan lakuna as nan chiyuycha pugli. As nan mangekamananyu as na, maarayu nan kenafiaknangyu ad chaya ay achi poros maak-akiw ya machadchachael. Kamanyu cha esakiana nan chiyuycha petakayu ay achi machunchunot, ya nan kenafiaknangyu ay ichulinyu at achi mamammaid. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_34","072_12_34","LUK","12","34","34","Tay mu ay chaud nan kawad-an nan kenafiaknangyu at hid-i us nan kawad-an nan numnumyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_35","072_12_35","LUK","12","35","35","Inturuy Jesus, “Munsasakiana kayu as nan kumpurmi ay om-ommat, ya papaskuchanyu nan pingkiyu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_36","072_12_36","LUK","12","36","36","ay maepachong as nan chiyuycha mafiabfiaor ay maman-ud as nan amocha ay uy nakichuyas ta muntokafiancha nan unub as nan munkokkokana ay sungkop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_37","072_12_37","LUK","12","37","37","Nakiasat nan chiyuycha mafiabfiaor ay chaan nanassuy ya nakasakiana as nan omaliyan nan amocha. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay munsokattu nan chiyuy amo, patokorunantu chicha ya ikiauwana chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_38","072_12_38","LUK","12","38","38","Nakiasatcha nan chiyuycha mafiabfiaor mu asporan nan amocha chicha ay nakasakiana, uray mu komatam hiya as nan tongan chi lafi winnu maradlachaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_39","072_12_39","LUK","12","39","39","“Numnumunyu na: Mu aammon nan nakin afong nan uras ay omaliyan nan mangaakiw, achina eparufus ay sugpun nan mangaakiw nan afongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_40","072_12_40","LUK","12","40","40","“Assesa us koma kan chakayu ay masapor nakasakiana kayu, tay omali nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan uras ay achiyu namnamaun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_41","072_12_41","LUK","12","41","41","Kenalen Pedro, “Apo, ay kan chakami nan cham mangifiag-an as nan nauy maepadpachongan winnu as nan am-in ay tataku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_42","072_12_42","LUK","12","42","42","Tinumfor hi Apo Jesus, “Ngachana ngarud nan matalek ya masilib ay mafiabfiaor? Hiya nan mangichatantu nan amona as nan kalibfengan ay mun-aywan as nan kakadwana ay mafiabfiaor, ya hiya nan mangiwarastu as kanuncha as nan ustu ay timpon chi manganancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_43","072_12_43","LUK","12","43","43","Nakiasat paat sa ay mafiabfiaor as nan komataman nan amona ya asporana hiya ay cha mangekaman as nan infilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_44","072_12_44","LUK","12","44","44","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay kan tosa ay mafiabfiaor nan mangichatantu nan amona as nan kalibfengan ay mun-aywan as nan am-in ay kuk-uwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_45","072_12_45","LUK","12","45","45","Ngem mu nan hana ay mafiabfiaor at kanana as numnumna un, ‘Uy at man mafiayag ay munfiangad nan amok.’ Angkiay ya enlapuna ay manoprat as nan kakadwana ay mafiabfiaor ay fianafiai ya lanaraki, ya cha uy mangmangan, umig-ikop, ya munfutfutang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_46","072_12_46","LUK","12","46","46","As nan komatamantu nan amona as nan urkiw ay achina namnamaun ya uras ay achina ammu, chusauntu nan amona hiya. Hana at etapi hiya as nan chiyuycha achi omaafurot.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_47","072_12_47","LUK","12","47","47","“Nan mafiabfiaor ay nangammu as nan laychun nan amona ay atuna ngem chaan nunsakiana winnu chaana enat nan laychun nan amona at ong-ongortu nan masaplitana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_48","072_12_48","LUK","12","48","48","Kun pay nan mafiabfiaor ay chaan nangammu as nan laychun nan amona ay atuna, uray mu enatna nan kiapón chi masaplitana, ak-akéttu nan masaplitana. Tay nan taku ay naichatan chi ongor at ongor nan manamnamantu ay murpu kan hiya, ya nan taku ay naetalekan chi ongor at ongor nan manamnamantu ay murpu kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_49","072_12_49","LUK","12","49","49","Kenalen pay Jesus, “Enmaliyak ay mamuor as nan nauy luta ya laychok ay kumil-aw at koma! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_50","072_12_50","LUK","12","50","50","Ngem masapor munlikiataktu, ya kunak masesekoran as solet inkiana ommat! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_51","072_12_51","LUK","12","51","51","Ay kananyu un enmaliyak ay umichat as talna asna's luta? Achi! Ifiakiak kan chakayu, enmaliyak ay mangsisiyan as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_52","072_12_52","LUK","12","52","52","Munlapu ad wani, masisiyan nan lema as nan usa ay pamilya. Nan turu at kontrauncha nan chuwa, ya nan chuwa at kontrauncha nan turu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_53","072_12_53","LUK","12","53","53","O, kuncha makudkudwa. Munkennontra nan hen-ama ya kaman us as nan hen-ena. Nan katukiangan ay fiafiai at kontrauna nan enapuna ay fiafiai, ya nan enapu ay fiafiai at kontrauna nan katukiangana ay fiafiai.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_54","072_12_54","LUK","12","54","54","Kenalen Jesus as nan ongor ay tataku, “Mu ilaunyu nan lifuu ay cha fomoknag henan mauy-uynuwan nan urkiw, hiya at chi ya kananyu un, ‘Umuchantu,’ ya ommat tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_55","072_12_55","LUK","12","55","55","Kaman us as nan mangkeknaanyu as nan angin ay murpu as filáng, kananyu un, ‘At-atongngantu,’ ya ommat tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_56","072_12_56","LUK","12","56","56","Chakayu ay pakamankaman! Naraing kayu ay mangematon as nan maila henan luta ya ad chaya. Ngem anuyyu achi maematonan nan chiyuycha sinyar Apo Dios maepangkep kan ha-un ay cha om-ommat ad wani ay timpu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_57","072_12_57","LUK","12","57","57","Inturuy Jesus, “Adchi t'uyyu achi numnumun mu ngachana nan ustu ay atunyu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_58","072_12_58","LUK","12","58","58","Mu kaspangarigan iyuy chaká as nan nangicharum kan he-a as kurti, atum nan kafiaelam ay makealiglu kan hiya as nan charan. Tay mu achi, ipurang chaká as nan huwis. Angkiay ya nan huwis at ipurang chaká as nan pulis ay mangifiarud kan he-a as pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK12_59","072_12_59","LUK","12","59","59","Ifiakiak kan he-a ay achikantu makapitiw as pagfiaruchan inkiana fiayacham nan am-in ay mortam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_1","072_13_1","LUK","13","1","1","As nan hiyachi ay timpu, wachacha hid-i nan tapina ay tataku ay nangifiakia kan Jesus maepangkep as nan tapina ay i-Galilea ay enpapatuy Gobernador Pilato as nan chacha mun-ichatonan kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_2","072_13_2","LUK","13","2","2","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay kananyu un kaskasin fumafiasor chaná ay i-Galilea mu nan tapina ay i-Galilea kiapú ta assesa nan enkatuycha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_3","072_13_3","LUK","13","3","3","Achi! Ifiakiak kan chakayu ay mu achi kayu munfiafiawi as nan fiasfiasoryu, matuy kayuntu us ay kaman kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_4","072_13_4","LUK","13","4","4","Ay kananyu un kaskasin nunsidlay fiasfiasor nan chiyuycha hinpuru ya waru ay tataku ay natuy ay naappelan as nan natu-ukian nan nangatungatu ay afong ad Siloe mu nan fiasfiasor nan chiyuycha tapina ay kakailiyancha ay i-Jerusalem? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_5","072_13_5","LUK","13","5","5","Achi! Ifiakiak kan chakayu ay mu achi kayu munfiafiawi as nan fiasfiasoryu, matuy kayuntu us ay kaman kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_6","072_13_6","LUK","13","6","6","Angkiay ya infiakian Jesus kan chicha nan nauy maepadpachongan: “Wacha nan usa ay taku ay nuntanum as kaiw ay igos as nan umana. As nan timpon chi fumkiasana, uy mun-ila as fukiasna ngem kun maid. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_7","072_13_7","LUK","13","7","7","Isunga kenalina as nan munkiarkiarchinuna, ‘Nauy turu ay tawwun ay enmalialiyak ay mangila as fukias nan nauy ay kaiw, ya kun maid poros ininchanak. Separum at, tay kuna lawá cha saysayangun nan luta.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_8","072_13_8","LUK","13","8","8","“Ngem kenalen nan munkiarkiarchinuna, ‘Apo, hihiya sa hesa as usa ay tawwun ta kaufiak nan kawad-an nan puuna ya lumangak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_9","072_13_9","LUK","13","9","9","Mu fumkias sa as tawwun, ammay paat. Ngem mu achi challu fumkias, epasipormuntu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_10","072_13_10","LUK","13","10","10","As nan Urkiw ay Mun-iblayan, cha mun-is-isuru hi Jesus as nan usa ay senagoga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_11","072_13_11","LUK","13","11","11","Wacha hid-i nan usa ay fiafiai ay naanennetan ay nangepasaket kan hiya as hinpuru ya waru ay tawwun. Penekot nan anennet hiya, at achi poros makauyad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_12","072_13_12","LUK","13","12","12","Kun pay inilan Jesus hiya, enayakiana, ya kanana, “Ammi, nawayawayaanka as nan saketmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_13","072_13_13","LUK","13","13","13","As nan nangepatayan Jesus as nan limana kan hiya, naannuyad ya nunchayaw hiya kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_14","072_13_14","LUK","13","14","14","Ngem finmungat nan ap-apu as nan senagoga, tay nunkaan hi Jesus as saket as nan Urkiw ay Mun-iblayan. Kenalina as nan tataku, “Unum ay urkiw nan munchunuwan takú. Isunga as nan hanacha ay urkiw nan omaliyanyu ay munpakaan as saketyu, fiakun as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_15","072_13_15","LUK","13","15","15","Tinumfor hi Apo Jesus kan hiya, “Chakayu ay pakamankaman! Ay wachay usa kan chakayu ay achi mangfokat ay uy mangepaikop as fiakana winnu dongkina as nan Urkiw ay Mun-iblayan? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_16","072_13_16","LUK","13","16","16","Ay achi mafialin ay mawayawayaan as nan Urkiw ay Mun-iblayan nan nauy fiafiai ay kianak Abraham ay finafiarud Satanas as hinpuru ya waru ay tawwun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_17","072_13_17","LUK","13","17","17","As nan nangaliyana as na, nafiainan nan am-in ay kafusorna, ngem nunlagragsakcha nan tataku kiapú as nan am-in ay nakaskaschaaw ay en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_18","072_13_18","LUK","13","18","18","Angkiay ya kenalen Jesus, “Ngachana nan kaassenan nan muntorayan Apo Dios? Anan mangepachongak pay? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_19","072_13_19","LUK","13","19","19","Maepachong as nan ek-ektel ay fokel chi mostasa ay enaran nan usa ay taku, ya uyna entanum as nan umana. Nasikun inkiana kaman kaiw chi kaad-achana, at nun-ammacha nan chiyuycha kossel as sollongcha as nan chiyuycha pangana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_20","072_13_20","LUK","13","20","20","Kenalen pay Jesus, “Ngachana nan mangepachongak as nan muntorayan Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_21","072_13_21","LUK","13","21","21","Maepachong as nan akét ay lebadura ay ekar-ot nan fiafiai as nan turon sarop ay alina inkiana fumrad am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_22","072_13_22","LUK","13","22","22","Inturuy Jesus ay umuy ad Jerusalem, ya as nan chana manglausan henan il-ili ya fiabfiabruy, nun-is-isuru as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_23","072_13_23","LUK","13","23","23","Wacha nan nunsarudsud kan hiya, “Apo, ay kun akét chi tataku ay maesarakan?” Tinumfor hi Jesus kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_24","072_13_24","LUK","13","24","24","“Epapatiyu ay sungkop as nan nalepet ay pantiw, tay ifiakiak kan chakayu ay ongortu nan manglayad ay sungkop, ngem achicha makaskop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_25","072_13_25","LUK","13","25","25","Tay maepachong as nan nauy: Mu chakus tenmakchug nan nakin afong ya inin-ubna nan pantiw, mayagyag kayuntu as chará. Uray mu cha kayu munkokkokokkok ay mangali un, ‘Apo, ayu pay tokafiam na ta sungkop kami.’ Kananantu ay manfor kan chakayu un, ‘Achek poros am-ammu chakayu winnu nan nurpuwanyu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_26","072_13_26","LUK","13","26","26","Angkiay ya kananyuntu us un, ‘Kun kami cha nakekkekan ya nakiig-ikop kan he-a ya. Nun-isursuruka pay henan ilimi.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_27","072_13_27","LUK","13","27","27","Ngem kananantu kasin, ‘Achek challu am-ammu chakayu winnu nan nurpuwanyu. Omachawwi kayu kan ha-un, chakayu am-in ay mangekamkaman as mangotettet!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_28","072_13_28","LUK","13","28","28","Hesa as chará nan mun-ag-akoranyuntu ya munngesngesatantu nan fiab-ayu kiapú as fungatyu as nan mangil-anyuntu kan Abraham, Isaac, Jacob ya nan am-in ay pomapadtu ay naetatapi as nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_29","072_13_29","LUK","13","29","29","Omalichantu nan tataku ay achi omaafurot ay murpu as apét fomokfoknakian ya mauy-uynuwan nan urkiw, ya as apét senakiangan ya filáng ay maketokor ay makifiasta as nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_30","072_13_30","LUK","13","30","30","Wachacha nan tapina ay anongos ad wani at chichantu nan omon-ona, ya nan tapina ay omon-ona ad wani at chichantu nan omanongos.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_31","072_13_31","LUK","13","31","31","As nan hiyachi challu ay uras, wachacha nan tapina ay Fariseo ay inmuy kan Jesus, ya kanancha kan hiya, “Ammay mu mak-akka hena, tay laychun chaká kanu ay patayun kan Ari Herodes.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_32","072_13_32","LUK","13","32","32","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Uyyu ifiakia kan Ari Herodes ay nasikap ay maepachong as nan fuwus un, ‘Mun-epafoknakiak as anennet ya munkaanak as saket ad wani ya as wiet, ya as sang-achum, lopasok nan chunok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_33","072_13_33","LUK","13","33","33","Uray mu hiyasa, masapor ituruyku ay munfiaat ad Jerusalem ad wani, as wiet ya sang-achum, tay maid challu pomapadtu ay matuy as tukún ay lukiar omangkiay ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_34","072_13_34","LUK","13","34","34","“Chakayu ay i-Jerusalem, penatuyyu nan chiyuycha pomapadtu, ya lenomtakyu nan chiyuycha infiaor Apo Dios kan chakayu. Namen kaat ay lenarayadku ay mang-among kan chakayu am-in ay kaman as nan atun nan mangngak ay mangesakub as enpasna, ngem kunyu paat achi laychun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK13_35","072_13_35","LUK","13","35","35","Il-ilaunyu! Nataynan nan siyudadyu! Ifiakiak kan chakayu, achiyaktu kasin il-ilaun inkiana as nan timpu ay mangaliyanyu un, ‘Machaychayaw koma nan omali ay infiaor Apo Dios!’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_1","072_14_1","LUK","14","1","1","As nan usa ay Urkiw ay Mun-iblayan, uy nakekan hi Jesus as afong nan usa ay ap-apu ay Fariseo. Nan tataku hid-i at sinisiimancha hiya mu ngachana nan atuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_2","072_14_2","LUK","14","2","2","Wacha as nan sangwanana nan usa ay laraki ay finufumror nan chiyuycha sukina ya takrayna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_3","072_14_3","LUK","14","3","3","Kenalen Jesus as nan chiyuycha Fariseo ya mun-isursuru as Lintig, “Ay eparufus nan Lintig takú ay munkaan as saket as nan Urkiw ay Mun-iblayan winnu achi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_4","072_14_4","LUK","14","4","4","Ngem kuncha kinkinak. Enayakian Jesus nan chiyuy laraki ya enpaammayna, angkiay enpakatamna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_5","072_14_5","LUK","14","5","5","Angkiay ya kenalina kan chicha, “Ngachana kan chakayu nan wachay anakna winnu fiakana ay nag-as as nan fufun as nan Urkiw ay Mun-iblayan, ay achiyu uy mun-ara?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_6","072_14_6","LUK","14","6","6","Maid poros ensongfiatcha kan hiya maepangkep as sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_7","072_14_7","LUK","14","7","7","Kun pay inilan Jesus ay cha munpili nan tapina ay mangili as kaammayan ay tomokorancha, infiakiana nan nauy usa ay maepachongan kan chicha: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_8","072_14_8","LUK","14","8","8","“Mu wachay mangayag kan he-a as nan chuyas, achika tomokor as nan kaammayan ay tokoran, tay atun at mu wacha nan am-amud mu he-a ay enayakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_9","072_14_9","LUK","14","9","9","Mu omali nan chiyuy nangayag kan chakayu ay chuwa, ya kanana kan he-a, ‘Hiya pay nan tomokor hena.’ Angkiay nafiainanka at a, ya kapeletan ay uyka tomokor as nan apud ay tokoran. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_10","072_14_10","LUK","14","10","10","Kun at nan atum as nan maayakianam at uyka tomokor as nan apud ay tokoran ta as nan omaliyan nan nangayag kan he-a at kananantu un, ‘Kiayyum, uyka tomokor as nan kaammayan ay tokoran.’ Angkiay maichayawkantu as nan sangwanan nan am-in ay tapen chi mangili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_11","072_14_11","LUK","14","11","11","Tay nan mangepangatu as achorna at maepababantu, ya nan mangepababa as achorna at maepangatuntu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_12","072_14_12","LUK","14","12","12","Angkiay kenalen Jesus as nan nangayag kan hiya, “As nan mangiyayakiam as makan as afongmu as nan kaorkia winnu maschum, achim ayakian nan kiakiayyummu winnu susnúdmu winnu iib-am winnu nan nunkafiaknang ay sasag-unmu. Tay mu hiyasa nan atum, ayakian chakantu us kan chicha, at maafus nan enatmu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_13","072_14_13","LUK","14","13","13","Ngem as nan mangiyayakiam as makan as afongmu, nan ayakiam at nan chiyuycha pugli, nakukuy, napilud ya nafurag, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_14","072_14_14","LUK","14","14","14","at nakiasatkantu. Tay uray mu achicha makaafus as nan enatmu, gun-gunaan chakantu kan Apo Dios as nan matakuwan nan chiyuycha nalintig ay tataku manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_15","072_14_15","LUK","14","15","15","Kun pay chinngor nan usa ay laraki as nan chiyuycha nakiuufong kan Jesus nan hana maepadpachongan, kenalina kan Jesus, “Nakiasat as solet nan taku ay makiufongtu as nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_16","072_14_16","LUK","14","16","16","Ngem kenalen Jesus kan hiya, “Wacha nan usa ay taku ay nunparti as fiaka, ya ongor nan tataku ay enayakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_17","072_14_17","LUK","14","17","17","Kun pay timpon chi manganan, inmifiaor hiya as usa as nan chiyuycha fiabfiaaruna ay uy mangifiakia as nan chiyuycha naayakian un, ‘Akayu at, tay naesakiana nan am-in ay makan.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_18","072_14_18","LUK","14","18","18","Ngem kuncha am-in nunpanfor nan naayakian. Nan enmona ay naayakian at kenalina kan hiya, ‘Pasensiya a, achiyak omali, tay wacha nan kalaklakok ay payyiw, at masapor uyku ilaun.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_19","072_14_19","LUK","14","19","19","Kenalen us nan usa, ‘Achiyak omali, tay wacha nan hinpuru ay fiaka ay kalaklakok, at masapor uyku pachasun chicha ay mangidnu. Isunga kunak pasensiyaun.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_20","072_14_20","LUK","14","20","20","Nan usa us at kenalina, ‘Kachuychuyasku met, isunga achiyak makaali.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_21","072_14_21","LUK","14","21","21","“Angkiay ya nunfiangad nan chiyuy mafiabfiaor, ya infiakiana am-in chaná as nan amona. Finmungat nan amona, ya kanana as nan fiabfiaaruna, ‘Kamuwum ay umuy as nan chiyuycha korsa ya charan henan ili, ya ayakiam nan chiyuycha pugli, nakukuy, nafurag ya napilud.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_22","072_14_22","LUK","14","22","22","Uy tit-iwa enayakian nan chiyuy mafiabfiaor chachi, ya kanana as nan amona as nan nunfiangchana, ‘Apo, enatku am-in nan infilinmu, ngem nawaya pay met as fiaruy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_23","072_14_23","LUK","14","23","23","Angkiay kenalen nan amona kan hiya, ‘Umuyka as nan ad-achawwi ay korkorsa ya luglukiar, ya peletum nan tataku ay omali hena ta mapnu nan afongku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_24","072_14_24","LUK","14","24","24","Ifiakiak kan he-a ay am-in nan chiyuycha naayakian ay chaan enmali at maid tamtamancha as nan ensasakianak ay makan.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_25","072_14_25","LUK","14","25","25","As nan namingsan, ongoongor ay tataku nan nakiuy kan Jesus. Nunsakong hi Jesus kan chicha, ya kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_26","072_14_26","LUK","14","26","26","“Mu ngachana nan taku ay manglayad ay omali kan ha-un ay munfialin as disipulok, masapor ong-ongor nan layadna kan ha-un mu as nan amana, enana, asawana, an-akna, ib-ana ay lanaraki ya fianafiai ya uray as nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_27","072_14_27","LUK","14","27","27","Nan taku ay achi mangitiin as korosna ya achi umunud kan ha-un at achi mafialin ay munfialin as disipulok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_28","072_14_28","LUK","14","28","28","“Mu wacha kan chakayu nan manglayad ay mangkiaub as ad-acha ay afong, ay achina on-ona etokor ay mangnumnum mu wachay sipingna as ommat ay kiastosuna inkiana marpas? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_29","072_14_29","LUK","14","29","29","Tay mu enpatakchugna yangkiay nan chiyuycha tukud ya chaana lenpas, nan am-in ay tataku ay mangil-ila as nan hana at ot-otyokunchantu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_30","072_14_30","LUK","14","30","30","Kankananchantu un, ‘Kun lawá enlapon tona ay taku ay munkiaub as ad-acha ay afong ya achina lopasun.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_31","072_14_31","LUK","14","31","31","“Kaman us as nan usa ay ari ay wachay hinpuru ay lifu ay sorchachuna ay uy makikufiat as nan ari ay wachay chuwan puru ay lifu ay sorchachuna at etokorna on-ona ta numnumuna mu kafiaelana ay kufiatun chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_32","072_14_32","LUK","14","32","32","Mu achina kafiaelan, umifiaor as manib-at kan tosa ay ari mu achawwicha pay laing ta chumawat as munkennappiaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_33","072_14_33","LUK","14","33","33","Assesa us kan chakayu ay achi kayu mafialin ay munfialin as disipulusku mu achiyu taynan nan am-in ay wacha kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_34","072_14_34","LUK","14","34","34","“Nan asin at ammay, ngem mu chakus nakaan nan tamtamna, achi poros kasin omasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK14_35","072_14_35","LUK","14","35","35","Maid challu kotokna as nan luta winnu as nan mangam-amongan as lumang, kun yangkiay maiwagkia. Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_1","072_15_1","LUK","15","1","1","As nan namingsan, ongor ay mangam-among as fiaror ya fumafiasor nan enmali as nan kawad-an Jesus ay manngor as nan isursuruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_2","072_15_2","LUK","15","2","2","Nunmotmot nan chiyuycha Fariseo ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ay mangarkali, “Hi tona ay taku at ayakianay fumafiasor ya makekan pay kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_3","072_15_3","LUK","15","3","3","Isunga infiakian Jesus kan chicha nan nauy maepadpachongan: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_4","072_15_4","LUK","15","4","4","“Kaspangarigan, mu nan usa kan chakayu at wachay hinkiasot ay karnerona, ya nalitaw nan usa, ay achina taynan nan chiyuycha siyam puru ya siyam ay karnerona as punchag ta uyna anapun nan chiyuy nalitaw inkiana uchanana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_5","072_15_5","LUK","15","5","5","As nan manguchanana, ongor chi lagsakna, ya sakfiatana ay mangesaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_6","072_15_6","LUK","15","6","6","As nan mangesaorana, ayakiana nan sasag-una ya nan kiakiayyumna, ya kanana kan chicha, ‘Makelagragsak kayu kan ha-un, tay ininchanak nan nalitaw ay karnerok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_7","072_15_7","LUK","15","7","7","Ifiakiak kan chakayu, assesa us ay ong-ongor chi lagsak ad chaya kiapú as nan munfiafiawiyan nan usa ay fumafiasor mu nan chiyuycha siyam puru ya siyam ay nalintig ay tataku ay achi kis-an munfiafiawi.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_8","072_15_8","LUK","15","8","8","Inturuy Jesus, “Kaspangarigan, nan usa ay fiafiai at wachay nafiaror ay hinpuru ay silsilyu ay sipingna, ngem nalitaw nan usa. Ngachana nan atuna? Paskuchana nan pingki, ya sakiachana nan chat-orna ay manganaanap inkiana mad-anana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_9","072_15_9","LUK","15","9","9","Angkiay ya as nan manguchanana, ayakianantu nan sasag-una ya nan kiakiayyumna, ya kanana, ‘Makelagragsak kayu kan ha-un, tay ininchanak nan sipingku ay nalitaw.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_10","072_15_10","LUK","15","10","10","Ifiakiak kan chakayu, assesa us ay munlagragsak nan angheles Apo Dios as nan munfiafiawiyan nan usa ay fumafiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_11","072_15_11","LUK","15","11","11","Kenalen pay Jesus, “Wacha nan usa ay ama ay chuwa nan pototna ay lanaraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_12","072_15_12","LUK","15","12","12","Kenalen nan enauchi kan amana, ‘Ama, iyalem pay nan tawidku.’ Kinudwan tit-iwa amacha nan epatawidna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_13","072_15_13","LUK","15","13","13","“Kun pay chaan inmuy chi ongor ay urkiw, enlakon nan enauchi nan am-in ay tawidna. Enarana nan am-in ay sipingna ya inmuy henan achaachawwi ay ili. Hid-i nan nangkiastosana as sipingna as nan lenalaschak ay panagfiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_14","072_15_14","LUK","15","14","14","Kuna pay kinastos nan am-in ay wacha kan hiya, inumchan nan pararu ay fitel henan lukiar ay anchi, at maid poros nayagyag kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_15","072_15_15","LUK","15","15","15","Isunga uy nunchunu as nan usa ay umiili hid-i. Infiaor nan hana umiili as nan kawad-an nan fiafuyna ta hiya nan munpakpakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_16","072_15_16","LUK","15","16","16","Laraychuna koma ay masufu as nan uray kanun nan chiyuycha fiafuy, ngem maid poros inmichat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_17","072_15_17","LUK","15","17","17","“Kun pay nunnumnum ay ustu, kenalina, ‘Ongorcha nan fiabfiaarun amak ay cha sumubsubray kanuncha, ya nauyak hena ay kun lawá kiayud matuy as chukiaang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_18","072_15_18","LUK","15","18","18","Maligwatak at ay munfiangad kan amak, ya kanaktu kan hiya un, “Ama, nakafiasorak kan Apo Dios ya kaman us kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_19","072_15_19","LUK","15","19","19","Achiyak at maekari ay makali un pototmu. Isunga kunak ud-ay ifilang as usa ay fiabfiaarum.”’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_20","072_15_20","LUK","15","20","20","“Naligwat tit-iwa hiya ya nunfiangad kan amana. Ngem kun pay kutug ay achawwi as afongcha, inilan amana hiya, ya ongor chi sug-angna. Tenmagtag hi amana ay nanib-at kan hiya. Enakworna, ya finisituna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_21","072_15_21","LUK","15","21","21","Angkiay ya kenalen nan pototna, ‘Ama, finmasorak kan Apo Dios ya kaman us kan he-a. Achiyak at maekari ay makali un pototmu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_22","072_15_22","LUK","15","22","22","“Ngem kenalen amana as nan chiyuycha fiabfiaaruna, ‘Kamuwunyu ay mangiyali as nan kaammayan ay fiachu ya iyammayu kan hiya. Singsinganyu nan limana, ya sapatosanyu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_23","072_15_23","LUK","15","23","23","Angkiay ya iyaliyu nan tenmafia ay urfun ay fiaka ya partiyunyu as ischa takú ta munlagragsak takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_24","072_15_24","LUK","15","24","24","Tay nan nauy pototku at kaman natuy, ngem nataku. Kaman us nalitaw hiya, ngem nad-anan.’ Angkiay ya enlapucha ay munlagragsak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_25","072_15_25","LUK","15","25","25","“As nan hiyachi, nan panguru ay anak at wacha as payyiw. Kun pay cha somaor ya cha maesnop as afongcha, chinngorna nan tokar ya tataku ay cha munsasara. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_26","072_15_26","LUK","15","26","26","Angkiay ya enayakiana nan usa as nan chiyuycha mafiabfiaor, ya senarudsudna kan hiya, ‘Anan cha om-ommat?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_27","072_15_27","LUK","15","27","27","‘Nunfiangad nan enauchem,’ ensongfiat nan mafiabfiaor, ‘at enpaparten amam nan tenmafia ay urfun ay fiaka, tay nunfiangad hiya ay maid mangisiw as enom-ommat.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_28","072_15_28","LUK","15","28","28","“Ngem finmungat nan panguru ay anak ya chaana lenayad ay sungkop. Isunga pinmitiw hi amana ay uy nangay-ayu kan hiya ta sungkop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_29","072_15_29","LUK","15","29","29","Ngem kenalen nan anak kan amana un, ‘Kaat ay tawwun nan nunchunchunuwak kan he-a ay kaman usa ay mafiabfiaor, ya maid chaanku tenongpar ay filinmu. Ngem maid poros inchatmu kan ha-un as uray usa ay kianching ta wachay munlagragsakanmi as nan kiakiayyumku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_30","072_15_30","LUK","15","30","30","Ngem kun pay kenmatam nan nauy pototmu ay nangamin as kuk-uwam kiapú as fianafiai ay mangepabpafiayad as achorcha, enpartiyam hiya as tenmafia ay fiaka ay urfun!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_31","072_15_31","LUK","15","31","31","“Angkiay kenalen amana un, ‘Anakku, kanayon met ay wachaka kan ha-un, ya nan am-in ay wacha kan ha-un at kuk-uwam us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK15_32","072_15_32","LUK","15","32","32","Ngem masapor challu munselebrar ya munlagragsak takú, tay nan ifiam at kaman natuy, ngem nataku. Kaman us nalitaw hiya, ngem nad-anan.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_1","072_16_1","LUK","16","1","1","Nun-epadpachong kasin hi Jesus as nan disipulusna, “Wacha nan usa ay nafiaknang ay nangetalek as kuk-uwana as nan mun-ay-aywanuna. Naifiakia as nan nafiaknang ay nan sipingna at cha kiaskiastosun nan nauy mun-ay-aywan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_2","072_16_2","LUK","16","2","2","Enpaayag nan nafiaknang hiya, ya kanana un, ‘Ngachana nan nauy machamchamagku maepangkep kan he-a? Iyalem nan lestaan nan am-in ay entalekku kan he-a, tay fiakun at he-a nan mun-aywanok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_3","072_16_3","LUK","16","3","3","“Kenalen nan mun-ay-aywan as numnumna un, ‘Anan atok ngun, tay fiakuntu ha-un nan mun-aywanun nan amok? Achek met kafiaelan ay munpara ya mafiainak met us ay munlemos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_4","072_16_4","LUK","16","4","4","A, ammok nan atok ta wachay mangayag kan ha-un as nan kiakiayyumku as afongcha as nan makaanak as nan chunok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_5","072_16_5","LUK","16","5","5","Isunga hinin-us-ana ay nangayag as nan tataku ay inmutang as nan amona ay nafiaknang, ya kanana as nan omona un, ‘Kaatna nan utangmu as nan amok?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_6","072_16_6","LUK","16","6","6","‘Hinkiasot ay lata ay mantika,’ ensongfiatna. Kenalen nan mun-ay-aywan un, ‘Nauy nan lestaan nan utangmu. Kamuwum ay tomokor, ya nan isuratmu ud-ay at leman puru.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_7","072_16_7","LUK","16","7","7","Angkiay ya kenalina as nan usa un, ‘He-a ngay, kaatna nan utangmu?’ ‘Hinkiasot ay kafian ay fukias,’ ensongfiatna. Kenalen nan mun-ay-aywan un, ‘Nauy nan lestaan nan utangmu. Ayu, nan isuratmu ud-ay at waron puru.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_8","072_16_8","LUK","16","8","8","“Chinayaw nan amona nan kenasikap nan mun-ay-aywanuna ay achi mapiyar. Tay tit-iwa ay nan tataku ay achi omafurot kan Apo Dios at nasiksikapcha as nan chacha at-atun mu nan omafurot kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_9","072_16_9","LUK","16","9","9","Ifiakiak ngarud kan chakayu ay osarunyu nan kenafiaknangyu asna's luta ay makikiayyum as nan pachongyu ay tataku. Mu hiyasa ay mam-in, maawat kayuntu ad chaya ay magyananyu in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_10","072_16_10","LUK","16","10","10","“Nan taku ay matalek as nan ak-akettuy at matalek us as nan chamchamuna. Kun pay nan taku ay achi mapiyar as nan ak-akettuy at achi us mapiyar as nan chamchamuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_11","072_16_11","LUK","16","11","11","Isunga mu achika mapiyar ay mangosar as nan kenafiaknang ay wacha asna's luta, anan mangetalektu kan he-a as nan tit-iwa ay kenafiaknang? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_12","072_16_12","LUK","16","12","12","Kaman us mu achika mapiyar ay mangaywan as nan kuk-uwan chi tapina, anan mangichattu kan he-a as nan kuk-uwam? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_13","072_16_13","LUK","16","13","13","“Maid mafiabfiaor ay munserfi as chuwa ay amo. Tay mu atuna sa, iinglunantu nan usa ya laylaychuna nan usa, winnu oononguna nan usa ya elalayusana nan usa. Achiyu mafialin ay munkisanun ay serfiyan hi Apo Dios ya nan siping.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_14","072_16_14","LUK","16","14","14","Kun pay chinngor nan chiyuycha Fariseo nan nauycha am-in ay infiakian Jesus, enot-otyokcha hiya, tay nan laylaychuncha at siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_15","072_16_15","LUK","16","15","15","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Chakayu nan cha mangepappaila ay kaman kayu nalintig as nan mangiilan nan tataku, ngem aammon challu Apo Dios nan wacha as numnumyu. Tay nan amud as nan mangiilan nan tataku at maid kotokna as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_16","072_16_16","LUK","16","16","16","“Nan Lintig Moises ya nan insurat nan chiyuycha pomapadtu at naun-unud inkiana as nan timpon Juan ay Fumufunyag. Nunlapu as nan hiyachi, naekasaba nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan muntorayan Apo Dios, at waschi un epapeletna ay maetapi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_17","072_16_17","LUK","16","17","17","Ngem narakraka ay mamaid nan chaya ya nan luta mu nan kaek-ektelan ay surat as nan Lintig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_18","072_16_18","LUK","16","18","18","Kenalen us Jesus, “Nan ngachana ay laraki ay mangiyichang as asawana ya kasin omasawa as tukún at umiwet. Kaman us as nan laraki ay mangasawa as nan fiafiai ay naiyichang at umiwet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_19","072_16_19","LUK","16","19","19","Inturuy pay Jesus, “Wacha nan usa ay nafiaknang ay kanayon ay nangafiachu as nunkangina, ya inurkiw ay lenalaschak chi panagfiyagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_20","072_16_20","LUK","16","20","20","Wacha us nan usa ay pugli ay nan ngachana at Lazaro ay nakulid nan intiru ay achorna. Inurkiw ay naiyuy hiya as nan pantiw nan fiaknang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_21","072_16_21","LUK","16","21","21","Laraychuna ay mangkakan as nan uray nunkag-as ay makan ay nurpu as nan lamesaan nan fiaknang. Uray nan chiyuycha asu at uycha chinilchilchilan nan ongoongor ay kulidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_22","072_16_22","LUK","16","22","22","“Natuy nan pugli, ya inyuy nan angheles hiya as nan kawad-an Abraham. Natuy us nan fiaknang, ya nailufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_23","072_16_23","LUK","16","23","23","Angkiay ya naiyuy hiya ad Hades ay hid-i nan chana munliglikiatan. As nan kawad-ana's chi, nuntangad, ya inilana hi Abraham ay wacha as nan achawwi ya hi Lazaro ay naichachapat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_24","072_16_24","LUK","16","24","24","Isunga infukiawna un, ‘Ama Abraham, sug-anganak man paat! Ifiaormu pay hi Lazaro ay mangisiwsiw as limana as nan chanum, ya epatidtidna as nan chilak ta tumungnin, tay ad-achiyan chi chak iliwas kiapú as nan atong nan nauy apuy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_25","072_16_25","LUK","16","25","25","“Ngem kenalen Abraham kan hiya, ‘Anakku, numnumum ay as nan natatakuwam at naichat nan am-in ay anam-ammay kan he-a. Kun pay hi Lazaro at manangisiw nan naichat kan hiya. Ad wani, hiya nan cha maliwliwa hena, ya he-a nan cha munliglikiat hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_26","072_16_26","LUK","16","26","26","Fiakun yangkiay sa, tay nauy challu nan narawarawa ay kaman teng-el ay maid papugna as nan nunkiakiaw-an takú ta achi mafialin ay nan murpu hena at makaali hesa kan chakayu, winnu nan murpu hesa at achi makaali hena kan chakami.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_27","072_16_27","LUK","16","27","27","“Tinumfor nan fiaknang, ‘Ama Abraham, chawatok ngarud ay ifiaormu hi Lazaro ay umuy as afong cha amak ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_28","072_16_28","LUK","16","28","28","ta uyna fiagfiag-an nan lema ay susnúdku hid-i ta achicha us omali hena ay kawad-an chi likiat.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_29","072_16_29","LUK","16","29","29","“Ngem kenalen Abraham, ‘Wacha met kan chicha nan liblu ay insurat Moises ya nan chiyuycha pomapadtu ay manukun kan chicha. Kikiadcha nan susnúdmu ay chumngor kan chicha.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_30","072_16_30","LUK","16","30","30","“Tinumfor nan fiaknang, ‘Aw, achi ommat sa Ama Abraham! Ngem mu wachay mataku as nan nunkatuy ay umuy kan chicha, munfiafiawichantu as nan fiasfiasorcha.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK16_31","072_16_31","LUK","16","31","31","“Ngem kenalen Abraham, ‘Mu achicha challu afurotun nan insurat Moises ya nan chiyuycha pomapadtu, achicha challu maawis ay omafurot uray mu wachay mataku ay natuy ay umuy kan chicha.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_1","072_17_1","LUK","17","1","1","Kenalen Jesus as nan disipulusna, “Tit-iwa ay umchan challu nan chiyuycha sulisug ay fumasoran chi tataku, ngem kasusug-ang nan taku ay kurpuwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_2","072_17_2","LUK","17","2","2","Un-unuyna at mu kun maetekor chi losóng ay fiatu as fiakiangna, ya maichus-or hiya henan fiayfiay mu nan munlumuwana as fumasoran chi uray usa as nan nauycha ap-apud ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_3","072_17_3","LUK","17","3","3","Isunga il-ilaunyu at! “Mu fumasor nan ifiam at sengaram. Mu munfiafiawi at pakawanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_4","072_17_4","LUK","17","4","4","Mu mamen pitu ay fumasor hiya kan he-a as nan hin-urkiw, ya mamen pitu ay omali kan he-a ay mangali un, ‘Munfiafiawiyak’ at masapor pakawanum hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_5","072_17_5","LUK","17","5","5","Kenalen nan apostoles as nan Apo, “Papigsaum pay nan pammatimi.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_6","072_17_6","LUK","17","6","6","Tinumfor nan Apo, “Mu wachay pammatiyu ay maepachong as nan kaad-achan nan fokel chi mostasa, mafialinyu ay kanan as nan nauy kaiw ay sikomoro un, ‘Mafiagnotka ya maetanumka henan fiayfiay,’ at tongparunantu nan ifiakiayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_7","072_17_7","LUK","17","7","7","Kenalen pay Jesus, “Kaspangarigan, mu wachay usa kan chakayu ay wachay fiabfiaaruna ay cha mun-ar-arachu winnu cha mun-ay-aywan as nan chiyuycha karnero. As nan somaorana, ay kanam kan hiya un, ‘Aka ta manganka’? Achim met. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_8","072_17_8","LUK","17","8","8","Kunmu at kanantu kan hiya un, ‘Kamuwum ay uy munlutu. Munsokatka ya esakianam nan kanok, angkiay sad-unak inkiana maafusak. As nan marpasak, mafialinka ay mangan.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_9","072_17_9","LUK","17","9","9","Ay kis-anka munyaman as nan fiabfiaarum kiapú ta tenongparna nan infilinmu? Achi! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_10","072_17_10","LUK","17","10","10","Kaman us kan chakayu as nan nangekamananyu as nan am-in ay naifilin ay atunyu, kananyu un, ‘Kun kami lawá mafiabfiaor, at kunmi yangkiay enat nan chunumi.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_11","072_17_11","LUK","17","11","11","As nan cha umuyan cha Jesus ad Jerusalem, inuycha nan nunkiakiaw-an nan Samaria ya Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_12","072_17_12","LUK","17","12","12","Kuncha pay cha umuy henan usa ay fiabruy, wachacha at nan hinpuru ay nunkakonet ay nanib-at kan hiya. Tenmakchugcha as nan ad-achawwi as akét, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_13","072_17_13","LUK","17","13","13","ya infukiawcha, “Apo Jesus! Sug-angam man paat chakami!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_14","072_17_14","LUK","17","14","14","Kun pay inilan Jesus chicha, kenalina, “Uy kayu munpaila as nan papachi.” As nan chacha umuyan, enmammaycha at. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_15","072_17_15","LUK","17","15","15","Kun pay inilan nan usa kan chicha ay enmammay hiya, nunfiangad ay mangipipigsa ay mangichaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_16","072_17_16","LUK","17","16","16","Nunlukfub as nan sangwanan Jesus, ya nunyaman. Hi tud-i ay taku at i-Samaria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_17","072_17_17","LUK","17","17","17","Angkiay kenalen Jesus, “Kun ngun hinpuru nan nakaan chi konetcha. Ay chaud ngay nan siyam? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_18","072_17_18","LUK","17","18","18","Adchi t'uy kun yangkiay nan nauy kaili nan nunfiangad ay munyaman kan Apo Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_19","072_17_19","LUK","17","19","19","Angkiay kenalen Jesus kan hiya, “Tomakchugka ya komatamka. Nan pammatem nan nangepaammay kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_20","072_17_20","LUK","17","20","20","Wachacha nan tapina ay Fariseo ay nangesarochakchak kan Jesus mu kaatnay omaliyan nan muntorayan Apo Dios asna's luta. Tinumfor hiya kan chicha, “Nan muntorayan Apo Dios at omalintu ay maid sinyar ay maepaila ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_21","072_17_21","LUK","17","21","21","winnu maid mangali un, ‘Nauy hena,’ winnu ‘Chiyuy hid-i!’ tay wacha at kan chakayu nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_22","072_17_22","LUK","17","22","22","Angkiay kenalen Jesus as nan disipulusna, “Wachantu nan timpu ay laraychunyu ay mangila as nan Naepadtu ay Anak chi Taku as uray henkemad, ngem achiyu maila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_23","072_17_23","LUK","17","23","23","Wachachantu nan mangali kan chakayu, ‘Enha, chiyuy hid-i!’ winnu ‘Enha, nauy hena!’ Ngem achiyu uy an-anapun hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_24","072_17_24","LUK","17","24","24","Tay kaman as nan machiyatan nan fiakilat ay manilaw am-in ad chaya at assid-i us nan kasin omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_25","072_17_25","LUK","17","25","25","Ngem masapor mun-iliwas hiya on-ona as ongor ay likiat ya achiyun nan nauy ay kianak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_26","072_17_26","LUK","17","26","26","“As nan kasin omaliyan nan Naepadtu ay Anak chi Taku, nan ukialen nan tataku at kaman as nan ukialen nan tataku as nan timpon Noe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_27","072_17_27","LUK","17","27","27","Cha mangmangan, umig-ikop, ya maas-asawa nan tataku inkiana as nan urkiw ay nunlukianan cha Noe as nan papor. Angkiay napsong nan intiru ay luta, ya nurningcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_28","072_17_28","LUK","17","28","28","Kaman us as nan timpon Lot ad Sodoma. Waschi un cha mangmangan ya cha umig-ikop, cha lomaklaku ya cha mun-el-elaku, cha muntantanum, ya cha munkiagkiaub as afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_29","072_17_29","LUK","17","29","29","Kun pay as nan urkiw ay nak-akan Lot ad Sodoma, kalina at ya nag-aschay apuy ya asofre ay nurpu ad chaya ay namatuy kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_30","072_17_30","LUK","17","30","30","Assesantu us nan ommat as nan urkiw ay maepail-an kasin nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_31","072_17_31","LUK","17","31","31","“As nan hana ay urkiw, nan taku ay wacha as tabfongan nan afongna at achi kis-an sungkop ay mangara as kinakuna. Kaman us as nan senmepot at achi kis-an somaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_32","072_17_32","LUK","17","32","32","Numnumunyu nan enommat as nan asawan Lot! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_33","072_17_33","LUK","17","33","33","Nan uray ngachana ay mangepapati ay mangesarakan as fiyagna at litawuna challu. Ngem mu ngachana nan manglitaw as fiyagna kiapú kan ha-un at maesarakantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_34","072_17_34","LUK","17","34","34","Ifiakiak kan chakayu, as nan hana ay lafi ay omaliyak, wachachantu nan chuwa ay tataku ay munchachapat ay mamassuy. Maarantu nan usa, ya mayagyagtu nan usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_35","072_17_35","LUK","17","35","35","Wachachantu nan chuwa ay fianafiai ay cha mun-assud ay munfiayu. Maarantu nan usa ya mayagyagtu nan usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_36","072_17_36","LUK","17","36","36","Wachachantu nan chuwa ay lanaraki as payyiw. Maarantu nan usa ya mayagyagtu nan usa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK17_37","072_17_37","LUK","17","37","37","Angkiay ya senarudsud nan disipulus kan Jesus, “Ay chaud man nan ommatan nan nauycha, Apo?” Tinumfor hi Jesus kan chicha, “O, matongpartu chaná ay kaman as nan kanana un, ‘Mu ay chaud nan kawad-an nan natuy, hid-i nan maamongan nan anad-acha ay kossel ay mangkakan as achor ay natuy.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_1","072_18_1","LUK","18","1","1","Infiakian Jesus nan usa ay maepadpachongan as nan disipulusna ta isuruna chicha ay masapor kanayon ay munkarkararagcha ya achicha maichun nan namnamacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_2","072_18_2","LUK","18","2","2","Kenalina, “Henan usa ay ili, wacha nan usa ay huwis ay chaan inmug-ugyat kan Apo Dios ya chaana rinisrispitu nan pachongna ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_3","072_18_3","LUK","18","3","3","Wacha nan usa ay ellakas henan hana ay ili ay cha umuumuy as nan huwis. Chana kanakanan un, ‘Fiadnganak man paat ay mangamis as nan kafusorku.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_4","072_18_4","LUK","18","4","4","Nafiayag ay chaan en-enat nan huwis nan cha chawachawatun nan ellakas. Ngem as nan anongosna, kenalina as achorna, ‘Uray mu achiyak umugyat kan Apo Dios ya achek rispituwun nan pachongku ay taku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_5","072_18_5","LUK","18","5","5","kunku at fiadngan nan nauy ellakas ay mangamis as nan kafusorna, tay kunak lilifokun. Mu achek ichat nan kalintikiana, kun cha omalialintu ay omepaayu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_6","072_18_6","LUK","18","6","6","Kenalen pay Apo Jesus, “Chinngoryu nan kenalen nan hana achi nalintig ay huwis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_7","072_18_7","LUK","18","7","7","Ay hi Apo Dios at paat nan achi mangichat as kalintikian nan tataku ay pinilina ay cha chumawachawat as fiachangna as inurkiw ya lenafi? Ay iyaawnina ay mangfiachang kan chicha? Achi! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_8","072_18_8","LUK","18","8","8","Ifiakiak kan chakayu, mun-ichatnantu kan chicha nan kalintikiancha. Ngem as nan munfiangchantu nan Naepadtu ay Anak chi Taku, ay wachantu ngun chi uchanana ay omaafurot asna's luta?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_9","072_18_9","LUK","18","9","9","Infiakian us Jesus nan nauy maepadpachongan as nan tataku ay nangepangpangas as kenalintigcha ya nangelalayus as pachongcha ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_10","072_18_10","LUK","18","10","10","“Wacha nan chuwa ay lanaraki ay inmuy as nan Templo ay uy nunkararag. Nan usa at Fariseo, ya nan usa at mangam-among as fiaror. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_11","072_18_11","LUK","18","11","11","Tenmataak ay nangatakchug nan Fariseo ya nunkararag as maepangkep as achorna. Kenalina, ‘Apo Dios, munyamanak kan he-a, tay achiyak kaman as nan tapina ay tataku ay naakum, somasator, umiiwet, winnu uray kaman kan tona ay mangam-among as fiaror. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_12","072_18_12","LUK","18","12","12","Mun-ayunarak as chuwa ay urkiw as nan makachumingku, ya ichatku pay kan he-a nan pagkapuron nan am-in ay lagfok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_13","072_18_13","LUK","18","13","13","“Ngem nan mangam-among as fiaror at tenmakchug as nan ad-achawwi. Achi poros muntangad ad chaya, ngem kuna at cha tibtib-ukun nan tagrangna, ya kanana un, ‘Apo Dios, masug-angka man paat kan ha-un ay usa ay fumafiasor.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_14","072_18_14","LUK","18","14","14","“Ifiakiak kan chakayu ay nan nauy mangam-among as fiaror at kenmatam ay naifilang as nalintig as nan sangwanan Apo Dios, ngem nan Fariseo at chaan. Tay nan mangepangatu as achorna at maepababantu, ya nan mangepababa as achorna at maepangatuntu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_15","072_18_15","LUK","18","15","15","As nan namingsan, wachacha nan cha mangiyuy as ongong-a kan Jesus uray manutun ta kaprosuna ay mangbendisyon kan chicha. Kun pay inilan nan disipulusna, senengarancha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_16","072_18_16","LUK","18","16","16","Ngem enayakian Jesus nan ongong-a, ya kanana as nan disipulusna, “Yasa! Pay-anyu ay omali nan ongong-a kan ha-un. Achiyu epawa, tay nan tataku ay maepachong kan chatona ay ongong-a nan maetapi as nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_17","072_18_17","LUK","18","17","17","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan achintu mang-awat as nan muntorayan Apo Dios ay kaman as nan atun nan usa ay onga at achintu poros makaskop henan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_18","072_18_18","LUK","18","18","18","Nunsarudsud nan usa ay ap-apon chi Judio kan Jesus, “Ammay ay Misturu, ngachana man nan masapor ay atok ay manawid as nan fiyag ay maid patingkiana?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_19","072_18_19","LUK","18","19","19","Kenalen Jesus kan hiya, “Adchi t'uymu kanan un ammayak? Maid poros tukún as ammay omangkiay hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_20","072_18_20","LUK","18","20","20","Ammom met nan filfilin Apo Dios: ‘Achika umiwet, achika pomatuy, achika mangakiw, achika munkutum ay muntistigu, ya rispituwum cha amam kan enam.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_21","072_18_21","LUK","18","21","21","Kenalen nan laraki, “Nunlapu as nan kaongak at enafurotku met am-in chaná.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_22","072_18_22","LUK","18","22","22","Kun pay chinngor Jesus na, kenalina, “Wacha pay nan usa ay nunkurangam. Elakom am-in nan kuk-uwam, ya ichatmu nan lakuna as nan chiyuycha pugli, at wachantu nan kenafiaknangmu ad chaya. Kun pay marpas, unuchunak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_23","072_18_23","LUK","18","23","23","Ngem kuna pay chinngor na, nginmuyus, tay nafiaknang hiya as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_24","072_18_24","LUK","18","24","24","Inilan Jesus ay nginmunguyus hiya, ya kanana, “Anuy paat nalikiat ay sungkop nan chiyuycha wachay kenafiaknangcha henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_25","072_18_25","LUK","18","25","25","Narakraka pay ay lumfot nan kamelio as nan los-ok nan chakum mu nan fiaknang ay sungkop henan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_26","072_18_26","LUK","18","26","26","Ensarochakchak nan chiyuycha nanngor as na, “Ngachancha ngay ngarud nan mafialin ay maesarakan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_27","072_18_27","LUK","18","27","27","Tinumfor hi Jesus, “Nan achi kafiaelan nan tataku ay ekaman at kafiaelan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_28","072_18_28","LUK","18","28","28","Kenalen Pedro, “Enham! Tenaynanmi nan pamilyami, ya inmunud kami kan he-a!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_29","072_18_29","LUK","18","29","29","Kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay nan nanaynan as afongna, asawana, susnúdna, chanakchakorna winnu an-akna kiapú as nan muntorayan Apo Dios ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_30","072_18_30","LUK","18","30","30","at ong-ongortu nan awatuna ad wani ay timpu, ya awatunantuy fiyag ay maid patingkiana as tapen chi urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_31","072_18_31","LUK","18","31","31","Ensakiken Jesus nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna, ya kanana kan chicha, “Chumngor kayu! Cha takú tumikid ad Jerusalem, ya nan am-in ay insurat nan chiyuycha pomapadtu maepangkep as nan Naepadtu ay Anak chi Taku at matongpartu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_32","072_18_32","LUK","18","32","32","Maipurangtu hiya as nan chiyuycha Gentil ay mangot-otyoktu, mangpabpafiaintu ya mangtubtubfiantu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_33","072_18_33","LUK","18","33","33","Sapletunchantu ya patayunchantu hiya. Ngem as nan maekatlu ay urkiw at matakuntu hiya manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_34","072_18_34","LUK","18","34","34","Ngem maid poros naawatancha as nan kenalina. Nan laychuna ay kanan at naililingub kan chicha, ya achicha challu ammu nan cha kankanan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_35","072_18_35","LUK","18","35","35","Kun pay kiayud umchan hi Jesus ad Jerico, wacha nan usa ay laraki ay nafurag ay cha munlemlemos ay nangatokor as nan olet nan korsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_36","072_18_36","LUK","18","36","36","Kuna pay chinngor ay ongor chi cha mar-os ay tataku, ensarochakchakna, “Ngachana man nan cha om-ommat?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_37","072_18_37","LUK","18","37","37","“Cha mar-os hi Jesus ay i-Nazaret,” kenalicha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_38","072_18_38","LUK","18","38","38","Infukiaw nan nafurag, “Jesus ay Kianak David, sug-anganak man paat!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_39","072_18_39","LUK","18","39","39","Nan nangepapangu ay tataku at senengarancha hiya, ya chacha ifiakia kan hiya ay kuminak koma hiya. Ngem kenaskasina infukiaw, “Kianak David, sug-anganak man paat!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_40","072_18_40","LUK","18","40","40","Inyawnen Jesus, ya infilina ay iyalicha kan hiya nan nafurag. Kun pay naesnop nan nauy nafurag, senarudsud Jesus kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_41","072_18_41","LUK","18","41","41","“Ngachana nan laychum ay atok kan he-a?” “Apo, makailaak koma,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_42","072_18_42","LUK","18","42","42","Kenalen Jesus kan hiya, “Makaila ka at! Nan pammatem nan nangepaammay kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK18_43","072_18_43","LUK","18","43","43","Hiya at chi ya makaila nan nafurag, at inmunud kan Jesus ya cha munchaychayaw kan Apo Dios. Uray us nan am-in ay tataku ay nangila as nan enommat at chinaychayawcha hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_1","072_19_1","LUK","19","1","1","Inumchan hi Jesus ad Jerico ya cha mar-os henan hana ay ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_2","072_19_2","LUK","19","2","2","Wacha nan nafiaknang hid-i ay ap-apon chi mangam-among as fiaror ay nan ngachana at Zakeo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_3","072_19_3","LUK","19","3","3","Laraychuna ay ilaun mu kaassenan Jesus, ngem achina maila, tay ongor chi tataku ya ap-aptek hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_4","072_19_4","LUK","19","4","4","Isunga tenmagtag ay enmon-ona, ya kenmarab as nan kaiw ay sikomoro ta ilauna hi Jesus, tay mar-ostu hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_5","072_19_5","LUK","19","5","5","Kun pay inumchan hi Jesus as nan kawad-an Zakeo, nuntangad, ya kanana, “Zakeo, kamuwum ay komsop, tay masapor chumawusak as afongmu ad wani ay urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_6","072_19_6","LUK","19","6","6","Kenamon tit-iwa Zakeo ay kenomsop, ya ongor chi lagsakna ay nangmangili kan Jesus as afongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_7","072_19_7","LUK","19","7","7","Angkiay ya am-in nan tataku ay nangila as na at enlapucha ay munmotmot. Kenalicha, “Nakkuran! Uy nunpamangili as nan taku ay fumafiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_8","072_19_8","LUK","19","8","8","Tenmakchug hi Zakeo, ya kanana as nan Apo, “Apo, chumngorka man paat. Ichatkuntu nan kakudwan nan kuk-uwak as nan pugli, ya mu wachay senatorku, ifiangadkuntu kan hiya as mamen opat ay kaongor mu nan enarak kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_9","072_19_9","LUK","19","9","9","Kenalen Jesus kan hiya, “Ad wani ay urkiw, naesarakan nan nauy ay hinfiaruy, tay hiya at usa us as nan nalitaw ay kianak Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_10","072_19_10","LUK","19","10","10","Tay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at enmali ay manganap ya mangesarakan as nan nalitaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_11","072_19_11","LUK","19","11","11","Kun pay cha epappapanaakian nan tataku chaná, inturuy Jesus ay nangosar as maepadpachongan kiapú ta kiayud umchan hiya ad Jerusalem ya kiapú ta ka-anan nan tataku ay munpaila ay dagus nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_12","072_19_12","LUK","19","12","12","Isunga kenalina, “Wacha nan usa ay mafigfigfig ay taku ay inmuy as nan achaachawwi ay lukiar ta uy machutokan as ari. Angkiay ya munfiangad ay mun-ari henan mismu ay ilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_13","072_19_13","LUK","19","13","13","Sakbay mak-ak hiya, enayakiana nan hinpuru ay fiabfiaaruna, ya inchatna kan chicha nan hin-us-a ay fialetok ay siping. Kenalina kan chicha, ‘Nauy nan munpoonanyu ay munnigusyu inkiana munfiangachak.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_14","072_19_14","LUK","19","14","14","“Ngem iningor nan kakailiyana hiya, at inmifiaorcha as mangunud kan hiya ay mangifikia kan Emperador un, ‘Achimi laychun hiya ay mun-ari kan chakami.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_15","072_19_15","LUK","19","15","15","Nachutokan challu ay mun-ari nan chiyuy mafigfigfig ay taku. “As nan nunfiangchana, enpaayagna nan chiyuycha fiabfiaaruna ay nangichatana as nan siping ta ammuwuna mu kaatna nan kiaransiyacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_16","072_19_16","LUK","19","16","16","Inmuy nan omona, ya kanana, ‘Apo, nunkiaransiya as hinpuru nan chiyuy usa ay fialetok ay inchatmu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_17","072_19_17","LUK","19","17","17","‘Ammay nan enatmu,’ ensongfiat nan ari. ‘Ammayka ay mafiabfiaor! Kiapú ta matalekka as nan ak-akettuy, ichatku kan he-a nan kalibfengan ay mangetoray henan hinpuru ay siyudad.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_18","072_19_18","LUK","19","18","18","“Inmuy nan maekadwa, ya kanana, ‘Apo, nunkiaransiya as lema nan usa ay siping ay fialetok ay inchatmu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_19","072_19_19","LUK","19","19","19","Tinumfor hiya, ‘Ichatku kan he-a nan kalibfengan ay mangetoray henan lema ay siyudad.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_20","072_19_20","LUK","19","20","20","“Inmuy nan usa ay mafiabfiaor, ya kanana, ‘Apo, nauy challu nan sipingmu ay intupugku ay lenekfotak as nan panyok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_21","072_19_21","LUK","19","21","21","Inmugyatak ngamin kan he-a, tay istriktuka ay taku. Kum lawá araun chi fiakunmu nunforayan, ya aniyum chi fiakunmu tinunud.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_22","072_19_22","LUK","19","22","22","‘Mangotettet chi ukialem ay mafiabfiaor,’ ensongfiat nan ari, ‘Chusaok he-a kiapú as nan hanacha kenalem. Ammom met ay istriktuwak ay taku ay mangara as fiakunku nunforayan ya mangani as fiakunku tinunud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_23","072_19_23","LUK","19","23","23","Adchi ngarud t'uymu chaan indiposito nan sipingku as bangko ta as nan mungfiangchak at araok ay wachay interesna?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_24","072_19_24","LUK","19","24","24","“As nan hiyachi, kenalen nan ari as nan chiyuycha nangatakchug hid-i, ‘Araunyu nan siping kan hiya, ya ichatyu as nan naichatan nan hinpuru.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_25","072_19_25","LUK","19","25","25","“(Ngem kenalicha kan hiya, ‘Apo, wacha met mampay nan hinpuruna!)’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_26","072_19_26","LUK","19","26","26","“Tinumfor hiya, ‘Nan taku ay wachay kafiaelana at maettan as ong-ongor. Ngem nan taku ay maid kafiaelana, uray nan ak-akettuy ay wacha kan hiya at maarantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_27","072_19_27","LUK","19","27","27","Ngem mu maepangkep as nan chiyuycha kafusorku ay chaan nanglayad ay etorayak chicha, iyaliyu chicha hena, ya patayunyu as nan sangwanak.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_28","072_19_28","LUK","19","28","28","Kun pay narpas ay infiakian Jesus na, enmon-ona hiya ay enmabrat ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_29","072_19_29","LUK","19","29","29","Kun pay cha maesnop hiya ad Betfage ya Betania henan chuntug ay Olivo, enpaon-onana nan chuwa as nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_30","072_19_30","LUK","19","30","30","Kenalina, “Uy kayu henan fiabruy ay sasakiangunyu. As nan umchananyu hid-i, uchananyu nan usa ay dongki ay urfun ay naetatakud ay chaan pay nasaksakayan. Fokatanyu, ya iyaliyu hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_31","072_19_31","LUK","19","31","31","Mu wachay munsarudsud kan chakayu un, ‘Adchi t'uyyu cha fokatan sa?’ kananyuntu, ‘Masapor nan Apo.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_32","072_19_32","LUK","19","32","32","Inmuycha ngarud nan chiyuycha naifiaor, ya ininchanancha tit-iwa nan infiakiana kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_33","072_19_33","LUK","19","33","33","Kuncha pay cha fokatan nan dongki ay urfun, kenalen nan chiyuycha nakin kuwa as nan dongki kan chicha, “Adchi t'uyyu cha fokatan nan dongki ay urfun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_34","072_19_34","LUK","19","34","34","“Masapor nan Apo,” kenalicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_35","072_19_35","LUK","19","35","35","Angkiay ya inyalicha nan urfun kan Jesus. Inyap-apcha nan chiyuycha kakiaycha as nan uchug nan nauy urfun, ya enpasakaycha hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_36","072_19_36","LUK","19","36","36","Kun pay cha mar-os hi Jesus ay nunsasakay as nan urfun, nan tataku at inyapragcha nan chiyuycha kakiaycha as nan korsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_37","072_19_37","LUK","19","37","37","As nan cha maesnopan Jesus ad Jerusalem, as nan chayyuwan ay nurpu henan chuntug ay Olivo, enlapon nan ongoongor ay disipulusna ay munlagragsak ya inpipigsacha ay nangichaychayaw kan Apo Dios kiapú as nan am-in ay nakaskaschaaw ay inil-ilacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_38","072_19_38","LUK","19","38","38","Infugfukiawcha, “Mabendisyonan koma nan Ari ay omali as nan ngachan nan Apo! Wachay kappia ad chaya, ya maichaychayaw hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_39","072_19_39","LUK","19","39","39","Ngem nan tapina ay Fariseo ay naetatapi as nan ongor ay tataku at kenalicha kan Jesus, “Misturu, pakinkum man nan nauycha disipulusmu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_40","072_19_40","LUK","19","40","40","Tinumfor hi Jesus, “Ifiakak kan chakayu ay mu ikinak chatona, nan chiyuycha fiatu nan munfukiaw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_41","072_19_41","LUK","19","41","41","As nan cha maesnopan Jesus ad Jerusalem, nun-akor hiya as nan nangil-ana henan siyudad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_42","072_19_42","LUK","19","42","42","Kenalina, “Chakayu ay i-Jerusalem, mu kunyu naammuwan uray ad wani nan kasaporan ta makekappia kayu kan Apo Dios. Ngem ad wani, naililingub at kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_43","072_19_43","LUK","19","43","43","Omalintu nan urkiw ay nan chiyuycha kafusoryu at arachuncha nan siyudadyu, liktufun chakayu, ya sokokun chakayu as nan am-in ay suli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_44","072_19_44","LUK","19","44","44","Chachaelunchantu as solet nan siyudadyu, ya uray us chakayu ay umiili hesa at patayuncha. Maidtu yagyakuncha as uray usa ay fiatu as nan naetotor-opana, tay chaanyu enmatonan nan timpu ay enmaliyan Apo Dios ay mangesarakan koma kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_45","072_19_45","LUK","19","45","45","Kun pay inumchan hi Jesus ad Jerusalem, sinungkop as nan fiattaw nan Templo. Enlapuna ay mangepak-ak as nan chiyuycha cha mun-el-elaku hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_46","072_19_46","LUK","19","46","46","Kenalina kan chicha, “Wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Nan afongku at munkarkararakian.’ Ngem kunyu at nunfialinun as muntabtafunan chi mangaakiw!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_47","072_19_47","LUK","19","47","47","Inurkiw ay cha mun-is-isuru hi Jesus as nan Templo. Nan anap-apon chi papachi, nan mun-isursuru as Lintig ya nan tapina ay anap-apu at chacha anapun mu anan atuncha ay mangpatuy kan Jesus, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK19_48","072_19_48","LUK","19","48","48","ngem maid atuncha. Tay am-in nan tataku at epapanaagcha nan chana kankanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_1","072_20_1","LUK","20","1","1","As nan hin-urkiw ay cha mun-is-isuruwan Jesus as nan tataku as Templo ya as nan chana mangekaskasabaan as nan Ammay ay Chamag, inmuy kan hiya nan anap-apon chi papachi, mun-isursuru as Lintig ya nan anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_2","072_20_2","LUK","20","2","2","Kenalicha, “Ayu, ifiakiam kan chakami mu anan nurpuwan nan kalibfengam ay cha mangekamkaman as na, winnu ngachana nan nangichat kan he-a as nan nauy ay kalibfengan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_3","072_20_3","LUK","20","3","3","Tinumfor hi Jesus, “Wacha us nan sarudsuchok kan chakayu. Ifiakiayu man us kan ha-un ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_4","072_20_4","LUK","20","4","4","mu anan nurpuwan nan kalibfengan Juan ay munfunyag. Ay nurpu kan Apo Dios winnu as nan tataku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_5","072_20_5","LUK","20","5","5","Angkiay kenalicha ay maaapat, “Mu kanan takú un, ‘Nurpu kan Apo Dios,’ kananantu un, ‘Anuyyu ngarud chaan enafurot hi Juan?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_6","072_20_6","LUK","20","6","6","Ngem mu kanan takú un, ‘Nurpu as nan tataku,’ lomtakun chitakuntu as nan am-in ay tataku, tay afurotuncha ay hi Juan at usa ay pomapadtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_7","072_20_7","LUK","20","7","7","Isunga nan ensongfiatcha at achicha ammu nan nurpuwan nan kalibfengana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_8","072_20_8","LUK","20","8","8","Kenalen Jesus kan chicha, “Mu hiyasa, achek us ifiakia kan chakayu mu ngachana nan nakin kalibfengan as nan chak mangekamkamanan kan chatona.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_9","072_20_9","LUK","20","9","9","Angkiay ya infiakian Jesus nan nauy ay maepadpachongan as nan tataku: “Wacha nan usa ay taku ay nuntanum as ongor ay ubas as umana. Kuna pay enpaamma as nan chiyuycha mun-umauna, nunfiaat henan achawwi ay lukiar ya nafiayag hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_10","072_20_10","LUK","20","10","10","Kun pay inumchan nan timpon chi munpurasan, infiaorna nan fiabfiaaruna as nan chiyuycha nun-uumauna ta uyna araun nan kudwan nan amona ay ubas ay naapet as nan umana. Ngem kun at senaplesaplet nan chiyuycha nun-uumauna hiya, angkiay enpafiangadcha hiya ay maid in-inchatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_11","072_20_11","LUK","20","11","11","Kun pay narpas sa, infiaorna us nan usa, ya kuncha us senaplesaplet, penafiainan, angkiay enpafiangadcha hiya ay maid in-inchatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_12","072_20_12","LUK","20","12","12","Infiaorna nan maekatlu. Finakagcha hiya, ya inchus-orcha as nan fiakun sakop nan uma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_13","072_20_13","LUK","20","13","13","Kenalen nan nakin kuwa as nan uma un, ‘Anan atok ngun? A! Ifiaorku nan laylaychok ay anakku. Urum ya mafiainchantu kan hiya.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_14","072_20_14","LUK","20","14","14","“Ngem kun pay inilan nan chiyuycha nun-uumauna nan anakna, kenalicha un, ‘Nauy nan mangetawid as nan uumaun takú ay natatanman as ubas. Akayu! Patayun takú hiya ta kuwaun takú nan tawidna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_15","072_20_15","LUK","20","15","15","As nan hiyachi, inchus-orcha hiya as nan fiakun sakop nan uma ay natatanman as ubas ya penatuycha. “Ngachanantu ngay nan atun nan nakin kuwa as nan uma ay natatanman as ubas as nan chiyuycha nun-uumauna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_16","072_20_16","LUK","20","16","16","Omalintu hiya ay mangpatuy kan chicha, ya ichatna as nan tukún nan umana ay natatanman as ubas.” Kun pay chinngor nan tataku na, kenalicha, “Aw! Fiakun koma assesay ommat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_17","072_20_17","LUK","20","17","17","Entoongan Jesus chicha, ya kanana, “Ngachana ngarud nan laychun ay kanan nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios? Kanana un, ‘Nan chiyuy fiatu ay enachen nan chiyuycha muntuptuping at hiya nan nunfialin as kaamuchan ay maipugnad.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_18","072_20_18","LUK","20","18","18","Am-in ay tataku ay mag-as as nan hana ay fiatu at mapet-apet-ang. Ngem kun pay mag-as nan hana ay fiatu as nan kumpurmi at kimokunantu nan hana mag-asana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_19","072_20_19","LUK","20","19","19","Kiapú ta naawatan nan mun-isursuru as Lintig ya nan anap-apon chi papachi ay nan nauy maepadpachongan ay infiakian Jesus at maepangkep kan chicha, penachascha ay epatiliw hiya as nan hiyachi ay uras, ngem inmugyatcha as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_20","072_20_20","LUK","20","20","20","Isunga nunsuudcha as chansacha ay mangtiliw kan hiya. Infiaorcha nan napasoksokan ay lanaraki ay pakamankaman ay uy manikap kan Jesus ta wachay ifiakiana as mangicharumancha kan hiya ta ipurangcha hiya as nan gobernador ay wachay kalibfengana ay mun-okóm. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_21","072_20_21","LUK","20","21","21","Inmuycha kan Jesus nan napasoksokan, ya kanancha kan hiya, “Misturu, ammumi ay ustu nan kanam ya isurom. Ammumi us ay maid paspasikum, ngem isurom nan tit-iwa ay laychun Apo Dios ay atun nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_22","072_20_22","LUK","20","22","22","Ifiakiam pay ngarud kan chakami nan songfiatmu as na: Ay eparufus nan lintig takú ay munfiayad kami as fiaror kan Emperador ad Roma winnu achi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_23","072_20_23","LUK","20","23","23","Ngem aammon Jesus nan kenasikapcha, ya kanana kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_24","072_20_24","LUK","20","24","24","“Ud-a, omepaila kayu kan ha-un as usa ay silsilyu. Ngachana nan nakin lupa ya nakin ngachan as na?” “Hi Emperador,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_25","072_20_25","LUK","20","25","25","Kenalen Jesus kan chicha, “Mu hiyasa ngarud, ichatyu kan Emperador nan kuk-uwan Emperador, ya ichatyu us kan Apo Dios nan kuk-uwan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_26","072_20_26","LUK","20","26","26","Achicha poros kafiaelan ay isikapan hi Jesus babaen as nan kenalina as nan mangiilan nan tataku. Kiapú ta naschaawcha as nan ensongfiatna, kinminakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_27","072_20_27","LUK","20","27","27","Wachacha nan tapen nan Saduseo ay enmali kan hiya. Chicha nan bunggoy chi Judio ay mangali un achi mataku nan natuy manipud as nan utúy. Senarudsudcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_28","072_20_28","LUK","20","28","28","“Misturu, nauy met nan insurat Moises para kan chitaku ay kanana un, ‘Mu wachay hen-asawa ay maid anakcha ya matuy nan laraki, masapor asawaun nan sunúd nan laraki nan naellakas ta mu wachay anakcha at maifilangtu nan onga as potot nan chiyuy natuy ay sunúdna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_29","072_20_29","LUK","20","29","29","Wachacha kanu nan pitu ay hen-anag-i ay lanaraki. Enmasawa nan panguru, at natuy ay maid enpototna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_30","072_20_30","LUK","20","30","30","Enasawan nan utub nan chiyuy naellakas, at natuy us ay maid enpototna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_31","072_20_31","LUK","20","31","31","Assid-i us challu as nan maekatlu inkiana as nan maekapitu. Natuycha am-in nan pitu ay maid enpotpototcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_32","072_20_32","LUK","20","32","32","Kuncha pay natuy am-in, natuy us nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_33","072_20_33","LUK","20","33","33","As nan urkiw ay matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy, ngachana ngay nan nakin asawa as nan chiyuy fiafiai, tay enasawan met nan pitu hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_34","072_20_34","LUK","20","34","34","Tinumfor hi Jesus, “Nan tataku asna's luta at mun-eennasawacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_35","072_20_35","LUK","20","35","35","Ngem nan chiyuycha natuy ay maekari ay mataku manipud as nan utúy ya maketaku kan Apo Dios at achichantu mun-eennasawa, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_36","072_20_36","LUK","20","36","36","tay kamancha angheles ay achi matmatuy. An-aktu Apo Dios chicha, tay matakucha manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_37","072_20_37","LUK","20","37","37","“Uray hi Moises at penaneknekana ay mataku nan natuy manipud as nan utúy. As nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep as nan cha munkiarkiarud ay kaiw at enawakian Moises hi Apo Dios ay kanana un, ‘Nan Apo at hiya nan Dios Abraham, nan Dios Isaac ya nan Dios Jacob.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_38","072_20_38","LUK","20","38","38","Nan laychun nan nauy ay kanan at hiya nan Dios nan matataku, fiakun nan nunkatuy. Tay mu as nan fiyang Apo Dios, nan am-in at matataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_39","072_20_39","LUK","20","39","39","Angkiay kenalen nan tapina ay mun-isursuru as Lintig, “Ammay met kayman nan ensongfiatmu, Misturu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_40","072_20_40","LUK","20","40","40","Kenalicha chi, tay chaancha naiturud ay munsarudsud kasin kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_41","072_20_41","LUK","20","41","41","Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “Anuyna atun ay nan Cristo at makali un kianak David? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_42","072_20_42","LUK","20","42","42","Tay uray met hi David ay mismu at kanana as nan liblu ay Salmo un, ‘Kenalen nan Apo as nan ok Apo un: Tomokorka as apét kannawanku ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_43","072_20_43","LUK","20","43","43","inkiana amisok nan chiyuycha kafusormu ay kaman chicha nan kiakiatinam.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_44","072_20_44","LUK","20","44","44","Inturuy Jesus, “Mu hiyasa ngarud ay ‘Apo’ nan pang-awag David kan Cristo, anuyna ngay atun ay nan Cristo at kianak David?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_45","072_20_45","LUK","20","45","45","As nan chuchumngoran nan am-in ay tataku, kenalen Jesus as nan disipulusna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_46","072_20_46","LUK","20","46","46","“Il-ilaunyu nan nauycha mun-isursuru as Lintig. Laylaychuncha ay munliklikud ay nakafiachu as somakiayad, ya laylaychuncha ay cha risrispituwun nan tataku chicha as nan chiyuycha mun-el-elakwan. Laylaychuncha nan chiyuycha kaammayan ay tokoran as tomoktokorancha ya tokoran nan chiyuycha mafigfigfig as nan chiyuycha senagoga as nan uycha makifiastaan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK20_47","072_20_47","LUK","20","47","47","Isikapcha ay manguwa as nan ab-afong nan eellakas. Angkiay paanchuanchuwuncha nan kararagcha ta ilaun nan tataku ay ammaycha. Naliglikiattu nan chusacha!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_1","072_21_1","LUK","21","1","1","Kun pay nuntangad hi Jesus, inilana nan nunkafiaknang ay cha mangittu as chatoncha ay siping as nan mangit-ittuwan as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_2","072_21_2","LUK","21","2","2","Inilana us nan usa ay pugli ay ellakas ay nangittu as kun chuwa ay pesos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_3","072_21_3","LUK","21","3","3","As nan hiyachi, kenalen Jesus, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Hi tona ay pugli ay ellakas nan nangittu as kachamunaan kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_4","072_21_4","LUK","21","4","4","Tay nan nunkafiaknang at kuncha yangkiay inchat nan subra as nan kenafiaknangcha. Ngem hi tona ay ellakas uray pugli at inittuna challu nan am-in ay wacha kan hiya ay kurpuwan chi pagfiyagna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_5","072_21_5","LUK","21","5","5","Wachacha nan tapina ay cha mangapat as nan kenaam-ammay nan Templo kiapú as nan anam-ammay ay fiatu ay naiyamma ya nan naiyar-arkos ay naichatchaton kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_6","072_21_6","LUK","21","6","6","Kenalen Jesus, “Am-in chaná ay iilaunyu at umchantu nan timpu ay maidtu mayagyag as uray usa ay fiatu as nan naesasad-ana, tay kuncha am-in maikur-ub.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_7","072_21_7","LUK","21","7","7","Senarudsudcha kan Jesus, “Misturu, kaatnantu nan ommatan chatona, ya ngachanantu nan sinyar ay mangematonan as nan kiayud ommatan chatona?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_8","072_21_8","LUK","21","8","8","Tinumfor hi Jesus, “Il-ilaunyu ta achi kayu maar-allilaw. Ongortu nan tataku ay omali ay mangosar as nan ngachanku ay mangarkali un, ‘Ha-un hi Cristo!’ ya ‘Kiayud umchan nan timpu!’ Achiyu poros un-unuchun chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_9","072_21_9","LUK","21","9","9","As nan manngoranyu ay wachachay kukufiat ya kukuru, achi kayu umug-ugyat as solet. Masapor challu ommat chaná on-ona, ngem fiakun pay hiyasa nan munpatingkiaan nan ka-ichin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_10","072_21_10","LUK","21","10","10","Kenalen pay Jesus, “Munkikinnufiattu nan chiyuycha nasyon ya kaman us nan chiyuycha muntorayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_11","072_21_11","LUK","21","11","11","Henan tukutukún ay luglukiar, wachachantuy nunkapigsa ay kichu, ya wachachay fitel ya kauugyat ay saksaket ay ekatuytu nan tataku. Wachachantu us nan maila ad chaya ay kauugyat ya nakaskaschaaw ay sinyar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_12","072_21_12","LUK","21","12","12","“Ngem sakbay ommat chaná, wachachantu nan mangtiliw ya mamalikiat kan chakayu. Icharum chakayuntu as nan totoray as nan chiyuycha senagoga, ya ifiarud chakayu. Iyuy chakayuntu as nan ar-ari ya as nan gogobernador kiapú as nan pammatiyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_13","072_21_13","LUK","21","13","13","Hiyanantu nan chansayu ay mangepaneknek as nan Ammay ay Chamag kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_14","072_21_14","LUK","21","14","14","Nunumnumunyu ay achi kayu machanakian mu ngachanantu nan esongfiatyu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_15","072_21_15","LUK","21","15","15","tay ha-untu nan mangichat kan chakayu as kananyu ya kenasilibyu ay achintu makontra winnu masongfiatan nan kafusoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_16","072_21_16","LUK","21","16","16","Uray chanakchakoryu, susnúdyu, ib-ayu, ya kiakiayyumyu at epatiliw chakayuntu, ya nan tapina kan chakayu at patayunchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_17","072_21_17","LUK","21","17","17","Inglun chakayuntu as nan am-in ay tataku kiapú as nan pammatiyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_18","072_21_18","LUK","21","18","18","Ngem uray mu hiyasa, aaywanan chakayu challu kan Apo Dios ta uray usa as nan fookyu at achi malitaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_19","072_21_19","LUK","21","19","19","Mun-eta-un kayu, tay hiyana nan atunyu ay mangara as nan fiyagyu ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_20","072_21_20","LUK","21","20","20","Inturuy Jesus, “As nan mangil-anyuntu ay nan ili ay Jerusalem at liwusun chi ongor ay sosorchachu, maammuwanyuntu ay kiayud umchan nan machachaelana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_21","072_21_21","LUK","21","21","21","As nan hiyasa, nan umiili ad Judea at masapor lomayawcha ay umuy henan chiyuycha chuntug. Masapor mak-ak nan chiyuycha wacha henan siyudad, ya nan chiyuycha wacha henan sigsikib at masapor achicha sungkop henan siyudad, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_22","072_21_22","LUK","21","22","22","tay chatonantu nan ‘Urkiw ay Machusaan’ ta matongpar nan am-in ay kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_23","072_21_23","LUK","21","23","23","Kasusug-angtu nan chiyuycha masisikug ya nan cha munpasusu as nan hanacha ay urkiw! Omalintu nan nunsidla ay likiat asna's luta, ya leknaun nan nauycha tataku nan fungat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_24","072_21_24","LUK","21","24","24","Matuytu nan tapina as choros, ya nan tapina at maifiarudchantu ay maiyuy henan tukutukún ay nasyon. Nan siyudad ay Jerusalem at chachaeluntu nan chiyuycha Gentil. Chichantu nan muntoray inkiana marpas nan naekeddeng ay timpucha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_25","072_21_25","LUK","21","25","25","Kenalen pay Jesus, “Wachachantu nan sinyar ay maila as nan urkiw, furan ya taraw. Malilifokantu as solet nan am-in ay tataku henan am-in ay nasyon kiapú as nan nunsidla ay ugyatcha as nan napigsa ay atifungug henan fiayfiay ya anad-acha ay challuyon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_26","072_21_26","LUK","21","26","26","Maurawchantu nan tataku kiapú as ugyatcha ay munsusuud as nan ommattu asna's luta, tay achintu manongnong chi aatun nan am-in ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_27","072_21_27","LUK","21","27","27","Angkiay ya ilaunchantu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay wachay kaichayawana ya pannakafialina ay cha omali ay maetatapi as nan lifuu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_28","072_21_28","LUK","21","28","28","As nan maelapuwan nan nauycha ay ommat, tomakchug ya muntangad kayu, tay kiayud umchan nan maesarakananyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_29","072_21_29","LUK","21","29","29","Angkiay ya infiakian Jesus kan chicha nan nauy maepadpachongan: “Ilaunyu nan kaiw ay igos ya nan am-in ay tapen chi kaiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_30","072_21_30","LUK","21","30","30","As nan mangil-anyu ay chacha somaliping, ammuyu at ay kiayud nan chakun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_31","072_21_31","LUK","21","31","31","Assesa us ay as nan mangil-anyu ay cha om-ommat chaná at ammuyuntu ay kiayud at umchan nan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_32","072_21_32","LUK","21","32","32","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Wachacha nan tapen nan tataku ad wani ay timpu ay matataku pay laing as nan ommatantu nan am-in ay infiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_33","072_21_33","LUK","21","33","33","Mamaidtu nan chaya ya luta, ngem achi poros mamaid nan kalek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_34","072_21_34","LUK","21","34","34","“Il-ilaunyu ta fiakun nan narafus ay lagragsak ya futfutang ya chanchanag as maepangkep as pagfiyag nan nunumnumunyu. Mu atunyu chaná, makudnor kayuntu ay kaman kayu makna as nan loktat ay omaliyan nan hana ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_35","072_21_35","LUK","21","35","35","Tay nan hana ay urkiw at umchan as nan am-in ay tataku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_36","072_21_36","LUK","21","36","36","Isunga kanayon kayu ay nakasakiana, ya masapor kanayon kayu ay munkarkararag ta mawad-an kayu as pigsa ay mangeta-un as nan nauycha am-in ay ommattu ya ta makatakchug kayuntu as nan sangwanan nan Naepadtu ay Anak chi Taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_37","072_21_37","LUK","21","37","37","Inurkiw ay nun-is-isuru hi Jesus as Templo, ya lenafi ay uy inmiiyan henan chuntug ay Olivo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK21_38","072_21_38","LUK","21","38","38","Am-in nan tataku at inurkiw ay fumikiatcha ay umuy as Templo ay uy munchungor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_1","072_22_1","LUK","22","1","1","Kiayud umchan nan Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana ay kanancha un Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_2","072_22_2","LUK","22","2","2","Inyan-anap nan anap-apon chi papachi ya nan mun-isursuru as Lintig nan atuncha ay mangepapatuy kan Jesus, tay umugyatcha as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_3","072_22_3","LUK","22","3","3","Sinungkop hi Satanas kan Judas ay makali un Iscariote ay usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulus Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_4","072_22_4","LUK","22","4","4","Inmuy hi Judas as nan anap-apon chi papachi ya chiyuycha opisyar chi kukuwarcha as nan Templo ta makiturag mu anan atuna ay mangesepsep kan Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_5","072_22_5","LUK","22","5","5","Naragsakancha ya enkaricha ay ichatcha nan siping kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_6","072_22_6","LUK","22","6","6","Inyafud Judas, at nun-anap as ustu ay chansa ay mangesepsepana kan Jesus ay achi maam-ammuwan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_7","072_22_7","LUK","22","7","7","Angkiay ya enmali nan urkiw ay Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana ay hiyasa us nan naichatonan nan chiyuycha urfun ay karnero para as nan Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_8","072_22_8","LUK","22","8","8","Infiaor Jesus cha Pedro kan Juan. Kenalina kan chicha, “Uyyu esakiana nan manganan takú as nan Fiastan chi Munlausan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_9","072_22_9","LUK","22","9","9","Senarudsudcha, “Ay chaud nan laychum ay mangesakianaanmi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_10","072_22_10","LUK","22","10","10","Tinumfor hi Jesus, “Chumngor kayu. As nan sungkopanyu henan siyudad, wachantu nan manib-at kan chakayu ay usa ay laraki ay manasakfiat as fusi ay natotorwan as chanum. Unuchunyu hiya inkiana as nan afong ay sungkopana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_11","072_22_11","LUK","22","11","11","Angkiay ya kananyu as nan nakin afong, ‘Sarudsuchun nan Misturu kan he-a: Ay chaud nan kuwartu ay mangiyufonganantu as nan disipulusna as nan Fiastan chi Munlausan?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_12","072_22_12","LUK","22","12","12","Epailanantu kan chakayu nan nunngangatu ay kuwartu ay ad-acha ay kawad-an nan am-in ay kasaporan takú. Hid-i nan munsakianaanyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_13","072_22_13","LUK","22","13","13","Inmuycha, ya ininchanancha nan am-in ay infiakian Jesus kan chicha. As nan hiyachi, ensakianacha nan manganan as nan Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_14","072_22_14","LUK","22","14","14","As nan inumchanan nan uras ay manganancha, nakiufong hi Jesus as nan apostolesna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_15","072_22_15","LUK","22","15","15","Angkiay ya kenalina kan chicha, “Lenarayadku paat ay makiufong kan chakayu as nan nauy Fiastan chi Munlausan sakbay munlikiatak, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_16","072_22_16","LUK","22","16","16","tay ifiakiak kan chakayu, achiyaktu kasin mangmangan as nan nauy inkiana matongpar as nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_17","072_22_17","LUK","22","17","17","Angkiay ya enarana nan tasa ay natotorwan as maikop. Kun pay narpas ay nunyaman kan Apo Dios, kenalina, “Araunyu na, ya hen-anak-etunyu am-in ay mangikop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_18","072_22_18","LUK","22","18","18","Ifiakiak kan chakayu, munlapu ad wani, achiyaktu umig-ikop as nan unus chi ubas inkiana omali nan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_19","072_22_19","LUK","22","19","19","Enarana us nan tenapay. Kun pay narpas ay nunyaman kan Apo Dios, pinutput-ingna, ya inchatna kan chicha, ya kanana, “Hiyana nan achorku ay maichat kan chakayu. Atunyu na as mangnumnumnumanyu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_20","072_22_20","LUK","22","20","20","Kaman us as nan narpasancha ay nangan, inchatna nan tasa, ya kanana, “Nan nauy naetatasa at hiyana nan fiarú ay nakiturakian Apo Dios as nan tatakuna, epailanantu nan charak ay omayas para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_21","072_22_21","LUK","22","21","21","“Ngem ilaunyu at cha makiuufong hena nan mangesepsep kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_22","072_22_22","LUK","22","22","22","Tay matuytu challu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay kaman as nan enkeddeng Apo Dios. Ngem kasusug-ang kayman nan hana taku ay mangesepsep kan hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_23","072_22_23","LUK","22","23","23","Angkiay ya enlapucha ay munsesennarudsud mu ngachana kan chicha nan mangekaman as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_24","072_22_24","LUK","22","24","24","Kun pay naaw-awni as akét, nasusuma nan disipulus mu ngachana kan chicha nan kaamuchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_25","072_22_25","LUK","22","25","25","Kenalen Jesus kan chicha, “Nan ar-ari asna's luta at kuncha cha etortorayan nan tatakucha, ya nan chiyuycha wachay kalibfengancha ay muntoray at ngadnancha nan mismu ay achorcha as ‘Fumadfiachang’. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_26","072_22_26","LUK","22","26","26","Ngem fiakun koma assesa kan chakayu. Ngem kun at nan kaamuchan kan chakayu at ifilangna koma nan achorna as kaongaan, ya nan ap-apu at ifilangna nan achorna as mafiabfiaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_27","072_22_27","LUK","22","27","27","Ngachana pay nan am-amud, nan tomokor ay mangan winnu nan umichat as makan? Ay fiakun nan chiyuy tomokor ay mangan? Ngem ha-un, nauyak kan chakayu ay maepachong as nan mafiabfiaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_28","072_22_28","LUK","22","28","28","“Chakayu nan chaan nanaytaynan kan ha-un as nan liglikiatku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_29","072_22_29","LUK","22","29","29","Isunga epatorayku chakayu ay kaman as nan nangepatorayan amak kan ha-un ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_30","072_22_30","LUK","22","30","30","ta makiufong kayuntu kan ha-un as nan muntorayak, ya tomokor kayuntu as nan chiyuycha trono ay mangokóm as nan hinpuru ya chuwa ay tribu ay chicha nan kianak Israel.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_31","072_22_31","LUK","22","31","31","Angkiay kenalen Jesus kan Simon Pedro, “Simon, Simon, chumngorka. Naparufusan hi Satanas ay manisting kan chakayu am-in ta masisiyan kayu ay kaman as nan maisiyanan nan fukias as nan chuki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_32","072_22_32","LUK","22","32","32","Ngem enkararakiak he-a, Simon ta achi mamaid nan pammatem. As nan munfiangcham kan ha-un, masapor papigsaum nan pammaten nan iib-am.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_33","072_22_33","LUK","22","33","33","Tinumfor hi Pedro, “Apo, nakasakianaak ay maetapi kan he-a ay maifiarud ya matuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_34","072_22_34","LUK","22","34","34","“Ifiakiak kan he-a, Pedro,” kenalen Jesus, “Achintu munkokakok nan ka-or ad wani inkiana mamitluwak esaot kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_35","072_22_35","LUK","22","35","35","Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “As nan nangifiaorak kan chakayu ay maid entaktakinyu as petaka, samfiag winnu sapatos, ay wachay nunkuranganyu?” “Maid ya,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_36","072_22_36","LUK","22","36","36","Kenalen Jesus kan chicha, “Ngem ad wani, nan wachay petakana at masapor etakina, ya kaman us nan samfiagna. Nan maid chorosna at masapor elakuna nan kakiayna ta paat lomaku as usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_37","072_22_37","LUK","22","37","37","Tay ifiakiak kan chakayu ay masapor ommat kan ha-un nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Maifilang hiya as lomalabsing as lintig.’ Tay nan hana naisurat maepangkep kan ha-un at kiayud matongpar.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_38","072_22_38","LUK","22","38","38","Kenalen nan disipulusna, “Apo, nauy met nan chuwa ay chorosmi hena.” “Nawan sa,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_39","072_22_39","LUK","22","39","39","Angkiay ya nak-ak hi Jesus henan siyudad, ya inmuy henan chuntug ay Olivo ay hiyachi challu nan chana atuatun. Nakiuycha us nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_40","072_22_40","LUK","22","40","40","Kuncha pay inumchan hid-i, kenalina kan chicha, “Munkararag kayu ta achi kayu maamis as nan sulisug.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_41","072_22_41","LUK","22","41","41","Angkiay ya tenaynana chicha ya inmuy as nan kaachawen chi maikiayangan chi fiatu. Hid-i nan nunpalintumangana ya nunkararakiana ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_42","072_22_42","LUK","22","42","42","“Ama, mu laychum, kaanum koma kan ha-un nan nauy omali ay likiatku. Ngem fiakun nan laychok nan matongpar, kun at nan laychum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_43","072_22_43","LUK","22","43","43","Wacha nan usa ay anghel ay nurpu ad chaya ay nunpaila ya nangepapigsa kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_44","072_22_44","LUK","22","44","44","Kiapú ta nalilifokan as solet, kaskasina enpapasnek ay nunkararag. Nan lengatna at maepachong as nan chara ay tinmidtid as nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_45","072_22_45","LUK","22","45","45","Kun pay narpas ay nunkararag, tenmakchug ya nunfiangad as nan kawad-an nan disipulusna. Ininchanana chicha ay nanassuy kiapú as foraycha as nan nginmuyusancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_46","072_22_46","LUK","22","46","46","Kenalina kan chicha, “Adchi t'uy kayu mamassuy? Fumangun kayu, ya munkararag kayu ta achi kayu maamis as nan sulisug.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_47","072_22_47","LUK","22","47","47","Kun pay kukutug ay cha munkarkali hi Jesus, enmali nan ongor ay tataku ay enpapanguruwan Judas ay usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna. Naesnop hiya ay mamisitu kan Jesus, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_48","072_22_48","LUK","22","48","48","ngem kenalen Jesus kan hiya, “Judas, ay as nan mamisituwam as nan Naepadtu ay Anak chi Taku nan atum ay mangesepsep kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_49","072_22_49","LUK","22","49","49","Kun pay inilan nan disipulus ay naketakin kan Jesus nan ommat, senarudsudcha, “Apo, ay fumakag kami?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_50","072_22_50","LUK","22","50","50","As nan hiyachi, finakag nan usa as nan disipulus nan fiabfiaarun nan kangatuwan ay pachi, at nakingasan nan kannawan ay ingana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_51","072_22_51","LUK","22","51","51","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Ustu sa!” Angkiay ya kenpana nan ingan nan mafiabfiaor, at enpaammayna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_52","072_22_52","LUK","22","52","52","Angkiay kenalen Jesus as nan anap-apon chi papachi, oopisyar nan chiyuycha kuwarcha as nan templo, ya as nan anam-amá ay enmali ay uy mangtiliw kan hiya, “Ay kunak kumukuru? Adchi t'uy kayu enmali ay nangachoros ya nangapak-or? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_53","072_22_53","LUK","22","53","53","Inurkiw met ay wachaak as Templo, ya chaanak met tiniltiliw kan chakayu. Ngem urasyu ad wani, ya uras Satanas ay mangetoray as kenamangisiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_54","072_22_54","LUK","22","54","54","Angkiay ya tiniliwcha hi Jesus, ya inyuycha as nan afong nan kangatuwan ay pachi. Kun pay hi Pedro, inmun-unud ay tenmataak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_55","072_22_55","LUK","22","55","55","Kun pay naiyapuy as nan kiawan nan fiattaw, uy naketokor hi Pedro as nan chiyuycha cha mun-an-anichu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_56","072_22_56","LUK","22","56","56","Ngem wacha hid-i nan usa ay mafiabfiaor ay fiafiai ay nangila kan Pedro ay tenmotokor ay cha makean-anichu. Entoongana, ya kanana, “Hi tona met ay laraki at usa us ay nakekadkadwa kan Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_57","072_22_57","LUK","22","57","57","Ngem ensaot Pedro, “Ammi, achek poros am-ammu hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_58","072_22_58","LUK","22","58","58","Kun pay naaw-awni, nan tukún ay laraki at enmatonana us hi Pedro, ya kanana, “He-a us at usaka met as nan kakadwana.” Ngem tinumfor hi Pedro, “Aw, fiakunak met usa kan chicha!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_59","072_22_59","LUK","22","59","59","Uy at kiayud usa ay uras chi inmuy, wacha nan usa pay ay laraki ay nangepapelet, “Tit-iwa met ay nakekadkadwa us na ay laraki kan Jesus, tay i-Galilea met hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_60","072_22_60","LUK","22","60","60","Ngem tinumfor hi Pedro, “Lakay, achek poros ammu nan cham kankanan!” Kun pay kukutug ay cha munkarkali hi Pedro, hiya at chi ya nunkokakok nan ka-or. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_61","072_22_61","LUK","22","61","61","Nunsakong hi Apo Jesus, ya entoongana hi Pedro. Hiya at chi ya nanumnum Pedro nan infiakian nan Apo kan hiya un, “Sakbay munkokakok nan ka-or ad wani at mamitluwaktu esaot kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_62","072_22_62","LUK","22","62","62","Angkiay ya pinmitiw hi Pedro, ya nunsidlay akorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_63","072_22_63","LUK","22","63","63","Ad wani, nan tataku ay nangukuwarcha kan Jesus at enot-otyok ya senaplesapletcha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_64","072_22_64","LUK","22","64","64","Enokopancha nan matana, ya senarudsudcha kan hiya, “Ud-a pay! Pugtuwam mu ngachana nan nanudpak kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_65","072_22_65","LUK","22","65","65","Ongor pay chi kafiafiain ay infiagfiakiacha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_66","072_22_66","LUK","22","66","66","As nan wi-ewi-et, naamongcha nan membron nan Sanhedrin ay chicha nan anam-amán chi Judio, anap-apon chi papachi, ya nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig. Kun pay narpas chi, inyuycha hi Jesus as nan sangwanan nan Sanhedrin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_67","072_22_67","LUK","22","67","67","Kenalicha kan hiya, “Ifiakiam man kan chakami mu he-a nan Cristo?” Tinumfor hi Jesus, “Uray mu ifiakiak kan chakayu, achiyuntu challu afurotun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_68","072_22_68","LUK","22","68","68","Mu munsarudsuchak kan chakayu, achi kayuntu challu tumfor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_69","072_22_69","LUK","22","69","69","Ngem munlapu ad wani, tomokortu nan Naepadtu ay Anak chi Taku as apét kannawan Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_70","072_22_70","LUK","22","70","70","Senarudsudcha am-in, “Mu hiyasa, ay he-a ngarud nan anak Apo Dios?” “Chakayu nan nangali un ha-un,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK22_71","072_22_71","LUK","22","71","71","Hacha at kanan, “Ay masapor takú pay chi tapina ay muntistigu? Chinngor takú met ay mismu nan kenalina.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_1","072_23_1","LUK","23","1","1","Angkiay ya naligwat nan am-in ay membron nan Sanhedrin, ya inyuycha hi Jesus kan Gobernador Pilato. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_2","072_23_2","LUK","23","2","2","Enlapucha ay mangicharum kan hiya. Kenalicha, “Tiniliwmi na ay taku ay cha mangurkuru as nan kakailiyanmi. Epawanay munfiayachan as fiaror kan Emperador, ya kanana us un hiya nan Cristo ay usa ay ari.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_3","072_23_3","LUK","23","3","3","Senarudsud Pilato kan Jesus, “Ay he-a nan aren chi Judio?” “He-a nan nangali un ha-un,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_4","072_23_4","LUK","23","4","4","Kenalen Pilato as nan anap-apon chi papachi ya as nan ongor ay tataku, “Maid naanapak as fiasor tona ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_5","072_23_5","LUK","23","5","5","Ngem enpapeletcha, “Kiapú as nan sursuruna, nakuru nan tataku henan am-in ay ili ad Judea, manipud ad Galilea inkiana hena ad Jerusalem.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_6","072_23_6","LUK","23","6","6","Kun pay chinngor Pilato na, senarudsudna mu i-Galilea hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_7","072_23_7","LUK","23","7","7","Kuna pay naammuwan ay nan ilen Jesus at sakop nan muntotorayan Herodes, enpaiyuyna hi Jesus kan Herodes ay wacha ad Jerusalem as nan hiyachi ay timpu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_8","072_23_8","LUK","23","8","8","Naragsakan as solet hi Herodes as nan nangil-ana kan Jesus, tay nafiayag ay laraychuna ay mangila kan hiya kiapú ta chinchinngorna nan maepangkep kan hiya ya nenamnamana ay mangila as nakaskaschaaw ay epailan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_9","072_23_9","LUK","23","9","9","Isunga ongor chi senarudsud Herodes kan Jesus, ngem chaan tinumtumfor hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_10","072_23_10","LUK","23","10","10","Tenmatakchug nan anap-apon chi papachi ya nan mun-isursuru as Lintig ay kaskasin nangepafiasor kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_11","072_23_11","LUK","23","11","11","As nan hiyachi, enlaylayusan ya enot-otyok Herodes ya nan sorchachuna hi Jesus. Angkiay ya enpafiachucha kan hiya nan fiachon chi ari, ya enpafiangad Herodes hiya kan Pilato. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_12","072_23_12","LUK","23","12","12","Nunlapu as nan hiyasa ay urkiw, nunkiayyum cha Herodes kan Pilato uray mu nunfinnusorcha ad kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_13","072_23_13","LUK","23","13","13","Enamong Pilato nan anap-apon chi papachi, nan mangepangpanguru as nan Judio ya nan tataku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_14","072_23_14","LUK","23","14","14","ya kanana kan chicha, “Inyaliyu kan ha-un nan nauy ay taku ay kananyu un mangurkuru as tataku. Finistikiarku at hiya as nan sangwananyu, at maid naanapak as nan chayu epabpafiasor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_15","072_23_15","LUK","23","15","15","Kaman us kan Herodes ay maid naanapana, tay hiyasa nan kiapúna as nan nangepafiangchana kan hiya kan chitaku. Maid challu enat tona ay taku as libfengna ay matuyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_16","072_23_16","LUK","23","16","16","Isunga kunku yangkiay epasaplet hiya, angkiay ilufusku hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_17","072_23_17","LUK","23","17","17","Napeletan hi Pilato ay umilufus as usa ay fiarud mu Fiastan chi Munlausan, tay hiyasa nan iniili ay ukialen chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_18","072_23_18","LUK","23","18","18","Ngem nagrubcha am-in nan tataku ay nangifukiaw, “Epapatuymu! Hi Barrabas nan laychunmi ay ilufusmu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_19","072_23_19","LUK","23","19","19","(Hi Barrabas ay anna at naifiarud kiapú ta enpanguna nan tataku ay munkukuru ad Jerusalem ya kiapú ta penmatuy.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_20","072_23_20","LUK","23","20","20","Naketakiatfor kasin hiya as nan tataku, tay laraychun Pilato ay mangilufus kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_21","072_23_21","LUK","23","21","21","Ngem infugfukiawcha, “Epaelansam as nan koros! Epaelansam as nan koros!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_22","072_23_22","LUK","23","22","22","Kenalen Pilato kan chicha as nan maekapitlu, “Adchi ngay? Ngachana man nan mangotettet ay enatna? Maid met naanapak as enatna as libfengna ay matuyan. Isunga kunku yangkiay epasaplet hiya, ya ilufus hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_23","072_23_23","LUK","23","23","23","Ngem kaskasincha enpapati ay nangifukiaw un maelansa hi Jesus as nan koros inkiana nangafiakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_24","072_23_24","LUK","23","24","24","Isunga inyafud Pilato nan enpapaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_25","072_23_25","LUK","23","25","25","Inlufusna nan laraki ay naifiarud kiapú as nan nunkuruwana ya penmatuyana ay chinawatcha. Ngem inpurangna hi Jesus kan chicha ta atuncha nan laychuncha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_26","072_23_26","LUK","23","26","26","As nan cha mangek-akan nan sosorchachu kan Jesus, inkuyudcha nan usa ay taku ay nan ngachana at Simon ay i-Cirene ay cha omali henan siyudad ay nurpu henan sikib. Enpasakfiatcha kan hiya nan koros, angkiay enpaunudcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_27","072_23_27","LUK","23","27","27","Inmunud kan Jesus nan ongoongor ay tataku, ya nan tapina ay fianafiai ay cha mun-ag-akor ya muntangtangugngug kiapú kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_28","072_23_28","LUK","23","28","28","Senakong Jesus chicha, ya kanana, “Aammi ay i-Jerusalem, achiyak akiaran. Achoryu at ya nan an-akyu nan akiaranyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_29","072_23_29","LUK","23","29","29","Tay umchantu nan timpu ay mangaliyantu nan tataku un, ‘Nakiasat nan fianafiai ay fiasig, chaan enman-anak, ya chaan nunpaspasusu!’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_30","072_23_30","LUK","23","30","30","Hiyasa nan timpu ay mangaliyantu nan tataku as nan chunchuntug un, ‘Kiab-onanyu chakami,’ya as nan filfilig un, ‘Lingfianyu chakami.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_31","072_23_31","LUK","23","31","31","Tay mu hiyana nan maekaman kan ha-un ay maepachong as nan naata ay kaiw, ay kun at achi kaskasin nan maekaman kan chakayu ay maepachong as nan narangu ay kaiw?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_32","072_23_32","LUK","23","32","32","Wachacha us nan chuwa ay lomalabsing as lintig ay naek-ak ay maetapi kan Jesus ay maepapatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_33","072_23_33","LUK","23","33","33","Kuncha pay inumchan henan lukiar ay makali un Tong-or Chi Uru, enlansacha hi Jesus as nan koros. Enlansacha us nan chuwa ay lomalabsing as lintig, usa as apét kannawan Jesus ya nan usa at as apét kannikidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_34","072_23_34","LUK","23","34","34","Kenalen Jesus, “Ama, pakawanum chicha, tay achicha ammu nan chacha at-atun.” As nan hiyachi, finingfingay nan sosorchachu nan chiyuycha fiachuna babaen as nan nunfifinnunotancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_35","072_23_35","LUK","23","35","35","Nan tataku hid-i at nangatakchugcha ay cha munfuyfuya. Kun pay nan anap-apon chi Judio at enot-otyokcha hiya. Chacha kankanan, “Ensarakana met nan tapina ay tataku. Kakuna esarakan nan achorna mu hiya nan Cristo ay pinilen Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_36","072_23_36","LUK","23","36","36","Uray nan sosorchachu at enot-otyokcha hiya. Naesnopcha ya inchutngucha nan senmoka ay fiayas, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_37","072_23_37","LUK","23","37","37","ya kanancha, “Mu tit-iwa ay he-a nan aren chi Judio, kakunmu esarakan nan achormu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_38","072_23_38","LUK","23","38","38","Wacha nan naisurat as nan tabra ay naipuuy as nan laramakun nan uron Jesus: “Hi Tona Nan Aren Chi Judio.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_39","072_23_39","LUK","23","39","39","Nan usa as nan chiyuycha lomalabsing as lintig ay naelansa at ininsurtuna hi Jesus. Kenalina, “Ay fiakun he-a nan Cristo? Kakunmu ngarud esarakan nan achormu ya chakami!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_40","072_23_40","LUK","23","40","40","Ngem nan chiyuy usa ay naelansa at senengarana nan nauy nanginsurtu kan Jesus. Kenalina, “Ay achika umugyat kan Apo Dios? Mapapchong met nan chusa takú am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_41","072_23_41","LUK","23","41","41","Libfengta met ay machusa kiapú as nan enatta. Ngem hiya at maid enatna as mangisiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_42","072_23_42","LUK","23","42","42","Angkiay kenalina kan Jesus, “Apo Jesus, nunumnumunak man paat as nan omaliyam ay mun-ari.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_43","072_23_43","LUK","23","43","43","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Ad wani ay urkiw at maetapikantu kan ha-un ad Paraiso.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_44","072_23_44","LUK","23","44","44","As nan kiayud munkiawa, ngenmongot nan intiru ay luta inkiana alas tres as nan makiayud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_45","072_23_45","LUK","23","45","45","As nan hiyachi, namaid nan lawag nan urkiw, ya narakset ay nakudwa nan kurtinan nan Templo nunlapu as lamagna inkiana as kuwabna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_46","072_23_46","LUK","23","46","46","Angkiay inpigsan Jesus ay nangifukiaw, “Ama, ichatku kan he-a nan lenawak.” Kuna pay narpas ay kenali na, natuy hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_47","072_23_47","LUK","23","47","47","Kun pay inilan nan kapetan chi sosorchachu nan enommat, nunchaychayaw hiya kan Apo Dios, ya kanana, “Tit-iwa payat ay nalintig na ay taku!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_48","072_23_48","LUK","23","48","48","Kun pay inilan nan naaamong ay tataku ay cha munfuyfuya nan enommat, kenmatamcha ay cha manibtib-ug as tagrangcha kiapú as nan ongor ay ngunguyuscha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_49","072_23_49","LUK","23","49","49","Nan am-in ay am-ammon Jesus patí nan fianafiai ay inmun-unud kan hiya nunlapu ad Galilea at nangatakchugcha as nan ad-achawwi as akét ay mangiila as nan nauycha cha om-ommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_50","072_23_50","LUK","23","50","51","Wacha nan usa ay laraki ay nan ngachana at Jose ay nurpu ad Arimatea ay usa ay ili henan probinsiya ay Judea. Nan nauy ay taku at ammay ya nalintig, ya usa ay cha manman-ud as nan omaliyan nan muntorayan Apo Dios. Uray mu usa hiya ay membron nan Sanhedrin, chaana inyafud nan enkeddeng ya enat nan kakadwana kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_52","072_23_52","LUK","23","52","52","Inmuy hiya kan Pilato, at chinmawat as pammarufus ay arauna nan achor Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_53","072_23_53","LUK","23","53","53","As nan naeksopan nan achor Jesus as nan koros, penotepotana as am-ammay ay lopot, ya uyna inlufok as nan chaan naos-osar ay lufok ay natuktukan ay chupras. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_54","072_23_54","LUK","23","54","54","As nan hana ay urkiw at urkiw ay Munsakianaan chi Judio, ya kiayud nunlapu nan Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_55","072_23_55","LUK","23","55","55","Nan fianafiai ay inmun-unud kan Jesus ay nurpu ad Galilea at nakiuycha kan Jose. Inilacha nan lufok ya nan enat nan achor Jesus ay naesaad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK23_56","072_23_56","LUK","23","56","56","Kun pay narpas, kenmatamcha. Angkiay ensakianacha nan lana ya fiangfiangru ay ipuuycha as nan achor Jesus. As nan Urkiw ay Mun-iblayan, nun-iblaycha ay maiyunud as nan filfilin nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_1","072_24_1","LUK","24","1","1","As nan wi-ewi-et nan Chumingku, inmuy nan chiyuycha fianafiai as nan lufok Jesus. Entatakincha nan ensakianacha ay fiangfiangru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_2","072_24_2","LUK","24","2","2","As nan inumchanancha as nan lufok, ininchanancha ay nauulin at nan fiatu ay naetatangub as nan chiyuy lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_3","072_24_3","LUK","24","3","3","Ngem kuncha pay sinungkop, maid ininchanancha as achor Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_4","072_24_4","LUK","24","4","4","As nan chacha masmaschaawan as nan inilacha, kalina at ya naketatakchug as nan sag-uncha nan chuwa ay lanaraki ay nangafiachu as mun-aliling. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_5","072_24_5","LUK","24","5","5","Kiapú as nan nunsidla ay ugyatcha, nunlukfubcha, ngem kenalen nan chuwa ay lanaraki kan chicha, “Adchi t'uyyu anapun chi matataku as nan kawad-an chi nunkatuy? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_6","072_24_6","LUK","24","6","6","Maid hiya hena. Nataku hiya manipud as nan utúy. Numnumunyu nan kenalina kan chakayu as nan kawad-ana ad Galilea ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_7","072_24_7","LUK","24","7","7","ay nan Naepadtu ay Anak chi Taku at masapor maipurang as nan fumafiasor ay tataku ta maelansa as nan koros, ya as nan maekatlu ay urkiw at mataku challu manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_8","072_24_8","LUK","24","8","8","Angkiay ya nanumnum nan fianafiai nan infiakian Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_9","072_24_9","LUK","24","9","9","Kuncha pay nunfiangad ay nurpu as nan lufok, uycha enpachamag chaná am-in as nan hinpuru ya usa ay disipulus ya as nan am-in ay tapina pay ay kakadwacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_10","072_24_10","LUK","24","10","10","Chatona nan fianafiai ay uy nangifiakia as na as nan apostoles: hi Maria Magdalena, hi Juana, ya hi Maria ay enan Santiago, ya tapina pay ay fianafiai ay kakadwacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_11","072_24_11","LUK","24","11","11","Ngem ka-anan nan apostoles un kun lawá ap-apat nan kenalicha, ya chaancha enafurot chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_12","072_24_12","LUK","24","12","12","Ngem uray mu hiyasa, naligwat hi Pedro, ya tenmagtag ay inmuy as nan lufok Jesus. As nan inumchanana, nunyongyong ay nangiting-i ad chur-um, ya kun yangkiay nan naelekfot kan Jesus nan inilana. Angkiay kenmatam hiya ay cha masmaschaaw as nan enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_13","072_24_13","LUK","24","13","13","As nan hiyasa challu ay urkiw, cha manad-aran nan chuwa ay disipulus Jesus henan usa ay fiabruy ay makali un Emaus ay uy at umuy as hinpuru ya usa ay kilometro nan kaachawwina ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_14","072_24_14","LUK","24","14","14","Chacha ap-apatun nan am-in ay enom-ommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_15","072_24_15","LUK","24","15","15","Kuncha pay cha mun-ap-apat, naesnop hi Jesus ya nakitun-ud kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_16","072_24_16","LUK","24","16","16","Inilacha hiya, ngem chaancha naparufusan ay mangematon kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_17","072_24_17","LUK","24","17","17","Senarudsud Jesus kan chicha, “Ngachana man paat nan chayu ap-apatun as nan chayu manarcharanan?” Entakchugcha ay kun ngumunguyus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_18","072_24_18","LUK","24","18","18","Angkiay ya tinumfor nan usa ay nan ngachana at Cleofas, “Anuy he-a yangkiay chi mangili ad Jerusalem as achi nangammu as nan enom-ommat as nan nauycha inmuy ay urkiw?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_19","072_24_19","LUK","24","19","19","Senarudsud Jesus, “Anan enom-ommat?” Tinumforcha, “Nan maepangkep as nan enommat kan Jesus ay i-Nazaret. Hi tona ay taku at usa ay pomapadtu, ya infilang Apo Dios ya nan am-in ay tataku hiya as wachay pannakafialina ay mun-isuru ya mangekaman as nakaskaschaaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_20","072_24_20","LUK","24","20","20","Nan anap-apon chi papachi takú ya nan muntotoray kan chitaku at inpurangcha hiya ay makeddengan ay matuy, ya enpaelansacha as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_21","072_24_21","LUK","24","21","21","Namnamaunmi ay hiya pay koma nan mangesarakan kan chitaku ay kianak Israel. Fiakun yangkiay sa, nauy maekatlu ay urkiw ad wani nunlapu as nan enommatana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_22","072_24_22","LUK","24","22","22","Nan usa pay at nan tapina ay fianafiai ay kakadwami at infiakiachay naschaawanmi. Inmuycha as nan lufokna as nan wi-ewi-et, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_23","072_24_23","LUK","24","23","23","ngem maid kanu ininchanancha as achorna. Nunfiangadcha ay nangifiakia un wacha kanu nan nunpaila ay angheles ay nangali kan chicha un nataku hiya manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_24","072_24_24","LUK","24","24","24","Angkiay ya wachacha nan tapina ay kakadwami ay inmuy as nan lufok Jesus, at ininchanancha ay tit-iwa nan kenalen nan fianafiai, ngem chaancha challu inila hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_25","072_24_25","LUK","24","25","25","Kenalen Jesus kan chicha, “Chakayu ay nunkangokngok! Anuy kayu nalikiat ay omafurot as nan am-in ay infiagfiakian nan chiyuycha pomapadtu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_26","072_24_26","LUK","24","26","26","Ay kun achi masapor iliwas Cristo chaná sakbay umuy ad chaya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_27","072_24_27","LUK","24","27","27","As nan hiyachi, manipud as nan chiyuycha liblon Moises inkiana as nan insurat nan am-in ay pomapadtu, enpakaawatna kan chicha nan am-in ay naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_28","072_24_28","LUK","24","28","28","Kuncha pay cha maesnop henan fiabruy ay ay-ayancha, enpadlaw Jesus ay kaman achawwi pay nan ay-ayana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_29","072_24_29","LUK","24","29","29","ngem enpakudcha hiya, ya kanancha, “Kakunka chumawus kan chakami, tay makiayud at met ya kiayud maschum.” Isunga chinmawus hiya kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_30","072_24_30","LUK","24","30","30","Kun pay tenmokor hi Jesus ay makekan kan chicha, enarana nan tenapay ya benendisyonana. Angkiay ya pinutput-ingna, ya inchatna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_31","072_24_31","LUK","24","31","31","Kalina at ya kaman nunmallag chi mangiilacha kan Jesus, at enmatonancha hiya, ngem namaid at. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_32","072_24_32","LUK","24","32","32","Kenalicha as nan tunggal usa, “Isunga naragsakta payat as nan naketakiatforana kan chita as nan korsa ya as nan nangepakaawatana kan chita as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_33","072_24_33","LUK","24","33","33","Nalannigwatcha ya nunfiangadcha ad Jerusalem. Ininchanancha nan hinpuru ya usa ay disipulus ay naaamong patí nan tapina pay ay kakadwacha ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_34","072_24_34","LUK","24","34","34","ay cha mangarkali un, “Tit-iwa ay nataku nan Apo manipud as nan utúy! Nunpaila kan Simon!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_35","072_24_35","LUK","24","35","35","Angkiay ya infiakian nan chuwa nan enom-ommat kan chicha as nan kawad-ancha as nan korsa, ya nan nangematonancha as nan Apo as nan namutput-ingana as nan tenapay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_36","072_24_36","LUK","24","36","36","Kun pay cha ifiagfiakian nan chuwa na kan chicha, kalina at ya naketatakchug hi Jesus kan chicha, ya kanana, “Natalna ay numnum koma nan mawawacha kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_37","072_24_37","LUK","24","37","37","Nakudnorcha ya inmugyatcha as solet. Ka-anancha mu uy at lawá anennet nan inilacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_38","072_24_38","LUK","24","38","38","Ngem kenalina kan chicha, “Adchi t'uy kayu malilifokan ya munchuwachuwa ay ha-un na? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_39","072_24_39","LUK","24","39","39","Ilaunyu nan limak ya nan sukek. Ha-un na ay mismu! Ayu, udnanak ya keknaunyu ta omafurot kayu, tay maid laman ya tong-or nan anennet ay kaman as nan mailayu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_40","072_24_40","LUK","24","40","40","As nan nangaliyana as na, enpailana kan chicha nan limana ya nan sukina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_41","072_24_41","LUK","24","41","41","Kuncha pay kutug ay achi omafurot, chacha maragragsakan ya masmaschaaw as solet, senarudsudna, “Ay wachay makan hena?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_42","072_24_42","LUK","24","42","42","Inchatcha nan usa ay fiangos ay chinawis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_43","072_24_43","LUK","24","43","43","Enarana ya kenana as nan sangwanancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_44","072_24_44","LUK","24","44","44","Kun pay narpas hi Jesus ay nangan, kenalina kan chicha, “Nauycha nan infiakiak as nan kawad-ak pay laing kan chakayu: Masapor matongpar am-in nan naisurat as nan Lintig Moises, nan insurat nan chiyuycha pomapadtu ya nan wacha as nan liblu ay Salmo maepangkep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_45","072_24_45","LUK","24","45","45","Angkiay ya lenawlawakiana nan numnumcha ta maawatancha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_46","072_24_46","LUK","24","46","46","Kenalina kan chicha, “Nauy nan naisurat as nan Kalen Apo Dios: Masapor munlikiat nan Cristo ya matuy. Angkiay as nan maekatlu ay urkiw, mataku hiya manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_47","072_24_47","LUK","24","47","47","Masapor us maekasaba nan munfiafiawiyan nan tataku as nan fiasfiasorcha ya nan mamakawanan Apo Dios kan chicha babaen kan hiya henan am-in ay nasyon munlapu hena ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_48","072_24_48","LUK","24","48","48","Chakayu nan mangepaneknek as nan nauycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_49","072_24_49","LUK","24","49","49","Ifiaorkuntu kan chakayu nan enkaren Amak, ngem masapor sasad-unyu ad Jerusalem inkiana maawatyu nan pannakafialin ay murpu ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_50","072_24_50","LUK","24","50","50","Angkiay ya enpangon Jesus nan disipulusna ay umuy as nan fiakun sakop nan siyudad. Kuncha pay inumchan ad Betania, tenag-uyna nan limana, ya benendisyonana chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_51","072_24_51","LUK","24","51","51","As nan chana mangbendisyonan kan chicha, tenaynana chicha, ya naetag-uy hiya ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_52","072_24_52","LUK","24","52","52","Nunchaychayawcha kan hiya, angkiay nunfiangadcha ad Jerusalem ay cha munlagragsak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("LK24_53","072_24_53","LUK","24","53","53","Nunlapu as nan hiyachi ay timpu, kanayon ay wachacha as nan Templo ay munchaychayaw kan Apo Dios.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_1","073_1_1","JHN","1","1","1","As nan laplapuna, sakbay mafiayang nan luta, nawawacha at nan Kali. Nan nauy Kali ay hi Cristo at kadwan Apo Dios, ya hiya at Apo Dios ay mismu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_2","073_1_2","JHN","1","2","2","Hi tona ay Kali at kadwan Apo Dios nunlapu ad maliyam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_3","073_1_3","JHN","1","3","3","Nan am-in ay wacha at finayang Apo Dios babaen kan hiya, ya mu achi babaen kan hiya at maid usa as nafiayang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_4","073_1_4","JHN","1","4","4","Hiya nan kurpuwan chi fiyag, ya nan nauy ay fiyag at hiyana nan silaw ay manilaw as nan numnum nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_5","073_1_5","JHN","1","5","5","Nan silaw at silawana nan ngongot, ya achi poros amisun nan ngongot nan silaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_6","073_1_6","JHN","1","6","6","Wacha nan usa ay taku ay finaor Apo Dios ay nan ngachana at Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_7","073_1_7","JHN","1","7","7","Enmali ay uy mangepaneknek as nan maepangkep as nan nauy silaw ta am-in ay tataku at omafurotcha koma babaen kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_8","073_1_8","JHN","1","8","8","Hi Juan ay mismu at fiakun hiya nan chiyuy silaw. Enmali yangkiay ay uy mangepaneknek as nan maepangkep as nan chiyuy silaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_9","073_1_9","JHN","1","9","9","Nan tit-iwa ay silaw ay manilaw as nan numnum nan am-in ay tataku at cha omali asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_10","073_1_10","JHN","1","10","10","Asna's luta nan nawawad-anana, ya am-in ay wacha hena at finayang Apo Dios babaen kan hiya. Uray mu hiyasa, nan tataku at kuncha challu chaan enmatonan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_11","073_1_11","JHN","1","11","11","Enmali henan mismu ay ilina, ngem chaan enawat nan kakailiyana hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_12","073_1_12","JHN","1","12","12","Ngem am-in ay nang-awat ya enmafurot kan hiya at chicha nan nangichatana as kalibfengan ay munfialin as an-ak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_13","073_1_13","JHN","1","13","13","Nan kiapón nan nunfialinancha as an-ak Apo Dios at fiakun nan naiyankancha as nan chanakchakorcha winnu fiakun kiapú as nan pangkep nan hen-asawa ay mawad-an as anak, ngem kun at babaen as nan pannakafialin Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_14","073_1_14","JHN","1","14","14","Nan Kali at nunfialin as taku ya nakiili kan chakami. Naila nan grasyana as nan am-in ay en-enatna, ya am-in nan infiagfiakiana at tit-iwa. Inilami nan kaichayawana ay inchat Amana kan hiya ay us-usa ay Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_15","073_1_15","JHN","1","15","15","Hi Juan at penaneknekana nan maepangkep as nan hana Kali. Infukiawna, “Hi tona nan infiakiak kan chakayu un, ‘Nan cha umunud kan ha-un at am-amud mu ha-un, tay nawawacha hiya sakbay maiyanakak.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_16","073_1_16","JHN","1","16","16","Kiapú as nan ongoongor ay sug-angna, kanayon ay somabsafi nan bendisyona kan chitaku am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_17","073_1_17","JHN","1","17","17","Tay nan Lintig at enpakaammon Apo Dios babaen kan Moises, ngem nan grasyana ya nan kenatit-iwa maepangkep kan hiya at enpakaammuna babaen kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_18","073_1_18","JHN","1","18","18","Maid poros nakaila kan Apo Dios mu achi yangkiay nan us-usa ay Anakna ay Dios mismu ay kadwan Amana. Hiya nan nangepakaammu as nan maepangkep kan Amana as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_19","073_1_19","JHN","1","19","19","Hiyana nan penaneknekan Juan as nan papachi ya as nan chiyuycha Levita ay finaor nan anap-apon chi Judio ad Jerusalem ay uy manarudsud kan Juan mu anan ngachana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_20","073_1_20","JHN","1","20","20","Chaan ensaot Juan, ngem kuna at inpudnu kan chicha un, “Fiakun ha-un nan Cristo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_21","073_1_21","JHN","1","21","21","Senarudsudcha, “Ngachanmu ngay ngarud? Ay he-a hi Elias?” “Fiakun,” ensongfiat Juan. “Ay he-a nan Pomapadtu ay sasad-unmi?” senarudsudcha kasin. “Fiakun,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_22","073_1_22","JHN","1","22","22","Kenalicha kan Juan, “Ayu man paat ifiakiam mu anan ngachanmu. Masapor wachay esongfiatmi as nan chiyuycha nangifiaor kan chakami. Anan ngachanmu tit-iwa?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_23","073_1_23","JHN","1","23","23","Tinumfor hi Juan babaen as nan nangifiag-ana as nan enpadton Isaias, “Ha-un nan kalen nan cha mangifugfukiaw henan disyerto un, ‘Munlutkunyu nan ayun nan Apo.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_24","073_1_24","JHN","1","24","24","Angkiay ya nan chiyuycha finaor nan chiyuycha Fariseo at senarudsudcha kan Juan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_25","073_1_25","JHN","1","25","25","“Adchi ngay t'uyka munfunyag mu fiakun he-a nan Cristo winnu hi Elias winnu nan chiyuy pomapadtu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_26","073_1_26","JHN","1","26","26","Tinumfor hi Juan, “Funyakiak chakayu as chanum, ngem wacha kan chakayu nan achiyu am-ammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_27","073_1_27","JHN","1","27","27","Hiya nan cha umunud kan ha-un, ya achiyak poros maekari ay mangfokat as kiarot nan sapatosna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_28","073_1_28","JHN","1","28","28","Enommat chaná am-in ad Betania as apét fomokfoknakian nan urkiw as nan usa ay chumang nan wawwang ay Jordan ay cha munfunfunyakian Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_29","073_1_29","JHN","1","29","29","As nan kafikiatana, inilan Juan hi Jesus ay cha omali kan hiya, ya kanana, “Nauy nan Korderon Apo Dios ay mangaan as fiasfiasor nan katakutaku! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_30","073_1_30","JHN","1","30","30","Hi tona nan infiakiak ay cha umunud kan ha-un ay am-amud mu ha-un, tay nawawacha hiya sakbay maiyanakak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_31","073_1_31","JHN","1","31","31","Uray ha-un at achek us am-ammu hiya ad kasin, ngem enmaliyak ay mangfunyag as nan tataku as chanum ta hiyasa nan maepakaammuwana kan chakayu ay kianak Israel.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_32","073_1_32","JHN","1","32","32","Nauy nan pammaneknek Juan, “Inilak nan Espiritu Santo ay kenomsop ay kaman karopati ay nurpu ad chaya ya nayaschi kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_33","073_1_33","JHN","1","33","33","Ha-un mismu at achek am-ammu hiya. Ngem hi Apo Dios ay nangifiaor kan ha-un ay mangfunyag as nan tataku as chanum at kenalina kan ha-un, ‘Nan ilaumtu ay komsopan ya mayayaschiyan nan Espiritu Santo at hiya nan mangfunyagtu as nan tataku as Espiritu Santo.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_34","073_1_34","JHN","1","34","34","Inilak sa tit-iwa, at paneknekak kan chakayu ay hiya nan Anak Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_35","073_1_35","JHN","1","35","35","As nan kafikiatana, nangatakchug hid-i kasin cha Juan ya nan chuwa ay disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_36","073_1_36","JHN","1","36","36","Kun pay inilan Juan hi Jesus ay cha mar-os, kenalina, “Chiyuy nan Korderon Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_37","073_1_37","JHN","1","37","37","Chinngor nan chiyuycha chuwa ay disipulus Juan nan kenalina, at inmunudcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_38","073_1_38","JHN","1","38","38","Nunsakong hi Jesus, ya inilana chicha ay cha umunud kan hiya. Angkiay senarudsudna kan chicha, “Ay wachay chayu anapun?” “Rabbi, ay chaud man paat nan mamagyanam?” Ensongfiatcha. (Nan laychun ay kanan nan Rabbi at “Misturu”). ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_39","073_1_39","JHN","1","39","39","Kenalen us Jesus, “Akayu ta ilaunyu.” Isunga nakiuycha kan hiya, at inilacha nan mamagyanana, nakepagyancha kan hiya as nan hana ay urkiw, tay alas kuwatro as nan makiayud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_40","073_1_40","JHN","1","40","40","Hi Andres ay sunúd Simon Pedro at hiya nan usa as nan chiyuycha chuwa ay nanngor as nan infiakian Juan ya nakiuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_41","073_1_41","JHN","1","41","41","Uy enanap Andres omona hi Simon ay sunúdna. Kuna pay inila, kenalina kan hiya, “Nad-ananmi nan Mesias.” (Nan laychun ay kanan nan Mesias at Cristo.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_42","073_1_42","JHN","1","42","42","Angkiay ya intun-udna hi Simon kan Jesus. Entoongan Jesus hi Simon, ya kanana, “He-a hi Simon ay potot Juan. Mangadnankantu as Cefas.” (Nan laychuna ay kanan at Pedro.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_43","073_1_43","JHN","1","43","43","As nan kafikiatana, ninumnum Jesus ay umuy ad Galilea. Ininchanana hi Felipe, ya kanana kan hiya, “Aka, unuchunak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_44","073_1_44","JHN","1","44","44","Hi Felipe at i-Betsaida ay kailiyan cha Andres kan Pedro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_45","073_1_45","JHN","1","45","45","Naanapan Felipe hi Natanael, ya infiakiana kan hiya, “Ininchananmi nan chiyuy taku ay insurat Moises as nan liblon chi Lintig ya nan insurat us nan chiyuycha pomapadtu. Hiya hi Jesus ay i-Nazaret ay potot Jose.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_46","073_1_46","JHN","1","46","46","Angkiay ya kenalen Natanael kan hiya, “Ay wacha ngun paat chi ammay ay murpu ad Nazaret?” “Aka at kayya ta ilaum!” kenalen Felipe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_47","073_1_47","JHN","1","47","47","Kun pay inilan Jesus hi Natanael ay cha omali kan hiya, infiakiana nan maepangkep kan hiya, “Nauy nan tit-iwa ay kianak Israel ay maid poros kenasikap kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_48","073_1_48","JHN","1","48","48","As nan hiyachi, kenalen Natanael kan Jesus, “Anan nangammuwam kan ha-un?” Tinumfor hi Jesus, “Inilak he-a as nan puon nan kaiw ay igos sakbay ayakian chaká kan Felipe.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_49","073_1_49","JHN","1","49","49","Tinumfor hi Natanael, “Misturu, he-a payat nan Anak Apo Dios! He-a nan Aren nan Israel!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_50","073_1_50","JHN","1","50","50","Tinumfor hi Jesus, “Enmafurotka o-ngun kiapú ta kenalek un inilak he-a as nan puon nan kaiw ay igos. Ilaumtu nan ongoongor ay nakaskaschaaw ay ommat mu nan nauycha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN1_51","073_1_51","JHN","1","51","51","Angkiay ya kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa ay ilaunyuntu ad chaya ay kaman nanatkafian ya nan angheles Apo Dios ay cha um-umuy ya cha komkomsop as nan Naepadtu ay Anak chi Taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_1","073_2_1","JHN","2","1","1","Kun pay inmuy chi chuwa ay urkiw, wacha nan chuyas henan ili ad Cana henan probinsiya ay Galilea. Wacha hid-i hi enan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_2","073_2_2","JHN","2","2","2","Naayakian us cha Jesus ya nan disipulusna ay makichuyas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_3","073_2_3","JHN","2","3","3","Kun pay nam-in nan fiayas, kenalen enan Jesus kan hiya, “Nam-in at nan fiayascha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_4","073_2_4","JHN","2","4","4","Kenalen Jesus kan Maria, “Ammi, achiyak ud-ay fifiyangan, tay nan timpok ay mangtongpar as nan planon Apo Dios at chaan pay omali.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_5","073_2_5","JHN","2","5","5","Kenalen enana as nan chiyuycha mafiabfiaor, “Atunyu nan uray ngachana ay ifiakiana kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_6","073_2_6","JHN","2","6","6","Wacha hid-i nan nunkaesaad ay unum ay anad-acha-an ay panannu ay naamma as fiatu ay natotorwan as ifuru, tay wacha nan iniili ay ukialen chi Judio maepangkep as nan ustu ay atun ay munfuru. Nan usa ay panannu at ittuna nan kiayud hinfialilis ay chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_7","073_2_7","JHN","2","7","7","Kenalen Jesus as nan chiyuycha mafiabfiaor, “Punuwunyu nan hanacha panannu as chanum.” Pinnucha tit-iwa am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_8","073_2_8","JHN","2","8","8","Angkiay ya kenalina kan chicha, “Pomaok kayu as nan hana chanum, ya iyuyyu as nan mangenongnongnong as nan nauy chuyas.” Inyuycha tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_9","073_2_9","JHN","2","9","9","Angkiay ya tenamtaman nan mangenongnongnong as nan chuyas nan chanum ay nunfialin as fiayas. Achina ammu nan nurpuwana, ngem nan chiyuycha mafiabfiaor ay penmaok as nan chanum at chicha nan nangammu. Isunga enayakiana nan chiyuy chinmuyas ay laraki, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_10","073_2_10","JHN","2","10","10","ya kanana kan hiya, “Nan iniili ay ukialen nan tataku at epaikopcha omon-ona nan am-ammay ay fiayas, ya kun pay chakus enpapas nan mangili ay inmikop, ichatcha nan achi am-ammay ay fiayas. Ngem he-a at intupugmu nan am-ammay ay fiayas inkiana ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_11","073_2_11","JHN","2","11","11","Nan enat Jesus ad Cana ad Galilea at hiyana nan enmon-ona ay nakaskaschaaw ay sinyar ay nangepail-ana as nan kaichayawana, at kaskasin enmafurot nan disipulusna kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_12","073_2_12","JHN","2","12","12","As nan narpasan nan chuyas, inmuy hi Jesus ad Capernaum ay kadwana cha enana, nan susnúdna, ya nan disipulusna. Hid-i nan nagyanancha as kaat ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_13","073_2_13","JHN","2","13","13","As nan kiayud umchanan nan Fiastan chi Judio ay makali un Munlausan, enmabrat cha Jesus ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_14","073_2_14","JHN","2","14","14","Sinungkop hiya as Templo, ya ininchanana nan tataku ay cha mun-el-elaku as fiaka, karnero ya karopati, ya nan chiyuycha munsoksokat as siping ay nangatokor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_15","073_2_15","JHN","2","15","15","Isunga nun-amma hi Jesus as saplet ay tali, ya enpak-akna manipud as nan Templo nan am-in ay mun-el-elaku, ya enafugna nan karnerocha ya fiakacha. Inwakletna us nan siping nan chiyuycha munsoksokat as siping, ya enlokabfuna nan lamesaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_16","073_2_16","JHN","2","16","16","Kenalina as nan chiyuycha mun-el-elaku as karopati, “Ipitiwyu at am-in chaná! Achiyu man munfialinun nan afong Amak as mun-el-elakwan!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_17","073_2_17","JHN","2","17","17","Nanumnum nan disipulusna nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan mangesasaketak as nan afongmu at hiya nan ekatuyku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_18","073_2_18","JHN","2","18","18","Kiapú as nan enat Jesus, kenalen nan anap-apon chi Judio kan hiya, “Ngachana nan nakaskaschaaw ay sinyar ay atum as mangepail-am kan chakami ay wachay kalibfengam ay mangekaman as nan nauycha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_19","073_2_19","JHN","2","19","19","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Okrangunyu nan nauy Templo, at kiaufoktu as kun turu ay urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_20","073_2_20","JHN","2","20","20","Angkiay ya kenalen nan chiyuycha Judio kan hiya, “Opat puru ya unum ay tawwun nan nakiaufian nan nauy ay Templo, ya kanam un kun turu ay urkiw chi mangkiaufiam kasin?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_21","073_2_21","JHN","2","21","21","Ngem nan templo ay kenalen Jesus at hiya nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_22","073_2_22","JHN","2","22","22","Isunga as nan natakuwan Jesus manipud as nan utúy, ninumnum nan disipulusna nan nauy kenalina. Angkiay ya enafurotcha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ya nan infiakian Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_23","073_2_23","JHN","2","23","23","As nan nakifiastaan Jesus ad Jerusalem, ongorcha nan enmafurot kan hiya as nan nangil-ancha as nan chiyuycha nakaskaschaaw ay sinyar ay enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_24","073_2_24","JHN","2","24","24","Ngem chaana entalek nan achorna kan chicha, tay aammuna nan numnum nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN2_25","073_2_25","JHN","2","25","25","Achi kis-an wacha nan mangepaneknek kan hiya as nan maepangkep kan chicha, tay hiya mismu at aammuna nan wacha as numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_1","073_3_1","JHN","3","1","1","Wacha nan usa ay membron nan bunggoy chi Fariseo ay nan ngachana at Nicodemo ay ap-apon chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_2","073_3_2","JHN","3","2","2","As nan henlafi, inmuy hiya kan Jesus, ya kanana, “Misturu, ammumi ay usaka ay mun-isursuru ay infiaor Apo Dios, tay maid makaekaman as nan nauycha nakaskaschaaw ay sinyar ay cham at-atun sukúd wacha hi Apo Dios kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_3","073_3_3","JHN","3","3","3","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Maid maetapi henan muntorayan Apo Dios sukúd maiyanak kasin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_4","073_3_4","JHN","3","4","4","Senarudsud Nicodemo kan hiya, “Anuy man atun nan taku ay kasin maiyanak mu chakus at narakay? Ay kun mafialin ay kasin sungkop as nan puton enana ta maipidwa ay maiyanak? Achi met!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_5","073_3_5","JHN","3","5","5","Tinumfor hi Jesus, “Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Maid maetapi henan muntorayan Apo Dios sukúd maiyanak as chanum ya as Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_6","073_3_6","JHN","3","6","6","Nan maiyanak as taku at taku challu, ya nan maiyanak as Espiritu Santo at naespirituwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_7","073_3_7","JHN","3","7","7","Achika koma maschaaw as nan nangaliyak kan he-a un masapor maiyanak kayu kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_8","073_3_8","JHN","3","8","8","Nan angin at umuy as kumpurmi ay ay-ayana. Chungrum nan atifungugna, ngem achim ammu nan nurpuwana winnu ay-ayana. Assesa us nan chunon nan Espiritu Santo as nan am-in ay tataku ay maiyanak kasin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_9","073_3_9","JHN","3","9","9","Senarudsud kasin Nicodemo kan hiya, “Anan atun man tona ay ommat?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_10","073_3_10","JHN","3","10","10","“Ayokayong!” kenalen Jesus. “Usaka met ay misturon nan chiyuycha kianak Israel, ya achim pay laing maawatan na? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_11","073_3_11","JHN","3","11","11","Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Ifiakiami nan ammumi ya paneknekanmi nan inilami, ngem kunyu achi awatun nan pammaneknekmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_12","073_3_12","JHN","3","12","12","Mu hiyasa ay nan infiakiak maepangkep as nan wacha asna's luta at achiyu afurotun, anan atunyu ay mangafurot mu ifiakiak nan maepangkep as nan wacha ad chaya? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_13","073_3_13","JHN","3","13","13","Maid pay inmuy ad chaya omangkiay nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay kenomsop ay nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_14","073_3_14","JHN","3","14","14","Kaman as nan nangetag-uyan Moises as nan inur-urug ay kianfiang as nan tukud henan disyerto, masapor us assesa nan maekaman as nan Naepadtu ay Anak chi Taku ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_15","073_3_15","JHN","3","15","15","ta nan uray ngachana ay omafurot kan hiya at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_16","073_3_16","JHN","3","16","16","“Kiapú ta laylaychun Apo Dios as solet nan tataku asna's luta, inchatna nan us-usa ay Anaknata nan uray ngachana ay omafurot kan hiya at achi machusa ay maisiyan kan Apo Dios, ngem mawad-an as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_17","073_3_17","JHN","3","17","17","Tay chaan finaor Apo Dios nan Anakna asna's luta ta keddengana ay manusa as nan tataku, ngem kuna at finaor ta maesarakancha babaen kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_18","073_3_18","JHN","3","18","18","Nan taku ay omafurot kan hiya at achi makeddengan ay machusa. Ngem nan taku ay achi omafurot at chakus naokóm ay machusa, tay chaana enafurot nan us-usa ay Anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_19","073_3_19","JHN","3","19","19","“Hiyana nan kiapón nan maokománcha: Enmali nan silaw ay manilaw as numnum nan tataku asna's luta, ngem lenaylayadcha nan ngongot mu nan silaw, tay mangotettet nan chacha atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_20","073_3_20","JHN","3","20","20","Tay nan ngachana ay cha mangekamkaman as mangotettet at kaiingorna nan silaw. Achina laychun ay maesnop as nan silaw, tay achina laychun ay maepaila nan mangotettet ay chana atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_21","073_3_21","JHN","3","21","21","Ngem nan taku ay cha mangekamkaman as tit-iwa at maesnop as nan silaw ta maepaila ay ustu ay nan chana at-atun at nurpu kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_22","073_3_22","JHN","3","22","22","As nan narpasan tona, inmuy hi Jesus ya nan disipulusna henan probinsiya ay Judea. Hid-i nan nayaschiyancha ay nunfunfunyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_23","073_3_23","JHN","3","23","23","Hi Juan us at cha munfunfunyag ad Enon ay sag-un nan Salim, tay ongor chi chanum hid-i. Chacha um-umuy nan tataku kan hiya, ya chana funfunyakian chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_24","073_3_24","JHN","3","24","24","As nan hiyachi, chaan pay naifiarud hi Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_25","073_3_25","JHN","3","25","25","Nunlapuy sososek nan disipulus Juan ya nan usa ay Judio maepangkep as nan panagcharos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_26","073_3_26","JHN","3","26","26","Isunga inmuycha kan Juan, at kenalicha, “Misturu, ay manumnummu nan chiyuy taku ay kadwam as nan usa ay chumang nan wawwang ay Jordan, nan chiyuy pay challu penaneknekam kan chakami? Cha munfunfunyag hiya, ya chacha um-umuy am-in chi tataku kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_27","073_3_27","JHN","3","27","27","Tinumfor hi Juan, “Maid saad as nan fiyag ay maawat chi taku sukúd ichat Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_28","073_3_28","JHN","3","28","28","Chakayu ay mismu nan mangepaneknek as nan kenalek un, ‘Fiakun ha-un nan Cristo, ngem infiaorak ay mangon-ona mu hiya.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_29","073_3_29","JHN","3","29","29","Nan nauy at maepachong as nan chuyas nan chumuyas ay laraki ya nan chumuyas ay fiafiai. Nan kiayyum nan chumuyas ay laraki at hiya nan mangenongnong as nan sakiana as nan chuyas. Munsusuud ya chumngor hiya as nan munfiangchan nan chumuyas ay laraki. Kuna pay chungrun nan kalina, ongor nan lagsakna. Assesantu nan lagsakku, tay ha-un nan maepachong as nan hana kiayyum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_30","073_3_30","JHN","3","30","30","Masapor omam-amud hiya, ya ha-un at masapor omap-apuchak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_31","073_3_31","JHN","3","31","31","Nan omali ay murpu as ngatu at nangatngatu as nan am-in. Nan chiyuy murpu asna's luta at kun challu asna's luta nan kawad-ana, ya nan chana apaapatun at maepangkep yangkiay as nan wacha asna's luta. Ngem nan omali ay murpu ad chaya at hiya nan nangatngatu as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_32","073_3_32","JHN","3","32","32","Paneknekana nan inilana ya chinngorna, ngem kun maid omafurot as nan pammaneknekna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_33","073_3_33","JHN","3","33","33","Nan taku ay omafurot as nan pammaneknekna at penaneknekana ay tit-iwa nan kenalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_34","073_3_34","JHN","3","34","34","Tay nan infiaor Apo Dios at ifiakiana nan kalen Apo Dios, tay inchat Apo Dios kan hiya nan am-in ay pannakafialin nan Espirituna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_35","073_3_35","JHN","3","35","35","Nan Dios Ama at laylaychuna nan Anakna, ya am-in ay ka-ichin at inpurangna kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN3_36","073_3_36","JHN","3","36","36","Nan uray ngachana ay omafurot as nan Anakna at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana. Ngem nan achi mangtongpar as nan Anakna at achi mawad-an as fiyag, ngem kun at mawad-an as nan ichusan Apo Dios in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_1","073_4_1","JHN","4","1","1","Chinngor nan chiyuycha Fariseo ay ong-ongor chi cha aw-awisun ya funfunyakian Jesus as papasorotna mu hi Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_2","073_4_2","JHN","4","2","2","Ngem nan kenatit-iwana at chaan nunfunfunyag hi Jesus mismu, ngem kun at nan disipulusna yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_3","073_4_3","JHN","4","3","3","Kun pay naammuwan Jesus ay chinngor nan chiyuycha Fariseo na, nak-ak hiya ad Judea ya nunfiangad ad Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_4","073_4_4","JHN","4","4","4","As nan hiyachi, masapor mar-os hiya henan probinsiya ay Samaria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_5","073_4_5","JHN","4","5","5","Inumchan cha Jesus ad Sicar ay usa ay ili ad Samaria ay achi achawwi henan luta ay enpatawid Jacob kan Jose ay pototna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_6","073_4_6","JHN","4","6","6","Wacha hid-i nan fufun chin Jacob. Kun pay nabray hi Jesus ay nanarcharan, tenmokor hiya as nan fianang nan fufun. Kiayud munkiawa as nan hiyachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_7","073_4_7","JHN","4","7","7","As nan hiyachi, enmali ay somakchu nan usa ay fiafiai ay i-Samaria. Kenalen Jesus kan hiya, “Ettanak pay as ikopok?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_8","073_4_8","JHN","4","8","8","Kun pay nan disipulus Jesus at inmuycha henan ili ta uycha lomaku as kanuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_9","073_4_9","JHN","4","9","9","“Ha? Kunka cha Judio ya, anuyka kumchaw as ikopum kan ha-un ay fiafiai ay i-Samaria?” ensongfiat nan fiafiai. (Tay nan chiyuycha Judio at achicha makekadkadwa as nan chiyuycha i-Samaria.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_10","073_4_10","JHN","4","10","10","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Mu naammuwam koma nan ichat Apo Dios ya mu ngachana nan cha kumchaw as ikopuna kan he-a, kumchawka koma kan hiya, at ettan chaká as chanum ay umichat as fiyag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_11","073_4_11","JHN","4","11","11","Kenalen nan fiafiai, “Sir, maid met kayong esakchom, ya nan fufun at narosong. Ay chaud ngay nan omor-am as nan hana chanum ay umichat as fiyag? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_12","073_4_12","JHN","4","12","12","Ay am-amudka mu nan kaap-uwan takú ay chin Jacob? Hiya met nan nangepatawid as nan nauy fufun kan chakami, ya hena us nan inmig-ikopana patí nan an-akna ya nan chiyuycha tarakoncha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_13","073_4_13","JHN","4","13","13","Kenalen Jesus, “Nan am-in ay umikop as nan nauy ay chanum at masketan kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_14","073_4_14","JHN","4","14","14","Ngem nan uray ngachana ay umikop as nan chanum ay ichatku kan hiya at achintu poros masmasketan. O, nan chanum ay ichatkuntu kan hiya at munfialin as ugwor as achorna ay achi makmak-et ay umichat as fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_15","073_4_15","JHN","4","15","15","Chinawat nan fiafiai kan hiya, “Sir, ichatmu pay na ngarud ay chanum kan ha-un ta achiyak kasin masmasketan, winnu omar-ali hena ay somakchu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_16","073_4_16","JHN","4","16","16","Kenalen Jesus kan hiya, “Uymu ayakian hi asawam, at munfiangadka hena.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_17","073_4_17","JHN","4","17","17","“Maid met kang asawak,” ensongfiat nan fiafiai. “Tit-iwa met nan kenalem ay maid asawam,” kenalen Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_18","073_4_18","JHN","4","18","18","“Namen lemaka ay enmasawa, ya fiakunmu asawa nan laraki ay enteteponmu ad wani. Tit-iwa nan infiakiam kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_19","073_4_19","JHN","4","19","19","“Sir,” kenalen nan fiafiai, “madlawku ay usaka payat ay pomapadtu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_20","073_4_20","JHN","4","20","20","Nan kaap-uwanmi met ay i-Samaria at henan nauy ay chuntug nan nunchaychayawancha kan Apo Dios, ngem chakayu ay Judio at kananyu un masapor ad Jerusalem nan munchaychayawan takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_21","073_4_21","JHN","4","21","21","“Ammi,” ensongfiat Jesus, “afurotum nan kanak ay omalintu nan timpu ay fiakun hena ay chuntug winnu ad Jerusalem nan munchayawanyu kan Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_22","073_4_22","JHN","4","22","22","Chakayu ay i-Samaria at achiyu am-ammu nan chayu chaychayawun. Chakami ay Judio at am-ammumi nan chami chaychayawun, tay kan chakami nan nurpuwan nan omesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_23","073_4_23","JHN","4","23","23","Uray mu hiyasa, cha omali nan timpu, ya nauy at ad wani ay nan chiyuycha tit-iwa ay manangchaychayaw kan Dios Ama at munchaychayawchantu kan hiya babaen as nan Espirituna ya maiyunud as nan kenatit-iwa, tay chatona nan laychun Apo Dios ay munchayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_24","073_4_24","JHN","4","24","24","Hi Apo Dios at Espiritu ngamin, ya nan chiyuycha manangchaychayaw kan hiya at masapor munchaychayawcha babaen as nan Espirituna ya maiyunud as nan kenatit-iwa.” Hiyana nan kenalen Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_25","073_4_25","JHN","4","25","25","Kenalen nan fiafiai kan hiya, “Ammok ay omalintu nan Mesias ay makali un Cristo. As nan omaliyana, epakaammunantu kan chitaku nan am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_26","073_4_26","JHN","4","26","26","Tinumfor hi Jesus, “Ha-un ay cha maketagtakiatfor kan he-a nan cham kankanan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_27","073_4_27","JHN","4","27","27","As nan hiyachi challu, nunfiangad nan disipulusna, at naschaawcha ay nangchan kan hiya ay cha maketagtakiatfor as nan fiafiai. Ngem maid kan chicha nan nangsarudsud as nan fiafiai, “Ngachana nan laychum?” winnu nangsarudsud kan Jesus, “Adchi t'uyka cha maketagtakiatfor kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_28","073_4_28","JHN","4","28","28","Angkiay ya tenaynan nan fiafiai nan sakchuwana, ya nunfiangad henan ili. Kenalina as nan tataku hid-i, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_29","073_4_29","JHN","4","29","29","“Akayu kay t'uyyu ilaun nan laraki ay nangifiakia kan ha-un as nan am-in ay en-enatku. Ay fiakun ngun hiya nan Cristo?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_30","073_4_30","JHN","4","30","30","Nak-akcha henan ili, ya inmuycha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_31","073_4_31","JHN","4","31","31","As nan hiyachi us, cha iyannoannong nan disipulus ay mangali kan Jesus, “Misturu, ayu manganka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_32","073_4_32","JHN","4","32","32","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Wacha nan kanok ay achiyu ammu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_33","073_4_33","JHN","4","33","33","Isunga enlapon nan disipulusna ay matatakiatfor, “Ay wacha ngun chi nangiyali kan hiya as makan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_34","073_4_34","JHN","4","34","34","Kenalen Jesus kan chicha, “Nan kanok at nan mangekamanak as nan laychun nan nangifiaor kan ha-un ya nan manglopasak as nan epadnuna kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_35","073_4_35","JHN","4","35","35","Ay kun achi wacha nan kankananyu un, ‘Opat ay furan pay sakbay kaseani’? Ilaunyu nan chiyuycha tataku. Nan nauycha tataku ay cha omali at maepachongcha as nan chiyuycha pakuy ay mafialin ay maani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_36","073_4_36","JHN","4","36","36","Nan mun-ani at malagfuwan, ya nan tataku ay chicha nan maepachong as nan aniyuna at ettan Apo Dios as fiyag ay maid patingkiana. Isunga nan muntanum as kalen Apo Dios ya nan mun-ani at munlagragsakcha ay chuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_37","073_4_37","JHN","4","37","37","Tit-iwa chaná ay karkali, ‘Nan usa nan muntanum ya tukún nan mun-ani.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_38","073_4_38","JHN","4","38","38","Finaorku chakayu ay mun-ani as nan chaanyu inidnuwan. Tukúncha nan nunchunu, ya ad wani maarayu nan inidnuwancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_39","073_4_39","JHN","4","39","39","Ongor chi i-Samaria henan hana ay ili nan enmafurot kan Jesus kiapú as nan pammaneknek nan fiafiai un, “Infiakiana kan ha-un nan am-in ay en-enatku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_40","073_4_40","JHN","4","40","40","Isunga as nan enmaliyan nan chiyuycha i-Samaria kan Jesus, chinawatcha kan hiya ay makepagyan hiya kan chicha, at nagyan hiya's chi as chuwa ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_41","073_4_41","JHN","4","41","41","Enmong-ongorcha nan enmafurot kan Jesus kiapú as nan insursuruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_42","073_4_42","JHN","4","42","42","Kenalicha as nan fiafiai, “Nan omafurotanmi ad wani at fiakun at kiapú as nan infiakiam, ngem kiapú as nan nanngoranmi ay mismu as nan kenalina. Ammumi ay hi tona nan tit-iwa ay Mangesarakan as nan tataku asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_43","073_4_43","JHN","4","43","43","Kun pay inmuy chi chuwa ay urkiw, nak-ak cha Jesus ad Samaria ya inmuycha henan probinsiya ay Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_44","073_4_44","JHN","4","44","44","Tay hi Jesus challu mismu nan nangali un achi maichayaw nan pomapadtu henan mismu ay ilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_45","073_4_45","JHN","4","45","45","As nan enmaliyan cha Jesus ad Galilea, menangilen nan umili hid-i hiya, tay inilacha nan am-in ay en-enatna as nan fiastan chi Judio ad Jerusalem as nan nakifiastaancha hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_46","073_4_46","JHN","4","46","46","As nan hiyachi, kasin nunfiangad hi Jesus ad Cana ay ili ad Galilea ay hid-i nan nangepafialinana as nan chanum as fiayas. Wacha nan usa ay opisyar chi goberno ay nan pototna ay laraki at cha munsaket ad Capernaum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_47","073_4_47","JHN","4","47","47","Kuna pay chinngor ay enmali hi Jesus ad Galilea ay nurpu ad Judea, inmuy hiya kan Jesus ya nunpasug-ang kan hiya ay chumayyu ad Capernaum ya epaammayna nan pototna ay kiayud matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_48","073_4_48","JHN","4","48","48","Kenalen Jesus kan hiya, “Maid challu omafurot kan chakayu sukúdyu ilaun nan nakaskaschaaw ay sinyar ay maekaman.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_49","073_4_49","JHN","4","49","49","“Sir,” kenalen nan opisyar, “makichayyuka man paat kan ha-un ta achi matuy nan pototku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_50","073_4_50","JHN","4","50","50","Kenalen Jesus, “Komatamka. Omammay nan pototmu.” Enafurot tit-iwa nan opisyar nan kenalen Jesus, at nunligwat ay kenmatam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_51","073_4_51","JHN","4","51","51","As nan chana chumayyuwan ay komatam ad Capernaum, sinib-at nan chiyuycha fiabfiaaruna hiya, ya enpachamagcha ay enmammay nan pototna ay laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_52","073_4_52","JHN","4","52","52","Senarudsud nan opisyar kan chicha mu ngachana ay uras nan enmammayan nan pototna. Tinumforcha kan hiya, “Ad kugkia as nan ala ona as nan makiayud nan nakaanan nan puchotna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_53","073_4_53","JHN","4","53","53","Haat manumnum nan aman nan onga ay hiyachi nan uras ay nangaliyan Jesus kan hiya, “Omammay nan pototmu.” Isunga hiya ay mismu ya am-in nan membron nan pamilyana at enmafurotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN4_54","073_4_54","JHN","4","54","54","Hiyana nan maekadwa ay nakaskaschaaw ay sinyar ay enat Jesus ad Galilea as nan nurpuwana ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_1","073_5_1","JHN","5","1","1","As nan narpasan tona, wacha nan fiastan chi Judio ad Jerusalem, ya enmabrat cha Jesus ay nakifiasta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_2","073_5_2","JHN","5","2","2","As nan sag-un chi Sungkopan chi Karnero ad Jerusalem, wacha nan nanapsong ay mun-om-omsan ay nan ngachana as nan kalen chi Hebreo at Betsata. Naliwus as lema ay fiangsar nan hana mun-om-omsan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_3","073_5_3","JHN","5","3","3","As nan nauycha ay fiangsar nan finmafiankan chi ongoongor ay munsaket ay tataku ay kaman as nan chiyuycha nafurag, napilud ya paralitiko. Sasad-un chatona nan munkiwiyan nan chanum, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_4","073_5_4","JHN","5","4","4","tay komsop kanu nan anghel nan Apo mu mamingsan ya ikiwina nan chanum. Mu ngachana kanu nan omon-ona ay pomachak as nan chanum mu marpas ay maikiwi at makaan nan kumpurmi ay saket ay wacha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_5","073_5_5","JHN","5","5","5","Wacha hid-i nan usa ay laraki ay turon puru ya waru ay tawwun chi nunsasaketana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_6","073_5_6","JHN","5","6","6","Kun pay inilan Jesus hiya ay finmafianak hid-i ya ammuna ay nafiayag chi saketna, kenalina kan hiya, “Ay laychum ay omammay?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_7","073_5_7","JHN","5","7","7","Tinumfor nan laraki ay cha munsaket, “Sir, maid met mangipuuy kan ha-un as nan nanapsong ay mun-om-omsan mu maikiwi nan chanum. As nan chak umuyan as nan maikiwiyan nan chanum, wacha at chi enmon-ona mu ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_8","073_5_8","JHN","5","8","8","Kenalen Jesus kan hiya, “Tomakchugka, araum nan apragmu ya manaranka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_9","073_5_9","JHN","5","9","9","Hiya at chi ya enmammay nan laraki. Enarana nan apragna ya nanaran. Enommat na as nan Urkiw ay Mun-iblayan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_10","073_5_10","JHN","5","10","10","isunga kenalen nan anap-apon chi Judio as nan laraki ay enmammay, “Urkiw met ay Mun-iblayan, ya achi eparufus nan Lintig takú ay cham a-aagpetun nan apragmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_11","073_5_11","JHN","5","11","11","Ngem tinumfor nan laraki, “Infiakian met nan nangepaammay kan ha-un un araok nan apragku ya manaranak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_12","073_5_12","JHN","5","12","12","Senarudsudcha kan hiya, “Ngachana nan laraki ay nangali kan he-a un araum nan apragmu, ya manaranka?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_13","073_5_13","JHN","5","13","13","Ngem nan laraki ay enmammay at achina ammu mu ngachan tud-i, tay nak-ak hi Jesus ay maid nakadkadlaw kan hiya as nan ongor ay tataku hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_14","073_5_14","JHN","5","14","14","Kun pay naaw-awni as akét, ininchanan Jesus nan laraki as Templo, ya kanana kan hiya, “Ilaum at enmammayka! Ikinakmu ngarud ay cha fumasofiasor ta maid kaskasin likiat as ommat kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_15","073_5_15","JHN","5","15","15","Nak-ak nan laraki, ya uyna infiakia as nan anap-apon chi Judio ay hi Jesus nan nangepaammay kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_16","073_5_16","JHN","5","16","16","Hiyana nan kiapúna ay enlapon nan chiyuycha Judio ay namarpalikiat kan Jesus, tay enatna na as nan Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_17","073_5_17","JHN","5","17","17","Ngem tinumfor hi Jesus kan chicha, “Hi Amak at achina ikinkinak ay cha munchunchunu ay mangepaila as sug-angna. Assesa us nan chak at-atun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_18","073_5_18","JHN","5","18","18","Kiapú as nan nauy ay infiakian Jesus, kaskasin enpapaten nan anap-apon chi Judio ay mangpatuy kan hiya, tay chaana yangkiay lenabsing nan Urkiw ay Mun-iblayan, ngem enpachongna pay nan achorna kan Apo Dios as nan nangaliyana un hi Apo Dios nan Amana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_19","073_5_19","JHN","5","19","19","Kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan Anak at maid mafialina ay atun as nan mismu ay kalibfengana, ngem atuna nan iilauna ay cha at-atun Amana, tay mu ngachana nan atun nan Ama, atun us nan Anak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_20","073_5_20","JHN","5","20","20","Tay nan Ama at laylaychuna nan Anak, ya am-in nan chana at-atun at enpailana kan hiya. Wacha pay nan epailana kan hiya ay kaskasin nakaskaschaaw mu nan nauycha ta maschaaw kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_21","073_5_21","JHN","5","21","21","Tay kaman as nan Ama ay takuwuna nan nunkatuy, assesa us as nan Anak ay takuwuna nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_22","073_5_22","JHN","5","22","22","Nan Ama at maid okomuna ay tataku, ngem am-in nan kalibfengan ay mun-okóm at inchatna as nan Anakna ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_23","073_5_23","JHN","5","23","23","ta am-in ay tataku at chayawuncha koma nan Anakna ay kaman as nan mangchayawancha as nan Amana. Nan taku ay achi munchayaw as nan Anak at achina us chayawun nan Ama ay nangifiaor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_24","073_5_24","JHN","5","24","24","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan taku ay manngor as nan kalek ya omafurot as nan nangifiaor kan ha-un at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana. Achintu makeddengan hiya ay machusa, tay narpas nan naisiyanana kan Apo Dios, ya nawad-an at hiya as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_25","073_5_25","JHN","5","25","25","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Cha omali nan timpu, ya nauy at ad wani ay nan tataku ay naifilang as natuy as nan mangiilan Apo Dios at chungrunchantu nan kalen nan Anak Apo Dios. Nan chiyuycha mangafurot as nan chinngorcha at matakucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_26","073_5_26","JHN","5","26","26","Tay kaman as nan Ama ay kurpuwan nan mismu ay fiyag, assesa us ay inchatna as nan Anakna nan kalibfengan ay mangichat as nan fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_27","073_5_27","JHN","5","27","27","Inchatna us as nan Anakna nan kalibfengan ay mun-okóm, tay hiya nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_28","073_5_28","JHN","5","28","28","Achi kayu maschaaw as sa, tay cha omali nan timpu ay am-in nan nunkatuy at chungruncha nan kalina, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_29","073_5_29","JHN","5","29","29","ya fomoknagcha as nan nailurubkancha. Nan chiyuycha nangekamkaman as ammay at matakuchantu manipud as nan utúy ta maichat kan chicha nan fiyag ay maid patingkiana. Ngem nan chiyuycha nangekamkaman as mangotettet at matakuchantu manipud as nan utúy ta makeddengancha ay machusa in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_30","073_5_30","JHN","5","30","30","Inturuy Jesus, “Maid maekamanku as nan mismu ay kalibfengak. Mun-okomák yangkiay ay maiyunud as nan ifiakian Amak kan ha-un. Isunga ustu nan atok ay mun-okóm, tay fiakun nan laychok nan atok mu achi yangkiay nan laychun nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_31","073_5_31","JHN","5","31","31","“Mu ha-un ay mismu nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un, achi maafurot nan ifiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_32","073_5_32","JHN","5","32","32","Wacha us hi Amak ay mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un, ya ammok ay tit-iwa nan ifiakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_33","073_5_33","JHN","5","33","33","“Nan usa pay at wachacha nan finaoryu ay inmuy kan Juan, ya penaneknekan Juan kan chicha nan tit-iwa maepangkep kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_34","073_5_34","JHN","5","34","34","Achek masapor chi taku ay mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un. Ngem epanumnumku yangkiay nan infiakian Juan ta omafurot ya maesarakan kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_35","073_5_35","JHN","5","35","35","Hi Juan at maepachong as nan pingki ay cha kumarkiarud ya sumilsilaw, ya lenarayadyu as hen-omaketan ay nangkiankianas as nan lawagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_36","073_5_36","JHN","5","36","36","Ngem nan pammaneknek ay wacha kan ha-un at narawrawag pay mu nan hana pammaneknek Juan. Tay nan nauycha chunu ay chak lopasun ay enpatongpar Amak kan ha-un at chatona challu nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un ay hi Amak nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_37","073_5_37","JHN","5","37","37","Hi Ama ay nangifiaor kan ha-un at hiya mismu nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un. Chaanyu poros chinchinngor nan kalina winnu inil-ila nan lupana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_38","073_5_38","JHN","5","38","38","Achiyu ittu nan kalina as numnumyu, tay achi kayu omafurot as nan infiaorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_39","073_5_39","JHN","5","39","39","Komakud kayu ay cha mangachaachar as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios, tay ka-ananyu un assid-i nan atunyu ay manganap as fiyag ay maid patingkiana. Chatosa ay naisurat nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_40","073_5_40","JHN","5","40","40","Uray mu hiyasa, kunyu challu achi laychun ay omali kan ha-un ta mawad-an kayu as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_41","073_5_41","JHN","5","41","41","“Achek awatun nan pammachayaw nan tataku kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_42","073_5_42","JHN","5","42","42","Ngem ammok chakayu, at ammok ay maid layadyu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_43","073_5_43","JHN","5","43","43","Enmaliyak babaen as nan kalibfengan Ama ya kunak achi awatun kan chakayu. Ngem mu wacha nan omali babaen as nan mismu ay kalibfengana, kun at hiya nan awatunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_44","073_5_44","JHN","5","44","44","Anan atunyu man ngarud ay omafurot? Tay enha nan laychunyu at awatunyu nan pammachayaw nan tunggal usa kan chakayu, ngem achiyu met pachasun ay manganap as nan chayaw ay murpu as nan us-usa yangkiay ay Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_45","073_5_45","JHN","5","45","45","Achiyu kanan un ha-un nan mangicharumtu kan chakayu as nan Amak. Tay nan mangicharum kan chakayu at chin Moises ay namnamaunyu ay mangesarakan kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_46","073_5_46","JHN","5","46","46","Mu enafurotyu chin Moises at afurotunak us koma, tay insuratna nan maepangkep kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN5_47","073_5_47","JHN","5","47","47","Ngem mu achiyu afurotun nan insuratna, anan atunyu ay mangafurot as nan kanak?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_1","073_6_1","JHN","6","1","1","As nan narpasan tona, kinumchang hi Jesus henan fiayfiay ay Galilea ay ngenadnancha us as Fiayfiay ay Tiberias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_2","073_6_2","JHN","6","2","2","Inmunud kan hiya nan ongoongor ay tataku, tay inilacha nan chiyuycha nakaskaschaaw ay sinyar ay en-enatna as nan nangepaammayana as nan chiyuycha munsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_3","073_6_3","JHN","6","3","3","As nan inumchanancha ad chumang, tinmikid hi Jesus ya nan disipulusna henan usa ay chuntug, ya tenmokorcha hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_4","073_6_4","JHN","6","4","4","As nan hiyachi ay timpu, kiayud umchan nan Fiastan chi Munlausan ay fiastan chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_5","073_6_5","JHN","6","5","5","Kun pay inilan Jesus nan ongoongor ay tataku ay cha omali kan hiya, kenalina kan Felipe, “Ay chaud ngun nan lomakwan takú as kanun chatona ay tataku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_6","073_6_6","JHN","6","6","6","Senarudsudna chi ay manisting yangkiay kan Felipe, tay aammon Jesus mismu nan atuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_7","073_6_7","JHN","6","7","7","Tinumfor hi Felipe, “Tuan! Uray chuwan kiasot ay dinario nan elaku takú as makan at achi challu ommat as hen-anak-etuncha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_8","073_6_8","JHN","6","8","8","Kenalen nan usa as nan disipulusna ay hi Andres ay sunúd Simon Pedro kan Jesus, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_9","073_6_9","JHN","6","9","9","“Wacha nan usa ay fumarfiaru hena ay nananngát as lema ay tenapay ay naamma as kaman safug ya chuwa ay filis, ngem ay kun challu ommat na kan chatona am-in ay tataku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_10","073_6_10","JHN","6","10","10","Kenalen Jesus as nan disipulusna, “Patokoronyu nan tataku.” Ongor chi lukiam hid-i, isunga hiyachi nan tenmokoran nan tataku. Nan filang nan lanaraki at umuy as leman lifu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_11","073_6_11","JHN","6","11","11","Angkiay ya enaran Jesus nan chiyuycha tenapay ya nunyaman kan Apo Dios. Kun pay narpas sa, enpaiwarasna as nan disipulusna ay nangiwaras as nan chiyuycha nangatokor ay tataku. Assesa us nan enatna as nan chuwa ay filis ay enpaiwarasna inkiana nasufucha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_12","073_6_12","JHN","6","12","12","Kuncha pay am-in nasufu, kenalen Jesus as nan disipulusna, “Amongunyu am-in nan chinaancha ta maid masayang.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_13","073_6_13","JHN","6","13","13","Isunga enamongcha nan chinaancha ay namnu as nan hinpuru ya chuwa ay uppig as nachaan as nan lema ay tenapay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_14","073_6_14","JHN","6","14","14","Kun pay inilan nan tataku nan nakaskaschaaw ay enat Jesus, kenalicha, “Tit-iwa ay hi tona nan Pomapadtu ay naepadtu ay omali asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_15","073_6_15","JHN","6","15","15","Hi Jesus at ammuna ay kiayudcha omali nan tataku ya peletuncha hiya ta munfialin as ari. Kiapú as na, nauusa ay inmuy kasin henan chuntug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_16","073_6_16","JHN","6","16","16","Kun pay cha maschum, chinmayyucha nan disipulus Jesus henan olet nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_17","073_6_17","JHN","6","17","17","Nunlukiancha as nan fiangka, ya inligwatcha ay kumchang ad Capernaum. Kun pay naschum, maid pay laing hi Jesus kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_18","073_6_18","JHN","6","18","18","As nan hiyachi, nawacha at chi challuyon, tay mun-atifudfud chi angin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_19","073_6_19","JHN","6","19","19","Kun pay inmuy as lema winnu unum ay kilometro nan kinchangcha, inilacha hi Jesus ay cha manarcharan henan oson nan chanum, ya cha maesnop as nan fiangka. Inmugyatcha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_20","073_6_20","JHN","6","20","20","Ngem kenalen Jesus kan chicha, “Ha-un na! Achi kayu umugyat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_21","073_6_21","JHN","6","21","21","Angkiay ya laraychuncha ay mangilukian kan hiya. Hiya at chi ya inumchancha as nan olet nan lukiar ay ay-ayancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_22","073_6_22","JHN","6","22","22","As nan kafikiatana, nan ongoongor ay tataku ay nataynan ad chumang at sisin-udcha hi Jesus. Nanumnumcha ay kun usa nan fiangka ay wacha hid-i as nan lafi, ya ammucha us ay chaan nakilukian hi Jesus, ngem kun yangkiay nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_23","073_6_23","JHN","6","23","23","As nan hiyachi, nan tapina ay fiangka ay nurpu henan ili ay Tiberias at enmalicha as nan sag-un nan lukiar ay nanganancha as tenapay as nan narpasan nan nunyamanan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_24","073_6_24","JHN","6","24","24","Kun pay inilan nan tataku ay maid hi Jesus hid-i winnu nan disipulusna, nunlukiancha as nan chiyuycha fiangka, ya inmuycha ad Capernaum ay uy manganap kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_25","073_6_25","JHN","6","25","25","Kuncha pay ininchanan hi Jesus ad chumang nan fiayfiay, kenalicha kan hiya, “Misturu, kaatna payat chi enmaliyam hena?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_26","073_6_26","JHN","6","26","26","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa,” ensongfiat Jesus. “Chaak anaanapun kan chakayu, fiakun kiapú ta naawatanyu nan nakaskaschaaw ay sinyar ay inil-ilayu, ngem kiapú ta nangan kayu as nan tenapay ya nasufu kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_27","073_6_27","JHN","6","27","27","Achi kayu munforay para as nan makan ay machachael, ngem kun kayu munforay para as nan makan ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. Nan mangichat as nan nauy ay makan kan chakayu at hiya nan Naepadtu ay Anak chi Taku, tay enpailan Dios Ama kan hiya nan panang-aprobarna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_28","073_6_28","JHN","6","28","28","Angkiay ya senarudsudcha kan hiya, “Ngachana man nan masapor ay atunmi ta ekamanmi nan laychun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_29","073_6_29","JHN","6","29","29","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Nan laychun Apo Dios ay atunyu at omafurot kayu as nan infiaorna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_30","073_6_30","JHN","6","30","30","Senarudsudcha kan hiya, “Ngachana ngarud nan nakaskaschaaw ay sinyar ay epailam ta ilaunmi ya omafurot kami kan he-a? Ngachana nan atum? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_31","073_6_31","JHN","6","31","31","Nan kaap-uwan takú at nangancha as ‘mana’ henan disyerto. Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Enettana chicha as makan ay nurpu ad chaya.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_32","073_6_32","JHN","6","32","32","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Fiakun chin Moises nan nangichat kan chakayu as makan ay nurpu ad chaya, ngem hi Amak. O, hi Amak nan mangichat kan chakayu ad wani as tit-iwa ay makan ay murpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_33","073_6_33","JHN","6","33","33","Tay nan tit-iwa ay makan ay ichat Apo Dios at nan taku ay komsop ay nurpu ad chaya ya umichat as fiyag ay maid patingkiana as nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_34","073_6_34","JHN","6","34","34","Kenalicha kan hiya, “Sir, kanayon pay ngarud ay ichatmu kan chakami na ay makan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_35","073_6_35","JHN","6","35","35","Infiakian Jesus na ay maepadpachongan kan chicha, “Ha-un nan makan ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. Nan taku ay omali kan ha-un at achintu munchugchukiaang, ya nan taku ay omafurot kan ha-un at achintu masmasketan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_36","073_6_36","JHN","6","36","36","Ngem kenalek at kan chakayu ay uray inilaak, kun kayu challu achi omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_37","073_6_37","JHN","6","37","37","Nan am-in ay tataku ay etalek Amak kan ha-un at omalichantu kan ha-un, ya nan omali kan ha-un at achektu poros pafiangchun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_38","073_6_38","JHN","6","38","38","Tay kenomsopak ay nurpu ad chaya ay achek ekaman nan laychok, ngem nan laychun nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_39","073_6_39","JHN","6","39","39","Nan laychun nan nangifiaor kan ha-un at maid poros litawok as uray usa as nan am-in ay entalekna kan ha-un, ngem takuwoktu chicha manipud as nan utúy as nan anongos ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_40","073_6_40","JHN","6","40","40","Tay nan laychun Amak at am-in nan mamigfig kan ha-un ay Anak ya omafurot kan ha-un at mawad-ancha as fiyag ay maid patingkiana. Takuwoktu chicha manipud as nan utúy as nan anongos ay urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_41","073_6_41","JHN","6","41","41","As nan hiyachi, nan chiyuycha Judio at nunmotmotcha maepangkep kan hiya kiapú as nan kenalina un hiya nan makan ay kenomsop ay nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_42","073_6_42","JHN","6","42","42","Kenalicha, “Ay kun fiakun hi tona hi Jesus ay potot Jose? Am-ammu takú met nan amana ya enana. Anuyna kanan ad wani un hiya at kenomsop ay nurpu ad chaya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_43","073_6_43","JHN","6","43","43","Tinumfor hi Jesus, “Ikinakyu ay cha munmotmotmot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_44","073_6_44","JHN","6","44","44","Maid taku ay makaali kan ha-un sukúd hi Amak ay nangifiaor kan ha-un nan mangepaali kan hiya, ya takuwoktu hiya manipud as nan utúy as nan anongos ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_45","073_6_45","JHN","6","45","45","Tay wacha nan insurat nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy ay kanana, ‘Am-in ay tataku at isuruwantu Apo Dios.’ Nan am-in ay chumngor ya munsuru kan Ama at omalicha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_46","073_6_46","JHN","6","46","46","Achek kanan un wacha nan nangila kan Ama, tay maid nakaila kan hiya omangkiay nan usa ay nurpu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_47","073_6_47","JHN","6","47","47","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan taku ay omafurot kan ha-un at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_48","073_6_48","JHN","6","48","48","Ha-un nan makan ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_49","073_6_49","JHN","6","49","49","Nan kaap-uwanyu ad pus-uy at uray nangancha as ‘mana’ henan disyerto, ngem natuycha challu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_50","073_6_50","JHN","6","50","50","Ngem nan makan ay chak ifiagfiakia kan chakayu at hiya nan kenomsop ay nurpu ad chaya, ya mu ngachana nan mangan as nan nauy ay makan at achintu poros matmatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_51","073_6_51","JHN","6","51","51","Ha-un nan makan ay matataku ay kenomsop ay nurpu ad chaya. Mu ngachana nan mangan as nan nauy ay makan, matakuntu hiya in-inkiana. Nan makan ay anna at hiya nan achorku ay ichatku ta am-in ay tataku asna's luta at mafialincha ay mataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_52","073_6_52","JHN","6","52","52","Angkiay ya nunlapuy nunsidla ay susuma as nan chiyuycha Judio, “Anuy man atun tona ay taku ay mangepakan as achorna kan chitaku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_53","073_6_53","JHN","6","53","53","Kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Mu achiyu kanun nan achor nan Naepadtu ay Anak chi Taku ya ikopun nan charana at maid kan chakayu nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_54","073_6_54","JHN","6","54","54","Nan taku ay mangan as nan achorku ya mangikop as nan charak at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana, ya takuwok hiya manipud as nan utúy as nan anongos ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_55","073_6_55","JHN","6","55","55","Tay nan achorku at hiya nan tit-iwa ay makan, ya nan charak at hiya nan tit-iwa ay maikop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_56","073_6_56","JHN","6","56","56","Nan taku ay mangan as nan achorku ya mangikop as nan charak at mawawacha hiya kan ha-un, ya mawawachaak us kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_57","073_6_57","JHN","6","57","57","Kaman as nan nangifiaoranak as nan matataku ay Amak ay kurpuwan chi fiyag, ya matakuwak kiapú kan hiya, assesa us ay nan taku ay mangan kan ha-un at mataku kiapú kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_58","073_6_58","JHN","6","58","58","Ha-un nan makan ay kenomsop ay nurpu ad chaya. Achi kaman as nan makan ay kenan nan kaap-uwanyu ad pus-uy, at natuycha challu. Nan taku ay mangan as nan nauy ay makan at mataku in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_59","073_6_59","JHN","6","59","59","Kenalen Jesus na as nan nun-isuruwana as nan senagoga ad Capernaum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_60","073_6_60","JHN","6","60","60","Kun pay chinngor nan chiyuycha disipulus Jesus nan kenalina, ongor kan chicha nan nangali, “Nalikiat na ay sursuru. Anan chumngor ya omafurot as na?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_61","073_6_61","JHN","6","61","61","Uray maid nangifiakia kan Jesus, ammuna ay cha munmotmotmot nan disipulusna maepangkep as na, isunga kenalina kan chicha, “Ay kun yangkiay na ya chinukkianyu at nan pammatiyu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_62","073_6_62","JHN","6","62","62","Mu hiyasa, ngachana ngun chi numnumyuntu mu ilaunyu nan Naepadtu ay Anak chi Taku ay ngomatu ay munfiangad as nan sikud ay kawad-ana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_63","073_6_63","JHN","6","63","63","Nan Espiriton Apo Dios at hiya nan umichat as fiyag, tay nan taku at maid poros pannakafialina ay umichat as fiyag. Nan chiyuycha kenalek kan chakayu at nurpu as nan Espiriton Apo Dios ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_64","073_6_64","JHN","6","64","64","Ngem wachacha nan tapina kan chakayu ay achi omafurot.” Hiyana nan kenalen Jesus, tay ammuna nunlapu as nan laplapuna nan chiyuycha achi omafurot ya nan mangesepsep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_65","073_6_65","JHN","6","65","65","Kenalen pay Jesus, “Hiyana nan mangaliyak kan chakayu un maid usa as makaali kan ha-un sukúd paaliyun Amak hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_66","073_6_66","JHN","6","66","66","Nunlapu as nan hiyachi, ongorcha as nan disipulus Jesus nan nankug kan hiya, ya chaancha inturuy ay nangunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_67","073_6_67","JHN","6","67","67","Isunga senarudsud Jesus as nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna, “Chakayu ngay, ay laychunyu us ay tomaynan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_68","073_6_68","JHN","6","68","68","Tinumfor hi Simon Pedro, “Apo, anan umunuchanmi challu. He-a met nan kawad-an nan kali ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_69","073_6_69","JHN","6","69","69","Afurotunmi ya ammumi met ay he-a nan Nasantowan ay nurpu kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_70","073_6_70","JHN","6","70","70","Tinumfor hi Jesus, “Ay kunku challu chaan pinili chakayu ay hinpuru ya chuwa? Ngem nan usa kan chakayu at kaman as nan numnum Satanas nan numnumna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN6_71","073_6_71","JHN","6","71","71","Nan laychun ay kanan Jesus at hi Judas ay potot Simon Iscariote. Uray usa hiya as nan hinpuru ya chuwa ay disipulusna, hiya challu nan mangesepseptu kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_1","073_7_1","JHN","7","1","1","As nan narpasan tona, nunfiabfiaat hi Jesus henan probinsiya ay Galilea. Achina laychun ay umuy henan probinsiya ay Judea, tay nan anap-apon chi Judio hid-i at chacha anapun chi atuncha ay mangpatuy kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_2","073_7_2","JHN","7","2","2","As nan kiayud umchanan nan fiastan chi Judio ay makali un Fiastan chi Fiawi, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_3","073_7_3","JHN","7","3","3","kenalen nan lanaraki ay susnúd Jesus kan hiya, “Mak-akka hena ya umuyka ad Judea ta ilaun nan chiyuycha pasorotmu nan nakaskaschaaw ay cham at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_4","073_7_4","JHN","7","4","4","Maid mangililingub as chana at-atun mu laychuna ay munchinamag hiya as nan tataku. Kiapú ta cham ekamkaman chaná ay nakaskaschaaw, uymu ngarud epaila as nan tataku asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_5","073_7_5","JHN","7","5","5","Kenalen nan mismu ay susnúdna chi, tay uray chicha at achicha afurotun hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_6","073_7_6","JHN","7","6","6","Kenalen Jesus kan chicha, “Chaan pay omali nan ustu ay timpok ay mangtongpar as nan planon Apo Dios. Ngem kun pay chakayu, mafialin kayu ay umuy hid-i, uray ngachana ay timpu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_7","073_7_7","JHN","7","7","7","Nan tataku asna's luta at achi chakayu mafialin ay inglun. Ngem ha-un at inglunak, tay chak paneknekan ay mangotettet nan chacha atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_8","073_7_8","JHN","7","8","8","O, uy kayu ngarud makifiasta. Kun pay ha-un, achiyak makiuy ad wani, tay chaan pay omali nan ustu ay timpok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_9","073_7_9","JHN","7","9","9","As nan nangifiag-ana as na kan chicha, nunfiati hiya ad Galilea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_10","073_7_10","JHN","7","10","10","Kun pay nak-ak nan susnúd Jesus ay nakifiasta ad Jerusalem, inligwat us Jesus ay inmuy. Ngem as nan chana umuyan, chaan nunpadpadlaw ta achi maammuwan chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_11","073_7_11","JHN","7","11","11","As nan hiyachi ay fiasta, cha anapun nan anap-apon chi Judio hiya, ya chacha sarudsuchun, “Ay chaud ngun hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_12","073_7_12","JHN","7","12","12","Ongor chi intubtufon nan ongor ay tataku ay nakifiasta maepangkep kan Jesus. Wachacha nan nangali, “Kun man ammay hiya ay taku.” Kenalen nan tapina, “Aw! Achi ya, tay chana ar-allilawun chi tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_13","073_7_13","JHN","7","13","13","Uray mu hiyasa, maid nakaiturud ay mangap-apat as nan maepangkep kan hiya as nan sangwanan nan tataku, tay umugyatcha as nan anap-apon chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_14","073_7_14","JHN","7","14","14","Kun pay kiayud komakinawa nan fiasta, inmuy hi Jesus as Templo, ya nun-isursuru as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_15","073_7_15","JHN","7","15","15","Naschaawcha nan anap-apon chi Judio, ya senarudsudcha, “Anuy man nangor-an tona as kenaraingna, tay chaan met nun-us-uswila?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_16","073_7_16","JHN","7","16","16","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Nan chak isursuru at achi murpu kan ha-un, ngem nurpu kan Apo Dios ay nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_17","073_7_17","JHN","7","17","17","Nan taku ay manglarayad ay mangekaman as nan laychun Apo Dios at maammuwanantu mu nan chak isursuru at nurpu kan Apo Dios winnu nurpu as nan mismu ay kalibfengak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_18","073_7_18","JHN","7","18","18","Nan cha mangifiagfiakia as nan nurpu as numnumna at chana anapun nan mismu ay kaichayawana. Ngem nan cha manganap as kaichayawan nan nangifiaor kan hiya at matalek ya maid kenangutum kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_19","073_7_19","JHN","7","19","19","Ay kun chaan inchat Moises nan Lintig kan chakayu? Ngem kun challu maid usa kan chakayu as nangtongpar. Mu omafurot kayu as nan hana ay Lintig, adchi t'uyyu cha pachasun ay mangpatuy kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_20","073_7_20","JHN","7","20","20","“Naanennetanka! Anan ngachana man nan cha mamachas ay mangpatuy kan he-a?” ensongfiat nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_21","073_7_21","JHN","7","21","21","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “As nan usa ay enatku as nan Urkiw ay Mun-iblayan, naschaaw kayu am-in as nan chiyuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_22","073_7_22","JHN","7","22","22","Kiapú ta infilin Moises ay sugyatanyu nan an-akyu ay lallaraki, sugyatanyu met as nan maekawaru ay urkiwna uray mu Urkiw ay Mun-iblayan. (Fiakun hi Moises nan nangifilin as na, ngem chicha nan kaap-uwanyu.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_23","073_7_23","JHN","7","23","23","Mu sugyatanyu nan onga ay laraki as nan Urkiw ay Mun-iblayan ta maafurot nan Lintig Moises, adchi ngay t'uy kayu fumungat kan ha-un kiapú ta enpaammayku nan intiru ay achor nan laraki as nan Urkiw ay Mun-iblayan? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_24","073_7_24","JHN","7","24","24","Achi kayu mun-okóm kiapú as nan maila yangkiay, ngem mun-okóm kayu ay maiyunud as nan ustu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_25","073_7_25","JHN","7","25","25","As nan hiyachi, senarudsud nan tapen nan tataku ay wacha ad Jerusalem, “Ay fiakun hi tona ay laraki nan chacha pachasun ay patayun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_26","073_7_26","JHN","7","26","26","Ilaunyu! Nauy met hiya ay cha munkarkali as nan kaongoran chi tataku, ya maid met kankanan nan anap-apu as maekontra kan hiya. Ayokayong! Ay mafigfigcha ngun tit-iwa ay hi tona nan Cristo? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_27","073_7_27","JHN","7","27","27","Ngem kun pay hi tona ay laraki, ammu takú met am-in nan nurpuwana. As nan omaliyan nan Cristo, maid kanu mangammu as murpuwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_28","073_7_28","JHN","7","28","28","As nan cha mun-isuruwan Jesus as Templo, inpigsana ay nangali, “Ay am-ammuwak tit-iwa ya ammuyu nan nurpuwak? Chaanak enmali asna's luta as nan mismu ay kalibfengak. Ngem nan nangifiaor kan ha-un at matalek. Achiyu poros am-ammu hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_29","073_7_29","JHN","7","29","29","ngem am-ammok challu hiya, tay hiya nan nurpuwak, ya hiya nan nangifiaor kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_30","073_7_30","JHN","7","30","30","Kuna pay infiakia na, penachas nan anap-apu ay mangtiliw kan hiya, ngem maid nakafiael as sa, tay chaan pay omali nan timpuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_31","073_7_31","JHN","7","31","31","Uray mu hiyasa, ongor as nan tataku nan enmafurot kan hiya. Kenalicha, “As nan omaliyan nan Cristo, ay ong-ongor ngun chi atuna ay nakaskaschaaw ay sinyar mu nan en-enat tona ay taku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_32","073_7_32","JHN","7","32","32","As nan hiyachi, chinngor nan chiyuycha Fariseo nan intubtufon nan tataku maepangkep kan Jesus. Isunga chicha ya nan anap-apon chi papachi at inmifiaorcha as kukuwarchan nan Templo ay mangtiliw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_33","073_7_33","JHN","7","33","33","Kenalen Jesus kan chicha, “Achi mafiayag nan makepagyanak kan chakayu, at munfiangachak as nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_34","073_7_34","JHN","7","34","34","Anapunaktu, ngem achiyaktu maanapan, tay achi kayu mafialin ay umuy as nan kawad-aktu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_35","073_7_35","JHN","7","35","35","Nunsesennarudsud nan anap-apon chi Judio, “Ay chaud ngun nan ay-ayana, t'uy takú kanu achi maanapan hiya? Ay umuy ngun as nan kakailiyan takú ay Judio ay naiwaras henan nasnasyon chi Gentil ta uyna isuruwan nan chiyuycha Gentil? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_36","073_7_36","JHN","7","36","36","Anan laychuna ngun ay kanan as nan nangaliyana un, ‘Anapunaktu, ngem achiyaktu maanapan,’ ya ‘Achi kayu mafialin ay umuy as nan kawad-aktu’?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_37","073_7_37","JHN","7","37","37","As nan anongos ya nan kaamuchan ay urkiw as nan Fiastan chi Fiawi, tenmakchug hi Jesus, ya inpigsana ay nangali, “Mu ngachana nan nasketan, omali kan ha-un ay umikop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_38","073_7_38","JHN","7","38","38","Wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Nan taku ay omafurot kan ha-un at wachantu kan hiya nan mangichat as tit-iwa ay fiyag ay maepachong as nan ugwor ay cha omay-ayas.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_39","073_7_39","JHN","7","39","39","Nan nauy ay infiakian Jesus kan chicha at maepangkep as nan Espiriton Apo Dios ay awatuntu nan chiyuycha omafurot kan hiya. As nan hiyachi, chaan pay naichat nan Espiriton Apo Dios, tay chaan pay naepaila nan kaichayawan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_40","073_7_40","JHN","7","40","40","Nan tapen nan tataku ay nanngor as nan nauy infiakian Jesus at kenalicha, “Tit-iwa, hi tona ay taku nan Pomapadtu ay sasad-un takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_41","073_7_41","JHN","7","41","41","Kenalen nan tapina, “Hi tona nan Cristo!” Ngem nan tapina at kenalicha, “Kenomsaw kayu! Ay kun ngun murpu ad Galilea nan Cristo? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_42","073_7_42","JHN","7","42","42","Ay chaan naisurat as nan Kalen Apo Dios un nan Cristo at murpu as nan kianak Ari David, ya maiyanak ad Betlehem ay inmiiliyan David?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_43","073_7_43","JHN","7","43","43","Isunga kun at tukutukún chi mangnunumnum nan tataku as nan maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_44","073_7_44","JHN","7","44","44","Nan tapina kan chicha at laychuncha ay tiliwun hiya, ngem maid usa as nakafiael ay nangekaman as sa kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_45","073_7_45","JHN","7","45","45","As nan nunfiangchan nan chiyuycha kuwarcha, senarudsud nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha Fariseo kan chicha, “Adchi t'uyyu chaan inyali hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_46","073_7_46","JHN","7","46","46","“Maid met kang poros nunkali ay kaman as nan enat tona ay taku,” ensongfiat nan chiyuycha kuwarcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_47","073_7_47","JHN","7","47","47","Enot-otyok nan chiyuycha Fariseo chicha, “Ayokayong! Uray us payat chakayu at naallilaw kayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_48","073_7_48","JHN","7","48","48","Ay wachay ammuyu as usa as nan anap-apu winnu chiyuycha Fariseo ay enmafurot kan hiya? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_49","073_7_49","JHN","7","49","49","Ngem as nan nauycha man ongor ay tataku ay achi poros nangammu as nan Lintig Moises at wacha nan tuchor Apo Dios kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_50","073_7_50","JHN","7","50","50","Hi Nicodemo ay usa kan chicha ay Fariseo ya hiya nan inmuy kan Jesus as nan henlafi at senarudsudna kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_51","073_7_51","JHN","7","51","51","“Ay mafialin ay keddengan nan Lintig takú nan usa ay taku ay machusa sakbay mafistikiar ya maammuwan mu ngachana nan en-enatna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_52","073_7_52","JHN","7","52","52","“Ay i-Galilea ka us payat?” ensongfiatcha. “Ayu, anapum ay ustu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios, at maammuwamtu ay maid poros pomapadtu ay murpu ad Galilea.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN7_53","073_7_53","JHN","7","53","53","As nan hiyachi, waschi un kenmatam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_1","073_8_1","JHN","8","1","1","Kun pay hi Jesus, inmuy hiya henan chuntug ay Olivo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_2","073_8_2","JHN","8","2","2","As nan wi-ewi-et, nunfiangad hi Jesus as Templo, ya am-in nan tataku at enarufongcha hiya. Tenmokor hiya, ya enlapuna ay mun-isuru kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_3","073_8_3","JHN","8","3","3","As nan chana mun-isuruwan, inyalen nan chiyuycha mun-isursuru as Lintig ya nan chiyuycha Fariseo nan usa ay fiafiai ay tiniliwcha ay naasporancha ay cha umiwet. Enpatakchugcha hiya as nan sangwanan nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_4","073_8_4","JHN","8","4","4","Kenalicha kan Jesus, “Misturu, nan nauy ay fiafiai at naasporan ay cha umiwet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_5","073_8_5","JHN","8","5","5","As nan Lintig takú, infilin Moises ay nan assena ay fiafiai at masapor malomtak ta matuy. Anan maifiakiam maepangkep kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_6","073_8_6","JHN","8","6","6","Hiyana nan infiakiacha ay manisting kan Jesus ta wachay panforcha ay mangicharum kan hiya. Ngem nunyongyong hi Jesus, ya enosarna nan kiayyamotna ay nunsurat as nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_7","073_8_7","JHN","8","7","7","As nan nangepapatiyancha ay nunsarudsud, tenmakchug hi Jesus, ya kanana kan chicha, “Mu ngachana kan chakayu nan maid fiasorna, ayu, hiya nan omona ay manglomtak kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_8","073_8_8","JHN","8","8","8","Kasin nunyongyong, ya enosarna nan kiayyamotna ay nunsurat as nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_9","073_8_9","JHN","8","9","9","As nan nanngorancha as nan kenalina, nak-akcha am-in ay naussaussa manipud as nan kaam-amaan inkiana hi Jesus yangkiay ya nan fiafiai ay nangatakchug hid-i nan nayagyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_10","073_8_10","JHN","8","10","10","Angkiay ya tenmakchug hi Jesus, ya kanana kan hiya, “Ammi, ay chaudcha ngay? Ay maid nang-okóm kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_11","073_8_11","JHN","8","11","11","“Maid, sir,” ensongfiatna. Kenalen Jesus, “Mu hiyasa ngarud, uray ha-un at achek okomún he-a. Uyka at, ya achika kasin fumasfiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_12","073_8_12","JHN","8","12","12","Kun pay kasin nunkali hi Jesus as nan tataku, infiakiana na ay maepadpachongan: “Ha-un nan silaw ay manilaw as numnum nan tataku asna's luta. Mu ngachana nan umunud kan ha-un, achi poros manaran as nan ngongot, ngem kun at wacha kan hiya nan silaw ay umichat as fiyag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_13","073_8_13","JHN","8","13","13","Kenontran nan chiyuycha Fariseo hiya, “He-a challu nan cha mangepaneknek as nan maepangkep as achormu. Achi kaaafurot nan cham ifiagfiakia!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_14","073_8_14","JHN","8","14","14","Tinumfor hi Jesus, “Uray mu ha-un nan cha mangepaneknek as nan maepangkep as achorku, tit-iwa nan pammaneknekku, tay ammok nan nurpuwak ya nan ay-ayak. Ngem chakayu, achiyu poros ammu nan nurpuwak ya nan ay-ayak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_15","073_8_15","JHN","8","15","15","Nan atunyu ay mun-okóm at maiyunud as nan numnum chi taku. Ngem ha-un at maid okomók. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_16","073_8_16","JHN","8","16","16","Ngem uray mu mun-okomák, ustu nan panang-okómku, tay fiakun yangkiay ha-un nan mun-okóm, ngem kun at chuwa kami kan Amak ay nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_17","073_8_17","JHN","8","17","17","Naisurat as nan Lintigyu ay mu munpachong nan pammaneknek chi chuwa ay taku, tit-iwa nan ifiakiacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_18","073_8_18","JHN","8","18","18","Ha-un ay mismu nan usa ay mangepaneknek as maepangkep as nan achorku, ya nan maekadwa at hi Ama ay nangifiaor kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_19","073_8_19","JHN","8","19","19","Senarudsudcha kan Jesus, “Ay chaud nan kawad-an amam?” Tinumfor hi Jesus, “Achiyak met am-ammu, ya achiyu us am-ammu hi Amak. Mu tit-iwa ay am-ammuwak kan chakayu, am-ammuyu us hi Amak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_20","073_8_20","JHN","8","20","20","Chatona nan infiagfiakian Jesus as nan chana mun-is-isuruwan as nan Templo as nan sag-un nan mangit-ittuwancha as siping ay maichaton. Ngem maid nangtiliw kan hiya, tay chaan pay omali nan timpuna ay mangtongpar as nan planon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_21","073_8_21","JHN","8","21","21","Kenalen kasin Jesus kan chicha, “Awni at mak-akak, ya anapunaktu, ngem matuy kayuntu ay chaan kayu napakawan as nan fiasfiasoryu. O, achi kayu mafialin ay makaali as nan ay-ayak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_22","073_8_22","JHN","8","22","22","Nunsesennarudsud nan anap-apon chi Judio, “Adchi t'uyna kanan un achi takú mafialin ay makauy as nan ay-ayana? Ay nan laychuna ngun ay kanan at patayuna nan achorna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_23","073_8_23","JHN","8","23","23","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Chakayu, nurpu kayu asna's luta, ngem ha-un, nurpuwak ad chaya. Nan nunumnumunyu at nan maepangkep asna's luta, ngem ha-un at fiakun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_24","073_8_24","JHN","8","24","24","Hiyasa nan nangaliyak kan chakayu un matuy kayuntu ay chaan kayu napakawan as nan fiasfiasoryu. Tay mu achiyu afurotun ay ha-un nan infiakiak at matuy kayu challu ay chaan kayu napakawan as nan fiasfiasoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_25","073_8_25","JHN","8","25","25","“Anan ngachanmu man?” senarudsudcha kan hiya. “Ayokáyong! Ha-un nan infiagfiakiak challu kan chakayu nunlapu as nan laplapuna inkiana ad wani,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_26","073_8_26","JHN","8","26","26","“Kun pay maepangkep kan chakayu, ongor nan mafialin ay kanak ay mangepafiasor kan chakayu. Ngem nan infiakian nan nangifiaor kan ha-un at tit-iwa, ya chak ifiagfiakia as nan tataku asna's luta nan chinngorku yangkiay kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_27","073_8_27","JHN","8","27","27","Nan chiyuycha nanngor as na at chaancha naawatan ay nan Dios Ama nan infiagfiakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_28","073_8_28","JHN","8","28","28","Isunga kenalen Jesus kan chicha, “As nan mangetag-uyanyuntu as nan Naepadtu ay Anak chi Taku as nan koros, maammuwanyuntu ay ha-un nan chak ifiagfiakia. Maammuwanyuntu us ay maid poros atok as nan mismu ay kalibfengak, ngem kunku yangkiay cha ifiagfiakia nan insuron Amak kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_29","073_8_29","JHN","8","29","29","Nan nangifiaor kan ha-un at wacha kan ha-un. Achiyak taytaynan ay kun mauusa, tay kunku cha atuatun nan mangepalaylayad kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_30","073_8_30","JHN","8","30","30","As nan nangifiag-an Jesus as sa, ongor nan enmafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_31","073_8_31","JHN","8","31","31","As nan hiyachi, kenalen Jesus as nan chiyuycha Judio ay enmafurot kan hiya, “Mu iturturuyyu ay mangun-unud as nan insursurok, chakayu nan tit-iwa ay disipulusku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_32","073_8_32","JHN","8","32","32","Maammuwanyuntu nan kenatit-iwa maepangkep kan ha-un, ya nan kenatit-iwa ay anna nan mangwayawayantu kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_33","073_8_33","JHN","8","33","33","Tinumforcha kan hiya, “Ohu! Kianak chakami met kan Abraham, ya maid usa as namabfiaor kan chakami. Anum kanan un mawayawayaan kamintu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_34","073_8_34","JHN","8","34","34","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan ngachana ay fumasor at hiya nan fiabfiaarun nan fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_35","073_8_35","JHN","8","35","35","Nan mafiabfiaor at achi maifilang in-inkiana as nan pamilya, ngem nan anak at maifilang in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_36","073_8_36","JHN","8","36","36","Isunga mu nan Anak Apo Dios nan mangwayawaya kan chakayu, tit-iwa ay mawayawayaan kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_37","073_8_37","JHN","8","37","37","Ammok met ay kianak chakayu kan Abraham, ngem laychunak ay patayun, tay achiyu awatun nan chak isurusuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_38","073_8_38","JHN","8","38","38","Ifiagfiakiak nan maepangkep as nan enpailan Amak kan ha-un. Chakayu at assesa us, tay atunyu nan chinngoryu kan amayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_39","073_8_39","JHN","8","39","39","Tinumfor nan chiyuycha Judio kan hiya, “Enham! Chin Abraham nan amami.” Kenalen Jesus kan chicha, “Mu tit-iwa ay an-ak chakayu kan Abraham, atunyu koma nan en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_40","073_8_40","JHN","8","40","40","Ngem chayu met iyan-anap chi atunyu ay mangpatuy kan ha-un ay nangifiakia kan chakayu as nan kenatit-iwa ay chinngorku kan Apo Dios. Maid assesa as en-enat Abraham! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_41","073_8_41","JHN","8","41","41","Nan chayu at-atun at nan en-enat amayu.” Kenalicha kan Jesus, “Fiakun kami met bastardo! Hi Apo Dios yangkiay nan amami. Maid tukún.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_42","073_8_42","JHN","8","42","42","Kenalen Jesus kan chicha, “Mu tit-iwa ay hi Apo Dios nan Amayu, laylaychunak a koma, tay nurpuwak met kan Apo Dios, ya ad wani nauyak hena. Chaanak enmali as nan mismu ay kalibfengak, ngem hiya nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_43","073_8_43","JHN","8","43","43","Adchi t'uyyu achi maawatan nan chak kankanan? Hiyana challu, tay hinlurlurkunyu ay chumngor as nan ifiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_44","073_8_44","JHN","8","44","44","Chakayu nan an-ak amayu ay hi Satanas, ya nan laychunyu ay atun at nan laylaychuna. Nunlapu as nan laplapuna at pomapatuy hiya, ya maid poros ifiagfiakiana as kenatit-iwa, tay maid poros kenatit-iwa kan hiya. As nan munkutumana, maiyunud as nan ukialina ay nangutum. Tay hiya at nangutum ya aman chi am-in ay kenangutum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_45","073_8_45","JHN","8","45","45","Ngem kiapú ta chak ifiakia nan kenatit-iwa, achiyak afurotun kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_46","073_8_46","JHN","8","46","46","Ngachana kan chakayu nan mangepaneknek ay finmasorak? Mu ifiakiak nan kenatit-iwa, adchi t'uyak achi afurotun? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_47","073_8_47","JHN","8","47","47","Nan anak Apo Dios at chungruna nan karkalen Apo Dios. Ngem fiakuna an-ak chakayu, isunga achiyu chungrun nan kalina.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_48","073_8_48","JHN","8","48","48","Tinumfor nan chiyuycha Judio kan Jesus, “Ay achi tit-iwa nan kananmi un i-Samariaka ya naanennetanka?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_49","073_8_49","JHN","8","49","49","“Maid anennet kan ha-un, ngem kunku at cha chayawun hi Amak. Chakayu at achiyak chayawun,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_50","073_8_50","JHN","8","50","50","“Achek cha anapun nan mismu ay kaichayawak. Ngem wacha nan usa ay cha manganap as nan kaichayawak, ya hiya nan mun-okóm. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_51","073_8_51","JHN","8","51","51","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Mu ngachana nan mangtongpar as nan kalek at achintu matmatuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_52","073_8_52","JHN","8","52","52","Kenalicha kan hiya, “Ad wani ammumi ay tit-iwa ay naanennetanka. Hi Abraham at natuy, ya kaman us nan chiyuycha pomapadtu. Ngem kanam pay laing un nan mangtongpar as nan kalem at achi matmatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_53","073_8_53","JHN","8","53","53","Ay am-amudka chamman mu chin kaap-uwanmi ay Abraham? Hiya at natuy, ya kaman us nan chiyuycha pomapadtu. Ngachana kang nan mangnunumnummu as achormu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_54","073_8_54","JHN","8","54","54","Tinumfor hi Jesus, “Mu ichayawku nan achorku, maid kotok nan kaichayawak. Hi Amak nan mangichayaw kan ha-un ay hiya nan kananyu un Apo Diosyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_55","073_8_55","JHN","8","55","55","Achiyu poros am-ammu hiya. Kun pay ha-un at am-ammok challu hiya. Mu kanak un achek am-ammu hiya, nangutumak ay kaman kan chakayu. Ngem am-ammok met tit-iwa hiya, ya tongparok nan kalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_56","073_8_56","JHN","8","56","56","Naragsak chin kaap-uwanmi ay Abraham as nan nangnumnumana ay ilaunantu nan urkiw ay omaliyak asna's luta. Inilana tit-iwa, at naragsakan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_57","073_8_57","JHN","8","57","57","“Ayokayong! Kuncha maid pay laing leman puru as tawwunmu ya,” kenalen nan chiyuycha Judio kan hiya. “Anum kanan un inilam hi Abraham?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_58","073_8_58","JHN","8","58","58","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. As nan chaan pay naiyankan Abraham at nawawachaak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN8_59","073_8_59","JHN","8","59","59","As nan nanngorancha as sa, pinmichetcha as fiatu as elomtakcha kan hiya, ngem nuntafun hi Jesus, ya nak-ak as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_1","073_9_1","JHN","9","1","1","As nan nanarcharanan cha Jesus, inilana nan usa ay laraki ay nafufurag nunlapu as nan naiyankana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_2","073_9_2","JHN","9","2","2","Senarudsud nan disipulusna kan hiya, “Misturu, ngachana nan nakin fiasor t'uy nafufurag na nunlapu as nan naiyankana? Ay nan nauy laraki winnu nan chanakchakorna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_3","073_9_3","JHN","9","3","3","“Fiakun fiasor nan nauy laraki winnu nan chanakchakorna,” ensongfiat Jesus. “Enommat na kan hiya ta maepaila nan pannakafialin Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_4","073_9_4","JHN","9","4","4","Masapor atun takú nan epadnon nan nangifiaor kan ha-un, tay kaorkia pay laing. Cha omali nan lafi, at maid makachunu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_5","073_9_5","JHN","9","5","5","As nan mawawad-ak pay laing asna's luta, ha-un nan silaw ay manilaw as numnum nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_6","073_9_6","JHN","9","6","6","Kun pay kenalen Jesus chaná, tinmubfia as nan luta, at penelotna. Hana at ekapu as nan matan nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_7","073_9_7","JHN","9","7","7","Kenalina as nan laraki, “Uyka munchor-op as nan Mun-om-omsan ay Siloe.” (Nan laychun ay kanan nan Siloe at naifiaor.) Isunga hiya at chi ya inmuy ya nunchor-op. As nan kenmatamana, makaila at. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_8","073_9_8","JHN","9","8","8","As nan nangil-an nan sasag-una ya nan chiyuycha sikud ay nangil-ila kan hiya as nan nunlemlemosana, kenalicha, “Ay fiakun hi tona nan laraki ay nangepaingsa ay tomokor ay munlemos?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_9","073_9_9","JHN","9","9","9","“O, hiya ya,” kenalen nan tapen nan tataku. Nan tapina at kenalicha, “Fiakun ya. Kaluplupana yangkiay.” Ngem kenalen nan laraki ay mismu, “Ha-un chi ya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_10","073_9_10","JHN","9","10","10","Senarudsudcha kan hiya, “Adchi t'uyka makaila ad wani?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_11","073_9_11","JHN","9","11","11","Tinumfor hiya, “Nan taku ay nan ngachana at Jesus at penelotna nan luta, at enkapuna as nan matak. Hana at kanan kan ha-un un umuyak as nan Mun-om-omsan ay Siloe ya munchor-opak hid-i. Isunga hiya at chi ya inmuyak, at nunchor-opak. Kunak pay narpas, makailaak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_12","073_9_12","JHN","9","12","12","“Ay chaud ngay hiya?” senarudsudcha kan hiya. “Tuan,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_13","073_9_13","JHN","9","13","13","Inyuycha nan laraki ay nakaan chi finuragna as nan chiyuycha Fariseo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_14","073_9_14","JHN","9","14","14","Nan urkiw ay namelotan Jesus as nan pitak ya nangaanana as finurag nan laraki at Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_15","073_9_15","JHN","9","15","15","Isunga ensarochakchak nan chiyuycha Fariseo as nan laraki mu adchi t'uy nakaila. Kenalina kan chicha, “Enkapuna nan pitak as matak, at chinor-opak. Ad wani at makailaak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_16","073_9_16","JHN","9","16","16","Kenalen nan tapen nan Fariseo, “Nan laraki ay nangekaman as na at chaan nurpu kan Apo Dios, tay achina tongparun nan lintig maepangkep as nan Urkiw ay Mun-iblayan.” Ngem kenalen nan tapina, “Mu hiya at fumafiasor challu, anan atuna ay mangekaman as nakaskaschaaw ay sinyar ay kaman as nan nauycha?” Angkiay ya tukutukún at chi mangnunumnumcha as nan maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_17","073_9_17","JHN","9","17","17","Isunga kasin senarudsud nan chiyuycha Fariseo as nan laraki, “Anan maifiakiam maepangkep kan hiya, tay kenaana nan finuragmu?” “Pomapadtu hiya,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_18","073_9_18","JHN","9","18","18","Ngem chaan pay enafurot nan anap-apon chi Judio ay nan laraki ay makaila ad wani at naiyanak ay nafufurag. Isunga enayakiancha nan chanakchakorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_19","073_9_19","JHN","9","19","19","Senarudsudcha, “Ay hi tona nan anakyu ay laraki ay kananyu un nafufurag nunlapu as nan naiyankana? Adchi ngay t'uy makaila ad wani?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_20","073_9_20","JHN","9","20","20","Tinumfor nan chanakchakorna, “Ammumi ay hi tona nan anakmi ay laraki, ya ammumi ay nafufurag hiya nunlapu as nan naiyankana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_21","073_9_21","JHN","9","21","21","Ngem achimi poros ammu mu adchi t'uy makaila hiya ad wani winnu ngachana nan nangaan as finuragna. Kakunyu sarudsuchun kan hiya, tay inmurúg met, ya mafialina ay songfiatan nan sarudsudyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_22","073_9_22","JHN","9","22","22","Kenalen nan chanakchakorna na kiapú ta umugyatcha as nan anap-apon chi Judio, tay nuntuturakian at nan nauycha anap-apu ay mu ngachana nan mamigfig ay hi Jesus nan Cristo at maepak-ak hiya as nan senagogacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_23","073_9_23","JHN","9","23","23","Isunga hiyasa nan kiapúna as nangaliyan nan chanakchakorna un inmurúg hiya, ya kan hiya nan munsarudsuchancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_24","073_9_24","JHN","9","24","24","Kasincha enayakian nan laraki ay nafufurag nunlapu as nan naiyankana. Kenalicha kan hiya, “Chayawum kayong hi Apo Dios ya fiakun hi tona, tay ammumi ay hi tona ay taku ay nangepaammay as matam ta makailaka at fumafiasor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_25","073_9_25","JHN","9","25","25","Tinumfor hiya, “Achek ammu mu fumafiasor hiya winnu achi. Nan usa ay ammok at nafurakiak, ngem makailaak ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_26","073_9_26","JHN","9","26","26","Senarudsudcha kan hiya, “Anan enatna mampay kan he-a t'uy nakaan nan finuragmu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_27","073_9_27","JHN","9","27","27","“Kunku man infiakia kan chakayu, ya kun kayu achi chumngor,” ensongfiatna. “Adchi t'uyyu laychun ay kasin chungrun? Ay laychunyu us ay munfialin as disipulusna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_28","073_9_28","JHN","9","28","28","Angkiay ya ininsurtucha hiya, ya kanancha, “He-a nan disipuluna! Ngem chakami at disipulus Moises! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_29","073_9_29","JHN","9","29","29","Ammumi ay nunkali hi Apo Dios kan Moises. Ngem hi tona ay taku, achimi ammu uray nan nurpuwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_30","073_9_30","JHN","9","30","30","Tinumfor nan laraki, “Anuy paat nakaskaschaaw as solet! Achiyu ammu nan nurpuwana, ngem kenaana met nan finuragku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_31","073_9_31","JHN","9","31","31","Ammu takú ay achi chumngor hi Apo Dios as nan chiyuycha fumafiasor, ngem chumngor hiya as nan tataku ay mangchayaw kan hiya ya mangekaman as nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_32","073_9_32","JHN","9","32","32","Nunlapu as nan nafiayangan nan luta, maid poros nadngor as taku ay nangepaammay as nafufurag nunlapu as nan naiyankana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_33","073_9_33","JHN","9","33","33","Mu nan nauy ay taku at chaan nurpu kan Apo Dios, achi koma makaekaman as assena.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_34","073_9_34","JHN","9","34","34","Tinumforcha kan hiya, “Ohu! Kunka cha fumafiasor nunlapu as nan naiyankam ya. He-a at paat nan mangisuru kan chakami?” Angkiay enpak-akcha hiya as nan senagoga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_35","073_9_35","JHN","9","35","35","Kun pay chinngor Jesus ay enpak-akcha hiya, uyna enanap. As nan nanginchanana kan hiya, senarudsudna, “Ay omafurotka as nan Naepadtu ay Anak chi Taku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_36","073_9_36","JHN","9","36","36","“Sir, ifiakiam pay mu anan ngachana ta omafurotak kan hiya,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_37","073_9_37","JHN","9","37","37","Kenalen Jesus kan hiya, “Inilam at hiya, ya hiya nan cha maketagtakiatfor kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_38","073_9_38","JHN","9","38","38","“Apo, omafurotak,” ensongfiat nan laraki, at nunchayaw hiya kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_39","073_9_39","JHN","9","39","39","Kenalen Jesus, “Enmaliyak asna's luta ay mun-okóm ta nan chiyuycha kaman nafurag ay achi nangammu kan Apo Dios at makailacha, ya nan chiyuycha makaila ay mangali un ammucha hi Apo Dios at munfialincha as kaman nafurag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_40","073_9_40","JHN","9","40","40","Nan tapen nan chiyuycha Fariseo ay naesasag-un kan Jesus at chinngorcha na, ya senarudsudcha, “Ay kanam un nafurag kami us?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN9_41","073_9_41","JHN","9","41","41","Tinumfor hi Jesus, “Mu nafurag kayu at maid koma fiasoryu. Ngem kiapú ta kananyu un makaila kayu, kukutug nan fiasoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_1","073_10_1","JHN","10","1","1","Infiakian Jesus na ay maepadpachongan kan chicha: “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan taku ay achi sungkop as nan sugpan nan punchag chi karnero, ngem kun uy komarab as nan arad at mangaakiw ya homohold-ap. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_2","073_10_2","JHN","10","2","2","Nan taku ay sungkop as nan sugpan at hiya nan mangay-aywan as nan karnero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_3","073_10_3","JHN","10","3","3","Hiya nan paskopun nan munkukuwarcha as nan sugpan. As nan manguyawan nan mangay-aywan as nan ngachan nan tunggal usa as nan chiyuycha karnerona at ematonancha nan kalina at umuycha kan hiya. Angkiay ya epanguna chicha ay pumitiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_4","073_10_4","JHN","10","4","4","Kuna pay enpapitiw am-in nan kuwana, epanguna chicha, ya nan karnerona at umunudcha kan hiya, tay ammucha nan kalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_5","073_10_5","JHN","10","5","5","Achicha umunud as nan tukún, ngem kuncha at lomayaw ay manaynan kan hiya, tay achicha ammu nan kalina.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_6","073_10_6","JHN","10","6","6","Hiyana nan maepadpachongan ay infiakian Jesus kan chicha, ngem chaancha naawatan nan laychuna ay kanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_7","073_10_7","JHN","10","7","7","Isunga kasin kenalen Jesus kan chicha, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Ha-un nan maepachong as nan sugpan ay sungkopan nan chiyuycha karnero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_8","073_10_8","JHN","10","8","8","Nan am-in ay enmon-ona ay enmali mu ha-un at chicha nan mangaakiw ya homohold-up, ngem chaan enafurot nan chiyuycha karnero chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_9","073_10_9","JHN","10","9","9","Ha-un nan sugpan. Mu ngachana nan sungkop ay manguy kan ha-un at maesarakan. Maepachong hiya as nan karnero ay mafialin ay sungkop ya pumitiw ay mun-anap as munkiarafiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_10","073_10_10","JHN","10","10","10","“Nan mangaakiw at omali yangkiay ay mangakiw, pomatuy, ya chumachael. Kun pay ha-un, enmaliyak ta nan tataku ay chicha nan maepachong as nan karnerok at mawad-ancha as fiyag ay maid patingkiana ya maid kurangna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_11","073_10_11","JHN","10","11","11","Inturuy Jesus, “Ha-un nan ammay ay mangay-aywan as karnero. Nan ammay ay mangay-aywan at nakasakiana ay mangichat as fiyagna para as nan karnerona uray mu matuy hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_12","073_10_12","JHN","10","12","12","Nan malagfuwan ay fiakun tit-iwa ay mangay-aywan ya fiakun nakin kuwa as nan karnero at lomayaw ay manaynan as nan karnero mu wachay ilauna as atap ay asu ay cha omali. Nan atap ay asu at chupapuna nan karnero, ya pasisiyanuna chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_13","073_10_13","JHN","10","13","13","Lomayaw hiya kiapú ta hiya at malagfuwan yangkiay, ya achina ayyiwan nan chiyuycha karnero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_14","073_10_14","JHN","10","14","14","Ha-un nan ammay ay mangay-aywan as karnero. O, am-ammok nan karnerok, ya nan karnerok at am-ammuwak us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_15","073_10_15","JHN","10","15","15","Hiyasa us kan Ama ay am-ammuwak ya am-ammok us hiya, ya ichatku nan fiyagku kiapú as nan karnerok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_16","073_10_16","JHN","10","16","16","Wachacha nan tapina ay karnerok ay maid pay as nan nauy punchag. Masapor etoróngku us chicha hena, at chumngorchantu as nan kalek. Mu hiyasa, munfialincha as henpamurukian ya usa nan mangay-aywan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_17","073_10_17","JHN","10","17","17","“Laylaychunak kan Amak, tay nakasakianaak ay mangichat as nan fiyagku ta kasinak challu mataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_18","073_10_18","JHN","10","18","18","Maid mangara as nan fiyagku kan ha-un, ngem ha-un challu nan nakin numnum ay mangichat. Wacha nan kalibfengak ay mangichat as nan fiyagku, ya wacha us nan kalibfengak ay mangara kasin. Hiyana nan filin ay enawatku kan Amak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_19","073_10_19","JHN","10","19","19","Kun pay chinngor nan chiyuycha Judio nan nauycha infiakian Jesus, tukutukún kasin chi mangnunumnumcha as nan maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_20","073_10_20","JHN","10","20","20","Ongor kan chicha nan nangali, “Naanennetan hiya! Natongok hiya! Adchi t'uy kayu chumngor kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_21","073_10_21","JHN","10","21","21","Ngem kenalen nan tapina, “Fiakun assesa nan kankanan chi naanennetan ya. Ay maepaammay nan anennet chi nafurag ta makaila?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_22","073_10_22","JHN","10","22","22","As nan chinamuy, wacha nan Fiasta ay Maichatonan chi Templo ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_23","073_10_23","JHN","10","23","23","Cha manarcharan hi Jesus as nan makali un Fiangsar Solomon as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_24","073_10_24","JHN","10","24","24","Enarufong nan chiyuycha Judio hi Jesus, ya kanancha, “Anan uyaka man chi mangpapasugchanam kan chakami? Mu he-a nan Cristo, elawlawagmu man ay mangifiakia kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_25","073_10_25","JHN","10","25","25","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Infiakiak at kan chakayu, ngem kunyu challu achi afurotun. Nan chiyuycha nakaskaschaaw ay chak at-atun as nan kalibfengan Ama at chatona nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_26","073_10_26","JHN","10","26","26","Ngem kun kayu achi omafurot kiapú ta fiakun chakayu nan karnerok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_27","073_10_27","JHN","10","27","27","Nan chiyuycha karnerok at ematonancha nan kalek. Ammok chicha, ya umunudcha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_28","073_10_28","JHN","10","28","28","Ettak chicha as fiyag ay maid patingkiana, ya achichantu poros maisiyan kan Apo Dios. Maidtu mammamros kan chicha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_29","073_10_29","JHN","10","29","29","Hi Amak ay nangichat kan chicha kan ha-un at am-amud mu nan am-in. Maid makafiael ay mamros kan chicha as nan mangay-aywanan Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_30","073_10_30","JHN","10","30","30","Ha-un ya hi Ama at us-usa kami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_31","073_10_31","JHN","10","31","31","Kun pay chinngor nan chiyuycha Judio, kasincha pinmichet as fiatu as elomtakcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_32","073_10_32","JHN","10","32","32","Kenalen Jesus kan chicha, “Ongor nan ammay ay nakaskaschaaw ay enpailak kan chakayu babaen as nan pannakafialin Ama. Ay chaud as nan nauycha ay enpailak nan kiapúna as uyyu manglomtakan kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_33","073_10_33","JHN","10","33","33","Tinumfor nan chiyuycha Judio kan hiya, “Fiakun nan ammay ay enatmu nan kiapúna as manglomtakanmi kan he-a, ngem kiapú as nan kenalem ay maifusor kan Apo Dios. Kunka lawá taku ya, ngem munfialinum chi achormu as Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_34","073_10_34","JHN","10","34","34","Kenalen Jesus kan chicha, “Ay kun chaan naisurat as nan Lintigyu ay kenalen Apo Dios un, ‘Kenalek un ap-apodios kayu’? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_35","073_10_35","JHN","10","35","35","Ammu takú met ay nan naisurat as nan Kalen Apo Dios at achi masoksokatan, ya enawakian Apo Dios as ap-apodios nan chiyuycha naichatan nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_36","073_10_36","JHN","10","36","36","Kun pay ha-un, piniliyak kan Ama ya infiaorak asna's luta. Ay kananyu un chaak munkali as maifusor kan Apo Dios kiapú ta kenalek un, ‘Ha-un nan Anak Apo Dios’? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_37","073_10_37","JHN","10","37","37","Mu achek cha atun nan epadnon Ama at achiyak ud-ay afurotun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_38","073_10_38","JHN","10","38","38","Ngem mu atok chaná, uray achiyak afurotun, afurotunyu koma nan chiyuycha chak atuatun ta maammuwanyu ya maawatanyu ay wacha hi Ama kan ha-un, ya wachaak us kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_39","073_10_39","JHN","10","39","39","Penachascha kasin ay mangtiliw kan Jesus, ngem enlayawana chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_40","073_10_40","JHN","10","40","40","Angkiay ya kasin nunfiangad hi Jesus ay kinumchang henan wawwang ay Jordan henan lukiar ay nunfunfunyakian Juan ad kasin, ya hid-i nan nagyanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_41","073_10_41","JHN","10","41","41","Ongor ay tataku nan inmuy kan hiya, at kenalicha, “Maid enat Juan as nakaskaschaaw ay sinyar, ngem am-in ay kenarkalen Juan maepangkep kan tona ay taku at tit-iwa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN10_42","073_10_42","JHN","10","42","42","Ongor ay tataku nan enmafurot kan Jesus hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_1","073_11_1","JHN","11","1","1","Wacha nan usa ay laraki ay nan ngachana at Lazaro ay cha munsaket ad Betania. Hid-i nan ilen Maria ya nan sunúdna ay hi Marta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_2","073_11_2","JHN","11","2","2","Hi Maria ay anna nan mangikuyagtu as fiangfiangru as nan suken Jesus, ya punasanantu as nan fookna. Hi Lazaro ay sunúdna nan nunsaket. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_3","073_11_3","JHN","11","3","3","Isunga inmifiaor nan hen-aki ay fianafiai as uy mangifiakia kan Jesus un, “Apo, nan kiayyummu ay laylaychum at cha munsaket.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_4","073_11_4","JHN","11","4","4","Kun pay chinngor Jesus sa, kenalina, “Nan saket ay anna at achi ekatuy Lazaro. Ommat na ta maichayaw hi Apo Dios, ya hiyasa nan kiapón nan maichayawan nan Anak Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_5","073_11_5","JHN","11","5","5","Laylaychun Jesus nan nauycha hen-anag-i ay cha Marta, Maria ya Lazaro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_6","073_11_6","JHN","11","6","6","As nan nangchamakian Jesus ay nunsaket hi Lazaro, nayaschi henan lukiar ay kawad-ana as chuwa pay ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_7","073_11_7","JHN","11","7","7","Kun pay narpas na, kenalen Jesus as nan disipulusna, “Umuy takú kasin ad Judea.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_8","073_11_8","JHN","11","8","8","Kenalen nan disipulus kan hiya, “Misturu, chaan nafiayag nan timpu ay kiayud chaká nanglomtakan as nan chiyuycha Judio. Ay kasinka pay laing munfiangad hid-i?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_9","073_11_9","JHN","11","9","9","Tinumfor hi Jesus, “Ay kun maid hinpuru ya chuwa ay uras as nan kaorkia? Mu ngachana nan manarcharan as nan kaorkia at achi maesakiaw hiya, tay mailana nan silawasna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_10","073_11_10","JHN","11","10","10","Ngem mu ngachana nan manarcharan as nan lafi at maesakiaw, tay maid nan silaw kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_11","073_11_11","JHN","11","11","11","Kun pay kenalen Jesus na, kenalina pay, “Nan kiayyum takú ay hi Lazaro at nassuy, ngem uyku fiangunun hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_12","073_11_12","JHN","11","12","12","Tinumfor nan disipulus kan hiya, “Apo, mu nassuy hiya at omammaytu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_13","073_11_13","JHN","11","13","13","Nan laychun Jesus ay kanan at natuy hiya, ngem ka-anancha mu nanassuy tit-iwa hi Lazaro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_14","073_11_14","JHN","11","14","14","Isunga narawag nan infiakian Jesus kan chicha, “Natuy hi Lazaro, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_15","073_11_15","JHN","11","15","15","ngem kiapú kan chakayu, naragsakak as nan kamaidku as nan kawad-ana as nan natuyana ta pumigsa nan pammatiyu kan ha-un. Ayu, uy takú ilaun hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_16","073_11_16","JHN","11","16","16","Kenalen Tomas ay makali un Apel as nan kakadwana ay disipulus, “Umuy takú us ta uray maetapi takú as nan Apo ay matuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_17","073_11_17","JHN","11","17","17","Kun pay inumchan cha Jesus ad Betania, naammuwana ay opat at ay urkiw nan nailurubkan Lazaro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_18","073_11_18","JHN","11","18","18","Nan nauy Betania at asnop ad Jerusalem. Umuy as turu ay kilometro nan kaachawwina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_19","073_11_19","JHN","11","19","19","Ongor ay Judio nan enmali ay uy mangliwliwa kan cha Marta kan Maria kiapú as nan natuyan nan sunúdcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_20","073_11_20","JHN","11","20","20","Kun pay chinngor Marta ay cha omali hi Jesus, pinmitiw hiya ay uy nanib-at kan hiya, ngem nayagyag hi Maria as afongcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_21","073_11_21","JHN","11","21","21","Kenalen Marta kan Jesus, “Apo, mu kunka wacha hena at chaan koma natuy nan sunúdku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_22","073_11_22","JHN","11","22","22","Ngem uray ad wani, ammok ay mu ngachana nan chawatum kan Apo Dios, ichatna kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_23","073_11_23","JHN","11","23","23","Kenalen Jesus kan hiya, “Matakuntu manipud as nan utúy nan sunúdmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_24","073_11_24","JHN","11","24","24","“Ammok ay mataku kasin hiya as nan matakuwantu nan nunkatuy manipud as nan utúy as nan anongos ay urkiw,” ensongfiat Marta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_25","073_11_25","JHN","11","25","25","Kenalen Jesus kan hiya, “Ha-un nan mangtaku as nan natuy manipud as nan utúy ya nan mangichat as nan fiyag ay maid patingkiana. Nan taku ay omafurot kan ha-un at mataku challu uray mu matuy, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_26","073_11_26","JHN","11","26","26","ya mu ngachana nan matataku ay omafurot kan ha-un at achi matmatuy. Ay afurotum na?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_27","073_11_27","JHN","11","27","27","“O, Apo,” ensongfiat Marta. “Afurotok ay he-a nan Cristo ay Anak Apo Dios. He-a nan sisin-udmi ay omali asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_28","073_11_28","JHN","11","28","28","Kun pay narpas ay infiakian Marta na, nunfiangad hiya ay uy nangayag kan Maria ay sunúdna. Intubtufuna kan hiya, “Wacha nan Misturu hena, ya cha chaka epaayag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_29","073_11_29","JHN","11","29","29","As nan nanngoran Maria as sa, nalannigwat hiya, at inmuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_30","073_11_30","JHN","11","30","30","Chaan pay inumchan hi Jesus henan fiabruy, tay kukutug henan lukiar ay nanib-atan Marta kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_31","073_11_31","JHN","11","31","31","Nan chiyuycha Judio ay cha mangliwliwa kan Maria as fiaruy at inmunudcha as nan nangil-ancha ay nalannigwat hiya ya pinmitiw. Ka-anancha mu umuy as nan kawad-an nan lufok ta mun-akor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_32","073_11_32","JHN","11","32","32","Kun pay inumchan hi Maria as nan kawad-an Jesus ya inilana hiya, nunlukfub as nan sangwanana. Kenalina kan hiya, “Apo, mu kunka wacha hena at chaan koma natuy nan sunúdku ay laraki.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_33","073_11_33","JHN","11","33","33","As nan nangil-an Jesus kan Maria ya nan chiyuycha Judio ay inmunud kan hiya ay cha mun-ag-akor, nginmuyus hiya as solet ya nalilifok chi numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_34","073_11_34","JHN","11","34","34","Senarudsudna kan chicha, “Ay chaud nan nangilubkanyu kan hiya?” “Apo, aka ta uy takú ilaun,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_35","073_11_35","JHN","11","35","35","Nun-akor hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_36","073_11_36","JHN","11","36","36","Kenalen nan chiyuycha Judio, “Ilaunyu, ongor paat chi layadna kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_37","073_11_37","JHN","11","37","37","Ngem kenalen nan tapen nan tataku, “Ay fiakun hiya nan nangepaammay as matan nan nafurag ta makaila? Adchi ngay t'uyna enparufus ay natuy hi Lazaro?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_38","073_11_38","JHN","11","38","38","Kasin nginmuyus as solet hi Jesus as nan naesnopana as nan nailubkan Lazaro. Nan lufokna at natuktukan ay chupras ya natatangfian as ad-acha ay fiatu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_39","073_11_39","JHN","11","39","39","“Kaanunyu nan fiatu,” infilin Jesus. Ngem kenalen Marta ay sunúd nan natuy, “Ayokayong! Apo, mun-akub at a, tay opat at ay urkiw nan nailurubkana!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_40","073_11_40","JHN","11","40","40","Kenalen Jesus kan hiya, “Ay chaanku infiakia kan he-a ay mu omafurotka at mailam nan kaichayawan Apo Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_41","073_11_41","JHN","11","41","41","Isunga kenaancha nan fiatu. Angkiay ya nuntangad hi Jesus, ya kanana, “Ama, munyamanak kan he-a, tay chinngorak kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_42","073_11_42","JHN","11","42","42","Ammok ay kanayonak ay chungrun kan he-a, ngem kanak na kiapú as nan nauycha tataku hena ta afurotuncha ay he-a nan nangifiaor kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_43","073_11_43","JHN","11","43","43","Kuna pay kenali na, inpigsana ay nangifukiaw, “Lazaro, pumitiwka!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_44","073_11_44","JHN","11","44","44","Pinmitiw nan natuy. Napopotepotan chi limana ya sukina as lopot, ya naapongotan us nan lupana as panyu. Angkiay kenalen Jesus kan chicha, “Kaanunyu nan hanacha naepopotepot kan hiya ta mafialin ay komatam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_45","073_11_45","JHN","11","45","45","Nan ongor as nan chiyuycha Judio ay enmali ay nangliwliwa kan Maria ya nangila as nan enat Jesus at enmafurotcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_46","073_11_46","JHN","11","46","46","Ngem nan tapina kan chicha at inmuycha as nan chiyuycha Fariseo, ya infiakiacha kan chicha nan enat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_47","073_11_47","JHN","11","47","47","Angkiay nan chiyuycha Fariseo ya nan anap-apon chi papachi at nakimitincha as nan chiyuycha membron nan Sanhedrin. Kenalicha kan chicha, “Anan atun takú ngay? Nan taku ay ansa at ongor chi nakaskaschaaw ay sinyar ay chana at-atun! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_48","073_11_48","JHN","11","48","48","Mu ukiayun takú hiya ay mangiturturuy as sa, am-in ay tataku at omafurotchantu kan hiya. Mu hiyasa, omalintu nan chiyuycha toray ay i-Roma ay manachael as nan Templo takú ya uray nan nasyon takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_49","073_11_49","JHN","11","49","49","Ngem nan usa kan chicha at hi Caifas ay kangatuwan ay pachi as nan hiyachi ay tawwun nan nangali, “Kenomsaw kayu! Maid paat ammuyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_50","073_11_50","JHN","11","50","50","Ay achiyu maawatan ay un-unuyna kan chakayu ay nan usa ay taku at matuy para as nan tataku mu nan intiru ay nasyon nan machachael?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_51","073_11_51","JHN","11","51","51","Nan nauy infiakian Caifas at chaan nurpu as nan mismu ay numnumna, ngem kiapú ta hiya nan kangatuwan ay pachi as nan hiyachi ay tawwun, enpaepadton Apo Dios kan hiya ay matuy hi Jesus para as nan tataku ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_52","073_11_52","JHN","11","52","52","Fiakun yangkiay para as nan chiyuycha Judio, ngem am-in ay an-ak Apo Dios ay wacha henan tukutukún ay luglukiar at amonguna ay mun-us-usaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_53","073_11_53","JHN","11","53","53","Nunlapu as nan hiyachi ay urkiw, nuntuturag nan anap-apon chi Judio as atuncha ay mangpatuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_54","073_11_54","JHN","11","54","54","Isunga chaan at nunfiabfiaat hi Jesus as nan kawad-an nan tataku ad Judea, ngem kun at nak-ak hiya ya nan disipulusna ay inmuy henan ili ay Efraim ay asnop henan disyerto, ya hid-i nan nayaschiyancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_55","073_11_55","JHN","11","55","55","As nan hiyachi, kiayud umchan nan Fiastan chi Judio ay makali un Munlausan. Ongorcha nan enmabrat ad Jerusalem ay nurpu henan sigsikib ay uy mangekaman as nan iniili ay ukialicha ay panagcharos sakbay makifiastacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_56","073_11_56","JHN","11","56","56","Kuncha pay inumchan nan tataku ad Jerusalem, chacha anapun hi Jesus. As nan naamongancha as Templo, nunsesennarudsudcha, “Ngachana nan munnunumnummu? Ay achi ngun omali hi Jesus ay makifiasta?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN11_57","073_11_57","JHN","11","57","57","Nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha Fariseo at infilincha as nan tataku ay mu wacha nan nangammu as nan kawad-an Jesus, masapor epakaammuna ta tiliwuncha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_1","073_12_1","JHN","12","1","1","As nan hiyachi, unum pay ay urkiw sakbay nan Fiastan chi Munlausan. Inmuy cha Jesus ad Betania ay ilen Lazaro ay tenakuna manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_2","073_12_2","JHN","12","2","2","Nunsakianacha hid-i as kanuncha as nan maschum ta pachayawancha hi Jesus. Finmachang hi Marta ay nun-iwaras as makan, ya hi Lazaro at usa as nan chiyuycha nakiufong kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_3","073_12_3","JHN","12","3","3","Angkiay ya hi Maria at enarana nan kakudwan chi litro ay nanginngina-an ay fiangfiangru ay nardu ay maid naekaskaslang. Inkuyagna as nan suken Jesus, angkiay inpunasna nan fookna. Nan fiangruna at nunwaras as nan intiru ay afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_4","073_12_4","JHN","12","4","4","Ngem kun pay hi Judas Iscariote ay usa as nan disipulus Jesus ay mangesepseptu kan Jesus, kenalina as nan nangil-ana's chi, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_5","073_12_5","JHN","12","5","5","“Ayyiwka sa paat! Anuy chaan naelaku na ay fiangfiangru as turon kiasot ay dinario ya maichat nan lakuna as nan chiyuycha pugli?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_6","073_12_6","JHN","12","6","6","Kenalina sa, fiakun kiapú ta sug-angana nan pugli, ngem kiapú ta mangaakiw hiya. Hiya us nan mamangchun as nan sipingcha, ya ukialina ay mangakét para as nan mismu ay osaruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_7","073_12_7","JHN","12","7","7","Kenalen Jesus kan Judas, “Pay-anyu! Intutupugna sa ta esakianana nan achorku para as nan urkiw ay mailubkak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_8","073_12_8","JHN","12","8","8","Nan chiyuycha pugli at kanayoncha ay wacha kan chakayu. Ngem kun pay ha-un, achiyak kanayon ay wacha kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_9","073_12_9","JHN","12","9","9","As nan nangammuwan nan ongor ay Judio ay wacha hi Jesus ad Betania, inmuycha hid-i. Nan inmuyancha at fiakun yangkiay kiapú kan Jesus, ngem kiapú ta laychuncha us ay ilaun hi Lazaro ay tenakuna manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_10","073_12_10","JHN","12","10","10","Isunga plenanon nan anap-apon chi papachi ay patayun us hi Lazaro, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_11","073_12_11","JHN","12","11","11","tay kiapú kan hiya, ongor as nan chiyuycha Judio nan cha mak-ak kan chicha ya cha omafurot kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_12","073_12_12","JHN","12","12","12","As nan kafikiatana, nan ongoongor ay tataku ay enmali ay nakifiasta at chinngorcha ay cha omali hi Jesus ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_13","073_12_13","JHN","12","13","13","Isunga enmaracha as pangan chi palma ay kaiw, ya uycha sinib-at hiya. Infugfukiawcha, “Machaychayaw hi Apo Dios! Bendisyonan koma Apo Dios nan naifiaor as pannakaachorna. Bendisyonan koma Apo Dios nan Aren nan Israel!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_14","073_12_14","JHN","12","14","14","Enpaaran Jesus nan urfun ay dongki, ya nunsakay hiya ay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_15","073_12_15","JHN","12","15","15","“Chakayu ay tataku ad Jerusalem, achi kayu umugyat. Ilaunyu! Cha omali nan ariyu ay nunsasakay as nan urfun ay dongki.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_16","073_12_16","JHN","12","16","16","Nan nauycha enommat at chaan naawatan nan disipulus Jesus as nan hiyachi ay timpu. Ngem as nan naichayawan Jesus as nan natakuwana manipud as nan utúy, hiyachi nan nangnumnumancha ay nan nauycha maepangkep kan hiya at naisuratcha as nan Kalen Apo Dios ya enkamancha chaná kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_17","073_12_17","JHN","12","17","17","Nan ongor ay tataku ay nangila as nan nangayakian Jesus kan Lazaro as nan lufokna ya nangtakuwana kan hiya manipud as nan utúy at chacha epachapachamag nan inilacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_18","073_12_18","JHN","12","18","18","Hiyachi nan kiapúna ay ongoongorcha nan uy nanib-at kan Jesus, tay nachamagcha nan nauy nakaskaschaaw ay sinyar ay enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_19","073_12_19","JHN","12","19","19","Angkiay ya kenalen nan chiyuycha Fariseo as nan tunggal usa, “Ilaunyu at maid atun takú! Am-in ay tataku at chacha umunud kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_20","073_12_20","JHN","12","20","20","Wachacha nan tapen nan Griego ay naetatapi as nan chiyuycha uy nunchaychayaw kan Apo Dios as nan fiasta ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_21","073_12_21","JHN","12","21","21","Inmuycha kan Felipe ay i-Betsaida ad Galilea, at kenalicha kan hiya, “Sir, laychunmi ngay koma ay ilaun hi Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_22","073_12_22","JHN","12","22","22","Uy infiakian Felipe kan Andres, at uycha infiakia ay chuwa kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_23","073_12_23","JHN","12","23","23","Kenalen Jesus kan chicha, “Enmali at nan uras ay maichayawan nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_24","073_12_24","JHN","12","24","24","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan nauy ay ommat at maepachong as nan usa ay fokel ay makiab-onan as nan luta ya kaman matuy. Mu assena, achi hihiya ay us-usa. Ngem uray kaman matuy, tomemeltu, at fumkias as ongoongor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_25","073_12_25","JHN","12","25","25","Nan taku ay nan mismu ay fiyagna yangkiay nan laylaychuna at malitawnantu. Ngem nan taku ay fiakun nan mismu ay fiyagna asna's luta nan laylaychuna at matakuntu in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_26","073_12_26","JHN","12","26","26","Mu ngachana nan manglayad ay munserfi kan ha-un, masapor unuchunak, ya henan kawad-ak, hid-i us nan kawad-an nan fiabfiaarok. Mu ngachana nan munserfi kan ha-un, ichayaw Amak hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_27","073_12_27","JHN","12","27","27","Inturuy Jesus, “Ad wani, malilifok as solet chi numnumku, ya anan ekararagku? Ay ekararagku un, ‘Ama, esarakanak as nan nauy omali ay likiatku’? Achi, tay hiyana ay likiat nan pangkep nan enmaliyak hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_28","073_12_28","JHN","12","28","28","Kun at nan kanak, ‘Ama, epailam nan kaichayawan nan ngachanmu.’ ” Angkiay ya wacha at nan kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “Enpailak at nan kaichayawak, ya kasinkuntu epaila.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_29","073_12_29","JHN","12","29","29","Nan ongor ay tataku ay nangatakchug hid-i at chinngorcha chi ay kali. Kenalen nan tapina kan chicha un kinmud-or. Nan tapina at kenalicha, “Nunkali nan anghel kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_30","073_12_30","JHN","12","30","30","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Nan nauy kali ay chinngoryu at fiakun para kan ha-un, ngem kun at para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_31","073_12_31","JHN","12","31","31","Ad wani nan maokomán nan tataku asna's luta, ya ad wani us nan maamisan Satanas ay ap-apon chi achi omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_32","073_12_32","JHN","12","32","32","Kunak pay maetag-uy manipud asna's luta, awisoktu nan am-in ay tataku ta omafurotcha kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_33","073_12_33","JHN","12","33","33","Kenalina na ay mangepakaammu as nan atuna ay matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_34","073_12_34","JHN","12","34","34","Angkiay ya tinumfor nan ongor ay tataku, “Ammumi met ay kanana as nan Lintig takú ay nan Cristo at mataku in-inkiana. Adchi t'uymu kanan un, ‘Masapor maetag-uy nan Naepadtu ay Anak chi Taku’? Ngachan tona ay Naepadtu ay Anak chi Taku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_35","073_12_35","JHN","12","35","35","Tinumfor hi Jesus, “Hen-omaketan yangkiay nan mawawad-an nan silaw kan chakayu. Iturturuyyu ay manaran as nan mawawad-an pay laing nan silaw kan chakayu sakbay maschuman kayu. Tay nan taku ay manaran as nan ngongot at achina ammu nan ay-ayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_36","073_12_36","JHN","12","36","36","As nan mawawad-an pay laing nan silaw kan chakayu, omafurot kayu as nan silaw ta munfialin kayu as tataku ay nasilawan chi numnumcha.” As nan nangaliyan Jesus as na, nak-ak hiya, ya chaan nunpaila kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_37","073_12_37","JHN","12","37","37","Uray kun ongor nan nakaskaschaaw ay sinyar ay enpappailan Jesus kan chicha, kuncha challu achi afurotun hiya ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_38","073_12_38","JHN","12","38","38","ta matongpar nan kenalen Isaias ay pomapadtu un, “Apo, ay kun wachay enmafurot as nan enpakaammumi? Ay kun wachay enmafurot as nan enpailam ay pannakafialinmu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_39","073_12_39","JHN","12","39","39","Nan kiapúna as achicha omafurotan at wacha ngamin us nan kenalen Isaias un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_40","073_12_40","JHN","12","40","40","“Finurag Apo Dios nan matacha ya enpatangkena nan numnumcha ta achicha maila ya achicha us maawatan ya achicha munsakong kan hiya ta epaammayna chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_41","073_12_41","JHN","12","41","41","Kenalen Isaias na, tay inilana nan kaichayawan Jesus ad pus-uy ya infiakiana nan maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_42","073_12_42","JHN","12","42","42","Uray mu hiyachi, ongor ay anap-apon chi Judio nan enmafurot kan Jesus. Ngem kuncha chaan ipudnu nan pammaticha, tay umugyatcha mu epak-ak nan chiyuycha Fariseo chicha as nan senagoga, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_43","073_12_43","JHN","12","43","43","tay laylaychuncha nan mangchaychayawan nan tataku kan chicha mu nan mangchayawan Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_44","073_12_44","JHN","12","44","44","Angkiay ya inpigsan Jesus ay nangali, “Nan taku ay omafurot kan ha-un at fiakun yangkiay ha-un nan afurotuna ngem patí nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_45","073_12_45","JHN","12","45","45","Nan taku ay mangila kan ha-un at ilauna us nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_46","073_12_46","JHN","12","46","46","Enmaliyak as kaman silaw asna's luta ta mu ngachana nan omafurot kan ha-un at achi mayayaschi as nan ngongot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_47","073_12_47","JHN","12","47","47","“Mu ngachana nan manngor as nan chak isursuru ya achina tongparun at achek okomún hiya. Tay chaanak enmali ay mang-okóm as nan tataku asna's luta, ngem kunak at enmali ay mangesarakan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_48","073_12_48","JHN","12","48","48","Wacha nan mang-okóm as nan mangachi kan ha-un ya achi mang-awat as nan chiyuycha kanak. Nan nauycha kenarkalek at chicha nan mang-okóm kan hiya as nan anongos ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_49","073_12_49","JHN","12","49","49","O, tit-iwa, tay chaanak nunkarkali as nan mismu ay kalibfengak, ngem kun at hi Ama ay nangifiaor kan ha-un nan nangifilin kan ha-un as nan masapor ay kanak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN12_50","073_12_50","JHN","12","50","50","Ammok ay nan filina at muntoróng as nan fiyag ay maid patingkiana. Isunga nan infilin Amak kan ha-un at hiya yangkiay nan kenarkalek.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_1","073_13_1","JHN","13","1","1","As nan kiayud umchanan nan Fiastan chi Munlausan, ammon Jesus ay inumchan nan uras ay mak-akana asna's luta ya munfiangchana kan Amana. Kanayona ay lenaylayad nan disipulusna, ya lenaylayadna chicha inkiana as nan natuyana asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_2","073_13_2","JHN","13","2","2","As nan lafi, as nan cha manganan cha Jesus, enpanumnum at Satanas kan Judas ay potot Simon Iscariote nan pangkepna ay mangesepsep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_3","073_13_3","JHN","13","3","3","Aammon Jesus ay am-in ay pannakafialin at inchat Amana kan hiya. Ammuna us ay kan Apo Dios nan nurpuwana ya kan hiya nan munfiangchana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_4","073_13_4","JHN","13","4","4","Isunga tenmakchug hi Jesus, ya kenaana nan kakiayna, angkiay ensalifudna nan tuwarya as kitangna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_5","073_13_5","JHN","13","5","5","Kun pay narpas sa, tenorwana nan parangkiana as chanum. Angkiay ya enlapuna ay mangisu as nan disipulusna, ya punasana as nan tuwarya ay ensasalifudna as kitangna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_6","073_13_6","JHN","13","6","6","Kun pay naekchang kan Simon Pedro, kenalen Pedro kan hiya, “Apo, ay he-a nan mangisu kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_7","073_13_7","JHN","13","7","7","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Nan nauy chak at-atun at achim maawatan ad wani, ngem maawatamtu as kasin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_8","073_13_8","JHN","13","8","8","Kenalen Pedro kan Jesus, “Aw, achiyaktu poros is-isuwan kan he-a, Apo.” Ngem tinumfor hi Jesus, “Mu achek isuwan he-a at achika maifilang as disipulok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_9","073_13_9","JHN","13","9","9","Tinumfor hi Pedro, “Mu hiyasa payat, Apo, fiakun yangkiay nan sukek nan urasam ngem uray us nan limak ya nan urok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_10","073_13_10","JHN","13","10","10","Kenalen Jesus, “Nan taku ay chakus nun-umus at achi kis-an mun-umus kasin, kun yangkiay mun-isu, tay nacharos hiya. Nacharos kayu, ngem achi kayu am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_11","073_13_11","JHN","13","11","11","Aammon Jesus nan mangesepsep kan hiya, isunga kenalina, “Achi kayu am-in nacharos.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_12","073_13_12","JHN","13","12","12","Kuna pay lenpas ay nangisu kan chicha, kasin nunkakiay ya nunfiangad as nan tokorana. Senarudsudna as nan disipulusna, “Ay maawatanyu nan nauy enatku kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_13","073_13_13","JHN","13","13","13","Nan awagyu kan ha-un ay ‘Misturu’ ya ‘Apo’ at ustu, tay tit-iwa met ay ha-un sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_14","073_13_14","JHN","13","14","14","Mu ha-un ay Apoyu ya Misturuyu at inisuwak chakayu, masapor us mun-iinnisu kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_15","073_13_15","JHN","13","15","15","Enpailak met nan turachunyu ta atunyu us koma nan kaman as nan enatku kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_16","073_13_16","JHN","13","16","16","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan mafiabfiaor at achi am-amud mu nan amona. Kaman us as nan naifiaor at achi am-amud mu nan nangifiaor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_17","073_13_17","JHN","13","17","17","Mu ammuyu chaná, nakiasat kayu mu atunyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_18","073_13_18","JHN","13","18","18","“Fiakun chakayu am-in nan chak ifiagfiakia, tay ammok nan chiyuycha pinilek. Ngem masapor matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ‘Nan nakekan kan ha-un at hiya nan nunfialin as kafusorku.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_19","073_13_19","JHN","13","19","19","Ifiakiak na kan chakayu ad wani sakbay ommat ta as nan ommatana at afurotunyu ay ha-un nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_20","073_13_20","JHN","13","20","20","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan taku ay mang-awat as nan ifiaorku at ha-un nan awatuna, ya nan mang-awat kan ha-un at awatuna nan nangifiaor kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_21","073_13_21","JHN","13","21","21","Kun pay narpas ay infiakian Jesus na, nalilifokan as solet nan numnumna. As nan hiyachi, narawag ay infiakiana, “Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Wacha kan chakayu nan usa ay mangesepsep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_22","073_13_22","JHN","13","22","22","Nun-iinnila nan disipulusna, tay achicha poros ammu mu ngachana kan chicha nan chana kanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_23","073_13_23","JHN","13","23","23","Nan usa as nan disipulusna ay laylaychun Jesus at naichachapat kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_24","073_13_24","JHN","13","24","24","Sininyasan Simon Pedro hiya, ya kanana, “Sarudsuchum pay kan Apo mu ngachana kan chitaku nan chana kanan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_25","073_13_25","JHN","13","25","25","Isunga nan naichachapat kan Jesus at kaskasin naesnop kan hiya, ya senarudsudna, “Apo, ngachan ngay tud-i?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_26","073_13_26","JHN","13","26","26","“Nan mangichataktu as nan nauy tenapay ay esawsawku at hiya,” ensongfiat Jesus. Kuna pay ensawsaw nan tenapay, inchatna kan Judas ay potot Simon Iscariote. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_27","073_13_27","JHN","13","27","27","As nan hiyachi ay nangor-an Judas as nan tenapay, nasannukop hi Satanas kan hiya. Kenalen Jesus kan hiya, “Kamuwum! Atum at nan hana planom ay atun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_28","073_13_28","JHN","13","28","28","Maid nakaawat as nan chiyuycha nakekan kan Jesus mu adchi t'uy kenalen Jesus chi kan Judas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_29","073_13_29","JHN","13","29","29","Kiapú ta hi Judas nan mamangchun as nan sipingcha, ka-anan nan tapina kan chicha un uy at cha ifiakian Jesus kan hiya ay uy lomaku as kasaporancha as nan hana ay fiasta winnu uy umichat as siping as nan pugli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_30","073_13_30","JHN","13","30","30","As nan nang-awatan Judas as nan tenapay, napannitiw hiya. Lafi as nan hiyachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_31","073_13_31","JHN","13","31","31","As nan nak-akan Judas, kenalen Jesus, “Ad wani, maichayaw nan Naepadtu ay Anak chi Taku, ya babaen kan hiya at maila nan kaichayawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_32","073_13_32","JHN","13","32","32","Mu maichayaw hi Apo Dios babaen kan hiya at hi Apo Dios us ay mismu nan mangepaila ay dagus as kaichayawan nan Naepadtu ay Anak chi Taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_33","073_13_33","JHN","13","33","33","“Chakayu ay an-akku, hen-omaketan yangkiay nan kawad-ak kan chakayu. Anapunaktu kan chakayu, ngem ifiakiak ad wani kan chakayu nan infiakiak as nan anap-apon chi Judio ay achi kayu makauy henan ay-ayak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_34","073_13_34","JHN","13","34","34","Nauy nan fiarú ay filinku kan chakayu: Munlelennayad kayu. Kaman as nan nanglaylaychanak kan chakayu at assesa us ay masapor munlelennayad kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_35","073_13_35","JHN","13","35","35","Mu hiyasa ay munlelennayad kayu, maammuwantu nan am-in ay tataku ay chakayu nan disipulusku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_36","073_13_36","JHN","13","36","36","Senarudsud Simon Pedro kan Jesus, “Apo, ay chaud nan ay-ayam?” “Henan ay-ayak at achika makaunud ad wani kan ha-un, ngem umunudkantu as kasin,” ensongfiat Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_37","073_13_37","JHN","13","37","37","Senarudsud kasin Pedro, “Apo, adchi t'uyak achi makaunud kan he-a ad wani? Nakasakianaak met ay matuy para kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN13_38","073_13_38","JHN","13","38","38","Tinumfor hi Jesus, “Ay tit-iwa ay nakasakianaka ay matuy para kan ha-un? Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. Achi munkokakok nan ka-or inkiana mamen turu ay esaotak kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_1","073_14_1","JHN","14","1","1","Inturuy Jesus, “Achi kayu malilifokan, ngem kun kayu at omafurot kan Apo Dios, ya omafurot kayu us kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_2","073_14_2","JHN","14","2","2","Ongor chi magyanan as nan kawad-an Amak ad chaya, ya umuyak hid-i ay mangesakiana as nan magyananyu. Mu kun achi tit-iwa nan chak kankanan at infiakiak koma kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_3","073_14_3","JHN","14","3","3","As nan umuyak ya mangesakianaak as nan magyananyu, omaliyaktu kasin ay mangekatam kan chakayu ta wacha kayuntu us as nan kawad-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_4","073_14_4","JHN","14","4","4","Ammuyu met nan charan ay umuy as nan ay-ayak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_5","073_14_5","JHN","14","5","5","Kenalen Tomas kan Jesus, “Apo, achimi met ammu nan ay-ayam. Ngachana ngay nan atunmi ay mangammu as nan charan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_6","073_14_6","JHN","14","6","6","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Ha-un nan charan ay umuy ad chaya, nan kurpuwan chi kenatit-iwa ya nan mangichat as fiyag. Maid makaali kan Amak mu achi babaen kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_7","073_14_7","JHN","14","7","7","Mu tit-iwa ay am-ammuwak at am-ammuyu us hi Amak. Munlapu ad wani, am-ammuyu challu hiya, ya kamanyu tit-iwa inila hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_8","073_14_8","JHN","14","8","8","Kenalen Felipe kan Jesus, “Apo, epailam kan chakami nan Ama. Mu atum sa, mapnek kami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_9","073_14_9","JHN","14","9","9","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Ayokayong Felipe! Kunak cha nafiayag kan chakayu am-in ya, ay achiyak pay laing am-ammu kan he-a? Nan nakaila at kan ha-un at inilana us nan Ama. Anuymu kanan un, ‘Epailam nan Ama kan chakami?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_10","073_14_10","JHN","14","10","10","Ay achim afurotun ay wachaak kan Amak, ya wacha hi Amak kan ha-un? Nan kenarkalek kan chakayu at chaan nurpu as numnumku ngem hi Amak ay mawawacha kan ha-un nan cha mangekaman as nan atuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_11","073_14_11","JHN","14","11","11","Afurotunyu nan kanak ay wachaak kan Ama ya wacha hi Ama kan ha-un. Mu achiyu afurotun nan kanak, afurotunyu kiapú as nan nakaskaschaaw ay en-enatku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_12","073_14_12","JHN","14","12","12","“Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Nan ngachana ay omafurot kan ha-un at atunantu us nan chak at-atun. Am-amud pay nan atuna mu nan nauycha, tay munfiangachak kan Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_13","073_14_13","JHN","14","13","13","Nan ngachana ay chawatunyu kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un at atoktu ta maichayaw nan Ama babaen as nan Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_14","073_14_14","JHN","14","14","14","O, mu chumawat kayu as kumpurmi kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un, atoktu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_15","073_14_15","JHN","14","15","15","Kenalen us Jesus, “Mu laylaychunak kan chakayu, tongparunyu nan filfilinku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_16","073_14_16","JHN","14","16","16","Chawatoktu kan Ama, at ifiaorna nan Fumadfiachang as pannakaachorku. Hiya at mawawacha kan chakayu in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_17","073_14_17","JHN","14","17","17","Hiya nan Espiritu Santo ay mangisursuru as nan kenatit-iwa. Nan tataku asna's luta ay achi omafurot at achicha mafialin ay awatun hiya, tay achicha maematonan ya achicha ammu hiya. Kun pay chakayu, ammuyu hiya, tay makepagyan kan chakayu, ya awni at mawawacha kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_18","073_14_18","JHN","14","18","18","“Achek taytaynan chakayu ay kaman maid chanakchakorcha, tay munfiangachaktu challu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_19","073_14_19","JHN","14","19","19","Achi mafiayag at achiyaktu il-ilaun as nan tataku ay achi omafurot kan ha-un. Ngem chakayu at ilaunaktu. Kiapú ta matakuwak at mataku kayu us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_20","073_14_20","JHN","14","20","20","As nan hana ay urkiw, maammuwanyuntu ay wachaak kan Ama, ya wacha kayu kan ha-un, ya wachaak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_21","073_14_21","JHN","14","21","21","Nan mang-awat ya mangtongpar as nan filfilinku at hiya nan manglaylayad kan ha-un. Nan manglaylayad kan ha-un at laylaychuntu Ama hiya. Uray ha-un at laylaychoktu us hiya, ya epakaammoktu kan hiya nan maepangkep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_22","073_14_22","JHN","14","22","22","Senarudsud Judas (fiakun hi Judas Iscariote), “Apo, adchi t'uy kan chakami yangkiay nan mangepakaammuwam as nan maepangkep kan he-a ya fiakun as nan am-in ay tataku asna's luta?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_23","073_14_23","JHN","14","23","23","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Mu ngachana nan manglaylayad kan ha-un at tongparuna nan ifiakiak. Hi Amak at laylaychunantu hiya, ya omali kamintu ay chuwa ay makeafong kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_24","073_14_24","JHN","14","24","24","Nan taku ay achi manglaylayad kan ha-un at achina tongparun nan ifiakiak. Nan nauy kali ay chinngoryu at chaan nurpu as numnumku, ngem nurpu kan Ama ay nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_25","073_14_25","JHN","14","25","25","“Infiakiak chaná kan chakayu ad wani ay wachaak pay laing kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_26","073_14_26","JHN","14","26","26","Ngem ifiaortu Amak nan Fumadfiachang ay hiya nan Espiritu Santo as pannakaachorku. Hiyantu nan mangisuru kan chakayu as nan am-in ya mangepanumnum as nan am-in ay infiagfiakiak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_27","073_14_27","JHN","14","27","27","“Nan natalna ay numnum nan ifiatek kan chakayu. O, nan nauy natalna ay numnum ay nurpu mismu kan ha-un at achi poros maepachong as nan ichat nan tataku asna's luta. Isunga achi kayu malilifokan winnu umug-ugyat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_28","073_14_28","JHN","14","28","28","Chinngoryu met nan kenalek kan chakayu ay mak-akak, ngem munfiangachaktu kan chakayu. Mu lenaylayachak kan chakayu, naragsakan kayu koma, tay komatamak kan Ama. Tay hi Ama at am-amud mu ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_29","073_14_29","JHN","14","29","29","Infiakiak na kan chakayu ad wani sakbay ay ommat ta as nan ommatana, omafurot kayu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_30","073_14_30","JHN","14","30","30","“Achi mafiayag chi maketagtakiatforak kan chakayu, tay cha omali hi Satanas ay ap-apon chi achi omaafurot. Maid pannakafialina ay mangetoray kan ha-un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN14_31","073_14_31","JHN","14","31","31","ngem masapor maammuwan nan tataku asna's luta ay laylaychok hi Ama. Hiyana nan kiapúna ay am-in ay infilin Ama kan ha-un at tongparok. Maligwat kayu ta uy takú,” kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_1","073_15_1","JHN","15","1","1","Infiakian Jesus na ay maepadpachongan, “Ha-un nan tit-iwa ay puon chi ubas, ya hi Amak nan mangay-aywan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_2","073_15_2","JHN","15","2","2","Songpatuna nan tunggal panga ay achi fumkias, ya charosana nan chiyuycha panga ay fumkias ta omong-ongor chi fukiascha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_3","073_15_3","JHN","15","3","3","Chakayu nan maepachong as nan chiyuycha panga ay chakus nacharosan kiapú as nan nangafurotanyu as nan kalek ay infiagfiakiak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_4","073_15_4","JHN","15","4","4","Iturturuyyu ay mawawacha kan ha-un, ya mawawachaak us kan chakayu. Nan panga at maid atuna ay fumkias mu naisiyan as nan puuna. Kaman us kan chakayu at maid fukiasyu as nan pammatiyu sukúd kayu mawawacha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_5","073_15_5","JHN","15","5","5","“Ha-un nan puon chi ubas, ya chakayu nan chiyuycha panga. Nan ngachana ay mawawacha kan ha-un ya mawawachaak us kan hiya at hiyantu nan omongor chi fukiasna as nan pammatina, tay maid maekamanyu mu maichak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_6","073_15_6","JHN","15","6","6","Nan achi mawawacha kan ha-un at maichus-ortu ay kaman as nan panga ay nasongpat. Mu narangu nan assesesa ay panga, maamong ya maichus-orcha as nan apuy ta mapuorancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_7","073_15_7","JHN","15","7","7","Mu mawawacha kayu kan ha-un ya mawawacha nan kalek kan chakayu, uray ngachana nan chawatunyu ay laychunyu, maichattu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_8","073_15_8","JHN","15","8","8","Hiyana nan maichayawan Amak mu omongor nan fukiasyu as nan pammatiyu. Mu assena, hiyana us nan mangepaila ay chakayu nan disipulusku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_9","073_15_9","JHN","15","9","9","“Kaman as nan manglaylaychanan Amak kan ha-un at assena us nan manglaylaychanak kan chakayu. O, masapor mawawacha kayu ngarud as nan layadku kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_10","073_15_10","JHN","15","10","10","Mu tongparunyu nan infilfilinku, mawawacha nan layadku kan chakayu. Tay uray ha-un at tenongparku nan infilfilin Amak, ya mawawacha nan layadna kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_11","073_15_11","JHN","15","11","11","Infiakiak chaná kan chakayu ta mawawacha nan lagsakku kan chakayu ya maid munkurangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_12","073_15_12","JHN","15","12","12","“Nauy nan filinku kan chakayu: Munlelennayad kayu ay kaman as nan nanglaylaychanak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_13","073_15_13","JHN","15","13","13","Nan kaamuchan ay layad ay epailan nan taku at hiyana nan mangichatana as nan fiyagna ta mataku nan kiakiayyumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_14","073_15_14","JHN","15","14","14","Chakayu nan kiakiayyumku mu tongparunyu nan ifilinku kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_15","073_15_15","JHN","15","15","15","Fiakun at mafiabfiaor nan awagku kan chakayu, tay nan mafiabfiaor at achina ammu nan cha at-atun nan amona. Kunku at awakian chakayu as kiakiayyumku, tay nan am-in ay chinchinngorku kan Amak at enpakaammok kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_16","073_15_16","JHN","15","16","16","Fiakun chakayu nan nangpili kan ha-un, ngem ha-un nan nangpili ya nangchutok kan chakayu ta uyyu paafurotun nan ongor ay tataku ay chicha nan maepachong as nan fukiasyu as nan pammatiyu ay mawawacha in-inkiana. Mu atunyu sa, uray ngachana nan chawatunyu kan Ama kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un at ichatnantu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_17","073_15_17","JHN","15","17","17","Hiyana ngarud nan ifilinku kan chakayu: Munlelennayad kayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_18","073_15_18","JHN","15","18","18","Inturuy Jesus, “Mu inglun chakayu as nan tataku ay achi omaafurot, numnumunyu ay ha-un nan enmon-ona ay iningorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_19","073_15_19","JHN","15","19","19","Mu makius-usa kayu as nan achi omaafurot asna's luta, laylaychun chakayu kan chicha ay pachongcha. Ngem kiapú ta pinilek chakayu ta maisiyan kayu kan chicha ay achi omaafurot. Isunga iinglun chakayu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_20","073_15_20","JHN","15","20","20","Numnumunyu nan karkalek ay infiakiak kan chakayu: ‘Nan mafiabfiaor at achi am-amud mu nan amona.’Mu palikiatunak kan chicha at palikiatunchantu us chakayu. Mu tongparuncha nan insursurok at tongparunchantu us nan isursuruyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_21","073_15_21","JHN","15","21","21","Ngem am-in chaná ay likiat at epalak-amchantu kan chakayu kiapú as nan enmafurotanyu kan ha-un, tay achicha ammu nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_22","073_15_22","JHN","15","22","22","Mu chaanak enmali ya chaanku infiakia kan chicha, fiakuncha fiasor nan achicha mangafurotan kan ha-un. Ngem ad wani at maid maepanforcha para as nan fiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_23","073_15_23","JHN","15","23","23","Nan taku ay mangiingor kan ha-un at iingoruna us hi Amak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_24","073_15_24","JHN","15","24","24","Mu chaanku enkaman as nan nangiil-ancha nan nakaskaschaaw ay maid poros usa ay taku ay makaekaman at chaancha koma finmasor. Ngem ad wani, uray inilacha at iinglunak ya hi Amak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_25","073_15_25","JHN","15","25","25","Hiyana nan enommat ta matongpar nan naisurat as nan Lintigcha ay kanana, ‘Iningorak kan chicha ay maid kiapkiapúna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_26","073_15_26","JHN","15","26","26","“Omalintu nan Fumadfiachang ay murpu kan Ama. Hiya nan Espiritu Santo ay ifiaorkuntu ay mangisuru as nan kenatit-iwa kan chakayu. O, hiyantu nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN15_27","073_15_27","JHN","15","27","27","Chakayu us at paneknekanyuntu nan maepangkep kan ha-un, tay naituntun-ud kayu kan ha-un nunlapu as nan laplapuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_1","073_16_1","JHN","16","1","1","“Am-in chaná at kenalek kan chakayu ta achiyu koma chukchukkian nan pammatiyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_2","073_16_2","JHN","16","2","2","Epak-ak chakayuntu as nan senagogacha. Fiakun yangkiay sa, tay omalintu nan timpu ay nan tataku ay mangpatuy kan chakayu at numnumunchantu ay chacha munserserfi kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_3","073_16_3","JHN","16","3","3","Hiyanantu nan atuncha kan chakayu, tay achicha am-ammu hi Ama winnu ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_4","073_16_4","JHN","16","4","4","Ifiagfiakiak chaná kan chakayu ad wani ta as nan omaliyan nan timpu ay mangekamanancha's na, manumnumyuntu ay infiafiakiak kan chakayu.” Inturuy Jesus, “Chaanku infiakia chaná as nan laplapuna ay nun-isuruwak kan chakayu, tay nawawachaak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_5","073_16_5","JHN","16","5","5","Ad wani, munfiangachak as nan nangifiaor kan ha-un. Ngem uray mu hiyasa, maid manarsarudsud kan chakayu un, ‘Ay chaud nan ay-ayam?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_6","073_16_6","JHN","16","6","6","Ngem kiapú ta infiakiak chaná kan chakayu ad wani, ngumunguyus kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_7","073_16_7","JHN","16","7","7","Uray mu hiyasa, ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa: Para as nan omammayanyu nan mak-akak. Tay mu achiyak mak-ak, achi omali nan Fumadfiachang kan chakayu. Ngem mu mak-akak, ifiaorkuntu hiya kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_8","073_16_8","JHN","16","8","8","As nan omaliyana, paneknekanantu as nan tataku asna's luta nan kenomsawancha maepangkep as nan fiasorcha. Paneknekanantu us nan maepangkep as kenalintig ya nan maepangkep as nan mun-okomán Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_9","073_16_9","JHN","16","9","9","As nan maepangkep as fiasorcha, paneknekanantu ay kenomsawcha, tay achicha omafurot kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_10","073_16_10","JHN","16","10","10","As nan maepangkep as kenalintig, paneknekanantu ay nalintikiak, tay umuyak kan Ama, ya achiyaktu il-ilaun kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_11","073_16_11","JHN","16","11","11","As nan maepangkep as nan mun-okomana, paneknekanantu ay kenomsawcha, tay naokóm at hi Satanas ay mangetortoray as nan chiyuycha achi omaafurot asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_12","073_16_12","JHN","16","12","12","“Ongor pay nan laychok ay ifiakia kan chakayu, ngem ad wani, achi kayu makafiael ay mangnumnum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_13","073_16_13","JHN","16","13","13","Ngem as nan omaliyan nan Espiritu ay mangisuru as nan kenatit-iwa, hiyantu nan mangetoróng kan chakayu ay mangammu as nan am-in ay kenatit-iwa. Achi munkali hiya as nan mismu ay kalibfengana, ngem ifiakiana nan chungruna kan Dios Ama, ya epakaammunantu kan chakayu nan ommat as kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_14","073_16_14","JHN","16","14","14","Ha-un nan chayawunantu, tay nan wacha as numnumku at hiyasantu nan iwarakiawagna kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_15","073_16_15","JHN","16","15","15","Nan am-in ay kuwan Ama at kuwak. Isunga kenalek un nan wacha as numnumku at hiyasa nan iwarakiawagtu nan Espiritu Santo kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_16","073_16_16","JHN","16","16","16","Inturuy us Jesus, “Achi mafiayag at achiyaktu il-ilaun kan chakayu. Angkiay ya achi kasin mafiayag at ilaunaktu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_17","073_16_17","JHN","16","17","17","Angkiay nunsesennarudsud nan tapen nan disipulusna, “Ngachana man nan laychun tona ay kanan, ‘Achi mafiayag at achiyak il-ilaun. Angkiay ya achi kasin mafiayag at ilaunaktu,’ ya, ‘Tay umuyak kan Ama’?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_18","073_16_18","JHN","16","18","18","Kasincha senarudsud, “Ngachana man nan laychun ay kanan nan ‘Achi mafiayag’? Achi takú met maawatan nan laychuna ay kanan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_19","073_16_19","JHN","16","19","19","Aammon Jesus nan laychuncha ay sarudsuchun kan hiya, isunga kenalina kan chicha, “Ay hiyana nan chayu munsesennarudsuchan, ‘Achi mafiayag at achiyak il-ilaun, angkiay achi kasin mafiayag at ilaunak’? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_20","073_16_20","JHN","16","20","20","Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Mun-ag-akor ya ngumunguyus kayuntu, ngem munlagragsakchantu nan tataku ay achi omafurot. Ngumunguyus kayuntu, ngem nan ngunguyusyu at munfialintu as lagsak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_21","073_16_21","JHN","16","21","21","Nan maepachongana at as nan fiafiai ay cha munlikiat, tay timpon at nan munpasikarana. Ngem as nan chakusna enmankan, liw-ana nan likiatna ya ongor nan lagsakna, tay naiyanak nan mutun asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_22","073_16_22","JHN","16","22","22","Kaman us kan chakayu: Ngumunguyus kayu ad wani, ngem ilaoktu kasin chakayu. As nan hiyachi, munlagsak kayuntu as solet, ya maid poros mangaan as nan hana ay lagsakyu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_23","073_16_23","JHN","16","23","23","“As nan hana ay urkiw at maidtu uyyu kis-an sarudsuchun kan ha-un. Ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. Mu chumawat kayu as kumpurmi kan Ama at ichatnantu kan chakayu kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_24","073_16_24","JHN","16","24","24","Inkiana ad wani at maid pay chinawatyu kan Ama kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un. Chumawat kayu, at maawatyuntu ta maid munkurangan nan lagsakyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_25","073_16_25","JHN","16","25","25","“Kenarkalek chaná kan chakayu babaen as nan maepadpachongan. Omalintu nan timpu ay achek at osarun nan maepadpachongan, ngem kun yangkiay narawag nan ifiakiaktu ay maepangkep kan Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_26","073_16_26","JHN","16","26","26","As nan hana ay urkiw, chumawat kayuntu mismu kan Ama kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un. Achek kanan kan chakayu un chumawataktu kan Ama as para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_27","073_16_27","JHN","16","27","27","Tay hi Ama ay mismu at laylaychuna chakayu kiapú ta lenaylayachak kan chakayu ya enafurotyu ay nurpuwak kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_28","073_16_28","JHN","16","28","28","Nurpuwak kan Amak, ya enmaliyak asna's luta. Ad wani, mak-akak asna's luta, ya munfiangachak kan Ama.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_29","073_16_29","JHN","16","29","29","Angkiay kenalen nan disipulusna kan hiya, “Ilaum, narawag ad wani nan cham kankanan, tay achika mun-epadpachong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_30","073_16_30","JHN","16","30","30","Ad wani, ammumi at ay ammom nan am-in ay ka-ichin. Achim kasaporan chi munsarudsud kan he-a, tay mafialinmu ay songfiatan sakbay munsarudsudcha. Hiyana nan mangafurotanmi ay nurpuka kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_31","073_16_31","JHN","16","31","31","Tinumfor hi Jesus kan chicha, “Ay omafurot kayu ad wani? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_32","073_16_32","JHN","16","32","32","Cha omali nan timpu, ya nauy at ad wani, masisiyan kayuntu ay waschi un kenmatam as afongna. Kun pay ha-un, taynanaktu ay mauusa. Uray mu hiyasa, achiyak mauusa, tay wacha hi Ama kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN16_33","073_16_33","JHN","16","33","33","Nan nauycha at infiakiak kan chakayu ta natalnay numnumyu kiapú as nan nakius-usaanyu kan ha-un. Ongor chi munlikiatanyu asna's luta, ngem papigsaunyu nan numnumyu, tay enamisku at nan am-in ay mangotettet ay pannakafialin asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_1","073_17_1","JHN","17","1","1","Kun pay narpas ay infiakian Jesus chaná, nuntangad ad chaya ya kanana, “Ama, enmali at nan uras ay enkeddengmu. Epailam nan kaichayawan nan Anakmu ta epailan nan Anakmu nan kaichayawam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_2","073_17_2","JHN","17","2","2","Tay kun pay he-a at inchatmu kan hiya nan kalibfengan ay mangetoray as nan katakutaku ta ichatna nan fiyag ay maid patingkiana as nan am-in ay tataku ay entalekmu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_3","073_17_3","JHN","17","3","3","Nan fiyag ay maid patingkiana at hiya nan mangammuwancha kan he-a ay us-usa ay tit-iwa ay Apo Dios ya kan Jesu Cristo ay infiaormu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_4","073_17_4","JHN","17","4","4","Enpailak nan kaichayawam asna's luta as nan nanglopasak as nan enpadnom kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_5","073_17_5","JHN","17","5","5","Ad wani, Ama, as nan mawawad-ak kasin as nan kawad-am, epailam nan kaichayawak ay pachong challu nan kaichayawak as nan kawad-ak kan he-a sakbay nafiayang nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_6","073_17_6","JHN","17","6","6","“Enpakaammok nan kenadiosmukan chicha ay pinilem asna's luta. Sikud challu ay tatakom chicha, ya entalekmu chicha kan ha-un. Tenongparcha nan kalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_7","073_17_7","JHN","17","7","7","Ad wani, naammuwancha ay nan am-in ay inchatmu kan ha-un at nurpu kan he-a, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_8","073_17_8","JHN","17","8","8","tay infiakiak kan chicha nan infiakiam kan ha-un, at enawatcha. Ammucha ay tit-iwa ay nurpuwak kan he-a, ya afurotuncha ay he-a nan nangifiaor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_9","073_17_9","JHN","17","9","9","“Ekarkararakiak chicha. Achek cha ekararakian nan achi omaafurot ay tataku asna's luta, ngem kun yangkiay nan chiyuycha entalekmu kan ha-un, tay tatakom chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_10","073_17_10","JHN","17","10","10","Am-in ay kuwak at kuwam, ya am-in ay kuwam at kuwak, ya maepaila pay nan kaichayawak babaen kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_11","073_17_11","JHN","17","11","11","Ad wani, achiyak at mayayasna asna's luta, tay kiayuchak munfiangad kan he-a. Ngem chicha at mayagyagcha asna's luta. Nasantowan ay Ama, aywanam koma chicha babaen as nan pannakafialinmu ay inchatmu kan ha-un ta mun-us-usacha koma ay kaman as nan nun-us-usaanta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_12","073_17_12","JHN","17","12","12","As nan nawawad-ak kan chicha at enaywanak chicha babaen as nan pannakafialinmu ay inchatmu kan ha-un. Tit-iwa, enaywanak chicha ay ustu. Maid poros nalitaw kan chicha, ngem kun yangkiay nan usa ay nakeddengan ay machusa ta matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_13","073_17_13","JHN","17","13","13","“Ad wani, kiayuchak munfiangad kan he-a. Ifiakiak chaná kan chicha as nan mawawad-ak pay laing asna's luta ta nan lagsakku at maichat kan chicha ay maid munkurangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_14","073_17_14","JHN","17","14","14","Infiakiak kan chicha nan infiakiam kan ha-un, ya nan tataku asna's luta ay achi omaafurot at iningorcha chicha. O, tay achicha ngamin makius-usa as nan achi omaafurot asna's luta ay kaman kan ha-un ay achi makius-usa as nan achi omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_15","073_17_15","JHN","17","15","15","Achek chawatun ay ek-akmu chicha asna's luta, ngem chawatok ay aywanam chicha ta achicha maamis as nan pannakafialin Satanas ay makali un Mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_16","073_17_16","JHN","17","16","16","Kamancha kan ha-un ay achi makius-usa as nan achi omaafurot asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_17","073_17_17","JHN","17","17","17","Elasinmu chicha ay munserfi kan he-a babaen as nan kalem ay hiya nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_18","073_17_18","JHN","17","18","18","Nan enatku ay nangifiaor kan chicha asna's luta at kaman as nan enatmu ay nangifiaor kan ha-un asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_19","073_17_19","JHN","17","19","19","Ichatonku nan achorku kan he-a para kan chicha ta uray chicha at maelasincha ay munserfi tit-iwa kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_20","073_17_20","JHN","17","20","20","“Fiakun yangkiay chatona ay disipulusku nan ekararakiak ngem uray us nan chiyuycha omafurottu kan ha-un kiapú as nan ifiagfiakiacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_21","073_17_21","JHN","17","21","21","Ama, ekararagku ay mun-us-usacha koma am-in ay kaman as nan mawawad-am kan ha-un ya mawawad-ak kan he-a. Mawawachacha koma kan chita ta afurotuntu nan tataku asna's luta ay finaorak kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_22","073_17_22","JHN","17","22","22","Inchatku kan chicha nan kaichayawan ay inchatmu kan ha-un ta mun-us-usacha ay kaman as nan nun-us-usaanta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_23","073_17_23","JHN","17","23","23","Mawawachaak kan chicha, ya mawawachaka us kan ha-un ta maid koma munkurangan nan mun-us-usaan chi numnumcha. Mu hiyasa, maammuwan koma nan tataku asna's luta ay finaorak kan he-a. Maammuwancha koma us ay laylaychum chaná ay disipulus ay kaman as nan nanglaylaychanam kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_24","073_17_24","JHN","17","24","24","“Ama, laychok ay nan tataku ay entalekmu kan ha-un at mawawachacha us koma kan ha-un as nan kawad-ak. Mu hiyasa, ilauncha nan kaichayawak ay inchatmu kan ha-un, tay lenaylayachak kan he-a sakbay nafiayang nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_25","073_17_25","JHN","17","25","25","“O, Ama ay nalintig, nan achi omaafurot ay tataku asna's luta at achi chaká am-ammu. Ngem ha-un at am-ammok he-a, ya nan nauycha disipulusku at ammucha ay finaorak kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN17_26","073_17_26","JHN","17","26","26","Enpakaammok kan chicha nan maepangkep as nan kenadiosmu,ya ituruyku pay ay mangepakaammu. Atok na ta nan layadmu kan ha-un at mawawacha kan chicha ya ta mawawachaak us kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_1","073_18_1","JHN","18","1","1","As nan nanglopasan Jesus as nan nauy ay kararag, nak-ak hiya ay kadwana nan disipulusna, ya kinchangcha nan kinnaw ay Kidron. Angkiay inmuycha henan lukiar ay naetatanman chi ongor ay kaiw ay olivo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_2","073_18_2","JHN","18","2","2","Hi Judas ay mangesepsep kan Jesus at aammuna chi ay lukiar, tay hid-i nan kanayon ay nakisibsib-atan Jesus as nan disipulusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_3","073_18_3","JHN","18","3","3","Isunga inmuy hi Judas hid-i ay nangepangu as nan usa ay bunggoy nan sosorchachu ay i-Roma, nan kukuwarcha as Templo ay infiaor nan anap-apon chi papachi ya nan chiyuycha Fariseo. Nangaparorcha, nangapenakadcha, ya nangaarmascha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_4","073_18_4","JHN","18","4","4","Kiapú ta aammon Jesus nan am-in ay atunchantu kan hiya, naisib-at kan chicha, ya kanana, “Ngachana nan chayu anapun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_5","073_18_5","JHN","18","5","5","“Hi Jesus ay i-Nazaret,” ensongfiatcha. “Ha-un ya,” kenalen Jesus. Hi Judas ay mangesepsep kan Jesus at naketatakchug kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_6","073_18_6","JHN","18","6","6","As nan nangaliyan Jesus, “Ha-un ya,” nasannanudcha ya natu-ugcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_7","073_18_7","JHN","18","7","7","Angkiay ya kasin nunsarudsud hi Jesus kan chicha, “Ngachana ngarud nan chayu anapun?” “Hi Jesus ay i-Nazaret,” ensongfiatcha kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_8","073_18_8","JHN","18","8","8","“Infiakiak met kan chakayu un ha-un,” ensongfiat Jesus. “Mu ha-un nan chayu anapun, pay-anyu ta mak-ak nan nauycha kakadwak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_9","073_18_9","JHN","18","9","9","Infiakian Jesus na ta matongpar nan kenalina: “Ama, maid linitawku as uray usa as nan chiyuycha entalekmu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_10","073_18_10","JHN","18","10","10","Angkiay ya hi Simon Pedro ay nangachoros, enoknosna nan chorosna, ya finakagna nan fiabfiaarun nan kangatuwan ay pachi, at nakingasan nan kannawan ay ingana. Nan ngachan nan fiabfiaaruna at Malco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_11","073_18_11","JHN","18","11","11","Infilin Jesus kan Pedro, “Esekatmu nan chorosmu. Ay kanam un achek eta-un nan likiat ay enkeddeng Ama kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_12","073_18_12","JHN","18","12","12","Angkiay ya nan bunggoy chi sosorchachu patí nan komandercha ya nan chiyuycha kuwarcha as Templo at tiniliwcha hi Jesus, ya finarudcha nan limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_13","073_18_13","JHN","18","13","13","Inyuycha hiya omona kan Anas ay katukiangan Caifas. Hi Caifas ay anna nan kangatuwan ay pachi as nan hiyachi ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_14","073_18_14","JHN","18","14","14","Hi Caifas us nan nangitukun as nan ap-apon chi Judio ay un-unuyna ay matuy nan usa ay taku para as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_15","073_18_15","JHN","18","15","15","Hi Simon Pedro ya nan usa ay disipulu at inmunudcha kan Jesus. Kiapú ta nan disipulu ay anna at am-ammon nan kangatuwan ay pachi, naparufusan ay nakiskop kan Jesus as nan fiattaw nan palasyon nan kangatuwan ay pachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_16","073_18_16","JHN","18","16","16","Ngem hi Pedro at nayagyag as chara as nan sag-un nan sugpan. Isunga nunfiangad nan hana disipulu ay am-ammon nan kangatuwan ay pachi as nan sugpan, ya naketakiatfor as nan fiafiai ay munfianfiantay as nan sugpan. As nan hiyachi, enpaskopna hi Pedro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_17","073_18_17","JHN","18","17","17","Kenalen nan mafiabfiaor ay fiafiai ay munfianfiantay as nan sugpan kan Pedro, “Ay fiakunka us usa as nan disipulus nan hana laraki?” “Fiakun ya!” kenalen Pedro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_18","073_18_18","JHN","18","18","18","As nan hiyachi at tungnin. Nan chiyuycha mafiabfiaor ya nan chiyuycha kuwarcha at enpafiaracha nan uling ya nangatakchugcha ay cha mun-an-anichu. Uy naketatakchug us hi Pedro, ya cha makean-anichu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_19","073_18_19","JHN","18","19","19","Kun pay nan kangatuwan ay pachi at chana fistikiarun hi Jesus maepangkep as nan disipulusna ya nan sursuruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_20","073_18_20","JHN","18","20","20","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Kanayonak ay nunkarkali as nan sangwanan nan kaongoran chi tataku. Kanayon pay ay nun-is-isuruwak as nan senagoga ya as nan Templo ay naam-amongan nan am-in ay Judio. Maid met naetatafun as kenarkalek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_21","073_18_21","JHN","18","21","21","Adchi t'uy kan ha-un chi munsarudsucham? Kakunmu sarudsuchun as nan tataku ay nanngor kan ha-un, tay ammucha met nan infiagfiakiak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_22","073_18_22","JHN","18","22","22","As nan nangaliyan Jesus as na, nuntampak nan usa ay kuwarcha ay nangatakchug hid-i, ya kanana, “Ay hiyasay atum ay manfor as nan kangatuwan ay pachi?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_23","073_18_23","JHN","18","23","23","Tinumfor hi Jesus kan hiya, “Mu wachay infiakiak as achi ustu, paneknekam as nan tataku hena nan achi ustu ay kenalek. Ngem mu ustu nan kenalek, anuyak lawá tampakun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_24","073_18_24","JHN","18","24","24","Angkiay ya infiaor Anas hi Jesus ay kukutug ay nafiafiarud nan limana kan Caifas ay kangatuwan ay pachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_25","073_18_25","JHN","18","25","25","Kun pay kutug hi Simon Pedro ay nangatakchug as nan fiattaw ay cha mun-an-anichu, wachacha nan nanarudsud kan hiya, “Ay fiakunka us usa as nan disipulusna?” “Aw, fiakunak!” kenalina ay nangesaot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_26","073_18_26","JHN","18","26","26","Wacha hid-i nan usa as nan fiabfiaarun nan kangatuwan ay pachi ay ib-an nan laraki ay kiningasan Pedro nan ingana. Senarudsudna, “Ay fiakun he-a nan inilak as nan kawad-an nan kakkaiw ay olivo ay nakekakadwa kan Jesus?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_27","073_18_27","JHN","18","27","27","Ngem kasin ensaot Pedro chi. Hiya at chi ya nunkokakok nan ka-or. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_28","073_18_28","JHN","18","28","28","Nakapis at as nan nanglopasancha ay namistikiar kan Jesus as afong Caifas. Inyuy nan chiyuycha anap-apon chi Judio hiya as palasyon nan gobernador ay Romano, ngem chaancha nakiskop kiapú ta law-un nan Lintigcha ay sungkopcha as nan lukiar nan Gentil ta achicha maifilang as naruket ya ta mafialincha ay makekan as nan Fiastan chi Munlausan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_29","073_18_29","JHN","18","29","29","Isunga pinmitiw hi Pilato ay gobernador, ya senarudsudna kan chicha, “Ngachana nan charumyu kan tona ay laraki?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_30","073_18_30","JHN","18","30","30","“Ay kunmi lawá cha iyar-ali nan nauy laraki kan he-a mu maid fiasorna?” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_31","073_18_31","JHN","18","31","31","Kenalen Pilato kan chicha, “Mu hiyasa, kikiad kayu ngarud. Ayu, chakayu mismu nan mangokóm kan hiya ay maiyunud as nan Lintigyu.” “Ngem chakami ay Judio at maid met kalibfenganmi ay mangepapatuy as taku,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_32","073_18_32","JHN","18","32","32","Hiyana nan enommat ta matongpar nan kenalen Jesus maepangkep as nan atuna ay matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_33","073_18_33","JHN","18","33","33","Sinungkop kasin hi Pilato as nan palasyu, ya enpaayagna hi Jesus. Senarudsudna kan hiya, “Ay he-a nan aren chi Judio?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_34","073_18_34","JHN","18","34","34","Tinumfor hi Jesus, “Ay nurpu as numnummu sa ay sarudsud, winnu wachachay nangifiakia kan he-a as nan maepangkep kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_35","073_18_35","JHN","18","35","35","Tinumfor hi Pilato, “Ay kunak Judio? Nan mismu ay kakailiyam ya nan anap-apon chi papachi nan nangipurang kan he-a hena. Ngachana man chi fiasormu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_36","073_18_36","JHN","18","36","36","“Fiakun asna's luta nan mun-ariyak,” ensongfiat Jesus. “Mu asna's luta nan mun-ariyak at nakepapatuy koma nan papasorotku ta chaanak tiniliw as nan anap-apon chi Judio. O, nan mun-ariyak at fiakun asna's luta nan murpuwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_37","073_18_37","JHN","18","37","37","Isunga senarudsud Pilato kan hiya, “Ay ari ka ngarud?” “He-a nan nangali un ariyak,” ensongfiat Jesus. “Nan pangkep nan enmaliyak asna's luta ya naiyanakak at ta paneknekak nan kenatit-iwa. Nan am-in ay manglayad as nan kenatit-iwa at chungruna nan kanak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_38","073_18_38","JHN","18","38","38","As nan hiyachi, senarudsud Pilato, “Ngachana man nan kenatit-iwa?” As nan nangaliyan Pilato as na, pinmitiw kasin hiya, ya kanana as nan chiyuycha Judio, “Maid met maanapak as fiasorna as mang-okomák kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_39","073_18_39","JHN","18","39","39","Ngem wacha nan iniili ay ukialiyu ay umilufusak as usa ay fiarud ay laychunyu as nan Fiastan chi Munlausan. Ay laychunyu ay ilufusku nan ariyu ay Judio?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN18_40","073_18_40","JHN","18","40","40","Infukiawcha, “Fiakun hiya! Hi Barrabas nan laychunmi!” (Hi Barrabas ay anna at kumukuru.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_1","073_19_1","JHN","19","1","1","Kun pay narpas chi, enpasaplet Pilato hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_2","073_19_2","JHN","19","2","2","Kun pay nan sosorchachu, nunpolekawcha as sufet, ya inpuuycha as uruna. Finachuwancha hiya as kummayad ay kakiay ay kaman fiachon chi ari. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_3","073_19_3","JHN","19","3","3","Angkiay ya chacha masensennokat ay manamtampak ay mangarkali kan hiya, “Matakutakuka ay Aren chi Judio!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_4","073_19_4","JHN","19","4","4","Pinmitiw kasin hi Pilato, ya kanana as nan tataku, “Ad wani, epaipitiwku hiya hena ta maammuwanyu ay maid maanapak as fiasorna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_5","073_19_5","JHN","19","5","5","Isunga pinmitiw hi Jesus ay nakokoronaan as sufet ya nangafiachu as kaman fiachon chi ari. Kenalen Pilato kan chicha, “Ilaunyu, nauy nan taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_6","073_19_6","JHN","19","6","6","Kun pay inilan nan anap-apon chi papachi ya nan kukuwarcha as nan Templo hiya, infukiawcha, “Epalansam hiya as nan koros! Epalansam hiya as nan koros!” Ngem kenalen Pilato kan chicha, “Chakayu mismu nan mangara kan hiya, ya elansayu as nan koros, tay maid naanapak as fiasorna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_7","073_19_7","JHN","19","7","7","Tinumfor nan chiyuycha Judio, “Wacha met nan lintigmi ay mangali un masapor matuy hiya, tay kenalina un anak Apo Dios hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_8","073_19_8","JHN","19","8","8","Kun pay chinngor Pilato chaná ay kenalicha, kaskasin inmugyat hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_9","073_19_9","JHN","19","9","9","Sinungkop kasin as nan palasyu, ya senarudsudna kan Jesus, “Ay chaud man nan nurpuwam?” Ngem chaan tinumfor hi Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_10","073_19_10","JHN","19","10","10","Kenalen Pilato kan hiya, “Anuyka achi tumfor kan ha-un? Ay achim ammu ay wachay kalibfengak ay mangilufus winnu mangepaelansa kan he-a as nan koros?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_11","073_19_11","JHN","19","11","11","Tinumfor hi Jesus kan Pilato, “Maid poros kalibfengam kan ha-un sukúd kun ichat Apo Dios kan he-a. Isunga nan taku ay nangipurang kan ha-un kan he-a at ong-ongor nan fiasorna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_12","073_19_12","JHN","19","12","12","As nan nanngoran Pilato as na, chana anapun chi atuna ay mangilufus kan Jesus. Ngem infukiaw nan chiyuycha Judio, “Mu ilufusmu na ay taku at fiakun chaká kiayyum kan Emperador. Tay nan ngachana ay mangifilang as achorna as ari at kafusor nan Emperador.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_13","073_19_13","JHN","19","13","13","Kun pay chinngor Pilato chaná ay kenalicha, enpaipitiwna hi Jesus, angkiay uy tenmokor as nan tokoran chi huwes henan lukiar ay makali un Naataran as Fiatu. Nan ngachana as nan kalen chi Hebreo at Gabata. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_14","073_19_14","JHN","19","14","14","As nan hiyachi at kiayud munkiawa as nan Urkiw ay Munsakianaan nan Judio as nan Fiastan chi Munlausan. Kenalen Pilato as nan chiyuycha Judio, “Nauy nan ariyu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_15","073_19_15","JHN","19","15","15","Ngem infugfukiawcha, “Epapatuymu! Epapatuymu! Epalansam as nan koros!” Kenalen us Pilato kan chicha, “Ay laychunyu ay epalansak nan ariyu as nan koros?” “Maid tukún as arimi mu achi yangkiay hi Emperador,” ensongfiat nan anap-apon chi papachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_16","073_19_16","JHN","19","16","16","Kun pay as nan anongos, inpurang Pilato hi Jesus kan chicha ta maelansa as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_17","073_19_17","JHN","19","17","17","Nan sosorchachu at enpasakfiatcha kan Jesus nan korosna, ya inyuycha hiya henan lukiar ay makali un Lukiar nan Tong-or chi Uru. Nan ngachana as nan kalen chi Hebreo at Golgota. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_18","073_19_18","JHN","19","18","18","Hid-i nan nangelansaancha kan Jesus as nan koros. Wachacha us nan chuwa ay enlansacha as nan koroscha, usa as apét kannawan Jesus ya nan usa as apét kannikidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_19","073_19_19","JHN","19","19","19","Wacha us nan enpaisurat Pilato ay enpaipuuyna as nan koros Jesus ay kanana, “Hi Jesus ay i-Nazaret, nan Aren chi Judio.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_20","073_19_20","JHN","19","20","20","Ongor as nan chiyuycha Judio nan nangfiasa as na, tay nan lukiar ay naekorosan Jesus at naesasag-un henan siyudad. Usa pay at naisurat sa as kalen chi Hebreo, Latin ya Griego. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_21","073_19_21","JHN","19","21","21","Nan anap-apon chi papachen chi Judio at inmuycha kan Pilato, ya nunlilicha, “Fiakun ‘Aren chi Judio’ nan isuratmu, ngem kun at nan ‘Kenalen tona ay laraki un ha-un nan Aren chi Judio.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_22","073_19_22","JHN","19","22","22","Ngem tinumfor hi Pilato, “Nan chakusku insurat at achi masokatan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_23","073_19_23","JHN","19","23","23","Kun pay lenpas nan sosorchachu ay nangelansa kan Jesus as nan koros, enaracha nan chiyuycha fiachuna, ya nunkap-atuncha ta makmakchangcha ay opat. Enaracha us nan an-anchu ay kaman sando ay enafor ay maid nunsoopana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_24","073_19_24","JHN","19","24","24","Isunga kenalen nan sosorchachu as nan tunggal usa, “Achi takú laksetun. Un-unuyna mu kun takú at munfifinnunot ta ilaun takú mu ngachana nan manguwa.” Hiyana nan enommat ta matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kinudkudwacha nan chiyuycha fiachok, ya nunfifinnonotancha nan an-anchu ay sandok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_25","073_19_25","JHN","19","25","25","As nan sag-un nan koros Jesus, nangatakchug cha enana, nan sunúd enana ay fiafiai, hi Maria ay asawan Cleofas, ya hi Maria Magdalena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_26","073_19_26","JHN","19","26","26","Kun pay inilan Jesus hi enana ya nan disipuluna ay laylaychuna ay nangatakchug as nan sag-una, kenalen Jesus kan enana, “Ammi, hi tosa nan ifilangmu as anakmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_27","073_19_27","JHN","19","27","27","Kenalina us as nan chiyuy disipuluna, “Enauchi, hi tosa nan ifilangmu as enam.” Nunlapu as nan hiyachi ay uras, enkatam nan chiyuy disipulu hi enan Jesus as afongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_28","073_19_28","JHN","19","28","28","As nan narpasan tona, ammon at Jesus ay lenpasna nan am-in ya ta matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios, kenalina, “Nasketanak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_29","073_19_29","JHN","19","29","29","Wacha hid-i nan usa ay fusi ay nanapnu as senmoka ay fiayas. Isunga ensawsaw nan sosorchachu nan munyam-us ay mangsosop as nan fiayas. Enpakatcha as nan ungtiw nan naluslusan ay lukiam ay makali un hisupu, ya inchawchawcha ta sosopun Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_30","073_19_30","JHN","19","30","30","Kun pay senosop Jesus chi, kenalina, “Narpas at.” Angkiay ya nunyongyong ya entalekna nan long-agna kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_31","073_19_31","JHN","19","31","31","Nan hana ay urkiw ay natuyan Jesus at Urkiw ay Munsakianaan. As nan kafikiatana at hiyasa nan kapatekian ay Urkiw ay Mun-iblayan, tay maikisan as nan Fiastan chi Munlausan. Kiapú ta law-uncha mu mayaschi nan chiyuycha achor as nan koros as nan Urkiw ay Mun-iblayan, inmuy nan anap-apon chi Judio kan Pilato, ya chinawatcha kan hiya ay epaepongna nan suken nan chiyuycha naelaransa as nan koros ta munkakatuycha, at epakaana chicha as nan koroscha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_32","073_19_32","JHN","19","32","32","Isunga inmuy nan sosorchachu, ya enepongcha nan suken nan chuwa ay lanaraki ay naikiakiaw-an Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_33","073_19_33","JHN","19","33","33","Ngem kuncha pay enmali kan Jesus ya inilacha ay nanatuy at hiya, chaancha enepong nan sukina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_34","073_19_34","JHN","19","34","34","Uray mu hiyasa, inchuyok nan usa as nan sosorchachu nan fiangkawna as nan kapiniling Jesus. Hiya at chi ya tinmuy-ok chi chara ya chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_35","073_19_35","JHN","19","35","35","Nan taku ay nangila as nan nauy ay enommat at paneknekana na ta omafurot kayu us koma. Tit-iwa nan pammaneknekna ya ammuna ay kenatit-iwa nan infiakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_36","073_19_36","JHN","19","36","36","Enommat chaná ta matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Maidtu maepong as uray usa as nan tong-orna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_37","073_19_37","JHN","19","37","37","Wacha us nan tapina ay naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, “Ilaunchantu hiya ay chinuyokcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_38","073_19_38","JHN","19","38","38","As nan narpasan tona, inmuy hi Jose ay i-Arimatea kan Pilato, ya chinawatna nan achor Jesus. Hi Jose ay anna at usa'y disipulon Jesus, ngem kuna chaan enpakpakaammu nan pammatina as nan ongor ay tataku, tay umugyat as nan anap-apon chi Judio. As nan nangeparufusan Pilato, uy enek-ak Jose nan achor Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_39","073_19_39","JHN","19","39","39","Nakiuy us hi Nicodemo ay hiya nan inmuy kan Jesus as nan henlafi. Enmetakin hiya as nasorok as turon puru ay kilo ay fiangfiangru ay naamma as makali un mirra ya aloe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_40","073_19_40","JHN","19","40","40","Enaran nan nauycha chuwa nan achor Jesus, ya penotepotancha as am-ammay ay lopot ay natapiyan as fiangfiangru ay maiyunud as nan iniili ay ukialen nan chiyuycha Judio ay atuncha as nan natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_41","073_19_41","JHN","19","41","41","As nan sag-un nan naekorosan Jesus, wacha nan lukiar ay natatanman as ongor ay kaiw ay kawad-an nan fiarú ay lufok ay maid nailublufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN19_42","073_19_42","JHN","19","42","42","Kiapú ta kiayud umchan nan Urkiw ay Mun-iblayan chi Judio ya kiapú ta naesasag-un nan lufok, hid-i nan uycha nangilubkan kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_1","073_20_1","JHN","20","1","1","Kun pay as nan Chumingku, hi Maria Magdalena at enmalicha as nan chaan napat-or as nan lufok Jesus, ya inilana ay nakaan nan fiatu ay naetatangub as nan pantiw nan lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_2","073_20_2","JHN","20","2","2","Isunga tenmagtag hiya ay inmuy kan Simon Pedro ya as nan usa ay disipulu ay laylaychun Jesus, ya infiakiana kan chicha, “Enaracha nan achor nan Apo hid-i's lufok, ya achimi ammu nan nangiyuyancha kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_3","073_20_3","JHN","20","3","3","As nan nanngoran Pedro ya nan usa ay disipulu, naannuuycha as lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_4","073_20_4","JHN","20","4","4","Tenmagtagcha ay chuwa, ngem kiapú ta fekfekkas nan usa mu hi Pedro, enmon-ona ay inumchan as lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_5","073_20_5","JHN","20","5","5","Nunyongyong ay nangila ad chur-um, ya inilana nan an-anchu ay lopot ay naepotepot kan Jesus, ngem chaan sinungkop hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_6","073_20_6","JHN","20","6","6","Kun pay inumchan hi Simon Pedro ay cha umun-unud, nunchakpos ay sinungkop as nan lufok. Inilana nan an-anchu ay lopot ay naepapatang hid-i ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_7","073_20_7","JHN","20","7","7","ya nan panyu ay naepotepot as nan uron Jesus. Nan nauy panyu at chaan naetatapi as nan an-anchu ay lopot, ngem nalelekop as nan mismu ay kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_8","073_20_8","JHN","20","8","8","Angkiay ya sinungkop us nan usa ay disipulu ay enmon-ona ay inumchan as lufok. As nan nangil-ana as nan chiyuycha lopot ay wacha hid-i, enafurotna ay nataku hi Jesus manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_9","073_20_9","JHN","20","9","9","Ngem chaancha pay naawatan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un masapor mataku hiya manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_10","073_20_10","JHN","20","10","10","Kun pay narpas sa, kenmatam nan chuwa ay disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_11","073_20_11","JHN","20","11","11","Hi Maria at nangatakchug ay cha mun-ag-akor as luwar nan lufok. Kun pay cha mun-ag-akor, nunyongyong ay nangila ad chur-um. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_12","073_20_12","JHN","20","12","12","Inilana nan chuwa ay anghel ay nunfiafiachu as munpupukaw ay nangatokor as nan naepapab-ukian nan achor Jesus as nan chaana pay natakuwan manipud as nan utúy. Nan usa at nangatokor as nan ulluwana, ya nan usa at as nan kawad-an nan sukina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_13","073_20_13","JHN","20","13","13","Senarudsud nan nauycha chuwa ay angheles kan hiya, “Ammi, anuyka cha mun-ag-akor?” “O, tay enlayawcha nan ok Apo, ya achek ammu nan nangiyuyancha kan hiya,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_14","073_20_14","JHN","20","14","14","Kuna pay kenali na, nunsakong ya inilana hi Jesus ay nangatakchug, ngem chaana enmatonan ay hi Jesus chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_15","073_20_15","JHN","20","15","15","“Ammi, anuyka cha mun-ag-akor? Ngachana nan cham anapun?” senarudsud Jesus kan hiya. Ka-anan Maria mu hiyachi nan mun-ay-aywan as nan naetatanman chi ongor ay kaiw, isunga kenalina kan hiya, “Sir, mu he-a nan nangek-ak kan hiya, ifiakiam mu ay chaud nan nangiyuyam ta uyku epaara.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_16","073_20_16","JHN","20","16","16","“Maria,” kenalen Jesus kan hiya. Hiya at chi, nunsakong hi Maria, ya kanana, “Rabboni!” Nan laychuna ay kanan as nan kalen chi Hebreo at “Misturu”. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_17","073_20_17","JHN","20","17","17","Infiakian Jesus kan hiya, “Achiyak un-unnan, tay chaanak pay ngenmatu ay munfiangad kan Ama. Ngem kunmu at uy ifiakia as nan ib-ak un munfiangachak kan Amak ay hiya nan Amayu, ya as nan Diosku ay hiya nan Diosyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_18","073_20_18","JHN","20","18","18","As nan hiyachi, inmuy hi Maria Magdalena as nan disipulus Jesus, ya kanana, “Inilak nan Apo!” Infiakiana kan chicha nan kenalen Jesus kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_19","073_20_19","JHN","20","19","19","As nan lafen nan hiyachi ay Chumingku, naamong nan disipulus Jesus as nan usa ay afong. Nan chiyuycha unub at nunkaichakigcha, tay umugyatcha as nan anap-apon chi Judio. Kalina at ya wacha hi Jesus ay naketatakchug kan chicha, ya kanana kan chicha, “Nan natalna ay numnum nan mawawacha koma kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_20","073_20_20","JHN","20","20","20","Kuna pay kenali na, enpailana kan chicha nan chuwa ay limana ya nan kapinilingna. As nan hiyachi, naragsakan as solet nan disipulus as nan nangil-ancha as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_21","073_20_21","JHN","20","21","21","Angkiay ya kasin kenalen Jesus kan chicha, “Nan natalna ay numnum nan mawawacha koma kan chakayu. Kaman as nan nangifiaoran Ama kan ha-un at assesa us ay ifiaorku chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_22","073_20_22","JHN","20","22","22","Kuna pay kenali na, senop-okana chicha, ya kanana, “Awatunyu nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_23","073_20_23","JHN","20","23","23","Mu pakawanunyu nan uray ngachana as nan fiasfiasorna, mapakawan hiya. Mu achiyu pakawanun chicha, achicha mapakawan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_24","073_20_24","JHN","20","24","24","As nan lafi ay nunpail-an Jesus as nan disipulusna, maid kan chicha hi Tomas ay makali un Apel ay usa as nan hinpuru ya chuwa ay disipulus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_25","073_20_25","JHN","20","25","25","Isunga infiakian nan tapina ay disipulus kan hiya, “Inilami nan Apo!” Ngem tinumfor hi Tomas kan chicha, “Achek afurotun sukúdku ilaun ay mismu nan filat as limana as nan naelansaana. Achek challu afurotun sukúdku kaprosun nan filat as nan limana ya kapinilingna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_26","073_20_26","JHN","20","26","26","Kun pay inmuy chi usa ay chumingku, naamong kasin nan disipulus Jesus as nan afong, ya wacha hi Tomas kan chicha. Nunkaichakig nan chiyuycha unub, ngem kalina at ya wacha hi Jesus ay naketatakchug kan chicha, ya kanana, “Nan natalna ay numnum nan mawawacha koma kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_27","073_20_27","JHN","20","27","27","Angkiay ya kenalina kan Tomas, “Nauycha nan limak. Ayu, ichawchawmu nan limam ta kaprosum nan filatku as nan kapinilingku. Ikinakmu man ay munchuwachuwa, ngem kunka at omafurot!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_28","073_20_28","JHN","20","28","28","Tinumfor hi Tomas kan hiya, “Apok ya Diosku!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_29","073_20_29","JHN","20","29","29","Kenalen Jesus kan hiya, “Ad wani, kiapú ta inilaak at enmafurotka? Nakiasatcha nan chaan nangila kan ha-un, ngem omafurotcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_30","073_20_30","JHN","20","30","30","Ongor pay nan tapina ay nakaskaschaaw ay sinyar ay enkamkaman Jesus ay inilan nan disipulusna ay chaan naisurat as nan nauy ay liblu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN20_31","073_20_31","JHN","20","31","31","Ngem naisurat chaná ta afurotunyu ay hi Jesus nan Cristo ay Anak Apo Dios ya ta babaen as nan pammatiyu kan hiya at mawad-an kayu as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_1","073_21_1","JHN","21","1","1","As nan narpasan tona, nunpaila kasin hi Jesus as nan disipulusna henan olet nan fiayfiay ay makali un Tiberias. Nan enkamana ay nunpaila at hiyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_2","073_21_2","JHN","21","2","2","Naaamong am-in cha Simon Pedro, Tomas ay makali un Apel, hi Natanael ay i-Cana ad Galilea, nan chiyuycha potot Zebedeo, ya nan chuwa pay ay disipulus Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_3","073_21_3","JHN","21","3","3","Kenalen Simon Pedro kan chicha, “Uyak manafukor.” “Makeali kami kan he-a,” kenalicha kan hiya. Isunga uycha nunlukian as nan fiangka. Ngem as nan hiyachi ay lafi, maid tenafukorancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_4","073_21_4","JHN","21","4","4","Kun pay cha fomoknag nan urkiw, nangatakchug hi Jesus henan olet nan fiayfiay, ngem chaan naematonan nan disipulus ay hi Jesus chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_5","073_21_5","JHN","21","5","5","Infukiaw Jesus kan chicha, “Kiakiayyum, ay wachay enarayu?” “Maid mampay!” ensongfiatcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_6","073_21_6","JHN","21","6","6","“Etap-oryu nan tafukor as apét kannawan nan fiangka, at wachay konaunyu,” kenalina kan chicha. As nan nangetap-orancha tit-iwa, chaancha at nakainat, tay ongor chi nakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_7","073_21_7","JHN","21","7","7","Angkiay ya kenalen nan chiyuy disipulu ay laylaychun Jesus kan Pedro, “Nan Apo payat chi!” As nan nanngoran Simon Pedro un nan Apo chi, nun-iyammana nan kakiayna, (tay kenakaana) ya tinmifok ay umuy kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_8","073_21_8","JHN","21","8","8","Ngem nan tapina ay disipulus at nunfiafiangkacha ay cha mangikiayad as nan tafukor ay nanapnu as natafukoran. Achi achawwi henan oletna ay kun kiayud hinkiasot ay metros nan kaachawwicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_9","073_21_9","JHN","21","9","9","Kuncha pay tenmakchang, inilacha nan uling ay finmafiara ay naikukumfiaan chi fiangos ya wacha us chi tenapay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_10","073_21_10","JHN","21","10","10","Kenalen Jesus kan chicha, “Ayu! Umiyali kayu as tapen nan katabtafukoryu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_11","073_21_11","JHN","21","11","11","Isunga nunfiangad hi Pedro as nan fiangka, ya finmachang as nan kakadwana ay nangikuyud as nan tafukor ay nanapnu as anad-acha ay nakna. Nan filang nan am-in ay nakna at hinkiasot ya leman puru ya turu. Uray mu hiyachi nan kaongor nan enaracha, chaan challu narakset nan tafukor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_12","073_21_12","JHN","21","12","12","Kenalen Jesus kan chicha, “Akayu ta mangan takú.” As nan hiyachi, maid naturud as nan disipulus ay nangsarudsud, “Ngachanmu,” tay ammucha ay nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_13","073_21_13","JHN","21","13","13","Enaran Jesus nan tenapay, ya inchatna kan chicha. Assesa us nan enatna as nan fiangos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_14","073_21_14","JHN","21","14","14","Hiyana nan maekatlu ay nunpail-an Jesus as nan disipulusna as nan narpasan nan natakuwana manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_15","073_21_15","JHN","21","15","15","As nan narpasancha ay nangan, senarudsud Jesus kan Simon Pedro, “Simon ay potot Juan, ay ong-ongor nan layadmu kan ha-un mu nan nauycha tapina ay disipulus?” “O, Apo, ammom met ay laylaychok he-a,” ensongfiat Pedro. “Mu hiyasa, aywanam nan chiyuycha enmafurot kan ha-un ay chicha nan maepachong as nan korderok,” kenalen Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_16","073_21_16","JHN","21","16","16","Senarudsud kasin Jesus kan hiya, “Simon ay potot Juan, ay laylaychunak?” “O, Apo, ammom met ay laylaychok he-a,” ensongfiat kasin Pedro kan hiya. “Mu hiyasa, aywanam nan chiyuycha enmafurot kan ha-un ay chicha nan maepachong as nan karnerok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_17","073_21_17","JHN","21","17","17","Senarudsud Jesus as nan maekapitlu, “Simon ay potot Juan, ay laylaychunak?” Nginmuyus hi Pedro, tay namen turu ay senarudsud Jesus kan hiya, “Ay laylaychunak?” Tinumfor hi Pedro, “Apo, ammom met nan am-in. Ammom met ay laylaychok he-a.” Kenalen Jesus kan hiya, “Aywanam nan karnerok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_18","073_21_18","JHN","21","18","18","Ifiakiak kan he-a nan tit-iwa. As nan kafiab-arom, kikiadka ay nunfiadfiachu, ya inmuyka as nan laylaychum. Ngem kunka pay marakay, uyachumtu nan takraymu, ya tukuntu nan mangfiarud as nan limam ay mangiyuytu kan he-a as nan achim laychun ay ay-ayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_19","073_21_19","JHN","21","19","19","Kenalen Jesus na ta mangepakaammuwana as nan atun Pedro ay matuy ay mangichayaw kan Apo Dios. Kun pay narpas na, kenalen Jesus kan hiya, “Unuchunak!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_20","073_21_20","JHN","21","20","20","Nunsakong hi Pedro, ya inilana ay cha umunud kan chicha nan disipulu ay laylaychun Jesus. Nan disipulu ay anna nan senmasachag kan Jesus as nan naschum ay nanganancha ya nan nunsarudsud kan hiya, “Apo, ngachana nan mangesepsep kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_21","073_21_21","JHN","21","21","21","As nan nangil-an Pedro kan hiya, senarudsudna kan Jesus, “Apo, hi tona ngay us, ngachana nan ommat kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_22","073_21_22","JHN","21","22","22","Tinumfor hi Jesus, “Mu laychok ay mataku hiya inkiana munfiangachak at maid fiyangmu's chi. Aka at, unuchunak!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_23","073_21_23","JHN","21","23","23","Kiapú as nan nauy ay kenalen Jesus, naepachamag as nan chiyuycha enmafurot ay achi matmatuy nan nauy ay disipulu. Ngem chaana kenali un achi matmatuy nan nauy ay disipulu. Nan kenalina yangkiay at, “Mu laychok ay mataku hiya inkiana munfiangachak at maid fiyangmu's chi.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_24","073_21_24","JHN","21","24","24","Ha-un nan chiyuy disipulu ay infiagfiakian Jesus hena. Ha-un us nan nangepaneknek ya nangisurat as nan nauycha ay maepangkep kan Jesus. O, ammumi ay tit-iwa chaná ay insuratku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JN21_25","073_21_25","JHN","21","25","25","Ongoongor pay nan tapina ay enkamkaman Jesus. Mu maisurat am-in nan enkamkaman Jesus, as nan munnunumnumku at achi ommat nan intiru ay luta ay maepay-an nan chiyuycha liblu ay maisuratancha.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_1","074_1_1","ACT","1","1","1","Kan he-a Teofilo, As nan enmon-ona ay suratku, insuratku am-in nan en-enat ya insursuron Jesus nunlapu as nan nunlapuwana ay nun-isuru ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_2","074_1_2","ACT","1","2","2","inkiana as nan urkiw ay naetag-uyana ad chaya. Sakbay enommat chi, babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo, infilina nan atun nan apostoles ay pinilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_3","074_1_3","ACT","1","3","3","Kun pay narpas ay nun-iliwas ya natuy, nunpaipaila hiya as nan apostolesna, ya babaen as nan ongor ay en-enatna at naepaneknek ay tit-iwa ay nataku hiya. As nan opat puru ay urkiw, nunpappaila hiya kan chicha, ya infiagfiakiana kan chicha nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_4","074_1_4","ACT","1","4","4","As nan hin-urkiw ay nakepagyanan Jesus kan chicha, infilina, “Achi kayu mak-ak hena ad Jerusalem, ngem kunyu at sad-un nan enkaren nan Ama ay ichatna kan chakayu ay hiyachi nan infiakiak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_5","074_1_5","ACT","1","5","5","Finunyakian Juan nan tataku as chanum, ngem karpasan chi kaat ay urkiw at mafunyakian kayuntu as Espiritu Santo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_6","074_1_6","ACT","1","6","6","Kuncha pay kasin naamong ay kadwacha hi Jesus, senarudsud nan apostoles kan Jesus, “Apo, ay fiakun ad wani nan mangepakaanam as nan i-Roma ay muntotoray kan chitaku ta chitaku ay kianak Israel nan muntoray kasin?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_7","074_1_7","ACT","1","7","7","Kenalen Jesus kan chicha, “Achiyu masapor ammuwun nan timpu winnu urkiw ay ommatana ay enkeddeng Ama babaen as nan mismu ay kalibfengana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_8","074_1_8","ACT","1","8","8","Ngem maettan kayuntu as pannakafialin as nan omaliyan nan Espiritu Santo ay mawawacha kan chakayu. Chakayuntu nan mangepaneknek as nan maepangkep kan ha-un ad Jerusalem ya henan intiru ay probinsiya ad Judea ya Samaria inkiana henan am-in ay lukiar asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_9","074_1_9","ACT","1","9","9","Kuna pay lenpas ay kenali na, as nan nangiil-ancha kan hiya, naetag-uy hiya ad chaya inkiana nalingfian as nan lifuu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_10","074_1_10","ACT","1","10","10","Kuncha pay cha etottotoongan ad chaya as nan chana umuyan, kalina at ya wachacha nan chuwa ay lanaraki ay nunfiafiachu as munpupukaw ay naketatakchug kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_11","074_1_11","ACT","1","11","11","Kenalicha, “Chakayu ay i-Galilea, adchi t'uy kayu kukutug ay tomatakchug hena ay muntatangad ad chaya? Hi Jesus ay anna ay naetag-uy ad chaya at munfiangadtu ay kaman as nan inilayu ay enatna ay inmuy ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_12","074_1_12","ACT","1","12","12","Angkiay nunfiangad nan apostoles ad Jerusalem ay nurpu henan chuntug ay Olivo ay uy at usa ay kilometro nan kaachawwina henan siyudad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_13","074_1_13","ACT","1","13","13","As nan inumchanancha ad Jerusalem, inmuycha as nan nunngangatu ay kuwarton nan afong ay mamagyanancha. Chicha chaná: cha Pedro, Juan, Santiago, Andres, Felipe, Tomas, Bartolome, Mateo, Santiago ay potot Alfeo, Simon ay mangesasaket as ilina ya hi Judas ay potot Santiago. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_14","074_1_14","ACT","1","14","14","Kun anaka un naam-amongcha am-in ay mun-us-usa ay munkarkararag. Naetatapi kan chicha nan fianafiai ya hi Maria ay enan Jesus, ya nan lanaraki ay en-auchen Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_15","074_1_15","ACT","1","15","15","Kun pay inmuy chi kaat ay urkiw, naamong nan umuy as hinkiasot ya chuwan puru ay omaafurot kan Jesus. As nan hiyasa, tenmakchug hi Pedro, ya kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_16","074_1_16","ACT","1","16","16","“Chakayu ay iib-ak, masapor matongpar nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay enpaepadton nan Espiritu Santo kan David maepangkep kan Judas ay nangepangu as nan tataku ay naniliw kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_17","074_1_17","ACT","1","17","17","Hi Judas at kadwami ad kasin, tay usa us hiya ay pinilen Apo Jesus ay makiserfi kan chakami ay apostoles.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_18","074_1_18","ACT","1","18","18","(Nan siping ay lagfon Judas as nan mangotettet ay enatna at enlakuna as luta. Hid-i nan natuyana as nan nag-asana. Finumtak nan achorna ya naiwakascha nan intiru ay putuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_19","074_1_19","ACT","1","19","19","Nachamag am-in nan tataku ad Jerusalem nan enommat kan hiya. Isunga ngenadnancha nan chiyuy luta as Akeldama as nan kalicha. Nan laychun ay kanan nan hana ay ngachan at “Luta ay Nacharaan.”) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_20","074_1_20","ACT","1","20","20","Kenalen pay Pedro, “Nauy nan naisurat maepangkep kan Judas as nan liblu ay Salmo ay kanana, ‘Maenganuy koma nan afongna, ya maid koma kasin uy omab-afong hid-i.’ Wacha us nan naisurat ay kanana, ‘Wacha komay mangisubrat as nan libfenguna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_21","074_1_21","ACT","1","21","21","“Mu hiyasa, masapor munpili takú as usa as nan chiyuycha kanayon ay nakituntun-ud kan chakami as nan kawad-an Apo Jesus kan chitaku ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_22","074_1_22","ACT","1","22","22","nunlapu as nan namunyakian Juan kan hiya inkiana as nan naetag-uyana ad chaya ay naek-ak kan chitaku. O, masapor wachay usa as maetapi kan chakami ay munfialin as mangepaneknek as nan maepangkep as nan inilana ay natakuwan Apo Jesus manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_23","074_1_23","ACT","1","23","23","Isunga infiakiacha nan chuwa ay ngachan ay munpiliyancha. Nan usa at hi Jose winnu Barsabas ay nangadnan us as Justo, ya nan usa at hi Matias. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_24","074_1_24","ACT","1","24","24","Angkiay ya nunkararagcha. Kenalicha, “Apo, ammom am-in nan numnum chi tataku. Isunga epakaammom ngarud kan chakami mu ngachana nan pinilem kan chatona ay chuwa ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_25","074_1_25","ACT","1","25","25","ay mangesokat kan Judas as nan nauy ay chununa ay kenaapostol. Tay hi Judas at inmuy henan lukiar ay maifiakiay kan hiya as ay-ayana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC1_26","074_1_26","ACT","1","26","26","Angkiay ya as nan nunfifinnunotancha as nan nauy chuwa, hi Matias nan napili ay maetapi as nan hinpuru ya usa ay apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_1","074_2_1","ACT","2","1","1","Kun pay inumchan nan urkiw ay Pentecostes, naamongcha am-in nan omaafurot as nan usa ay afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_2","074_2_2","ACT","2","2","2","Kalina at ya wachay ngangak ay nurpu ad chaya ay kaman atifudfud chi angin, ya pinnuna nan intiru ay afong ay naaamongancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_3","074_2_3","ACT","2","3","3","Angkiay ya inilacha nan maepachong as nan apuy ay nasisiyan, ya waschi un naepatang as nan uron nan tunggal usa kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_4","074_2_4","ACT","2","4","4","Napnucha am-in as pannakafialin nan Espiritu Santo, ya enlapucha ay nunkali as tukutukún ay kali ay enpakalen nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_5","074_2_5","ACT","2","5","5","As nan hiyachi, wachacha nan Judio ay manangchaychayaw kan Apo Dios ay nakepapagyan ad Jerusalem ay nurpu henan tukutukún ay nasyon asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_6","074_2_6","ACT","2","6","6","Kuncha pay chinngor sa ay ngangak, nagrubcha nan ongoongor ay tataku ay enmali, ya naschaawcha, tay waschi un chinngorna nan mismu ay kalina ay enkalen nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_7","074_2_7","ACT","2","7","7","Naschaawcha as solet, ya senarudsudcha, “Ay kun fiakun i-Galilea chaná am-in ay cha munkarkali? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_8","074_2_8","ACT","2","8","8","Anuy atun nan tunggal usa kan chitaku ay manngor as nan mismu ay kali takú ay chacha ekarkali? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_9","074_2_9","ACT","2","9","9","Nan tapina met kan chitaku at i-Partia, i-Media, i-Elam, i-Mesopotamia, i-Judea, i-Capadocia, i-Ponto, i-Asia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_10","074_2_10","ACT","2","10","10","Nan tapina pay at i-Frigia, i-Pamfilia, i-Egipto, ya nurpu henan sakop nan Libya ay sag-un nan Cirene. Wachacha us kan chitaku nan i-Roma ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_11","074_2_11","ACT","2","11","11","ay Judio ya fiakun Judio ay mangun-unud as nan iniili ay ukialen chi Judio. Wachachay i-Creta ya i-Arabia. Ngem chungrun takú met challu nan mismu ay kali takú ay chacha ekali ay mangifiabfiaag as nan nakaskaschaaw ay en-enat Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_12","074_2_12","ACT","2","12","12","Naschaawcha am-in as solet, ya nalilifok chi numnumcha ay cha munsesennarudsud, “Anan laychun ngun tona'y kanan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_13","074_2_13","ACT","2","13","13","Ngem nan chiyuycha tapina ay tataku at enot-otyokcha nan chiyuycha omaafurot kan Jesus. Kenalicha, “Ku-uncha man nunkafutang.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_14","074_2_14","ACT","2","14","14","Ngem tenmakchug hi Pedro ya nan hinpuru ya usa ay iib-ana ay apostoles. Angkiay kenalen Pedro ay nangipigsa as nan ongor ay tataku, “Iib-ak ay Judio ya am-in kayu ay umiili hena ad Jerusalem, chumngor kayu man paat as nan epakaawatku maepangkep kan chatona am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_15","074_2_15","ACT","2","15","15","Chaan nafutang chaná ay tataku ay kaman as nan ka-ananyu, tay maid mafutang as nan uras chi alas nuebe as nan wiet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_16","074_2_16","ACT","2","16","16","Ngem nauy nan kenalen Joel ay pomapadtu: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_17","074_2_17","ACT","2","17","17","‘Infiakian Apo Dios, As nan chiyuycha anongos ay urkiw, sonakoktu nan Espiritok as nan am-in ay tataku. Nan an-akyu ay lanaraki ya fianafiai at epadtuchantu nan epakaammok kan chicha. Nan fiafiallu at ilaunchantu nan chiyuycha kaman iitaw. Kun pay nan anam-amá at epaiitawkuntu nan laychok ay epakaammu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_18","074_2_18","ACT","2","18","18","O, uray as nan chiyuycha lanaraki ya fianafiai ay fiabfiaarok at sonakoktu nan Espiritok as nan hanacha ay urkiw, ya chichantu nan mangepadtu as nan epakaammok kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_19","074_2_19","ACT","2","19","19","Omepailaaktu as nakaskaschaaw ad chaya. Uray asna's luta at omepailaaktu as sinyar ay chara, apuy ya mun-alepotapot ay asok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_20","074_2_20","ACT","2","20","20","Nan urkiw at ngomongottu, ya nan furan at komaman as chara. Chatosa nan ommat sakbay omali nan am-amud ya machayaw ay urkiw nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_21","074_2_21","ACT","2","21","21","Angkiay ya am-in ay munpasug-ang as nan Apo at maesarakanchantu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_22","074_2_22","ACT","2","22","22","Inturuy pay Pedro, “Iib-a ay kianak Israel, chumngor kayu as nan ifiakiak. Hi Jesus ay i-Nazaret nan finaor Apo Dios. Penaneknekan Apo Dios na kan chakayu babaen as nan ongor ay enpakamkamana kan Jesus ay milagro, nakaskaschaaw ya sinyar. Ammuyu sa, tay enommat chaná hena's kawad-anyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_23","074_2_23","ACT","2","23","23","Hi Jesus ay anna at ad pus-uy, plenaplanon ya sikud ay ammon Apo Dios mismu ay maipurang kan chakayu. Chakayu at enpapatuyyu hiya as nan manangotettet chi ukialicha ay tataku as nan nangelansaancha kan hiya as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_24","074_2_24","ACT","2","24","24","Ngem tenakon Apo Dios hi Jesus manipud as nan utúy, ya wenayawayaana hiya as nan pannakafialin chi utúy, tay achi poros mafialin ay nan utúy nan mangetoray kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_25","074_2_25","ACT","2","25","25","Tay nauy nan infiakian David maepangkep kan Jesus: ‘Kanayon ay iilaok nan Apo ay wacha kan ha-un. Kiapú ta as-op as solet hiya ay mamadfiachang kan ha-un, achiyak umugyat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_26","074_2_26","ACT","2","26","26","Isunga naragsakak as solet, ya ifiakiak nan lagsakku. Uray matuy nan achorku, wacha nan namnamaok, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_27","074_2_27","ACT","2","27","27","tay ammok ay achim engannganuy nan lenawak ad Hades winnu eparufus ay mabrok nan achor nan Nasantowan as nan lufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_28","074_2_28","ACT","2","28","28","Enpakaammom kan ha-un nan charan ay muntoróng as nan fiyag ay maid patingkiana. He-a nan mangeparagsaktu as solet kan ha-un kiapú ta mawawachaka kan ha-un.’ Hiyasa nan kenalen Ari David.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_29","074_2_29","ACT","2","29","29","Inturuy pay Pedro, “Chakayu ay iib-a, laychok ay epakaammu ay ustu nan maepangkep as nan ama takú ad pus-uy ay hi Ari David. Natuy hiya, at nailufok, ya inkiana ad wani at wacha hena nan lufokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_30","074_2_30","ACT","2","30","30","Ngem kiapú ta usa hiya ay pomapadtu, ammuna nan enkaren Apo Dios kan hiya ay mun-ikianak hiya as usa ay ari ay kaman kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_31","074_2_31","ACT","2","31","31","Aammon David nan atun Apo Dios as tapen chi urkiw, ya infiakiana nan maepangkep as nan matakuwan Cristo manipud as nan utúy ay chaan naenganuy nan lenawana ad Hades winnu nabrok nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_32","074_2_32","ACT","2","32","32","“Hi Jesus ay anna at tenakon Apo Dios manipud as nan utúy, ya chakami am-in nan mangepaneknek, tay inilami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_33","074_2_33","ACT","2","33","33","Naetag-uy hi Jesus ad chaya as apét kannawan Apo Dios. Inchat Dios Ama kan hiya nan toray ay mangsonag as nan Espiritu Santo kan chakami ay kaman as nan enkarina. Chatona nan chayu il-ilaun ya chungchungrun ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_34","074_2_34","ACT","2","34","34","Tay chaan naetag-uy hi David ad chaya. Uray mu hiyachi, kanana, ‘Nan kanan nan Apo as nan Apok at tomokorka as apét kannawanku ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_35","074_2_35","ACT","2","35","35","inkiana amisok nan chiyuycha kafusormu ay kaman chicha nan kiakiatinam.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_36","074_2_36","ACT","2","36","36","Isunga chakayu am-in ay kianak Israel, masapor siguradu ay maammuwanyu ay hi Jesus ay anna ay penatuyyu as nan nangepalansaanyu as nan koros at hiya nan nunfialinun Apo Dios as Apo ya Cristo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_37","074_2_37","ACT","2","37","37","Kun pay chinngor nan tataku sa, nalilifokancha as solet, ya kanancha kan Pedro ya as nan tapina ay apostoles, “Iib-a, anan atunmi ngay ngarud?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_38","074_2_38","ACT","2","38","38","Tinumfor hi Pedro kan chicha, “Tunggal usa kan chakayu at munfiafiawi as nan fiasfiasorna ya munpafunyag ay mangepakaammu ay hi Jesu Cristo nan Apona ta mapakawan kayu as nan fiasfiasoryu. Mu atunyu sa at maawatyuntu nan ichat Apo Dios kan chakayu ay hiya nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_39","074_2_39","ACT","2","39","39","Tay nan enkaren Apo Dios at para kan chakayu ya as nan kianakyu ya as nan am-in ay tataku henan achawwi ay luglukiar. O, nan enkarina at para as nan am-in ay piliyun nan Apo ay Dios takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_40","074_2_40","ACT","2","40","40","Ongor pay nan tapina ay kenarkalen Pedro ay nanukutukun kan chicha ya finag-ana chicha, “Esarakanyu koma nan achoryu as nan chusantu nan tataku ad wani ay manangotettet chi ukialicha ay mangachi kan Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_41","074_2_41","ACT","2","41","41","Angkiay ya nan chiyuycha enmafurot as nan kenalen Pedro at nunpafunyagcha. Umuycha as turon lifu nan naetapi as nan omaafurot kan Jesus as nan hiyachi ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_42","074_2_42","ACT","2","42","42","Enpanaagcha ya inunudcha nan insuron nan apostoles, ya tenatanudcha ay makekadkadwa as nan tapina ay omaafurot. Nakekkekancha us kan chicha as nan tenapay ay hiyasa nan mangnumnumnumancha as nan natuyan Jesus, ya nun-us-usacha ay nunkarkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_43","074_2_43","ACT","2","43","43","As nan hiyachi, naschaawcha am-in nan tataku, ya kiapú as nan pannakafialin Apo Dios ay inchatna as nan apostoles, ongor nan nakaskaschaaw ya sinyar ay en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_44","074_2_44","ACT","2","44","44","Inturturuy am-in nan omaafurot ay cha maam-among, ya nun-eennettancha as nan am-in ay wacha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_45","074_2_45","ACT","2","45","45","Enlakucha nan lutacha ya nan tapina ay kuk-uwacha. Angkiay inchatcha nan lakuna as nan am-in ay omaafurot ay makasapor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_46","074_2_46","ACT","2","46","46","Inurkiw ay inturturuycha ay maam-among as nan fiattaw nan Templo. As nan mun-ub-ufongancha us as ab-afongcha at naragsakcha ya napakumbabacha ay mangan as nan tenapay ay hiyasa nan mangnumnumnumancha as nan natuyan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC2_47","074_2_47","ACT","2","47","47","Kuncha pay naamong, chinaychayawcha hi Apo Dios, ya rinisrispiton nan tataku chicha. Inurkiw ay entapen Apo Dios kan chicha nan chiyuycha fiarú ay naesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_1","074_3_1","ACT","3","1","1","As nan hin-urkiw, tinmikid cha Pedro kan Juan as Templo as nan alas tres as nan makiayud ay hiyasa nan munkarkararakian chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_2","074_3_2","ACT","3","2","2","Wacha nan usa ay laraki ay naiyanak ay pilud ay nangatokor as nan Templo as nan sag-un nan sugpan ay makali un Am-ammay. Inurkiw ay maokwat hiya ay maiyuy hid-i ta munlemos as nan chiyuycha sungkop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_3","074_3_3","ACT","3","3","3","Kuna pay inila cha Pedro kan Juan ay uy sungkop as Templo, nunlemos kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_4","074_3_4","ACT","3","4","4","Entoongan cha Pedro kan Juan hiya, ya kanan Pedro, “Ilaum chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_5","074_3_5","ACT","3","5","5","Isunga inilana chicha ay maman-ud as ichatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_6","074_3_6","ACT","3","6","6","Angkiay ya kenalen Pedro, “Maid poros sipingku. Ngem nan wacha kan ha-un at hiya nan ichatku kan he-a. Babaen as nan pannakafialin nan ngachan Jesus ay i-Nazaret, manaranka.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_7","074_3_7","ACT","3","7","7","Angkiay ya inunnan Pedro nan kannawan ay liman nan laraki ay pilud ya finadngana hiya ay tomakchug. Hiya at chi ya kinumnugcha nan suken nan pilud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_8","074_3_8","ACT","3","8","8","Natannakchug, ya enlapuna ay manaran. Haat makiskop hiya kan cha Pedro kan Juan as Templo. As nan chana manarcharanan, cha muntattat-allok ya munchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_9","074_3_9","ACT","3","9","9","Inilan am-in nan tataku hiya ay cha manarcharan ya cha munchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_10","074_3_10","ACT","3","10","10","Kuncha pay enmatonan ay hiya payat nan nangatokor ay munlemos as nan Templo as nan sag-un nan sugpan ay makali un Am-ammay, naschaawcha as solet as nan enommat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_11","074_3_11","ACT","3","11","11","As nan hiyachi, penmapakud nan enmammay ay laraki kan cha Pedro kan Juan. Tenmagtag am-in nan tataku as nan kawad-an cha Pedro kan Juan henan makali un Fiangsar Solomon, tay naschaawcha as nan enommat as nan chiyuy pilud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_12","074_3_12","ACT","3","12","12","Kun pay inilan Pedro nan tataku, kenalina kan chicha, “Chakayu ay iib-ak ay kianak Israel, adchi t'uy kayu maschaaw as na? Adchi t'uy chakami etotoongan? Ay kananyu un nan mismu ay kafiaelanmi winnu ustu ay panagchayawmi nan nangepacharan kan tona ay taku? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_13","074_3_13","ACT","3","13","13","Hi Apo Dios ay Dios cha Abraham, Isaac ya Jacob ay kaap-uwan takú nan nangepacharan kan hiya, fiakun chakami ta maila nan kaichayawan Jesus ay fiabfiaaruna. Hi Jesus ay anna at hiya nan inpurangyu kan Gobernador Pilato. Enachiyu pay hiya as nan sangwanan Pilato uray mu plenanuna ay ilufus hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_14","074_3_14","ACT","3","14","14","Ngem enachiyu hiya ay nasantowan ya nalintig, ya chinawatyu kan Pilato ay ilufusna nan usa ay pomapatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_15","074_3_15","ACT","3","15","15","Enpapatuyyu nan mangichat as tit-iwa ay fiyag, ngem tenakon Apo Dios hiya manipud as nan utúy. Chakami ngarud nan mangepaneknek as nan maepangkep as na, tay inilami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_16","074_3_16","ACT","3","16","16","Kiapú as nan pannakafialin nan ngachan Jesus, finmikas nan nauy laraki ay iilaunyu ya am-ammuyu. O, kiapú as nan pannakafialin nan ngachan Jesus ya pammati kan hiya, nakaan nan piniludna ay hiyasa nan iilaunyu am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_17","074_3_17","ACT","3","17","17","“Ad wani chakayu ay iib-a, ammok ay achiyu maawatan ay hi Jesus nan Cristo as nan nangepapatuyanyu kan hiya. Kaman us nan anap-apuyu at achicha maawatan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_18","074_3_18","ACT","3","18","18","Nan enatyu kan Jesus at hiyasa nan natongparan nan enpaepadton Apo Dios as nan am-in ay pomapadtu ay hi Cristo at masapor mun-iliwas ya matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_19","074_3_19","ACT","3","19","19","Isunga munfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu, ya munfiangad kayu kan Apo Dios ta pakawanuna chakayu as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_20","074_3_20","ACT","3","20","20","Tay mu atunyu na, wachantuy mangepapigsaantu Apo Dios as nan numnumyu. Ifiaornantu kasin nan chinutokana ay hi Jesus ay hiya nan Cristo ay mangesarakan ya mangetoray as nan am-in ay omafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_21","074_3_21","ACT","3","21","21","Masapor mayaschi hi Jesus ad chaya inkiana umchan nan timpu ay mangepafiaruwan Apo Dios as nan am-in ay enpaepadtuna as nan chiyuycha nasantowan ay pomapadtu ad pus-uy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_22","074_3_22","ACT","3","22","22","Hi Moises at kenalina un, ‘Hi Apo Dios at somnagtu as usa ay pomapadtu ay kaman kan ha-un ya murpu kan chakayu ay Judio. Masapor epanaagyu ya tongparunyu nan am-in ay ifiakiana kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_23","074_3_23","ACT","3","23","23","Mu wachay achi mangtongpar as nan ifiakian nan hana ay pomapadtu, maisiyantu hiya as nan tatakon Apo Dios, ya machusantu hiya in-inkiana.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_24","074_3_24","ACT","3","24","24","Am-in nan pomapadtu patí hi Samuel ya nan chiyuycha senmokat kan hiya at enkasabacha us nan cha om-ommat as nan nauycha urkiw ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_25","074_3_25","ACT","3","25","25","Chitaku am-in nan manawid as nan enkaren Apo Dios ay enpaepadtuna as nan chiyuycha pomapadtu, ya maetapi kayu as nan inturag Apo Dios as nan kaap-uwanyu. Tay kenalina kan Abraham un, ‘Babaen as nan kianakmu, bendisyonak am-in nan tataku asna's luta.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC3_26","074_3_26","ACT","3","26","26","Isunga, chakayu ay Judio nan enmon-ona ay nangifiaoran Apo Dios kan Cristo ay fiabfiaaruna ta bendisyonana chakayu babaen as nan mangchukkiananyu as nan mangotettet ay panagfiyagyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_1","074_4_1","ACT","4","1","1","Kun pay kutug ay cha munkarkali cha Pedro kan Juan as nan tataku, enmali kan chicha nan papachi, nan kapetan chi kukuwarcha as nan Templo ya nan chiyuycha Saduceo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_2","074_4_2","ACT","4","2","2","Finmungatcha, tay insuron cha Pedro as nan tataku nan maepangkep kan Jesus ya enkasabacha ay nataku hiya manipud as nan utúy ay hiyana nan mangpaneknek ay mataku am-in nan nunkatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_3","074_4_3","ACT","4","3","3","Angkiay ya tiniliwcha cha Pedro kan Juan, at enpaifiarudcha inkiana as nan kafikiatana, tay naschum at. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_4","074_4_4","ACT","4","4","4","Ngem ongor as nan chiyuycha nanngor as nan kenalen cha Pedro kan Juan nan enmafurot. Nan filang nan lanaraki ay enmafurot kan Jesus at umuy as leman lifu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_5","074_4_5","ACT","4","5","5","As nan kafikiatana, nan chiyuycha membron nan Sanhedrin ay chicha nan anap-apu, nan anam-amá ya nan mun-isursuru as Lintig at naamongcha ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_6","074_4_6","ACT","4","6","6","Nakimitincha kan Anas ay hiya nan kangatuwan ay pachi, ya kan cha Caifas, Juan ay nurpu as nan pamilyan Anas, Alejandro ya nan tapina'y lanaraki as nan pamilyan nan kangatuwan ay pachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_7","074_4_7","ACT","4","7","7","Enpatakchugcha cha Pedro kan Juan as nan sangwanancha, ya finistikiarcha chicha. Kenalicha, “Ngachana nan nurpuwan nan pannakafialin ay nangepaammay as nan nauy napilud? Ngachana nan nakin kalibfengan as nangekamananyu's na?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_8","074_4_8","ACT","4","8","8","Hi Pedro at napnu as pannakafialin nan Espiritu Santo, ya tinumfor hiya kan chicha, “Chakayu ay totoray ya anam-amá, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_9","074_4_9","ACT","4","9","9","mu fistikiarunyu chakami ad wani maepangkep as nan ammay ay enaenatmi as nan napilud ya mu anan enatna ay nakacharan, nauy ifiakiami kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_10","074_4_10","ACT","4","10","10","Masapor ngarud maammuwanyu am-in ya am-in us ay kianak Israel ay babaen as nan pannakafialin nan ngachan Jesu Cristo ay i-Nazaret at enmammay nan nauy laraki ay nangatakchug as nan sangwananyu. Hi Jesu Cristo at hiya nan enpalansayu as nan koros ay tenakon Apo Dios manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_11","074_4_11","ACT","4","11","11","Hi Jesus nan maepachong as nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Nan chiyuy fiatu ay enachen nan chiyuycha muntuptuping at hiyasa nan nunfialin as kaamuchan ay maipugnad.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_12","074_4_12","ACT","4","12","12","Hiya yangkiay nan mafialin ay mangesarakan as nan tataku, tay maid poros tapina asna's luta ay infiaor Apo Dios ay mangesarakan kan chitaku mu achi yangkiay hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_13","074_4_13","ACT","4","13","13","Kun pay inilan nan chiyuycha membron nan Sanhedrin nan kenaturud cha Pedro kan Juan ay tumfor, ya as nan nangammuwancha ay kun ap-apud ay tataku cha Pedro kan Juan ay chaan nakaachar, naschaawcha. As nan hiyachi, enmatonan nan anap-apu cha Pedro kan Juan ay chicha nan nakituntun-ud kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_14","074_4_14","ACT","4","14","14","Ngem kiapú ta iilauncha nan laraki ay nakaan nan piniludna ay naketatakchug kan cha Pedro, maid at makanancha ay maekontra kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_15","074_4_15","ACT","4","15","15","Isunga enpak-akcha cha Pedro kan Juan as nan munmitmitinan nan Sanhedrin, at enapatcha mu anan atuncha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_16","074_4_16","ACT","4","16","16","Nunsesennarudsudcha, “Anan atun takú ngun kan chatona ay lanaraki? Chakus met naammuwan nan am-in ay umiili ad Jerusalem nan nauy nakaskaschaaw ay enatcha, ya achi takú met maesaot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_17","074_4_17","ACT","4","17","17","Ngem ad wani ta achi maiturturuy ay maiwaras na ay chamag as nan tataku at ug-ugyatun takú chicha ta achicha kasin os-osarun nan ngachan Jesus as nan munkarkaliyancha as nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_18","074_4_18","ACT","4","18","18","Angkiay ya kasincha enayakian cha Pedro kan Juan, ya infilincha kan chicha, “Ikinakyu at man ay fukfukikun winnu isurusuru nan maepangkep as nan ngachan Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_19","074_4_19","ACT","4","19","19","Ngem tinumfor cha Pedro kan Juan, “Chakayu nan mangifiakia mu ustu kan Apo Dios ay chakayu nan tongparunmi, fiakun hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_20","074_4_20","ACT","4","20","20","tay achimi mafialin ay ikinak ay mangifiaag as nan inilami ya chinngormi kan Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_21","074_4_21","ACT","4","21","21","Kun pay kasin inug-ugyat nan chiyuycha membron nan Sanhedrin chicha, enparufuscha chicha ay mak-ak. Achicha ammu nan atuncha ay manusa kan chicha, tay am-in nan tataku at chacha munchaychayaw kan Apo Dios kiapú as nan nakaskaschaaw ay enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_22","074_4_22","ACT","4","22","22","Tay nan laraki ay enommatan nan nauy ay nakaskaschaaw ay pannakapaammay at nasorok as opat puru nan tawwuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_23","074_4_23","ACT","4","23","23","Kun pay nailufus cha Pedro kan Juan, nunfiangadcha as nan kawad-an nan kakadwacha, at enpachamagcha nan kenarkalen nan anap-apon chi papachi ya nan anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_24","074_4_24","ACT","4","24","24","Kun pay chinngor nan kakadwacha nan nauy, nun-us-usacha ay nunkararag kan Apo Dios. Kenalicha, “Mannakafialin ay Apo Dios, he-a nan namayang henan chaya ya luta ya nan chanum ya am-in ay wacha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_25","074_4_25","ACT","4","25","25","Babaen as nan Espiritu Santo, enpaifiakiam kan David ay kaap-uwanmi ay fiabfiaarum un, ‘Adchi t'uycha fumufungat nan chiyuycha Gentil ay mangkontra kan Apo Dios? Adchi t'uy cha planplanuwun nan chiyuycha Judio nan maid kotkotokna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_26","074_4_26","ACT","4","26","26","Nunsakiana ay makikufiat nan ar-ari asna's luta, ya naamong nan anap-apu ay mangkufiat kan Apo Dios ya kan Cristo ay pinilina.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_27","074_4_27","ACT","4","27","27","Natongpar nan insurat David, tay henan nauy siyudad ay Jerusalem at nakeamong cha Ari Herodes ya hi Poncio Pilato as nan chiyuycha Gentil ya nan chiyuycha kianak Israel ta kontrauncha nan nasantowan ay fiabfiaarum ay hi Jesus ay pinilem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_28","074_4_28","ACT","4","28","28","Naamongcha ay mangekaman as nan am-in ay enkeddengmu ay ommat kiapú as nan laychum ya pannakafialinmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_29","074_4_29","ACT","4","29","29","Ad wani Apo, chungrum man paat nan chacha iyug-ugyat kan chakami. Fiadngam chakami ay fiabfiaarum ta tumurud kami ay uy mangepakaammu as nan kalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_30","074_4_30","ACT","4","30","30","Epailam man paat nan pannakafialinmu ta mafialin ay omammay nan munsaket, ya maekaman nan chiyuycha sinyar ya nan chiyuycha nakaskaschaaw babaen as nan pannakafialin ay inchat Jesus ay nasantowan ay fiabfiaarum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_31","074_4_31","ACT","4","31","31","Kuncha pay narpas ay nunkararag, nunwawud nan afong ay naaamongancha. Waschi un napnu as Espiritu Santo, ya tinmurudcha ay nangiwarakiawag as nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_32","074_4_32","ACT","4","32","32","As nan hiyachi, am-in nan omaafurot kan Jesus at nun-us-usacha as nan numnum ya pusucha. Maid kan chicha nan nangali un fukchana nan uray ngachana as nan kuk-uwana, ngem kuncha at nun-eennettan as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_33","074_4_33","ACT","4","33","33","Babaen as nan pannakafialin Apo Dios, inturturuy nan apostoles ay mangepaneknek as nan maepangkep as nan natakuwan Apo Jesus manipud as nan utúy. As nan hiyachi, benendisyonan Apo Dios as solet chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_34","074_4_34","ACT","4","34","34","Maid usa kan chicha as namaichan as kasaporana, tay nan chiyuycha wachay luta ya ab-afongcha at enlakucha chasa ay kuk-uwacha. Kun pay narpas, inyalicha nan lakon nan hanacha ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_35","074_4_35","ACT","4","35","35","as nan apostoles ay nangepakakchang as nan chiyuycha makasapor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_36","074_4_36","ACT","4","36","36","Assesa us nan enat Jose ay kianak Levi ay i-Chipre. Ngenadnan nan chiyuycha apostoles hiya as Bernabe. (Nan laychuna ay kanan at “Anak ay Lumiwliwa.”) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC4_37","074_4_37","ACT","4","37","37","Enlakuna nan usa ay payyiwna, at inyuyna nan lakuna as nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_1","074_5_1","ACT","5","1","1","Ngem wacha nan hen-asawa ay cha Ananias kan Safira ay nangelaku as tapen nan lutacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_2","074_5_2","ACT","5","2","2","Intupug Ananias nan tapen nan lakuna ay aammon asawana, ya inyuyna nan tapina yangkiay as nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_3","074_5_3","ACT","5","3","3","Ngem kenalen Pedro kan hiya, “Ananias, adchi t'uymu enparufus hi Satanas ay mangetoray kan he-a, t'uymu inkutuman nan Espiritu Santo ya intupugmu nan tapen chi lakon nan lutam? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_4","074_5_4","ACT","5","4","4","Sakbay elakom nan luta at kuk-uwam met, ya as nan nangelakwam as sa, kikiadka met challu as atum as nan lakuna. Adchi ngay ngarud t'uymu ninumnum ay mangekaman as assesa? Fiakun taku nan inkutumam ngem hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_5","074_5_5","ACT","5","5","5","Kun pay chinngor Ananias chaná ay kali, nunkakatuy hiya ya natu-ug. Nunsidlay ugyat nan am-in ay nanngor as nan hana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_6","074_5_6","ACT","5","6","6","Angkiay ya inmuy nan fiafiallu kan Ananias, at lenekfotancha hiya. Hacha at ipitiw ay uy nangilufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_7","074_5_7","ACT","5","7","7","Kun pay inmuy chi turu ay uras, enmali hi asawan Ananias ya sinungkop ay achina ammu nan enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_8","074_5_8","ACT","5","8","8","Angkiay kenalen Pedro kan hiya, “Ifiakiam kan ha-un, ay hiyana kayong nan ustu ay lakon nan lutayu?” “O-ya hiyasa,” ensongfiat Safira. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_9","074_5_9","ACT","5","9","9","Ngem kenalen Pedro kan hiya, “Anuyyu payat nunturakian ay hen-asawa ay manisting as nan Espiriton Apo Dios? Ilaum, nan chiyuycha nangilufok kan asawam ad kianad at hanacha as pantiw, ya uy chaká us ilufok kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_10","074_5_10","ACT","5","10","10","Nunkakatuy hi Safira ya natu-ug as nan suken Pedro. Kun pay sinungkop nan fiafiallu, ya ininchanancha ay nanatuy hi Safira, inpitiwcha ay uy nangilufok kan hiya as nan sag-un asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_11","074_5_11","ACT","5","11","11","Nunsidlay ugyat nan am-in ay omaafurot ya am-in nan tapina ay nanngor as nan enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_12","074_5_12","ACT","5","12","12","As nan hiyachi, ongor nan en-enat nan apostoles ay sinyar ya nakaskaschaaw as nan tataku. Tenatanud am-in nan omaafurot ay naam-among as nan makali un Fiangsar Solomon as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_13","074_5_13","ACT","5","13","13","Maid naturud as nan chaan enmafurot kan Jesus ay maetapi kan chicha. Ngem uray mu hiyasa, rinispitucha challu nan nauycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_14","074_5_14","ACT","5","14","14","Enmongoongorcha us nan naetapi ay lanaraki ya fianafiai ay enmafurot kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_15","074_5_15","ACT","5","15","15","Kiapú as nan en-enat nan apostoles, nan chiyuycha munsaket at inyuy nan tataku as nan korsa, ya enpapab-ugcha as nan inyapragcha ta as nan mar-osan Pedro at paat maaiwan koma nan tapina kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_16","074_5_16","ACT","5","16","16","Nan ongoongor us ay tataku ay nurpu henan am-in ay ili ay nangliliwus ad Jerusalem at inyalicha nan chiyuycha munsaket ya nunkaanennetan, at enmammaycha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_17","074_5_17","ACT","5","17","17","As nan hiyachi, nan kangatuwan ay pachi ya nan am-in ay kakadwana ay Saduceo at enmaposcha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_18","074_5_18","ACT","5","18","18","Isunga enpatiliwcha nan apostoles, at inpaifiarudcha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_19","074_5_19","ACT","5","19","19","Ngem as nan lafi, enmali nan anghel Apo Dios, ya tenkafiana nan pantiw nan pagfiaruchan, at inpitiwna chicha. Kenalina kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_20","074_5_20","ACT","5","20","20","“Uy kayu as Templo ya ifiakiayu as nan tataku nan maepangkep as nan nauy fiarú ay fiyag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_21","074_5_21","ACT","5","21","21","Enafurot nan apostoles nan kenalina. As nan nakapis, inmuycha as Templo, ya enlapucha ay nun-isuru as nan tataku. Kun pay naaw-awni, as nan enmaliyan nan kangatuwan ay pachi ya nan kakadwana as Templo, enpaayagcha am-in nan am-in ay membron nan Sanhedrin ay chicha nan anap-apon chi Judio ya nan anam-amá ay Judio ta munmimitincha. Hacha at ifiaor nan kukuwarcha ay umuy as pagfiaruchan ay mangiyuy as nan apostoles kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_22","074_5_22","ACT","5","22","22","Ngem as nan inumchanancha as pagfiaruchan, maidcha at nan apostoles. Isunga nunfiangadcha ya enpachamagcha as nan chiyuycha membron nan Sanhedrin nan maepangkep as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_23","074_5_23","ACT","5","23","23","Kenalicha, “As nan inumchananmi, kutug ay naetotorfek nan pagfiaruchan, ya wachacha am-in nan nunkukuwarcha ay nangatakchug as nan pantiw. Ngem kunmi pay tenkafian, maid tagtakuwan as fiaruy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_24","074_5_24","ACT","5","24","24","Kun pay chinngor nan kapetan nan kukuwarcha as Templo ya nan anap-apon chi papachi nan nauycha naifiakia, nalilifokancha as solet mu anan enommat as nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_25","074_5_25","ACT","5","25","25","Angkiay ya wacha at nan enmali ay nurpu as nan kawad-an nan Templo, ya kanana kan chicha, “Chumngor kayu! Nan lanaraki ay infiarudyu at wachacha as Templo ay cha mun-is-isuru as nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_26","074_5_26","ACT","5","26","26","Kuncha pay chinngor sa, inmuy nan kapetan ya nan kukuwarcha ay uy nangara kan chicha. Ngem chaancha kinuyud chicha, tay umugyatcha as nan mangkiayangan nan tataku kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_27","074_5_27","ACT","5","27","27","Kuncha pay inyali nan apostoles, enpatakchugcha chicha as nan sangwanan nan Sanhedrin, ya finistikiar nan kangatuwan ay pachi chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_28","074_5_28","ACT","5","28","28","Kenalina, “Ilurugtokyu! Infilinmi met ay ustu kan chakayu ay achi kayu mun-is-isuru babaen as nan kalibfengan nan nauy ay ngachan. Ilaunyu, nunchinamag at henan intiru ay Jerusalem nan insursuruyu, ya chakami at nan uyyu pafiasorun as nangpatuy kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_29","074_5_29","ACT","5","29","29","Ngem tinumfor hi Pedro ya nan tapina ay apostoles, “Masapor hi Apo Dios nan tongparunmi, fiakun nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_30","074_5_30","ACT","5","30","30","Nan Apo Dios ay chinaychayaw nan kaap-uwan takú at tenakuna hi Jesus ay penatuyyu as nan nangepalansaanyu as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_31","074_5_31","ACT","5","31","31","Hiya nan entag-uy Apo Dios as apét kannawana. Nunfialinuna hiya as Muntoray ya Omesarakan. Enat Apo Dios chi ta wachay chansan nan chiyuycha kianak Israel ay munfiafiawi ya mapakawan as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_32","074_5_32","ACT","5","32","32","Chakami nan mangepaneknek ay tit-iwa chaná. Assesa us as nan Espiritu Santo ay inchat Apo Dios as nan chiyuycha mangtongpar kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_33","074_5_33","ACT","5","33","33","Kun pay chinngor nan chiyuycha membron nan Sanhedrin nan hana kenalen cha Pedro, finmungatcha as solet, ya laychuncha ay patayun nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_34","074_5_34","ACT","5","34","34","Ngem wacha kan chicha nan usa ay Fariseo ay nan ngachana at Gamaliel ay mun-isursuru as Lintig ya rispituwun am-in nan tataku. Tenmakchug hiya, ya finilina nan kukuwarcha ay epapitiwcha nan apostoles as hen-omaketan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_35","074_5_35","ACT","5","35","35","Angkiay ya kenalina as nan chiyuycha membron nan Sanhedrin, “Chakayu ay iib-ak ay kianak Israel, il-ilaunyu nan atunyu kan chatosa ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_36","074_5_36","ACT","5","36","36","Tay ad kasin, wacha hi Teudas ay nangali un usa hiya ay nangatu ay taku. Umuy as opat kiasot ay tataku nan naetapi ay inmunud kan hiya. Ngem napatuy hiya, ya am-in ay inmun-unud kan hiya at nasisiyancha, ya maid nunfianakian nan insursuruna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_37","074_5_37","ACT","5","37","37","Kun pay narpas sa, wacha us hi Judas ay i-Galilea as nan timpon nan munsensosan as tataku. Ongor chi nunfialinuna as pasorotna ay nangkuru as nan goberno. Uray hiya at napatuy ya nasisiyancha us nan inmun-unud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_38","074_5_38","ACT","5","38","38","Isunga ad wani, ifiakiak kan chakayu ay kunyu at man ukiayun chicha. O, yasa ta kikiadcha. Tay mu as nan numnum nan tataku nan nurpuwan nan chacha at-atun winnu planplanuwun, achi maturuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_39","074_5_39","ACT","5","39","39","Ngem mu kan Apo Dios nan nurpuwana, achi kayu makaamis kan chicha, tay anaka ya kunyu at lawá kontraun hi Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_40","074_5_40","ACT","5","40","40","Inyafudcha nan hana kenalen Gamaliel. Kuncha pay enpaayag kasin nan apostoles, enpasapletcha chicha. Angkiay ya finilincha chicha ay achicha kasin os-osarun nan ngachan Jesus as nan munkarkaliyancha as nan tataku, ya inlufuscha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_41","074_5_41","ACT","5","41","41","As nan nanaynanan nan apostoles as nan chiyuycha membron nan Sanhedrin, nunlagsakcha, tay infilang Apo Dios chicha as maekari ay maetapi ay mun-iliwas as pannakaifiafiain kiapú kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC5_42","074_5_42","ACT","5","42","42","Inurkiw ay wachacha as nan fiattaw nan Templo ya as nan tukutukún ay afong. Inturturuycha ay nangisursuru ya nangekaskasaba ay hi Jesus nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_1","074_6_1","ACT","6","1","1","As nan nauycha ay timpu, as nan enmongoongoran nan omaafurot, nurmuy lilen nan chiyuycha Judio ay munkali as Griego as nan chiyuycha Judio ay munkali as Hebreo. Nunlili nan chiyuycha munkali as Griego, tay nan uycha eellakas at naenganuycha as nan inurkiw ay maiwarasan chi rasyon para as nan chiyuycha makasapor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_2","074_6_2","ACT","6","2","2","Isunga enayakian nan apostoles nan am-in ay omaafurot ta munmimitincha. Kenalicha, “Achi ustu challu ay enganuymi ay mangekasaba as nan kalen Apo Dios ta chakami nan mangfiachang as nan eellakas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_3","074_6_3","ACT","6","3","3","Isunga chakayu ay iib-a, pumili kayu as pitu ay lanaraki kan chakayu ay ammay chi kaap-apatancha ay napnu as pannakafialin nan Espiritu Santo ya kenasilib. Chicha nan chutokanmintu ay mangekaman as nan nauy ay chunu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_4","074_6_4","ACT","6","4","4","Mu hiyasa, kunmi yangkiay osarun nan timpumi ay munkarkararag ya mangekaskasaba as nan kalen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_5","074_6_5","ACT","6","5","5","Nan kenalen nan apostoles at penalaylayadna nan am-in ay naamong hid-i. Pinilicha hi Esteban ay laraki ay napigsay pammatina ya napnu as pannakafialin nan Espiritu Santo ya cha Felipe, Procoro, Nicanor, Timon, Parmenas ya hi Nicolas ay Gentil ay i-Antiokia ay manguunud as nan iniili ay ukialen chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_6","074_6_6","ACT","6","6","6","Angkiay ya inyuycha chicha as nan sangwanan nan apostoles ay nangekararag ya nangepatay as limacha as nan uron nan tunggal usa ay napili ta machutokancha ay mangekaman as nan nauy ay chunu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_7","074_6_7","ACT","6","7","7","Isunga kaskasin nunchinamag nan kalen Apo Dios. Enmongoongorcha nan omaafurot ad Jerusalem, ya ongoongorcha us nan papachi ay enmafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_8","074_6_8","ACT","6","8","8","Hi Esteban ay napnu as bendisyon Apo Dios ya pannakafialin nan Espiritu Santo at ongor chi nakaskaschaaw ya sinyar ay en-enatna as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_9","074_6_9","ACT","6","9","9","Ngem nan tapina ay Judio ay tatakon nan makali un Senagogan chi Nawayawayaan Ay Tataku ya nan chiyuycha Judio ay i-Cirene, i-Alejandria, i-Cilicia ya i-Asia at nakesosekcha kan Esteban. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_10","074_6_10","ACT","6","10","10","Ngem chaancha nakasongfiat as nan kenasilib Esteban winnu nan enpakalen nan Espiritu Santo kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_11","074_6_11","ACT","6","11","11","Isunga penasoksokancha nan tapen nan lanaraki ta pafiasoruncha hi Esteban. Kenalicha, “Chinngormi ay nunkali hiya as maifusor kan Moises ya kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_12","074_6_12","ACT","6","12","12","As nan hiyasa ay enatcha, linumuchay kuru as nan tataku, anap-apu ya mun-isursuru as Lintig. Angkiay tiniliwcha hi Esteban, ya inyuycha hiya as nan chiyuycha membron nan Sanhedrin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_13","074_6_13","ACT","6","13","13","Enmayagcha as nunkangutum ay nangpaneknek un, “Hi tona ay taku at achina ikinak ay cha munkalikali as maifusor as nan nauy nasantowan ay Templo ya as nan Lintig Moises, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_14","074_6_14","ACT","6","14","14","tay chinngormi ay kenalina un, ‘Hi Jesus ay anna ay i-Nazaret at paraw-unantu nan nauy Templo, ya sokatana am-in nan chiyuycha iniili ay ukiali ay enpatawid Moises kan chitaku.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC6_15","074_6_15","ACT","6","15","15","Am-in nan chiyuycha nangatokor as nan maam-amongan nan chiyuycha membron nan Sanhedrin at kuncha entotoongan hi Esteban, ya inilacha ay kaman lupan chi anghel nan lupana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_1","074_7_1","ACT","7","1","1","Angkiay ya senarudsud nan kangatuwan ay pachi kan Esteban, “Ay tit-iwa chaná ay chacha epabpafiasor kan he-a?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_2","074_7_2","ACT","7","2","2","Tinumfor hi Esteban, “Chakayu ay ib-a ya am-a, chungrunyu nan ifiakiak kan chakayu. Hi Apo Dios ay machaychayaw at nunpaila kan apu takú ay Abraham as nan kawad-ana pay laing ad Mesopotamia sakbay uy makiili ad Haran. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_3","074_7_3","ACT","7","3","3","Kenalen Apo Dios kan hiya, ‘Taynam nan ilem ya nan iib-am, ya umuyka henan luta ay epailak kan he-a.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_4","074_7_4","ACT","7","4","4","Isunga tenaynana tit-iwa nan lutan chi i-Caldeo ay nakiiliyana, ya uy nagyan ad Haran. Kun pay natuy hi amana ay entatakina, infiaor Apo Dios hiya as nan nauy luta ay umiiliyanyu ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_5","074_7_5","ACT","7","5","5","Maid poros enpatawid Apo Dios kan hiya hid-i as uray ak-akettuy ay luta. Ngem enkaren Apo Dios kan hiya ay ichatnantu na ay luta ay kuwaunantu ya nan chiyuycha kianakna, uray mu maid pay anakna as nan hiyachi ay nun-ekariyan Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_6","074_7_6","ACT","7","6","6","Nauy nan kenalen Apo Dios kan Abraham, ‘Nan chiyuycha kianakmu at magyanchantu henan lutan chi tukún, ya munfialinchantu as mafiabfiaor ya maparpalikiatchantu as opat kiasot ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_7","074_7_7","ACT","7","7","7","Ngem chusaoktu nan chiyuycha umiili hid-i ay mamabfiaortu kan chicha. As nan marpasan chatosa, mak-akchantu as nan hana ay luta, ya chaychayawunak henan nauy ay lukiar.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_8","074_7_8","ACT","7","8","8","Kenalen pay Esteban, “Inchat Apo Dios kan cha Abraham nan filin ay sugyatancha nan an-akcha ay lallaraki ay hiyasa nan sinyar nan inturag Apo Dios kan hiya. Isunga sinugyatan Abraham nan pototna ay hi Isaac as nan maekawaru ay urkiw nunlapu as nan naiyankana. Sinugyatan Isaac hi Jacob ay pototna. Assesa us nan enat Jacob as nan chiyuycha pototna ay hinpuru ya chuwa ay machaychayaw ay kaap-uwan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_9","074_7_9","ACT","7","9","9","“Nan chiyuycha kaap-uwan takú ay potot Jacob at enapsancha nan sunúdcha ay hi Jose. Enlakucha hiya ay nunfialin as mafiabfiaor ad Egipto. Ngem nawawacha hi Apo Dios kan Jose, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_10","074_7_10","ACT","7","10","10","ya ensarakana hiya as nan am-in ay nunliglikiatana. Inchat Apo Dios kan hiyay laing, ya nalaylaychan nan Faraon ay ari ad Egipto kan hiya. Isunga chinutokana hiya as muntoray as nan intiru ay Egipto ya mangenongnongnong us as nan am-in ay kuk-uwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_11","074_7_11","ACT","7","11","11","“Angkiay ya as nan inumchanan chi fitel as nan intiru ay Egipto ya Canaan, ongor chi likiat nan tataku hid-i, ya maid omor-an nan kaap-uwan takú as kanuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_12","074_7_12","ACT","7","12","12","Kun pay chinngor Jacob ay wachay makan ad Egipto, infiaorna nan kaap-uwan takú ay lomaku as kanuncha. Hiyachi nan enmon-ona ay inmuyancha ad Egipto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_13","074_7_13","ACT","7","13","13","As nan maekadwa ay inmuyancha, enpakaammon Jose nan maepangkep as nan achorna as nan susnúdna, ya naam-ammon nan Faraon nan pamilyan Jose. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_14","074_7_14","ACT","7","14","14","Angkiay enpaayag Jose hi Jacob ay amana ya am-in ay pamilyan amana ay omalicha ad Egipto. Piton puru ya lemacha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_15","074_7_15","ACT","7","15","15","Inmuy hi Jacob ad Egipto ay hid-i nan natuyana ya nan an-akna ay kaap-uwan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_16","074_7_16","ACT","7","16","16","Nan achorcha at naiyaton ay naifiangad ad Sikem, ya inlufokcha as nan liyang ay lenakwan Abraham ad pus-uy as nan chiyuycha kianak Hamor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_17","074_7_17","ACT","7","17","17","“As nan kiayud umchanan nan timpu ay ommatan nan enkaren Apo Dios kan Abraham ad pus-uy, kaskasin natapiyan nan kaap-uwan takú ad Egipto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_18","074_7_18","ACT","7","18","18","Nasennokat chi ari ad Egipto inkiana naesokat nan usa ay ari ay achi nangammu kan Jose. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_19","074_7_19","ACT","7","19","19","Nan chiyuy ay ari at enallilawna ya penarpalikiatna nan kaap-uwan takú ya kun songel kan chicha. Peneletna chicha ay mangenganuy as mutuncha ta kuncha matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_20","074_7_20","ACT","7","20","20","“Hiyana nan timpu ay naiyankan Moises ay fusfusellan ay onga. Turu ay furan nan nangay-aywanan enana kan hiya as afongcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_21","074_7_21","ACT","7","21","21","Kuncha pay achi maetafun hiya as afongcha, enpaiyachawwicha ya tenaynancha hiya. Ngem ininchanan nan fiafiai ay potot nan Faraon ya enpaurúgna hiya as kaman tit-iwa ay anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_22","074_7_22","ACT","7","22","22","Naisursuruwan hi Moises as am-in ay kenasilib nan i-Egipto, ya nunfialin hiya as mafigfigfig as nan am-in ay infiagfiakiana ya en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_23","074_7_23","ACT","7","23","23","“Kun pay nun-opat puru nan tawwuna, ninumnumna ay uy mangam-ammu as nan kakailiyana ay kianak Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_24","074_7_24","ACT","7","24","24","As nan inmuyana, enasporana nan usa ay kailiyana ay cha palikiatun nan i-Egipto. Inyapana kayman hiya, ya enes-angna babaen as nan nangpatuyana as nan i-Egipto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_25","074_7_25","ACT","7","25","25","Ka-anan Moises mu maawatan nan kakailiyana ay hiya nan osarun Apo Dios ay mangwayawaya kan chicha, ngem chaancha naawatan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_26","074_7_26","ACT","7","26","26","As nan kafikiatana, as nan nangil-ana as nan chuwa ay kakailiyana ay kianak Israel ay cha munpatuy, penachasna ay mangpakappia kan chatona ay chuwa. Kenalina, ‘Iib-a, munpachong kayu ay kianak Israel ya, anuy kayu cha munpatpatuy?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_27","074_7_27","ACT","7","27","27","“Ngem nan usa ay namalikiat as nan kailiyana at inturchuna hi Moises, ya kanana, ‘Anan nangchutok kayong kan he-a ay mangetoray ya mangokóm kan chakami? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_28","074_7_28","ACT","7","28","28","Ku-unak man laychun ay patayun kan he-a ay kaman as nan nangpatuyam ad kugkia as nan usa ay i-Egipto.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_29","074_7_29","ACT","7","29","29","Kun pay chinngor Moises na, lenmayaw hiya, ya nagyan ad Midian ay achawwi ay lukiar. Hid-i nan enmasaw-ana, ya nawad-an hiya as chuwa ay potot ay lanaraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_30","074_7_30","ACT","7","30","30","“Kun pay inmuy chi opat puru ay tawwun, nunpaila kan hiya nan usa ay anghel as nan cha kumarkiarud ay ek-eket ay kaiw ay wacha henan disyerto as nan sag-un nan Chuntug Sinai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_31","074_7_31","ACT","7","31","31","Naschaaw hi Moises as nan chiyuy inilana. Kun pay naesnop hiya ay uy mangemamad, chinngorna hi Apo Dios ay nangali kan hiya un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_32","074_7_32","ACT","7","32","32","‘Ha-un nan Dios nan kaap-uwam, nan Dios cha Abraham, Isaac, ya Jacob.’ Kun pay chinngor Moises chi, penmayagpag hiya kiapú as ugyatna, ya achina at maiturud ay mangila's chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_33","074_7_33","ACT","7","33","33","Kenalen Apo Dios kan hiya, ‘Kaanum nan sapatosmu, tay nan luta ay nangatakchukiam at nasantowan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_34","074_7_34","ACT","7","34","34","Inilak nan maparpalikiat ay tatakok ad Egipto, ya chinngorku nan mun-an-ananaancha kiapú as nan iliwascha. Isunga kenomsopak ay mangwayawaya kan chicha. Aka, ta ifiaorku he-a ay munfiangad ad Egipto.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_35","074_7_35","ACT","7","35","35","Inturuy pay Esteban, “Hi Moises ay anna nan enachen nan chiyuycha kianak Israel as nan nangaliyancha un, ‘Anan mangali un he-a nan mangetoray ya mangokóm kan chakami?’ Ngem hiya nan infiaor Apo Dios ta muntoray ya wayawayaana chicha babaen as nan fiachang nan anghel ay nunpaila kan hiya as nan cha kumarkiarud ay kaiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_36","074_7_36","ACT","7","36","36","Enpangon Moises chicha ay nak-ak ad Egipto. Ongor nan enkamkamana ay nakaskaschaaw ya sinyar ad Egipto, henan Munchachara ay Fiayfiay, ya kaman us as nan nanarcharanancha henan disyerto as opat puru ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_37","074_7_37","ACT","7","37","37","Hi Moises ay anna nan nangali as nan chiyuycha kianak Israel un, ‘Hi Apo Dios at umifiaortu kan chakayu as usa ay pomapadtu ay kaman kan ha-un ay murpu as nan kianak Israel.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_38","074_7_38","ACT","7","38","38","Hi Moises nan naetatapi as nan kaap-uwan takú ay naamong henan disyerto. O, hiya nan wacha kan chicha ya nan anghel ay nunkali kan hiya henan chuntug ay Sinai. Hiya us nan nanawat as nan chiyuycha maid patingkiana ay kalen Apo Dios ay enpatawidna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_39","074_7_39","ACT","7","39","39","“Ngem nan kaap-uwan takú at enachicha ay mangtongpar as nan infiagfiakian Moises kan chicha. Kuncha at chinukkian hiya, ya nan ninunumnumcha yangkiay at nan munfiangchana ad Egipto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_40","074_7_40","ACT","7","40","40","Kiapú ta nafiayag hi Moises henan chuntug ay Sinai, kenalicha kan Aaron ay pachicha, ‘Mun-ammaka as tapina ay didiosenmi ay mangepangu kan chakami. Nan nauy taku ay hi Moises ay nangek-ak kan chitaku ad Egipto at achi takú ammu nan enommat kan hiya.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_41","074_7_41","ACT","7","41","41","Hiyachi nan timpu ay nun-ammaancha as didiosencha ay finakfiaka, nun-ichatchatoncha as nan hana ay didiosen, ya nunlagragsakcha ay nunsicha kiapú as nan enammaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_42","074_7_42","ACT","7","42","42","Ngem chinukkian Apo Dios chicha, ya inukiayna chicha ta uray ud-ay chayawuncha nan taraw ad chaya ay kaman as nan naisurat as nan liblon nan chiyuycha pomapadtu ay kanana, ‘Chakayu ay kianak Israel, ay ha-un nan enpartiyanyu as animar ya nun-ichatonanyu as opat puru ay tawwun ay nanarcharananyu henan disyerto? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_43","074_7_43","ACT","7","43","43","Fiakun, tay nan intitiinyu at hiya nan fiawi ay naamma as larat ay naipuy-an nan didiosenyu ay Moloc ya nan tenartaraw ay makali un Refam. Chicha nan didiosen ay enammaanyu ay chinaychayawyu. Isunga hiyana nan kiapón nan nangepak-akak kan chakayu ta umuy kayu as nan ad-achawwi mu nan Babilonia.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_44","074_7_44","ACT","7","44","44","Inturuy pay Esteban, “Nan kaap-uwan takú at wacha kan chicha nan fiawi ay naamma as larat henan disyerto ay mangepaila ay wacha hi Apo Dios kan chicha. Naammaan chi ay maiyunud as nan infilin Apo Dios kan Moises ya maiyunud as nan kapadpachong nan inilan Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_45","074_7_45","ACT","7","45","45","Kun pay natuy hi Moises, naesokat hi Josue ay nangepangu as nan kaap-uwan takú. Nan chiyuy fiawi ay naamma as larat ay tenawidcha at entatakincha henan luta ay sinubratcha as nan inmili hid-i ay enpak-ak Apo Dios. Nan hana fiawi ay naamma as larat at wacha inkiana as nan timpon Ari David. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_46","074_7_46","ACT","7","46","46","Hi David at penalaylayadna hi Apo Dios. As nan hiyachi, chinawat David kan Apo Dios mu mafialin ay mun-amma hiya as magyanan nan Dios ay chinaychayaw Jacob. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_47","074_7_47","ACT","7","47","47","Ngem fiakun hi David nan nangamma, kun at nan pototna ay hi Solomon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_48","074_7_48","ACT","7","48","48","“Uray mu hiyasa, nan Kangatuwan ay hi Apo Dios at fiakun as nan chiyuycha afong ay enammaan chi tataku nan omaafongana ay kaman as nan kenalen nan usa ay pomapadtu un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_49","074_7_49","ACT","7","49","49","‘Ad chaya nan tronok, ya asna's luta nan kiakiatinak. Anan kaassenan nan afong ay ammaanyu para kan ha-un? Ay chaud nan mun-iblayak? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_50","074_7_50","ACT","7","50","50","Ay kun fiakun ha-un nan nangamma am-in kan chatona?’ Hiyana nan kenalen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_51","074_7_51","ACT","7","51","51","Inturuy pay Esteban, “Nunsidlay kenasokelyu, ya nalurak kayu ay manngor as nan kalen Apo Dios! Kun kayu tit-iwa kaman as nan kaap-uwanyu ay kanayon ay mangontra as nan Espiritu Santo! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_52","074_7_52","ACT","7","52","52","Ay wachay uray usa as nan chiyuycha pomapadtu ay chaan penalikiat nan kaap-uwanyu? Maid met. Penatuycha nan chiyuycha nangepadtu as nan omaliyan nan Nalintig. Ad wani chakayu mismu nan nangesepsep ya nangepapatuy kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_53","074_7_53","ACT","7","53","53","Chakayu nan nang-awat as nan lintig ay nurpu kan Apo Dios babaen as nan anghelesna ad pus-uy, ngem kunyu challu chaan tenongpar.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_54","074_7_54","ACT","7","54","54","Kun pay chinngor nan chiyuycha membron nan Sanhedrin nan kenalen Esteban, nunngesat nan fiab-acha as fungatcha as solet kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_55","074_7_55","ACT","7","55","55","Ngem hi Esteban ay napnu as Espiritu Santo at nuntangad ad chaya, ya inilana nan kaichayawan Apo Dios ya hi Jesus ay nangatakchug as apét kannawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_56","074_7_56","ACT","7","56","56","Kenalina, “Uy! Ilaunyu kay! Iilaok ay naeelwang ad chaya, ya iilaok nan Anak chi taku ay hi Jesus ay nangatakchug as nan apét kannawan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_57","074_7_57","ACT","7","57","57","Ngem kuncha at kahifufudtak ay nanangpop as ingacha. Angkiay kenamucha ay nangarufong kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_58","074_7_58","ACT","7","58","58","at inkiayadcha ay mangek-ak henan siyudad ya enlapucha ay manglomtak. Nan chiyuycha nuntistigu ay nangepafiasor kan hiya at kenaancha nan kakiaycha ya enpad-uncha as nan laraki ay nan ngachana at Saulo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_59","074_7_59","ACT","7","59","59","Kuncha pay cha lomlomtakun hi Esteban, nunkararag hiya. Kenalina, “Apo Jesus, awatum nan lenawak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC7_60","074_7_60","ACT","7","60","60","Angkiay ya nunpalintumang hiya, ya infukiawna, “Apo, achim ifilang na as fiasor kan chicha.” Kenalina chi, ya natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_1","074_8_1","ACT","8","1","2","As nan hiyachi, wachacha nan tapen nan manangchaychayaw kan Apo Dios ay uy nangilufok kan Esteban, ya nunsidlay tangugngugcha kiapú as nan natuyana. Hi Saulo at usa ay nangiyafud as nan nangpatuyancha kan Esteban. As nan hiyasa challu ay urkiw, nunlapu nan maparpalikiatanan as solet nan chiyuycha omaafurot ad Jerusalem. Am-in nan omaafurot hid-i at lenmayawcha ay nasisiyan henan intiru ay Judea ya Samaria omangkiay nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_3","074_8_3","ACT","8","3","3","Ngem hi Saulo at enlapuna ay mamalikiat as solet as nan am-in ay omaafurot. Sinungsungkop as nan tukutukún ay afong ay nangikuyud as nan lanaraki ya fianafiai ta uyna ifiarud chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_4","074_8_4","ACT","8","4","4","Nan chiyuycha omaafurot ay nasisiyan at inmuycha henan uray ngachana ay luglukiar ay uy nangekaskasaba as nan kalen Apo Dios maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_5","074_8_5","ACT","8","5","5","Hi Felipe nan usa ay inmuy henan usa'y siyudad henan probinsiya ay Samaria, ya enkaskasabana nan maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_6","074_8_6","ACT","8","6","6","As nan nanngoran nan ongoongor ay tataku kan hiya ya nangil-ancha as nan chiyuycha nakaskaschaaw ay sinyar ay enatna, nun-us-usacha am-in ay chinumngor ay ustu as nan kenalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_7","074_8_7","ACT","8","7","7","Nak-ak nan chiyuycha anennet as nan ongor ay nunkaanennetan ay cha munfugfukiaw, ya ongorcha us nan paralitiko ya nunkapilud ay enmammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_8","074_8_8","ACT","8","8","8","Isunga naragsakcha as solet nan umiili henan nauy siyudad ad Samaria. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_9","074_8_9","ACT","8","9","9","Wacha hid-i nan usa ay taku ay nan ngachana at Simon ay somasaromangka ay nun-ekamkaman as naschaawan nan chiyuycha i-Samaria. Enpangasna pay un hiya at usa ay nakaskaschaaw ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_10","074_8_10","ACT","8","10","10","Am-in nan tataku hid-i uray ngachanay kasasaadcha at chinumngorcha kan hiya. Kenarkalicha, “Hi tona ay taku at makali un Amud ay Pannakafialin Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_11","074_8_11","ACT","8","11","11","O, chinumngorcha ay ustu kan hiya, tay nafiayag ay penaschaawna nan tataku babaen as nan nunsarsaromangkaana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_12","074_8_12","ACT","8","12","12","Ngem kuncha pay enafurot nan enkasaban Felipe ay Ammay ay Chamag maepangkep henan muntorayan Apo Dios ya maepangkep kan Jesu Cristo, nunpafunyagcha, lanaraki ya fianafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_13","074_8_13","ACT","8","13","13","Uray us hi Simon at enmafurot. Kun pay narpas ay nafunyakian hiya, inturturuyna ay inmunud kan Felipe. Naschaaw hiya as nan inilana ay nakaskaschaaw ay sinyar ya milagro ay en-enat Felipe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_14","074_8_14","ACT","8","14","14","Kun pay chinngor nan apostoles ad Jerusalem ay enafurot nan chiyuycha i-Samaria nan kalen Apo Dios, infiaorcha cha Pedro kan Juan ay umuy kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_15","074_8_15","ACT","8","15","15","As nan inumchanancha hid-i, enkararakiancha nan chiyuycha omaafurot ta awatuncha koma nan Espiritu Santo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_16","074_8_16","ACT","8","16","16","tay chaan pay enmali nan Espiritu Santo as nan uray usa kan chicha. Nafunyakiancha yangkiay as nan ngachan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_17","074_8_17","ACT","8","17","17","Angkiay ya as nan nangepatayan cha Pedro kan Juan as nan limacha as nan chiyuycha omaafurot, enawatcha nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_18","074_8_18","ACT","8","18","18","Kun pay inilan Simon ay inchat Apo Dios nan Espiritu Santo babaen as nan nangepatayan nan apostoles as limacha as nan chiyuycha omaafurot, inchawchawnay siping kan cha Pedro kan Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_19","074_8_19","ACT","8","19","19","Chinawat Simon kan chicha, “Ichatyu man paat na ay pannakafialin kan ha-un ta mu ngachana nan mangepatayak as limak at urum ya maawatna nan Espiritu Santo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_20","074_8_20","ACT","8","20","20","Ngem tinumfor hi Pedro kan hiya, “Maetapi koma nan sipingmu kan he-a ay mapuoran ad inferno, tay kunmu ka-anan un malakwan chi siping nan ichat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_21","074_8_21","ACT","8","21","21","Maid fiyangmu as nan chunumi, tay achi ustu nan numnummu as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_22","074_8_22","ACT","8","22","22","Isunga munfiafiawika as nan mangotettet ay ninumnummu, ya munkararagka kan Apo Dios ta mu mafialin koma at pakawanun chaká as nan hana mangotettet ay pangkepmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_23","074_8_23","ACT","8","23","23","Tay nan mailak at nangapposka as solet ya kamanka nafiafiarud babaen as nan fiasormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_24","074_8_24","ACT","8","24","24","Angkiay ya tinumfor hi Simon, “Ekararakianak man paat as nan Apo ta achi challu maekaman kan ha-un nan kenaliyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_25","074_8_25","ACT","8","25","25","Kun pay lenpas cha Pedro kan Juan ay nangepaneknek as nan maepangkep kan Jesus ya nangekasaba as nan kalen Apo Dios, nunfiangadcha ad Jerusalem. As nan chacha marmar-osan henan ongor ay fiabruy ad Samaria, enkaskasabacha nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_26","074_8_26","ACT","8","26","26","As nan hiyachi, nunpaila kan Felipe nan usa ay anghel Apo Dios, ya kanana kan hiya, “Maligwatka, ya umuyka as apét filáng, as nan korsa ay murpu ad Jerusalem ya muntoróng ad Gaza.” Nan nauy ay korsa at muntoróng henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_27","074_8_27","ACT","8","27","27","Naligwat hiya, ya inmuy as nan korsa ay ansa. As nan chana umuyan, sinib-atna nan i-Etiopia ay yunuku. Hi tona at usa ay mafigfigfig ay opisyar ay mangenongnongnong as nan am-in ay kuk-uwan nan reyna ad Etiopia ay makali un Candace. Nurpu hiya ad Jerusalem ay uy nunchayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_28","074_8_28","ACT","8","28","28","Nunlurukian hiya as nan kalesana ay munfiangad as ilina ya cha munfiasfiasa as nan insurat Isaias ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_29","074_8_29","ACT","8","29","29","As nan hiyachi, kenalen nan Espiritu Santo kan Felipe, “Uyka. Maesnopka as nan hana nunlurukian as nan kalesa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_30","074_8_30","ACT","8","30","30","Natannagtag hi Felipe ay naesnop, ya chinngorna ay cha fiasfiasaun nan opisyar nan insurat Isaias ay pomapadtu. Angkiay ya senarudsud Felipe kan hiya, “Ay maawatam nan cham fiasfiasaun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_31","074_8_31","ACT","8","31","31","“Achek mampay maawatan sukúd kun wachay mangelawlawag kan ha-un,” ensongfiat nan opisyar. Angkiay ya enayakiana hi Felipe ay makilukian kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_32","074_8_32","ACT","8","32","32","Nan chana fiasfiasaun ay naisurat as nan Kalen Apo Dios at hiyana: “Maepachong hiya as nan karnero ay cha maiyuy ay maparti, winnu maepachong as nan kordero ay kun kinkinak uray cha mapukisan nan chotchotna. Maid poros kankanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_33","074_8_33","ACT","8","33","33","As nan naifiafiainana, nakaan nan kalibfengana ay maokóm. Anan makaifiakia as nan maepangkep as nan kianakna, tay napapug at met nan fiyagna asna's luta?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_34","074_8_34","ACT","8","34","34","Kenalen nan yunuku kan Felipe, “Ifiakiam pay kan ha-un mu anan cha mangaliyan nan pomapadtu as na? Ay maepangkep kan hiya mismu winnu maepangkep as nan tukún ay taku?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_35","074_8_35","ACT","8","35","35","Angkiay ya enlapon Felipe ay munkali nunlapu as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay finasan nan yunuku, ya enlawlawagna kan hiya nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_36","074_8_36","ACT","8","36","36","Kuncha pay inturturuy ay nanarcharan as nan korsa, inumchancha as nan kawad-an nan chanum. Kenalen nan yunuku, “Ilaum! Nauy chi chanum, anan mangepawa as ok mafunyakianan?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_37","074_8_37","ACT","8","37","37","Kenalen Felipe kan hiya, “Mafialinka ay mafunyakian mu as nan am-in ay numnummu at omafurotka.” Tinumfor nan yunuku, “Afurotok ay hi Jesu Cristo nan anak Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_38","074_8_38","ACT","8","38","38","Enpakinak nan yunuku nan kalesa ay nunlurukianancha, ya kenomsopcha ay chuwa as nan chanum, at finunyakian Felipe hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_39","074_8_39","ACT","8","39","39","Kuncha pay tenmakchang as nan chanum, enek-ak nan Espiriton Apo Dios hi Felipe. Chaan kasin inil-ilan nan yunuku hiya, ngem naragsak nan yunuku ay nangituruy ay inmuy as ay-ayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC8_40","074_8_40","ACT","8","40","40","Kun pay hi Felipe at naammuwana ay kalina at ya wacha hiya payat ad Azoto. As nan hiyachi, inmuy ad Cesarea, ya as nan chinmag-osana henan am-in ay ili ay maraosana at enkaskasabana nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_1","074_9_1","ACT","9","1","1","As nan hana ay timpu ay enommatan chatona, inturturuy Saulo ay nangug-ugyat ay mangpatuy as nan chiyuycha omaafurot. Isunga inmuy hiya as nan kangatuwan ay pachi ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_2","074_9_2","ACT","9","2","2","ta chumawat as sursurat ay pammarufus ay iyuyna as nan anap-apu as nan chiyuycha senagoga henan siyudad ay Damasco. Hiyasa nan atuna ta mu kay wachay mad-anana as lanaraki winnu fianafiai ay cha omab-afurot as nan makali un Charan Apo Jesus at wachantuy kalibfengana ay mangtiliw kan chicha ay uy mangifiarud ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_3","074_9_3","ACT","9","3","3","As nan kiayud umchanan Saulo ad Damasco, kalina at ya nachiyat chi silaw ay nurpu ad chaya ay nangliwus kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_4","074_9_4","ACT","9","4","4","Natu-ug hi Saulo as nan luta ya chinngorna nan kali ay nangali kan hiya, “Saulo, Saulo, adchi t'uyak palikiatun?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_5","074_9_5","ACT","9","5","5","“Ngachanmu Apo?” senarudsud Saulo. Tinumfor nan Apo, “Ha-un hi Jesus ay cham parpalikiatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_6","074_9_6","ACT","9","6","6","Tomakchugka, ya umuyka henan siyudad, at wacha hid-i nan mangifiakia kan he-a as nan masapor ay atum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_7","074_9_7","ACT","9","7","7","Nan chiyuycha kakadwan Saulo at kuncha nasngang as nan nanngorancha as nan kali ngem maid inilacha as taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_8","074_9_8","ACT","9","8","8","Naligwat hi Saulo as nan luta, ya as nan nanglitakiana as nan matana, achi poros makaila. Isunga kuncha penapachang ay nangiyuy kan hiya ad Damasco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_9","074_9_9","ACT","9","9","9","As nan turu ay urkiw at achi makaila hiya. Chaan pay nangnangan ya chaan inmig-ikop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_10","074_9_10","ACT","9","10","10","Wacha nan usa ay omaafurot ad Damasco ay nan ngachana at Ananias. Nunkali hi Apo Jesus kan hiya babaen as nan kaman iitaw ya kanana, “Ananias!” “Nauyak Apo,” ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_11","074_9_11","ACT","9","11","11","Kenalen nan Apo kan hiya, “Maligwatka, ya umuyka as nan korsa ay makali un Lutug. Sarudsuchum as nan chiyuycha wacha as afong Judas nan i-Tarso ay nan ngachana at Saulo, tay wacha hid-i ay cha munkarkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_12","074_9_12","ACT","9","12","12","Babaen as nan kaman iitaw, inilana ay cha sungkop nan laraki ay nan ngachana at Ananias, ya chana epatay nan limana kan hiya ta makaila kasin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_13","074_9_13","ACT","9","13","13","Ngem tinumfor hi Ananias, “Apo, ongor met chi nachamagku as nan tataku maepangkep kan tona ay taku ya maepangkep as nan am-in ay en-enatna ay kauugyat as nan tatakom ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_14","074_9_14","ACT","9","14","14","Ad wani, enmali hiya hena ad Damasco ay wachay pammarufusna ay nurpu as nan anap-apon chi papachi ad Jerusalem ta mafialina ay tiliwun nan am-in ay munchaychayaw kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_15","074_9_15","ACT","9","15","15","Ngem kenalen nan Apo kan Ananias, “Uyka, tay pinilek hiya as fiabfiaarok ay uy mangepakaammu as nan ngachanku as nan chiyuycha Gentil, as nan ar-ari, ya as nan chiyuycha kianak Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_16","074_9_16","ACT","9","16","16","Ha-un mismu nan mangepaila kan hiya as nan ongor ay iliwasna as nan mangepakaammuwana as nan ngachanku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_17","074_9_17","ACT","9","17","17","Isunga inmuy hi Ananias as nan afong ay kawad-an Saulo, at enpatayna nan limana kan hiya, ya kanana, “Ifiak ay Saulo, hi Apo Jesus ay nunpaila kan he-a as nan cham omaliyan hena nan nangifiaor kan ha-un ta kasinka makaila, ya mapnuka as Espiritu Santo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_18","074_9_18","ACT","9","18","18","Hiya at chi ya nag-as nan kaman seksek as matan Saulo, ya kasin makaila hiya. Angkiay naligwat hiya ya nafunyakian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_19","074_9_19","ACT","9","19","19","Kun pay narpas chaná, uy nangan, ya finmikas kasin. As nan kaat ay urkiw, nakepagyan hi Saulo as nan chiyuycha omaafurot ad Damasco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_20","074_9_20","ACT","9","20","20","Hiya at chi ya inmuy as nan chiyuycha senagoga ay nangelapu ay mangekasaba ay hi Jesus at Anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_21","074_9_21","ACT","9","21","21","Am-in nan chinumngor kan hiya at naschaawcha. Waschi un senarudsudna, “Ay fiakun challu hi tona nan laraki ay namarpalikiat as nan chiyuycha munchaychayaw kan Jesus ad Jerusalem? Ay fiakun nan enmaliyana hena at ta uyna tiliwun nan omaafurot ay mangepafiangad as nan anap-apon chi papachi hid-i?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_22","074_9_22","ACT","9","22","22","Ngem kaskasin napapigsa hi Saulo ay nun-ekasaba ya makaawis as solet nan enatna ay nangepaneknek ay hi Jesus nan Cristo. Isunga achi poros makasongfiat nan chiyuycha Judio ay umiili ad Damasco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_23","074_9_23","ACT","9","23","23","Kun pay inmuy chi kaat ay timpu, plenanon nan chiyuycha Judio mu anan atuncha ay mangpatuy kan Saulo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_24","074_9_24","ACT","9","24","24","Inurkiw ya lenafi ay ensasanubcha hiya as nan am-in ay sungkopan henan siyudad ta patayuncha hiya mu mak-ak. Ngem naammuwan Saulo nan planucha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_25","074_9_25","ACT","9","25","25","Ngem as nan henlafi, nan iib-ana ay omaafurot at inittucha hiya as nan tekles ay tenaliyancha, ya inuy-uycha hiya as nan nangatu ay tuping nan siyudad ta lomayaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_26","074_9_26","ACT","9","26","26","Kun pay inumchan hi Saulo ad Jerusalem, penachasna ay maetapi as nan chiyuycha omaafurot, ngem inmugyatcha am-in kan hiya, tay achicha afurotun ay usa us hiya ay tit-iwa ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_27","074_9_27","ACT","9","27","27","Ngem uy finadngan Bernabe hiya ya kenadwaana hiya ay inmuy as nan apostoles. Infiakiana kan chicha nan enat Saulo ay nangila as nan Apo as nan korsa ad Damasco ya nan nunkaliyan nan Apo kan hiya. Infiakiana us nan kenaturud Saulo ay nangekaskasaba as nan maepangkep kan Jesus ad Damasco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_28","074_9_28","ACT","9","28","28","Kiapú ta assid-i, nakekadkadwa hi Saulo kan chicha ad Jerusalem, ya naturud hiya ay uy nangekaskasaba as nan maepangkep kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_29","074_9_29","ACT","9","29","29","Nakekali ya nakesosek hiya as nan chiyuycha Judio ay munkali as Griego, ngem kuncha at anapun chi atuncha ay mangpatuy kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_30","074_9_30","ACT","9","30","30","Kun pay naammuwan nan iib-a ay omaafurot sa, inturudcha hi Saulo ay chinmayyu ad Cesarea, at infiaorcha hiya ad Tarso. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_31","074_9_31","ACT","9","31","31","As nan hiyachi, nakyat nan maparpalikiatanan nan chiyuycha iglesia henan intiru ay probinsiya ay Judea, Galilea ya Samaria. Pinmigsa nan pammaticha ya naawischa babaen as nan namadfiadngan nan Espiritu Santo kan chicha. Enmongoongorcha nan omaafurot ya inturuycha ay nunchaychayaw as nan Apo as nan panagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_32","074_9_32","ACT","9","32","32","Kun pay hi Pedro at cha munfiabfiaat henan tukutukún ay lukiar ay kawad-an nan tatakon Apo Dios. As nan namingsan, uyna finisita nan tatakon Apo Dios ad Lidda. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_33","074_9_33","ACT","9","33","33","Inilana hid-i nan usa ay laraki ay nan ngachana at Eneas. Hiya at kun u-uumfug as nan ufugna as waru ay tawwun, tay naparalitiko. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_34","074_9_34","ACT","9","34","34","Kenalen Pedro kan hiya, “Eneas, paammayun chaká kan Jesu Cristo. Fumangunka ya lekopum nan apragmu.” Hiya at chi ya finmangun hi Eneas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_35","074_9_35","ACT","9","35","35","As nan nangil-an nan am-in ay inmiili ad Lidda ya Sarona as nan enommat kan Eneas, enmafurotcha kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_36","074_9_36","ACT","9","36","36","Ad Joppe, wacha nan fiafiai ay nan ngachana at Tabita ay usa ay omaafurot. Nan ngachana as nan kalen chi Griego at Dorcas ay nan laychuna ay kanan at ugsa. Kanayona ay atun chi ammay ya fiadngana nan chiyuycha pugli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_37","074_9_37","ACT","9","37","37","As nan hana ay timpu ay kawad-an Pedro ad Lidda, nunsaket hi Tabita, at natuy. Angkiay ya kuncha pay inmus hiya, enpab-ugcha as nan nunngangatu ay kuwartu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_38","074_9_38","ACT","9","38","38","Kiapú ta nan ili ay Lidda at achi achawwi ad Joppe, as nan nanngoran nan chiyuycha omaafurot ay wacha hi Pedro ad Lidda, inmifiaorcha as chuwa ay lanaraki ay uy munpakaasi kan hiya. As nan inumchanancha, kenalicha, “Pangaasem ta kamuwum ay makeali kan chakami ad Joppe.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_39","074_9_39","ACT","9","39","39","Isunga nunkaliligwat hi Pedro ya nakiuy kan chicha. Kuncha pay inumchan, enpangucha hiya as nan nunngangatu ay kuwartu. Am-in nan eellakas at enarufongcha hi Pedro. Chacha mun-ag-akor ya chacha epaila kan hiya nan chiyuycha kamisita ya tapen chi kakiay ay enammaan Dorcas as nan natatakuwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_40","074_9_40","ACT","9","40","40","Ngem enpapitiw Pedro chicha am-in as nan kuwartu, at nunpalintumang hiya ya nunkararag. Angkiay ya nunsakong hiya as nan natuy, ya kanana, “Tabita, fumangunka.” Hiya at chi ya nunlitag hi Tabita. Kuna pay inila hi Pedro, finmangun ya tenmokor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_41","074_9_41","ACT","9","41","41","Inunnan Pedro nan limana, ya finadngana hiya ay tomakchug. Angkiay ya enayakiana nan chiyuycha ellakas ya nan tapina ay kakadwacha ay omaafurot, ya enpailana kan chicha hi Dorcas ay nataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_42","074_9_42","ACT","9","42","42","Nan nauy ay chamag at naammuwan henan intiru ay Joppe, ya ongorcha nan enmafurot kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC9_43","074_9_43","ACT","9","43","43","Nagyan hi Pedro ad Joppe as ongor ay urkiw as nan afong Simon ay mun-am-amma as larat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_1","074_10_1","ACT","10","1","1","Wacha ad Cesarea nan usa ay laraki ay nan ngachana at Cornelio ay kapetan chi hinkiasot ay sosorchachu. Nan nauy ay bunggoyna at makali un “Italiana ay Sosorchachu”. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_2","074_10_2","ACT","10","2","2","Uray Gentil hiya at relihiyoso challu, ya munchaychayaw hiya kan Apo Dios patí nan pamilyana. Ongor us chi en-enatna ay finmachang as nan chiyuycha Judio ay pugli, ya kanayon hiya ay munkararag kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_3","074_10_3","ACT","10","3","3","As nan usa ay makiayud as nan kiayud alas tres, babaen as nan kaman iitaw, inilana nan usa ay anghel Apo Dios ay sinungkop as nan kawad-ana, ya kanana kan hiya, “Cornelio.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_4","074_10_4","ACT","10","4","4","Entotoongan Cornelio nan anghel as ugyatna as solet, ya kanana, “Apo, ngachanay ifiakiam?” Tinumfor nan anghel, “Nalaylaychan hi Apo Dios as nan chiyuycha kararagmu ya as nan ongor ay fiachangmu as nan pugli. Enawat at Apo Dios chasa ay kamanmu chaton kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_5","074_10_5","ACT","10","5","5","Ad wani umifiaorka as lanaraki ay umuy ad Joppe ay uy mangayag kan Simon ay nan usa ay ngachana at Pedro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_6","074_10_6","ACT","10","6","6","Hiya nan mangili as afong Simon ay mun-am-amma as larat ay wacha henan olet nan fiayfiay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_7","074_10_7","ACT","10","7","7","Kun pay nak-ak nan anghel, enayakian Cornelio nan chuwa as nan chiyuycha mafiabfiaor ya usa ay relihiyoso ay sorchachu ay usa as nan fumadfiachang kan hiya mismu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_8","074_10_8","ACT","10","8","8","at infiakiana kan chicha nan am-in ay enommat. Hana at ifiaor chicha ay umuy ad Joppe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_9","074_10_9","ACT","10","9","9","As nan kafikiatana as nan kiayud munkiawa, chacha manarcharan ay maesnop ad Joppe. As nan hiyachi challu ay uras, inmuy hi Pedro as nan nuntatapor ay tabfongan nan afong ay uyna munkararakian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_10","074_10_10","ACT","10","10","10","Kun pay naaw-awni, nunchukiaang hi Pedro, ya laychuna ay mangan. Ngem as nan cha mangesakianaan nan tapina as makan, wacha nan enpailan Apo Dios kan hiya babaen as nan kaman iitaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_11","074_10_11","ACT","10","11","11","Inilana ad chaya ay naelwang, ya cha mauy-uy asna's luta nan kaman afilug ay urus ay nasisiluwan nan opat ay sulina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_12","074_10_12","ACT","10","12","12","Nan naiittu as nan urus ay anchi at am-in ay tukutukún ay animar, chiyuycha munkadkachap asna's luta ya chiyuycha kossel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_13","074_10_13","ACT","10","13","13","As nan hiyachi, wacha nan nangali kan hiya, “Pedro, maligwatka. Pomartika as nan hanacha ya kanum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_14","074_10_14","ACT","10","14","14","Ngem kenalen Pedro, “Annaw pay, Apo! Maid met kenkenanku as paniyiwun nan lintigmi ay Judio winnu kenkenanku ay naifilang as achi nacharos.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_15","074_10_15","ACT","10","15","15","Kasin kenalen nan kali kan hiya, “Nan infilang Apo Dios as nacharos at achim paniyiwun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_16","074_10_16","ACT","10","16","16","Namitlu ay enommat sa, at narab-et nan chiyuy urus ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_17","074_10_17","ACT","10","17","17","As nan cha mangnumnumnuman Pedro as nan inilana mu anan laychun tud-i ay kanan, naanapan nan laraki ay finaor Cornelio nan afong Simon, ya nangatakchugcha as nan sugpan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_18","074_10_18","ACT","10","18","18","Nunfukiawcha ay nanarudsud, “Ay wachay mangiliyu hena ay nan ngachana at Simon, ya nan usa pay ay ngachana at Pedro?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_19","074_10_19","ACT","10","19","19","Kun pay kutug ay cha numnumnumun Pedro nan enpailan Apo Dios kan hiya, kenalen nan Espiritu Santo kan hiya, “Wachacha nan turu ay lanaraki ay cha manganap kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_20","074_10_20","ACT","10","20","20","Maligwatka ya chumayyuka. Achika mun-ad-achi ay makiuy kan chicha, tay ha-un nan nangifiaor kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_21","074_10_21","ACT","10","21","21","Hiya at chi ya chinmayyu hi Pedro, ya kanana as nan lanaraki, “Ha-un nan chayu anapun. Ngachana man paat nan pangkepyu ay enmali hena?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_22","074_10_22","ACT","10","22","22","“Finaor chakami kan Kapetan Cornelio,” ensongfiatcha kan Pedro. “Hiya at usa ay nalintig ay taku ya manangchaychayaw kan Apo Dios. Ammay us nan kaap-apatana as nan am-in ay tataku ay Judio. Nan usa ay anghel Apo Dios at infiakiana kan hiya babaen as nan kaman iitaw ay epaayag chaká as afongna ta chungruna nan maifiakiam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_23","074_10_23","ACT","10","23","23","Isunga enpaskop ya menangilen Pedro chicha. As nan kafikiatana, nunligwat hiya, ya nakiuy kan chicha ay kadwana nan tapina ay omaafurot ay i-Joppe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_24","074_10_24","ACT","10","24","24","As nan somarunu ay urkiw, inumchancha ad Cesarea. Cha sassasad-un Cornelio chicha as afongna ay kadwana nan enayakiana ay iib-ana ya kiakiayyumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_25","074_10_25","ACT","10","25","25","Kun pay sinungkop hi Pedro as nan hana ay afong, sinib-at at Cornelio hiya ya nunpalintumang as nan sukina ay mangchayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_26","074_10_26","ACT","10","26","26","Ngem nun-epatakchug Pedro hiya, ya kanana, “Tomakchugka, tay kunak us lawá taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_27","074_10_27","ACT","10","27","27","As nan cha muntagtakiatforan cha Pedro kan Cornelio ay sungkop as fiaruy, inilan Pedro nan ongor ay tataku ay naaamong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_28","074_10_28","ACT","10","28","28","Kenalina kan chicha, “Chakayu ay mismu at aammuyu ay paniyiwun nan lintigmi ay Judio nan makekadkadwaanmi as nan Gentil winnu uymi mangfisitaan kan chicha. Ngem enpailan Apo Dios kan ha-un ay achek challu paniyiwun ay makekadkadwa as nan uray ngachana ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_29","074_10_29","ACT","10","29","29","Isunga as nan nangepaayakianyu kan ha-un, chaanak nun-ad-achi ay nakeali. Ad wani, sarudsuchok man paat kan chakayu mu adchi t'uyak enpaayag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_30","074_10_30","ACT","10","30","30","Tinumfor hi Cornelio, “Ad ossanchi as nan assena ay alas tres as nan makiayud, as nan chak munkarkararakian as afongku, kalina at ya wacha nan usa ay laraki ay nangatakchug as nan sangwanak ay mun-aliling chi fiachuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_31","074_10_31","ACT","10","31","31","Kenalina kan ha-un un, ‘Cornelio, chinngor Apo Dios nan kararagmu, ya manunumnumna nan infiadfiachangmu as nan chiyuycha pugli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_32","074_10_32","ACT","10","32","32","Umifiaorka as umuy ad Joppe ay uy mangayag kan Simon ay nan usa ay ngachana at Pedro. Hiya nan mangili as afong Simon ay mun-am-amma as larat ay wacha henan olet nan fiayfiay.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_33","074_10_33","ACT","10","33","33","Hiyana nan kiapúna ay as nan hiyachi challu ay timpu at enpaayagku he-a. Ammay met, tay enanosam ay enmali. Ad wani, nauy kami am-in hena as nan sangwanan Apo Dios ay manngor as nan am-in ay infilina kan he-a ay epakaammom kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_34","074_10_34","ACT","10","34","34","Angkiay kenalen Pedro, “Tit-iwa ay maawatak ad wani ay hi Apo Dios at mapapchong nan atuna as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_35","074_10_35","ACT","10","35","35","Tay henan tunggal nasyon, nan ngachana ay manangchaychayaw kan hiya ya atuna nan nalintig at awatun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_36","074_10_36","ACT","10","36","36","Ammuyu met nan chamag ay enpakaammon Apo Dios as nan chiyuycha kianak Israel. Hiyachi nan Ammay ay Chamag ay maekaskasaba ta mafialin ay makekappia nan taku kan Apo Dios babaen kan Jesu Cristo ay Apon am-in chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_37","074_10_37","ACT","10","37","37","Nachamagyu at nan enommat henan intiru ay probinsiya ay Judea manipud ad Galilea as nan nunlopasan Juan ay nangekaskasaba as nan maepangkep as funyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_38","074_10_38","ACT","10","38","38","Ammuyu us nan enat Apo Dios ay nangichat kan Jesus ay i-Nazaret as Espiritu Santo ya pannakafialin. O, ammuyu nan enat Jesus ay as nan uray ngachana ay enay-ayana at enkamkamanay ammay, enpappaammayna nan am-in ay tataku ay penarpalikiat Satanas, tay wacha hi Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_39","074_10_39","ACT","10","39","39","Chakami nan mangepaneknek as nan am-in ay en-enatna ad Jerusalem ya henan intiru ay Judea. Penatuycha hiya as nan nangepalansaancha as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_40","074_10_40","ACT","10","40","40","Ngem tenakon Apo Dios hiya manipud as nan utúy as nan maekatlu ay urkiw, ya enpailana hiya kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_41","074_10_41","ACT","10","41","41","Chaana enpaila hiya as nan am-in ay tataku, ngem kan chakami yangkiay ay pinilen Apo Dios ay mangepaneknek as nan inilami. Tay chakami at nakekkekan ya nakiig-ikop kami kan hiya as nan natakuwana manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_42","074_10_42","ACT","10","42","42","Finilin Apo Jesus chakami ay uy mangekasaba as nan Ammay ay Chamag as nan tataku ya uy mangepaneknek ay hiya nan pinilen Apo Dios ay mangokóm as nan am-in ay matataku ya nunkatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_43","074_10_43","ACT","10","43","43","Nan maepangkep kan Jesus nan paneknekan am-in nan pomapadtu as nan insuratcha ay nan am-in ay omafurot kan hiya at mapakawancha as nan fiasfiasorcha kiapú as nan enat Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_44","074_10_44","ACT","10","44","44","Kun pay kutug ay cha munkarkali hi Pedro, kalina at ya kenomsop ay sinungkop nan Espiritu Santo as nan am-in ay chuchumngor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_45","074_10_45","ACT","10","45","45","Naschaaw nan chiyuycha omaafurot ay Judio ay nakiuy kan Pedro, tay inchat Apo Dios nan Espiritu Santo ta mawawacha uray as nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_46","074_10_46","ACT","10","46","46","Tay chinngorcha ay chacha munkarkali as tanuktukún ay kali ay epakalen nan Espiritu Santo ya chacha munchaychayaw kan Apo Dios. Angkiay kenalen Pedro, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_47","074_10_47","ACT","10","47","47","“Enha! Ay wachay mangepawa kan chicha as uycha mafunyakianan as chanum? Chatona ay tataku at enawatcha nan Espiritu Santo ay kaman kan chitaku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC10_48","074_10_48","ACT","10","48","48","As nan hiyachi, finilina cha Cornelio ay mafunyakiancha ay mangepaila ay hi Jesu Cristo nan Apocha. Angkiay ya chinawatcha kan Pedro un mayaschi hiya kan chicha as kaat ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_1","074_11_1","ACT","11","1","1","As nan hiyachi, nan apostoles ya nan chiyuycha omaafurot ad Judea at chinngorcha ay enawat us nan chiyuycha Gentil nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_2","074_11_2","ACT","11","2","2","As nan enmabratan Pedro ad Jerusalem, nan chiyuycha Judio ay mangun-unud as nan panagsugyat at ensotcha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_3","074_11_3","ACT","11","3","3","Kenalicha, “Nunsidlaka! Inmuyka met as nan chiyuycha chaan nasugyatan ay Gentil, ya nakekanka pay kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_4","074_11_4","ACT","11","4","4","Angkiay ya enlapon Pedro ay nangetot-orpang ay nangifiakia kan chicha as nan am-in ay enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_5","074_11_5","ACT","11","5","5","Kenalina, “As nan kawad-ak henan siyudad ay Joppe, as nan chak munkarkararakian, wacha nan kaman iitaw ay enpailan Apo Dios kan ha-un. Inilak nan cha mauy-uy ay nurpu ad chaya ay kaman afilug ay urus ay nasisiluwan nan opat ay sulina ya naesaad as nan kawad-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_6","074_11_6","ACT","11","6","6","Enmamadku ay nangila mu anan naittu as nan urus ay anchi, ya inilak chi tukutukún ay tarakon ya atap ay animar, chiyuycha munkadkachap asna's luta ya chiyuycha kossel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_7","074_11_7","ACT","11","7","7","Angkiay chinngorku nan kali ay cha mangali kan ha-un un, ‘Pedro, maligwatka. Pomartika as nan hanacha ya kanum.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_8","074_11_8","ACT","11","8","8","Ngem kenalek un, ‘Annaw pay, Apo! Maid met kenkenanku as paniyiwun nan lintigmi ay Judio winnu kenkenanku as naifilang as achi nacharos.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_9","074_11_9","ACT","11","9","9","“Ngem kasin tinumfor nan kali ay nurpu ad chaya. Kenalina un, ‘Nan infilang Apo Dios as nacharos at achim paniyiwun.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_10","074_11_10","ACT","11","10","10","Namitlu ay enommat sa, at narab-et chachi am-in ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_11","074_11_11","ACT","11","11","11","“As nan hiyachi challu ay timpu, nan turu ay lanaraki ay naifiaor ay nurpu ad Cesarea ay uy mangayag kan ha-un at inumchancha as nan afong ay chinmawusak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_12","074_11_12","ACT","11","12","12","Infiakian nan Espiritu Santo kan ha-un ay achiyak mun-ad-achi ay makiuy kan chicha. Nan nauycha unum ay iib-a ay omaafurot ay i-Joppe at nakealicha kan ha-un ad Cesarea, at sinungkop kami am-in as afong Cornelio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_13","074_11_13","ACT","11","13","13","Infiakian Cornelio kan chakami nan enatna ay nangila as nan anghel ay nangatakchug as afongna ay nangali kan hiya un, ‘Umifiaorka as umuy ad Joppe ay uy mangayag kan Simon ay nan usa ay ngachana at Pedro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_14","074_11_14","ACT","11","14","14","Hiya nan mangifiakia as nan chamag kan chakayu ay hiyasa nan maesarakanamtu ya nan pamilyam.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_15","074_11_15","ACT","11","15","15","Kunku pay enlapu ay nunkali, kenomsop ay sinungkop nan Espiritu Santo kan chicha ay kaman as nan sinungkopana kan chitaku as nan laplapuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_16","074_11_16","ACT","11","16","16","Angkiay ninumnumku nan kenalen Apo Jesus un, ‘Hi Juan at funyakiana nan tataku as chanum, ngem mafunyakian kayuntu as Espiritu Santo.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_17","074_11_17","ACT","11","17","17","Ad wani ngarud, mu munpachong nan inchat Apo Dios kan chicha ay Gentil as nan inchatna kan chitaku as nan enmafurotan takú kan Apo Jesu Cristo, anan ngachanku paat ay mangepawa kan Apo Dios as atuna?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_18","074_11_18","ACT","11","18","18","Kuncha pay chinngor na, inkinakcha ay nangsot kan hiya, ya chinaychayawcha hi Apo Dios. Kenalicha, “Uray as nan chiyuycha Gentil at inchat Apo Dios nan chansacha ay munfiafiawi ta mawad-ancha as fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_19","074_11_19","ACT","11","19","19","As nan hiyachi, nan chiyuycha omaafurot ay nasisiyan kiapú as nan naparpalikiatanancha ay linmun nan napatuyan Esteban at nunfiaatcha inkiana ad Fenicia, Chipre ya Antiokia. Chacha ifiagfiakia nan kalen Apo Dios as nan chiyuycha Judio yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_20","074_11_20","ACT","11","20","20","Ngem wachacha nan tapina kan chicha ay lanaraki ay i-Chipre ya i-Cirene ay inmuy ad Antiokia. As nan chiyuycha Gentil nan nangelapuwancha ay nangifiagfiakia ya nangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_21","074_11_21","ACT","11","21","21","Kiapú ta wacha nan pannakafialin Apo Dios kan chicha, ongoongorcha nan tataku ay enmafurot ya nuntalek kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_22","074_11_22","ACT","11","22","22","Kun pay nachamag nan iglesia ad Jerusalem ay enmafurot nan chiyuycha i-Antiokia, finaorcha hi Bernabe ay umuy ad Antiokia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_23","074_11_23","ACT","11","23","23","As nan inumchanana ya nangil-ana as nan bendisyon Apo Dios kan chicha, naragsakan hiya. Tinukutukuna chicha am-in ay mangiturturuy ay omafurot kan Apo Jesus as nan am-in ay numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_24","074_11_24","ACT","11","24","24","Hi Bernabe at ammay ay taku, napnu as Espiritu Santo, ya napigsa nan pammatina. Isunga enmongoongor nan tataku ay naetapi kan chicha ay enmafurot as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_25","074_11_25","ACT","11","25","25","Angkiay ya inmuy hi Bernabe ad Tarso ay uy manganap kan Saulo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_26","074_11_26","ACT","11","26","26","Kuna pay ininchanan hiya, entakina hiya ad Antiokia. Kun pay makatawwuncha hid-i, nakekadkadwacha as nan chiyuycha omaafurot, ya insursuruwancha nan ongoongor ay tataku. Ad Antiokia nan enmon-ona ay nangadnanan nan chiyuycha omaafurot as Cristiano. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_27","074_11_27","ACT","11","27","27","As nan hiyachi ay timpu, wachacha nan tapen nan pomapadtu ay nurpu ad Jerusalem ay inmuy ad Antiokia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_28","074_11_28","ACT","11","28","28","Nan usa kan chicha at hi Agabo. Tenmakchug hiya as nan naamongan nan chiyuycha omaafurot, ya enpaepadton nan Espiritu Santo kan hiya ay omalintuy usa ay nunsidla ay fitel henan intiru ay luta. (Enommat na tit-iwa as nan nuntotorayan Emperador Claudio.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_29","074_11_29","ACT","11","29","29","Isunga nan chiyuycha omaafurot ad Antiokia at nuntuturagcha ay omepaw-et as ifiachangcha ay maiyunud as nan kafiaelan nan tunggal usa para as nan iib-acha ay omaafurot ay umiili ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC11_30","074_11_30","ACT","11","30","30","Enpaw-etcha na tit-iwa kan cha Bernabe kan Saulo ay nangiyuy as nan chiyuycha mangepangpanguru as nan omaafurot ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_1","074_12_1","ACT","12","1","1","As nan hiyasa us ay timpu, enlapon Ari Herodes ay namalikiat as nan tapen nan omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_2","074_12_2","ACT","12","2","2","Enpasiwatna nan uron Santiago ay sunúd Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_3","074_12_3","ACT","12","3","3","Kuna pay inila ay nalaylaychan nan chiyuycha Judio as nan nauy enatna, insubratna ay mangepatiliw us kan Pedro. Enommat na as nan makali un Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_4","074_12_4","ACT","12","4","4","Kuna pay enpatiliw hi Pedro, enpaifiarudna ya enpafiantayna as opat ay hen-op-at ay munsinsinnubrat ay sosorchachu. Tay as nan marpasan nan fiasta, plenanon Herodes ay mangokóm kan hiya as nan kaongoran chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_5","074_12_5","ACT","12","5","5","Isunga naifiafiarud hi Pedro. Ngem uray mu hiyasa, chaan inkinkinak nan iib-ana ay omaafurot ay nangekarkararag kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_6","074_12_6","ACT","12","6","6","As nan hiyachi challu ay lafi, sakbay epapitiw Herodes hi Pedro as nan kafikiatana, nanassuy hi Pedro ay nunkiakiaw-an nan chuwa ay kuwarcha. Nakokor-ongan nan chuwa ay limana, ya wachacha pay nan nunkukuwarcha as nan pantiw nan pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_7","074_12_7","ACT","12","7","7","Kalina at ya nunpaila nan usa ay anghel nan Apo, ya wachay silaw ay nangepapaway as nan kawad-ana. Sinikchud nan anghel nan pukor Pedro ay namangun kan hiya, ya kanana, “Kamuwum! Maligwatka!” Hiya at chi ya nag-as nan chiyuycha kor-ong nan chiyuycha limana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_8","074_12_8","ACT","12","8","8","Kenalen nan anghel kan hiya, “Iyam-ammam nan fiachom, ya munsandalka.” Enat Pedro chi. Angkiay ya kenalen kasin nan anghel, “Esalifudmu nan kakiaymu, ya umunudka kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_9","074_12_9","ACT","12","9","9","Inunud Pedro nan anghel ay pinmitiw, ngem achina ammu ay nan cha at-atun nan anghel ay mangfiachang kan hiya at tit-iwa. Tay nan chana numnumnumun at cha mun-iitaw hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_10","074_12_10","ACT","12","10","10","Kuncha pay lenaosan nan omona ya nan maekadwa ay kuwarcha, inumchancha as nan lanchok ay unub nan sugpan ay muntoróng henan siyudad. Kun kalina ya natkafian nan lanchok ay unub ya pinmitiwcha. As nan nanaranancha as akét as nan korsa, kalina at ya namaid nan anghel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_11","074_12_11","ACT","12","11","11","Hiyachi nan nangammuwan Pedro ay fiakuna payat iitaw chi, ya kanana, “Ad wani, ammok ay tit-iwa ay infiaor Apo Dios nan anghelna ay mangesarakan kan ha-un as nan panagtoray Herodes ya as nan am-in ay cha namnamaun nan iib-ak ay Judio ay ommat kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_12","074_12_12","ACT","12","12","12","Kun pay ninumnum Pedro na, inmuy hiya as afong Maria ay enan Juan ay makali us un Marcos. Hid-i nan naaamongan nan ongor ay omaafurot ay cha munkarkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_13","074_12_13","ACT","12","13","13","Nunkokkok hi Pedro as nan pantiw. Angkiay ya nan mafiabfiaor ay fiafiai ay nan ngachana at Roda at uyna chinngor mu ngachan tud-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_14","074_12_14","ACT","12","14","14","Kuna pay enmatonan nan kalen Pedro ya kiapú as lagsakna as solet, liniw-ana ay nankab as nan pantiw. Kun at tenmagtag ay nunfiangad ay nangifiakia un wacha hi Pedro ay nangatakchug as nan pantiw as chará. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_15","074_12_15","ACT","12","15","15","“Ay kunka natongok?” kenalicha kan hiya. Ngem enpapeletna challu ay tit-iwa chi. Isunga kenalicha, “Ku-un anghelna mu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_16","074_12_16","ACT","12","16","16","Ngem cha challu munkokkokokkok hi Pedro. Kuncha pay tenkafian nan pantiw, inilacha hiya, ya naschaawcha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_17","074_12_17","ACT","12","17","17","Sininyasana chicha ay kuminak, ya infiakiana kan chicha nan enat Apo Dios ay nangipitiw kan hiya as nan pagfiaruchan. Kenalina kan chicha, “Ifiakiayu pay na kan Santiago ya as nan tapina ay iib-a takú ay omaafurot.” Angkiay nak-ak hi Pedro, ya inmuy henan tukún ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_18","074_12_18","ACT","12","18","18","As nan kafikiatana, nalilifok ya inmugyat as solet nan sosorchachu mu anan enommat kan Pedro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_19","074_12_19","ACT","12","19","19","Enpaanap Herodes hiya, ngem chaancha naanapan. Isunga finistikiarna nan sosorchachu ay nangukuwarcha kan Pedro, at infilina ay maepapatuycha. Kun pay narpas sa, chinmayyu hi Ari Herodes ay nurpu ad Judea, ya nafiayag ay nagyan ad Cesarea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_20","074_12_20","ACT","12","20","20","As nan nanagyanan Ari Herodes hid-i, finmungat hiya as solet as nan chiyuycha umiili ad Tiro ya Sidon. Isunga nun-us-usacha ay mangifiaor as nan usa ay grupo ay hiyasa nan pannakaachorcha ay uy manakiang kan Herodes. Kinayyumcha on-ona hi Blasto ay usa ay tenalek Herodes ay mangenongnongnong as nan palasyu ta hiya nan mangfiachang kan chicha. Angkiay ya inmuycha kan Herodes ta chumawatcha as kappia, tay henan sasakopuna nan omor-ancha as kanuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_21","074_12_21","ACT","12","21","21","Kun pay inumchan nan urkiw ay pinilen Herodes, nunfiachu as fiachon chi ari ya tenmokor as nan tronona, at nunchiskursu as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_22","074_12_22","ACT","12","22","22","Kun pay narpas chi, chacha ifugfukiaw, “Uy! Munkali payat hiya ay kaman as nan atun chi dios, fiakun kaman as nan atun chi taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_23","074_12_23","ACT","12","23","23","Hiya at chi ya enpasaket nan usa ay anghel Apo Dios hiya, tay chaana inchat kan Apo Dios nan pammachayaw. Angkiay ya nakrangan hiya, at natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_24","074_12_24","ACT","12","24","24","Ngem nan kalen Apo Dios at kaskasin nunchinamag, ya enmongorcha nan enmafurot kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC12_25","074_12_25","ACT","12","25","25","Kun pay cha Bernabe kan Saulo at lenpascha nan naekeddeng ay atuncha ad Jerusalem, at nunfiangadcha ad Antiokia. Entakincha hi Juan ay makali us un Marcos as kadwacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_1","074_13_1","ACT","13","1","1","As nan iglesia ad Antiokia, wachacha nan pomapadtu ya mun-isursuru as kalen Apo Dios. Chicha cha Bernabe, Simeon ay makali un Ngutug, Lucio ay i-Cirene, hi Manaen ay naepaurúg ay kadwan Herodes ay gobernador ad Galilea, ya hi Saulo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_2","074_13_2","ACT","13","2","2","As nan hin-urkiw, as nan chacha munchaychayawan kan Apo Dios ya mun-ay-ayunaran, kenalen nan Espiritu Santo kan chicha, “Chutokanyu cha Bernabe kan Saulo as munserfi kan ha-un as nan chunu ay nangayakiak kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_3","074_13_3","ACT","13","3","3","Kuncha pay narpas ay nun-ayunar ya nunkararag, enpataycha nan limacha kan cha Bernabe kan Saulo, at penaligwatcha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_4","074_13_4","ACT","13","4","4","Isunga kiapú as nan nangetorongan nan Espiritu Santo kan cha Bernabe kan Saulo, chinmayyucha on-ona ad Seleucia. Nunlapu hid-i, nunpaporcha ay inmuy ad Chipre. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_5","074_13_5","ACT","13","5","5","Kuncha pay inumchan ad Salamina ad Chipre, enkaskasabacha nan kalen Apo Dios as nan chiyuycha senagogan chi Judio. Kadwacha hi Juan Marcos ay mangfiachang kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_6","074_13_6","ACT","13","6","6","Nar-oscha ad Chipre inkiana inumchancha ad Pafo. Hid-i nan nanib-atancha as nan usa ay somasaromangka ay Judio ay nan ngachana at Bar-Jesus ay nangali un pomapadtu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_7","074_13_7","ACT","13","7","7","Hiya at kiayyum nan gobernador ad Chipre ay hi Sergio Paulo ay naraing ay taku. Enpaayag nan gobernador cha Bernabe kan Saulo, tay laychuna ay chungrun nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_8","074_13_8","ACT","13","8","8","Ngem hi Elimas ay sumasaromangka, (hiyasa nan ngachan Bar-Jesus as nan kali ay Griego) at chana konkontraun chicha, ya penachasna ay iyachawwi nan gobernador as nan omafurotana kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_9","074_13_9","ACT","13","9","9","Ngem hi Saulo ay makali us un Pablo ay napnu as pannakafialin nan Espiritu Santo at entoongana hi Elimas, ya kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_10","074_13_10","ACT","13","10","10","“He-a ay anak Satanas! He-a nan kafusor chi am-in ay kenalintig. Napnuka as am-in ay kenasikap ya kenasator. Ay achim ikinak ay cha mamarfialinsuwek as nan kenatit-iwa ay isursuron Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_11","074_13_11","ACT","13","11","11","Ad wani, chusaun chaká kan Apo Dios, ya mafuragka ya achim maila nan lawag nan urkiw as kaat ay urkiw.” Hiya at chi ya naleknana ay kaman liningfian chi munngungutug ay lifuu nan matana, ya nunkapkapukap ay nun-anap as mangpachang kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_12","074_13_12","ACT","13","12","12","Kun pay inilan nan gobernador nan enommat, enmafurot hiya kan Apo Jesus, tay naschaaw as nan insurucha maepangkep as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_13","074_13_13","ACT","13","13","13","Nunpapor hi Pablo ya nan kakadwana nunlapu ad Pafo, at inumchancha ad Perge henan probinsiya ay Pamfilia. Hid-i nan nanaynanan Juan Marcos kan chicha, at nunfiangad hiya ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_14","074_13_14","ACT","13","14","14","Nanarcharan cha Pablo kan Bernabe nunlapu ad Perge inkiana inumchancha ad Antiokia henan probinsiya ay Pisidia. As nan Urkiw ay Mun-iblayan, sinungkopcha as nan senagoga ya naketokorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_15","074_13_15","ACT","13","15","15","Wacha nan nangifiasa as nan Lintig Moises ya nan insurat nan chiyuycha pomapadtu. Kun pay narpas, enpaifiakian nan totoray as nan senagoga kan cha Pablo, “Iib-a, mu wachay itukunyu as pumigsaan chi numnum nan tataku at mafialinyu ay ifiakia.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_16","074_13_16","ACT","13","16","16","Isunga tenmakchug hi Pablo ya nunsinyas ay nangepakinak kan chicha. Kenalina, “Iib-ak ay kianak Israel ya chakayu am-in ay Gentil ay manaychayaw kan Apo Dios, chumngor kayu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_17","074_13_17","ACT","13","17","17","Nan Dios nan chiyuycha kianak Israel at pinilina nan kaap-uwan takú as tatakuna, ya enpaongoongorna chicha as nan nagyanancha as kaili ad Egipto. As nan nafiayag ay timpu, babaen as nan pannakafialina, enpanguna chicha ay nak-ak hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_18","074_13_18","ACT","13","18","18","As nan umuy as opat puru ay tawwun ay kawad-ancha henan disyerto, enan-anosan ya enay-aywanan Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_19","074_13_19","ACT","13","19","19","Kuncha pay inumchan nan kaap-uwan takú ad Canaan, enpaamis Apo Dios nan tataku ay wacha henan pitu ay nasyon, ya enpatawidna as nan kaap-uwan takú nan lutan nan hanacha ay nasyon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_20","074_13_20","ACT","13","20","20","“Am-in chaná ay enommat, nunlapu as nan inmuyancha ad Egipto inkiana as nan nangamisancha as nan chiyuycha i-Canaan at umuy as opat kiasot ya leman puru ay tawwun. Kun pay narpas sa, inchat Apo Dios kan chichay tukutukún ay huwis inkiana as nan timpon Samuel ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_21","074_13_21","ACT","13","21","21","Angkiay ya as nan chinmawatan nan tataku kan Apo Dios as ari, inchatna hi Saulo ay potot Kis ay kianak Benjamin. Nun-ari hi Saulo kan chicha as opat puru ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_22","074_13_22","ACT","13","22","22","Kun pay kenaan Apo Dios hi Saulo, ensokatna hi David as aricha. Nauy nan kenalen Apo Dios maepangkep kan David: ‘Hi David ay potot Jesse at hiya nan mangepalaylayad kan ha-un. Hiya nan mangtongpartu as nan am-in ay laychok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_23","074_13_23","ACT","13","23","23","Nan nurpu as nan chiyuycha kianak David ay hi Jesus ay Mangesarakan as nan chiyuycha kianak Israel at finaor Apo Dios ay kaman as nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_24","074_13_24","ACT","13","24","24","As nan chaan pay nangelapuwan Jesus as nan chununa, enkaskasaban Juan as nan am-in ay kianak Israel ay masapor munfiafiawicha as nan fiasfiasorcha ya munpafunyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_25","074_13_25","ACT","13","25","25","Kun pay kiayud lopasun Juan nan chununa, kenalina as nan tataku, ‘Ngachana nan kananyu maepangkep kan ha-un? Fiakun ha-un nan chayu sassasad-un. Ngem wacha nan usa ay cha umunud kan ha-un ay uray nan kiarot chi sapatosna at achiyak maekari ay mangfokat.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_26","074_13_26","ACT","13","26","26","“Iib-ak ay kianak Abraham ya am-in ay Gentil ay wacha hena ay munchaychayaw kan Apo Dios, chumngor kayu. Tit-iwa ay kan chitaku nan nangifiaoran Apo Dios as nan nauy naifiakia ay maepangkep as kaesarakanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_27","074_13_27","ACT","13","27","27","Ngem nan chiyuycha inmiili ad Jerusalem ya nan anap-apucha at chaancha enmatonan ay hi Jesus nan infiaor Apo Dios winnu naawatan nan insurat nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy ay naifiasa as nan tunggal Urkiw ay Mun-iblayan. Uray mu hiyasa, chicha nan nangtongpar as nan infiakian nan chiyuycha pomapadtu as nan nangekeddengancha kan hiya ay matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_28","074_13_28","ACT","13","28","28","Uray maid naanapancha as finmasorana as uycha nangepapatuyan kan hiya, chinawatcha challu kan Pilato ay epapatuyna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_29","074_13_29","ACT","13","29","29","Kuncha pay enat nan am-in ay naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan hiya, kensopcha hiya as nan koros, ya uycha inlufok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_30","074_13_30","ACT","13","30","30","Ngem tenakon Apo Dios hiya manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_31","074_13_31","ACT","13","31","31","As nan ongor ay urkiw, nunpappaila hiya as nan chiyuycha nakiuy kan hiya nunlapu ad Galilea inkiana ad Jerusalem. Ad wani chicha nan mangepaneknek kan chitaku ay Judio as nan maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_32","074_13_32","ACT","13","32","32","Ad wani, chakami nan mangifiakia as nan nauy Ammay ay Chamag kan chakayu: Nan enkaren Apo Dios as nan kaap-uwan takú ad pus-uy ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_33","074_13_33","ACT","13","33","33","at tenongparna kan chitaku ay kianakcha babaen as nan nangtakuwana kan Jesus manipud as nan utúy. Hiyana challu nan naisurat as nan maekadwa ay Salmo ay kanana, ‘He-a nan Anakku. Ad wani epailak ay ha-un nan Amam.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_34","074_13_34","ACT","13","34","34","Nauy nan kenalen Apo Dios maepangkep as nan nangtakuwana kan Jesus manipud as nan utúy ay achi kasin matmatuy, tay achi poros mabrok hiya as nan lufok: ‘Ichatkuntu kan chakayu nan chiyuycha nasantowan ay bendisyon ay siguradu ay matongpar ay enkarek kan David.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_35","074_13_35","ACT","13","35","35","Isunga kenalina us as nan tukún ay naisurat as nan Salmo: ‘Achim eparufus ay mabrok nan Nasantowan as nan lufok.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_36","074_13_36","ACT","13","36","36","Ngem fiakun maepangkep kan David nan laychuna ay kanan as na. Tay as nan narpasan David ay nangtongpar as nan penangkep Apo Dios kan hiya as nan natatakuwana, natuy hiya. Naetapi hiya ay nailufok as nan kaap-uwana, at nabrok nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_37","074_13_37","ACT","13","37","37","Ngem hi Jesus ay tenakon Apo Dios manipud as nan utúy at chaan nabrok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_38","074_13_38","ACT","13","38","38","Isunga chakayu ay iib-ak, masapor maammuwanyu ay kiapú as nan enkaman Jesus, naekasaba kan chakayu nan mapakawanan chi fiasfiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_39","074_13_39","ACT","13","39","39","Tit-iwa ay babaen kan hiya, tunggal omafurot at naifilang as nalintig as nan sangwanan Apo Dios, tay achi mafialin ay palintikun nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_40","074_13_40","ACT","13","40","40","Isunga il-ilaunyu ta achi koma maekaman kan chakayu nan nauy kenalen nan chiyuycha pomapadtu: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_41","074_13_41","ACT","13","41","41","‘Ilaunyu, chakayu ay mun-ot-otyok! Maschaaw kayuntu, ya matuy kayuntu challu. Tay wachay kauugyat as solet ay atoktu as nan matatakuwanyu ay achiyuntu challu afurotun, uray kun wacha nan mangepakaawat ay ustu kan chakayu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_42","074_13_42","ACT","13","42","42","As nan cha pumitiwan cha Pablo kan Bernabe as nan senagoga, chinawat nan tataku kan chicha ay mu mafialin koma, isurucha pay chaná as nan somarunu ay Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_43","074_13_43","ACT","13","43","43","Kun pay nak-ak am-in nan tataku as nan senagoga, ongor ay Judio ya Gentil ay mangun-unud as nan iniili ay ukialen chi Judio nan inmunud kan chicha. Naketakiatfor cha Pablo ya enawischa chicha ay mangiturturuy ay muntalek as nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_44","074_13_44","ACT","13","44","44","As nan senmarunu ay Urkiw ay Mun-iblayan, kiayud am-in nan umili at naamongcha ay uy manngor as nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_45","074_13_45","ACT","13","45","45","Ngem kun pay inilan nan chiyuycha Judio nan ongoongor ay tataku, enmaposcha as solet. Kenontracha nan kenalen Pablo ya enkak-aliyancha hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_46","074_13_46","ACT","13","46","46","Ngem kaskasin tinmurud cha Pablo kan Bernabe, ya kanancha, “Masapor chakayu ay Judio nan omon-ona ay maifiag-an nan kalen Apo Dios. Kiapú ta enachiyu, chakayu mismu nan achi mangifilang as achoryu ay mawad-an as fiyag ay maid patingkiana, taynanmi chakayu, ya umuy kami as nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_47","074_13_47","ACT","13","47","47","Tay hiyana nan infilin Apo Dios kan chakami ay kanana un, ‘Pinilek he-a ay manilaw as numnum nan chiyuycha Gentil ta am-in nan tataku asna's luta at maesarakancha kiapú kan he-a.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_48","074_13_48","ACT","13","48","48","As nan nanngoran nan chiyuycha Gentil as sa, naragsakancha ya chinaychayawcha nan kalen Apo Dios. Nan chiyuycha pinipilen Apo Dios ay mawad-antu as fiyag ay maid patingkiana at enmafurotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_49","074_13_49","ACT","13","49","49","Angkiay ya naepachamag nan kalen Apo Dios henan hana intiru ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_50","074_13_50","ACT","13","50","50","Ngem chinorchor nan chiyuycha Judio nan nunkafiaknang ay fianafiai ay manangchaychayaw kan Apo Dios ya nan anap-apu henan siyudad. Enlapucha ay mamalikiat kan cha Pablo kan Bernabe, ya enpak-akcha chicha henan lukiarcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_51","074_13_51","ACT","13","51","51","Ngem penokpokan cha Pablo nan chapancha ay mangepaila as nan umili ay kikiadcha as nan mismu ay chusacha. Kun pay narpas sa, inmuycha ad Iconio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC13_52","074_13_52","ACT","13","52","52","Ngem uray mu assesa, nan chiyuycha enmafurot kan Jesus ad Antiokia at ongor chi lagsakcha, ya napnucha as pannakafialin nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_1","074_14_1","ACT","14","1","1","Ad Iconio us, sinungkop cha Pablo kan Bernabe as nan senagogan chi Judio. Kiapú as nan makaawis as solet ay enatcha ay nangisursuru as nan kalen Apo Dios hid-i, ongoongorcha nan Judio ya Gentil ay enmafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_2","074_14_2","ACT","14","2","2","Ngem nan chiyuycha chaan enmafurot ay Judio at chinorchorcha nan chiyuycha Gentil ta ingluncha nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_3","074_14_3","ACT","14","3","3","Uray mu assesa, nafiayag chi nakepagyanan cha Pablo kan Bernabe ad Iconio, ya naturudcha ay nangisursuru as nan kalen Apo Dios. Penaneknekan Apo Dios ay tit-iwa nan insursurucha maepangkep as nan grasyana babaen as nan nangichatana kan chicha as pannakafialin ay mangekaman as nan chiyuycha nakaskaschaaw ay sinyar ya milagro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_4","074_14_4","ACT","14","4","4","Ngem nakudwacha nan chiyuycha umiili hid-i ay siyudad. Nan tapina kan chicha at inunudcha nan chiyuycha Judio, ya nan tapina at inunudcha cha Pablo kan Bernabe ay apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_5","074_14_5","ACT","14","5","5","Angkiay ya nakiturag nan chiyuycha Gentil ya nan chiyuycha Judio as nan anap-apucha ay mamalikiat ya manglomtak as nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_6","074_14_6","ACT","14","6","6","Kun pay naammuwan nan apostoles nan planucha, lenmayawcha ay inmuy henan probinsiya ay Licaonia henan chiyuycha siyudad ay Listra ya Derbe, ya henan tukutukún ay luglukiar henan probinsiya ay ansa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_7","074_14_7","ACT","14","7","7","Hid-i nan nangituruyancha ay nangekasaba as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_8","074_14_8","ACT","14","8","8","Ad Listra, wacha nan usa ay laraki ay nangatokor ay napilud nunlapu as nan naiyankana ya chaan poros nanarcharan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_9","074_14_9","ACT","14","9","9","Chinumngor hiya as nan cha kankanan Pablo. Entoongan Pablo hiya, ya inilana ay wacha nan pammatina ay makaan nan saketna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_10","074_14_10","ACT","14","10","10","Isunga kenalina ay nangipipigsa, “Tomakchugka!” As nan hiyachi, natannakchug nan laraki, ya enlapuna ay manaran. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_11","074_14_11","ACT","14","11","11","Kun pay inilan nan ongoongor ay tataku nan enat Pablo, infukiawcha as nan kalicha ay Linicaonia, “Nunfialin nan chiyuycha dios as kaman tataku, ya kinmuwabcha kan chitaku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_12","074_14_12","ACT","14","12","12","Ngenadnancha hi Bernabe as Zeus, ya hi Pablo as Hermes, tay hiya nan para karkali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_13","074_14_13","ACT","14","13","13","Nan templo ay munchaychayawancha as nan dios ay Zeus at wacha henan fiakun sakop nan siyudad. Nan pachi ay munserserfi as nan hana ay templo at inyuynay chuwa ay laki ay fiaka ya appong ay sabsafong as nan sungkopan henan siyudad, tay hiya ya nan ongoongor ay tataku at laychuncha ay ichatonan cha Pablo kan Bernabe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_14","074_14_14","ACT","14","14","14","Ngem kun pay chinngor cha Bernabe kan Pablo sa, lenaksetcha nan fiachucha, ya tenmagtagcha ay inmuy as nan kawad-an chi ongoongor ay tataku. Chacha ifugfukiaw as nan tataku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_15","074_14_15","ACT","14","15","15","“Iib-a, adchi t'uyyu cha atun na? Kun kami us kaman kan chakayu ay tataku ya! Enmali kami hena ay mangepakaammu kan chakayu as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Apo Jesus. O, enmali kami ay mangifiakia kan chakayu ay chukkianyu nan panagchaychayaw as nan chiyuycha achi tit-iwa ay dios ta omafurot kayu as nan matataku ay Dios ay namayang as nan chaya, nan luta, nan fiayfiay, ya nan am-in ay wacha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_16","074_14_16","ACT","14","16","16","Ad pus-uy, penarufusan Apo Dios nan am-in ay tataku ay munchaychayaw as nan laylaychuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_17","074_14_17","ACT","14","17","17","Uray mu hiyasa, narawag challu ay wachay pammaneknek ay hiya nan tit-iwa ay Apo Dios babaen as nan ammay ay atuna. Enpar-ina nan uchan ay nurpu ad chaya, ya inchatna nan apetyu as nan ustu ay timpu. Penennekna chakayu as ongor ay kanunyu ya lagsakyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_18","074_14_18","ACT","14","18","18","Uray mu assena nan infiagfiakian nan apostoles kan chicha, nalikiatancha challu ay nangepawa as nan tataku as nan mun-ichatonancha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_19","074_14_19","ACT","14","19","19","As nan hiyachi, inumchan nan tapen nan Judio ay nurpu ad Antiokia ya Iconio. Chinorchorcha nan tataku ad Listra ay manglomtak kan Pablo. Kuncha pay lenpas ay nanglomtak kan hiya, inkiayadcha hiya ay nangek-ak henan siyudad, tay ka-anancha mu natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_20","074_14_20","ACT","14","20","20","Ngem kun pay enarufong nan chiyuycha omaafurot hiya, naligwat hi Pablo, ya nunfiangad henan chiyuy siyudad. As nan kafikiatana, inmuy cha Pablo kan Bernabe ad Derbe. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_21","074_14_21","ACT","14","21","21","Enkaskasaban cha Pablo kan Bernabe nan Ammay ay Chamag ad Derbe, ya ongorcha nan enmafurot. Angkiay nunfiangadcha ad Listra, ad Iconio, ya ad Antiokia ay siyudad ad Pisidia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_22","074_14_22","ACT","14","22","22","Penapigsacha nan pammaten nan chiyuycha omaafurot hid-i ay il-ili, ya enawischa chicha ay munturturuy as nan pammaticha kan Apo Dios. Kenalicha kan chicha, “Masapor mapachasan takúy ongor ay likiat as nan maetapiyan takú henan muntorayan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_23","074_14_23","ACT","14","23","23","Chinmutok cha Pablo kan Bernabe as mangepangpanguru as nan tunggal iglesia. As nan narpasancha ay nunkararag ya nun-ayunar, entalekcha chicha as nan Apo ay hiya nan enafurotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_24","074_14_24","ACT","14","24","24","Kun pay nar-os cha Pablo henan sakop nan Pisidia, enmalicha henan probinsiya ay Pamfilia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_25","074_14_25","ACT","14","25","25","Henan siyudad ay Perge, enkasabacha nan kalen Apo Dios. Angkiay ya kinmuwabcha ad Atalia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_26","074_14_26","ACT","14","26","26","Nunlapu ad Atalia, nunpaporcha ay nunfiangad ad Antiokia henan probinsiya ay Siria. Hid-i nan nangekarkararakian nan iib-a ay nangetalek kan chicha as nan panang-aywan ya sug-ang Apo Dios para kan chicha as nan chunucha ay hiyasa nan lenpascha ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_27","074_14_27","ACT","14","27","27","Kuncha pay inumchan ad Antiokia, enamongcha nan chiyuycha membro as nan iglesia. Enpachamagcha nan am-in ay en-enat Apo Dios babaen kan chicha ya nan en-enatna ta nan chiyuycha Gentil at omafurotcha koma kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC14_28","074_14_28","ACT","14","28","28","Nafiayag nan nakepapagyanan cha Pablo kan Bernabe as nan chiyuycha omaafurot ad Antiokia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_1","074_15_1","ACT","15","1","1","As nan hiyachi, wachacha nan tapen nan lanaraki ay nurpu ad Judea ay chinmayyu ad Antiokia. Enlapucha ay mun-isuru as nan chiyuycha enmafurot kan Jesu Cristo, ya kanancha, “Mu achi kayu masugyatan ay maiyunud as nan iniili ay ukiali ay insuron Moises at achi kayu maesarakan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_2","074_15_2","ACT","15","2","2","Pararuy enat cha Pablo kan Bernabe ay nakesongfiat kan chicha maepangkep as sa. Isunga nachutokan cha Pablo kan Bernabe ya nan tapina ay omaafurot ad Antiokia ay omabrat ad Jerusalem ya makeapat as nan apostoles ya as nan chiyuycha anam-amá maepangkep as sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_3","074_15_3","ACT","15","3","3","Angkiay ya penaligwat nan chiyuycha omaafurot cha Pablo. As nan chacha mar-osan ad Fenicia ya Samaria, infiakiacha as nan chiyuycha omaafurot hid-i nan enmafurotan nan chiyuycha Gentil. As nan nanngorancha as nan hana ay chamag, ongor chi lagsak am-in nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_4","074_15_4","ACT","15","4","4","Kuncha pay inumchan ad Jerusalem, nan iglesia, nan apostoles, ya nan chiyuycha mangepangpanguru at enawatcha chicha. As nan narpasan tona, enpachamag cha Pablo nan am-in ay enat Apo Dios babaen kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_5","074_15_5","ACT","15","5","5","Ngem nan tapen nan omaafurot ay wacha as nan bunggoy nan chiyuycha Fariseo at tenmakchugcha, ya kanancha, “Masapor masugyatan nan chiyuycha Gentil ya mafiag-ancha ay mangtongpar as nan Lintig Moises.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_6","074_15_6","ACT","15","6","6","As nan hiyachi, nunmimitincha nan apostoles ya nan chiyuycha mangepangpanguru ay mangapat as nan maepangkep as sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_7","074_15_7","ACT","15","7","7","Kun pay nafiayag chi nangapatancha as sa, tenmakchug hi Pedro, ya kanana kan chicha, “Iib-a, aammuyu met ay ad kasin at piniliyak kan Apo Dios kan chakayu ay uy mangekasaba as nan Ammay ay Chamag as nan chiyuycha Gentil ta chumngorcha ya omafurotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_8","074_15_8","ACT","15","8","8","Hi Apo Dios ay nangammu as numnum nan am-in ay tataku at enpailana ay enawatna nan chiyuycha Gentil babaen as nan nangichatana as Espiritu Santo kan chicha ay kaman as nan enatna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_9","074_15_9","ACT","15","9","9","Maid enat Apo Dios as natkunan takú kan chicha, tay penakawana chicha as nan fiasfiasorcha as nan enmafurotancha ay kaman kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_10","074_15_10","ACT","15","10","10","Isunga adchi t'uyyu chischistingun hi Apo Dios as nan nangepad-unanyu kan chicha as nan uchun ay achicha kafiaelan? Uray met nan kaap-uwan takú ya chitaku mismu at achi takú challu kafiaelan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_11","074_15_11","ACT","15","11","11","Numnumunyu kay! Afurotun takú ay naesarakan takú babaen as nan grasyan Apo Jesus ay kaman challu kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_12","074_15_12","ACT","15","12","12","As nan hiyachi, kinminakcha am-in nan tataku, ya chinumngorcha as nan cha kankanan cha Bernabe kan Pablo. Enpachamagcha nan maepangkep as nan am-in ay nakaskaschaaw ay sinyar ya milagro ay enat Apo Dios as nan chiyuycha Gentil babaen kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_13","074_15_13","ACT","15","13","13","As nan narpasancha ay nunkali, kenalen Santiago, “Iib-a, chumngor kayu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_14","074_15_14","ACT","15","14","14","Kaifiagfiakian Simon Pedro nan omona ay nangepail-an Apo Dios as sug-angna as nan chiyuycha Gentil ta munpili hiya kan chicha as tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_15","074_15_15","ACT","15","15","15","Nan nauy ay enat Apo Dios at inyafudna nan insurat nan chiyuycha pomapadtu. Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_16","074_15_16","ACT","15","16","16","‘Mu marpas na, munfiangachak ya kasek kiaufun nan mamagyanan Ari David ay nachachael. Kiaufok kasin nan nachachael ya kasinku patakchukun ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_17","074_15_17","ACT","15","17","17","ta am-in nan tapina pay ay tataku ya am-in nan Gentil ay pinilek as tatakok at anapuncha nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_18","074_15_18","ACT","15","18","18","Hiyana nan kenalen nan Apo ay nangepakaammu as na ad pus-uy.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_19","074_15_19","ACT","15","19","19","“Isunga nan wacha as numnumku at achi takú koma lilifokun nan chiyuycha Gentil ay cha omafurot kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_20","074_15_20","ACT","15","20","20","Kun takú at masapor munsurat kan chicha ay mangifiaag ay achicha ischa nan naichaton as nan didiosen, nan naparti ay chaan nauykokan, ya nan chara. Nan usa pay at chukkiancha nan mangepapasan as assi ay lachok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_21","074_15_21","ACT","15","21","21","Tay nan Lintig Moises at naekasaba nunlapu ad pus-uy henan tunggal ili ya naifiasa as nan kasenasenagoga as nan tunggal Urkiw ay Mun-iblayan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_22","074_15_22","ACT","15","22","22","Angkiay nan apostoles ya nan mangepangpanguru patí nan intiru ay iglesia at ninumnumcha ay munpili as lanaraki kan chicha ay makiuy kan cha Pablo kan Bernabe ad Antiokia. Pinilicha hi Judas ay makali us un Barsabas ya hi Silas ay chicha nan chuwa ay mangepangpanguru as nan iib-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_23","074_15_23","ACT","15","23","23","Cha Judas kan Silas nan nangepaw-etancha as nan nauy ay surat as nan chiyuycha Gentil: “Chakami ay apostoles ya nan mangepangpanguru ay iib-ayu ad Jerusalem at nauy nan suratmi kan chakayu am-in ay Gentil ay omaafurot henan siyudad ay Antiokia ya henan sakop nan Siria ya Cilicia. Komosta kayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_24","074_15_24","ACT","15","24","24","Chinngormi ay wachacha nan nurpu hena ay ib-ami ay inmuy hesa ay nanglilifok ya nangpachanag kan chakayu babaen as nan infiakiacha, uray mu fiakun chakami nan nangifilin kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_25","074_15_25","ACT","15","25","25","Isunga nunmitin kami ya inyafud nan am-in ay pumili kami as lanaraki ay maifiaor as umuy hesa kan chakayu. Makitun-udcha as nan laylaychun takú ay kiakiayyum ay cha Pablo kan Bernabe ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_26","074_15_26","ACT","15","26","26","ay nangeposta as fiyagcha ay munserfi kan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_27","074_15_27","ACT","15","27","27","Isunga ifiaormi cha Judas kan Silas ay chicha mismu nan mangpaneknek kan chakayu as nan pachong nan insuratmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_28","074_15_28","ACT","15","28","28","Enpakaammon nan Espiritu Santo kan chakami ya inyafudmi ay achimi epapelet ay mangepad-un kan chakayu as nan ukialimi. Nan masapor ay tongparunyu at nan nauycha filin yangkiay: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_29","074_15_29","ACT","15","29","29","Achiyu ischa nan naichaton as nan didiosen, nan chara, ya nan naparti ay chaan nauykukan. Nan usa pay at chukkianyu nan mangepapasan as assi ay lachok. Omammaytuy aatunyu mu tongparunyu chaná ay infilinmi. Hiyasa yangkiay nan ifiakiami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_30","074_15_30","ACT","15","30","30","Kuncha pay lenpas nan suratcha, naepaligwatcha nan nangiyuy ay umuy ad Antiokia. As nan inumchanancha hid-i, enamongcha nan chiyuycha omaafurot, at inchatcha nan surat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_31","074_15_31","ACT","15","31","31","Kun pay finasan nan chiyuycha omaafurot ay i-Antiokia nan surat, ongor chi lagsakcha as nan ammay ay naitukun kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_32","074_15_32","ACT","15","32","32","Cha Judas kan Silas ay pomapadtu ay mismu at ongor chi infiagfiakiacha ay nanukun ya nangepapigsa as pammaten nan iib-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_33","074_15_33","ACT","15","33","33","Kun pay inmuy chi kaat ay chumingkucha hid-i, penaligwat nan iib-a chicha ay nunfiangad as nan nangifiaor kan chicha, ya kanancha, “Aywanan chakayu koma kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_34","074_15_34","ACT","15","34","34","Ngem ninumnum Silas ay mayagyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_35","074_15_35","ACT","15","35","35","Cha Pablo kan Bernabe at nayagyagcha ad Antiokia ay nangisursuru ya nangekaskasaba as nan kalen nan Apo ay kadwacha nan ongor ay iib-acha ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_36","074_15_36","ACT","15","36","36","Kun pay inmuy chi kaat ay urkiw, kenalen Pablo kan Bernabe, “Munfiangadta ay uy mangfisita as nan iib-a takú henan am-in ay ili ay nangekaskasabaanta as nan kalen nan Apo ta ilaunta mu anan chacha at-atun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_37","074_15_37","ACT","15","37","37","Hi Bernabe at laraychuna ay etakincha hi Juan ay makali us un Marcos, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_38","074_15_38","ACT","15","38","38","ngem enpapelet Pablo ay un-unuyna mu achicha etakin hiya, tay tenaynana chicha ad Pamfilia, ya chaana inturuy ay finmachang as nan chunucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_39","074_15_39","ACT","15","39","39","Kiapú ta nunsuma as solet cha Pablo kan Bernabe, nunsiyancha. Entakin Bernabe hi Marcos, ya nunpaporcha ay inmuy ad Chipre. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_40","074_15_40","ACT","15","40","40","Ngem hi Pablo at pinilina hi Silas as kadwana. Entalek nan iib-a chicha as nan panang-aywan ya sug-ang Apo Dios henan am-in ay ay-ayancha. Angkiay nunligwatcha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC15_41","074_15_41","ACT","15","41","41","at nar-oscha ad Siria ya Cilicia ay nangepappapigsa as nan chiyuycha iglesia hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_1","074_16_1","ACT","16","1","1","Nunfiaat us cha Pablo ad Derbe, angkiay ya ad Listra. Wacha ad Listra nan usa ay omaafurot ay nan ngachana at Timoteo. Hi enana at usa ay Judio ay omaafurot, ngem hi amana at Griego. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_2","074_16_2","ACT","16","2","2","Hi Timoteo ay anna at ammay chi kaap-apatana as nan am-in ay iib-a ay omaafurot ad Listra ya ad Iconio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_3","074_16_3","ACT","16","3","3","Laychun Pablo ay etakin hi Timoteo. Isunga enpasugyatna hiya ta achintu achiyun nan chiyuycha Judio hiya henan hanacha lukiar ay ay-ayanchantu. Tay am-in nan Judio at naammuwancha ay Griego hi amana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_4","074_16_4","ACT","16","4","4","As nan nunfiaatancha henan il-ili, chacha epakaammu as nan chiyuycha Gentil ay omaafurot nan filfilin ay unuchuncha ay inyafud nan apostoles ya nan anam-amá ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_5","074_16_5","ACT","16","5","5","Isunga nan chiyuycha iglesia at pinmigsa nan pammaticha ya inurkiw ay omongorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_6","074_16_6","ACT","16","6","6","Angkiay ya nunfiaat cha Pablo ay nar-os henan sakop nan Frigia ya Galacia, tay chaan enparufus nan Espiritu Santo ay ekasabacha nan kalen Apo Dios henan probinsiya ad Asia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_7","074_16_7","ACT","16","7","7","Kuncha pay inumchan henan tikiad nan probinsiya ay Misia, penachascha ay umuy henan probinsiya ay Bitinia, ngem chaan enparufus nan Espiriton Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_8","074_16_8","ACT","16","8","8","Isunga nar-oscha ad Misia inkiana inumchancha ad Troas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_9","074_16_9","ACT","16","9","9","As nan hiyachi ay lafi, wacha nan enpailan Apo Dios kan Pablo babaen as nan kaman iitaw. Inilana nan usa ay laraki ay i-Macedonia ay nangatakchug ay cha munpakpakaasi. Kenalina kan Pablo, “Omalika man paat ad Macedonia ay mangfiachang kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_10","074_16_10","ACT","16","10","10","Kun pay narpas ay inilan Pablo nan kaman iitaw, hiya at chi ya nun-anap kami as munlukiananmi ay umuy ad Macedonia, tay naawatanmi ay enayakian chakami kan Apo Dios ay uy mangekasaba as nan Ammay ay Chamag as nan tataku hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_11","074_16_11","ACT","16","11","11","Nunlapu ad Troas as nan nunlukiananmi as nan papor, nunchakpos kami ad Samotracia. As nan kafikiatana, inumchan kami ad Neapolis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_12","074_16_12","ACT","16","12","12","Nunlapu hid-i, nanarcharan kami ay inmuy ad Filipos ay usa ay mafigfigfig ay siyudad henan sakop nan Macedonia. Nan kaongoran ay inmiili henan hana ay siyudad at Romano. Nagyan kami hid-i as kaat ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_13","074_16_13","ACT","16","13","13","As nan Urkiw ay Mun-iblayan, nak-ak kami henan hana ay siyudad, ya inmuy kami henan olet nan wawwang, tay ninumnummi mu wachay lukiar ay maam-amongan chi Judio ay munkararag. Naketokor ya naketakiatfor kami as nan fianafiai ay naamong hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_14","074_16_14","ACT","16","14","14","Nan usa as nan chiyuycha chinumngor kan chakami at hi Lydia ay nurpu henan siyudad ay Tiatira ay mun-el-elaku as nangingina ay lopot. Hiya at usa ay Gentil ay manangchaychayaw kan Apo Dios. Inchat Apo Dios kan hiyay pannakaawat ta omafurot as nan cha kankanan Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_15","074_16_15","ACT","16","15","15","Angkiay nunpafunyagcha ay hinfiaruy. Kun pay narpas sa, kenalina kan chakami, “Mu afurotunyu ay tit-iwa'y enmafurotak kan Apo Jesus, chumawus kayu ngarud as afongmi.” Inturuyna ay nangayag kan chakami inkiana nakiuy kami kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_16","074_16_16","ACT","16","16","16","As nan hin-urkiw, as nan chami umuyan henan lukiar ay munkarkararakian, sinib-at chakami as nan mafiabfiaor ay fiarasang ay naanennetan. Nakasiping as ongor nan fiarasang para as nan chiyuycha amona kiapú as nan enpaifiakian nan anennet kan hiya ay ommat as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_17","074_16_17","ACT","16","17","17","Inmunud kan chakami kan Pablo, ya chana ifugfukiaw, “Chatona ay lanaraki at munserserficha as nan Kangatuwan ay Dios ay cha mangekaskasaba kan chakayu as nan atunyu ay maesarakan!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_18","074_16_18","ACT","16","18","18","Enaenatna sa as kaat ay urkiw. Kun pay enmayu as solet hi Pablo, nunsakong, ya kanana as nan anennet, “As nan ngachan Jesu Cristo, filinok he-a ay fomoknag kan hiya!” Hiya at chi ya fenmoknag tit-iwa nan anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_19","074_16_19","ACT","16","19","19","Kun pay inilan nan chiyuycha amona ay maid at chansacha ay makasiping, lenabkischa cha Pablo kan Silas. Inkiayadcha chicha ay nangiyuy as nan kawad-an nan totoray as nan mun-el-elakwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_20","074_16_20","ACT","16","20","20","Kuncha pay inyuy chicha as nan chiyuycha opisyar ay Romano, kenalicha, “Chatona ay lanaraki at Judiocha, ya chacha munkurkuru henan siyudad takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_21","074_16_21","ACT","16","21","21","Chacha mun-is-isuru as iniili ay ug-ukiali ay komontra as nan lintig takú, ya achi mafialin ay unuchun takú ay Romano.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_22","074_16_22","ACT","16","22","22","Angkiay ya naetapi nan ongor ay tataku ay namudtak kan chicha. Nan chiyuycha opisyar at lenafusancha cha Pablo kan Silas, ya infilincha ay masapletcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_23","074_16_23","ACT","16","23","23","Kuncha pay lenpas ay nanaplesaplet kan chicha, enpaifiarudcha chicha. Infilincha as nan munkukuwarcha ay kuwarchaana chicha ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_24","074_16_24","ACT","16","24","24","Kiapú ta assid-i nan infilin nan chiyuycha opisyar as nan munkukuwarcha, enpokokna cha Pablo kan Silas as nan paat nunchuchuku ay kuwartu as pagfiaruchan. Enpatangna nan sukicha as nan nunkaketangan ay nun-oomam ay tabra, ya nun-akmuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_25","074_16_25","ACT","16","25","25","Ngem as nan kiayud tongan chi lafi, cha munkarkararag ya munkankanta cha Pablo kan Silas ay manaychayaw kan Apo Dios, ya nan tapina ay fiarud at chuchumngorcha kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_26","074_16_26","ACT","16","26","26","Kalina at ya kinmichu as napigsa ay nangiwawud as nan nasasad-an nan pagfiaruchan. Hiya at chi ya natkafian nan kapantipantiw ya nag-as nan chiyuycha kor-ong nan am-in ay fiarud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_27","074_16_27","ACT","16","27","27","Kun pay finmangun nan kuwarcha, ya inilana ay nanatkafian nan chiyuycha pantiw nan pagfiaruchan, enoknosna nan espadana ya kiayudna patayun nan achorna, tay ninumnumna ay lenmayawcha nan chiyuycha fiarud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_28","074_16_28","ACT","16","28","28","Ngem infukiaw Pablo, “Achim patayun nan achormu, tay nauy kami am-in hena.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_29","074_16_29","ACT","16","29","29","Kun pay chinngor nan kuwarcha na, nunpaara hiya as silaw. Tenagtagna ay inmuy as nan kawad-an cha Pablo kan Silas, ya cha munpapayagpag as ugyatna ay nunpalintumang as sangwanancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_30","074_16_30","ACT","16","30","30","Angkiay inpitiwna chicha, ya senarudsudna, “Panguruwan, ngachana ngay nan masapor ay atok ta maesarakanak?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_31","074_16_31","ACT","16","31","31","Tinumforcha, “Omafurotka kan Apo Jesus. Mu hiyasa nan atum, maesarakankantu ya nan pamilyam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_32","074_16_32","ACT","16","32","32","Angkiay ya enkasabacha nan kalen nan Apo kan hiya ya as nan am-in ay tataku as afongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_33","074_16_33","ACT","16","33","33","As nan hiyachi challu ay uras as nan lafi, inyuy nan kuwarcha cha Pablo kan Silas as nan kawad-an nan chanum, ya enlasana nan sugsukiatcha. Kun pay narpas, nunpafunyag hiya ya patí nan pamilyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_34","074_16_34","ACT","16","34","34","Angkiay ya enayakiana cha Pablo kan Silas as afongna, ya ensakianaana chicha as kanuncha. Ongor chi lagsakna patí nan pamilyana, tay enmafurotcha kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_35","074_16_35","ACT","16","35","35","As nan kafikiatana, inmifiaor nan chiyuycha opisyar ay Romano as pupulis ay uy mangifilin as nan kukuwarcha, “Ilufusmu nan hanacha lanaraki.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_36","074_16_36","ACT","16","36","36","Angkiay infiakian nan kuwarcha kan Pablo, “Infilin nan chiyuycha opisyar ay Romano ay mailufus kayu kan Silas. Ad wani, mafialin at ay mak-ak kayu, ya wacha komay talna kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_37","074_16_37","ACT","16","37","37","Ngem kenalen Pablo as nan pupulis, “Kun chakami cha enpasaplet as nan kaongoran chi tataku ya. Chaan chakami pay finistikiar on-ona. Uray mu Romano kami, enpaifiarud chakami pay laing. Angkiay ad wani, laychun chakami ay ilufus kan chakayu ay maid mangam-ammu? Achi mafialin! Masapor chicha mismu nan omali ay mangilufus kan chakami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_38","074_16_38","ACT","16","38","38","Enpachamag nan pupulis chaná ay kenalen Pablo as nan chiyuycha opisyar. Inmugyatcha as nan nanngorancha ay Romano payat cha Pablo kan Silas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_39","074_16_39","ACT","16","39","39","Isunga kenamucha ay inmuy as nan pagfiaruchan, at nunpakawancha kan cha Pablo kan Silas. Angkiay inpitiwcha chicha as pagfiaruchan, ya chinawatcha kan chicha ay mak-akcha henan siyudad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC16_40","074_16_40","ACT","16","40","40","As nan nak-akan cha Pablo kan Silas as pagfiaruchan, inmuycha as afong Lydia. Hid-i nan nanib-atancha as nan iib-a ay omaafurot, ya penapigsan cha Pablo nan pammaticha babaen as nan kenalicha. Angkiay nak-akcha henan hana ay siyudad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_1","074_17_1","ACT","17","1","1","Nunlapu ad Filipos, nanarcharan cha Pablo ay nanguy henan siyudad ay Amfipolis ya Apolonia inkiana inumchancha ad Tesalonica ay kawad-an nan usa as nan chiyuycha senagogan chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_2","074_17_2","ACT","17","2","2","As nan hiyachi, in-inmuy hi Pablo as nan senagoga ay hiyachi challu nan chana atuatun. As nan turu ay Urkiw ay Mun-iblayan, nakeap-apat hiya as nan naamong ay tataku maepangkep as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_3","074_17_3","ACT","17","3","3","Enlawlawag ya penaneknekan Pablo ay nan Cristo at masapor munlikiat ya mataku manipud as nan utúy. Kenalina kan chicha, “Hi Jesus ay anna ay chak ifiagfiakia kan chakayu at hiya nan Cristo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_4","074_17_4","ACT","17","4","4","Nan tapina kan chicha at enmafurotcha ya naetapicha kan cha Pablo kan Silas. Kaman us as nan ongoongor ay Griego ay manangchaychayaw kan Apo Dios ya nan ongor ay mafigfigfig ay fianafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_5","074_17_5","ACT","17","5","5","Ngem enmapos nan chiyuycha Judio ay achi omaafurot. Isunga enamongcha nan chiyuycha lanaraki ay nunkapadsok ay kun yangkiay cha munforforakfor as nan mun-el-elakwan, ya entapicha as nan enamongcha ay ongor ay tataku. Kun pay chaan nafiayag, nunlumucha as kuru henan siyudad. Peneletcha ay sungkop as nan afong Jason, tay nan ammucha at maanapancha cha Pablo kan Silas ta papitiwuncha chicha ay mangiyuy as nan sangwanan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_6","074_17_6","ACT","17","6","6","Ngem kuncha pay chaan naanapan chicha, hi Jason ya nan tapen nan iib-a at inkiayadcha ay nangiyuy as nan anap-apu henan siyudad. Chacha ifugfukiaw, “Nan nauycha tataku ay nunkurukuru henan am-in ay lukiar asna's luta at enmalicha hena ay munkuru kan chitaku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_7","074_17_7","ACT","17","7","7","at menangilen Jason chicha. Am-in chaná at chacha lablabsingun nan chiyuycha lintig Emperador ay kanancha un wachay tukún ay ari ay nan ngachana at Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_8","074_17_8","ACT","17","8","8","As nan nanngoran nan ongor ay tataku ya nan anap-apu henan siyudad as na, nurmuy kuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_9","074_17_9","ACT","17","9","9","Nunfiansaun nan chiyuycha toray cha Jason ya nan iib-a, at inlufuscha chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_10","074_17_10","ACT","17","10","10","As nan hiyachi challu ay lafi, penaligwat nan iib-a cha Pablo kan Silas ay umuy ad Berea. Kuncha pay inumchan hid-i, inmuycha as nan senagogan chi Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_11","074_17_11","ACT","17","11","11","Nan chiyuycha Judio ay wacha ad Berea at mannakaawatcha mu nan i-Tesalonica, tay ongor chi layadcha ay nanngor as nan kalen Apo Dios. Inurkiw ay chacha achaacharun nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ta ammuwuncha mu tit-iwa nan kenarkalen Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_12","074_17_12","ACT","17","12","12","Ongor as nan chiyuycha Judio nan enmafurot, ya ongor nan enmafurot as nan chiyuycha Griego ay fianafiai ay nunkafiaknang ya ongor us nan lanaraki ay Griego. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_13","074_17_13","ACT","17","13","13","Ngem kun pay chinngor nan chiyuycha Judio ad Tesalonica ay cha us ekaskasaban Pablo nan kalen Apo Dios ad Berea, inmuycha us hid-i, at enlapucha ay nanugsug ya nangkuru as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_14","074_17_14","ACT","17","14","14","Hiya at chi ya penaligwat nan iib-a ay omaafurot cha Pablo ay chumayyu henan olet nan fiayfiay, ngem nayagyag cha Silas kan Timoteo ad Berea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_15","074_17_15","ACT","17","15","15","Nan chiyuycha nangitun-ud kan Pablo at inturudcha hiya inkiana henan siyudad ay Atenas. Angkiay nunfiangadcha ay uy nangifiakia as nan infilin Pablo ay kamuwun koma cha Silas kan Timoteo ay umunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_16","074_17_16","ACT","17","16","16","As nan nunsusuuchan Pablo ad Atenas kan cha Silas kan Timoteo, nalilifok as solet nan numnumna as nan nangil-ana as nan ongoongor ay didiosen henan hana ay siyudad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_17","074_17_17","ACT","17","17","17","Isunga inmuy hiya as nan senagoga ay nakeap-apat as nan chiyuycha Judio ya as nan chiyuycha Gentil ay manangchaychayaw kan Apo Dios. Uray as nan mun-el-elakwancha, inurkiw ay uy nakeap-apat hiya as nan kumpurmi ay tataku ay nad-anana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_18","074_17_18","ACT","17","18","18","Wachacha nan tapen chi mimisturu ay makali un Epicureo ya Estoico ay uy nakesosek us kan hiya. Senarudsud nan tapina kan chicha, “Anan cha ngun lawá kankanan tona ay taku ay maid acharna?” Nan tapina us at kenalicha, “Kamana cha ekaskasaba nan chiyuycha kaili ay dios.” Kenalicha sa, tay enkasaban Pablo nan maepangkep kan Jesus ya nan matakuwan manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_19","074_17_19","ACT","17","19","19","Angkiay enpaiyuycha hiya as nan anap-apon chi umili ay makali un Areopago, ya kanancha, “Laychunmi man ay ammuwun nan nauy fiarú ay sursuru ay cham kankanan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_20","074_17_20","ACT","17","20","20","tay nan kenarkalem at maid poros chinchinngormi as kaman as nan nauycha, ya laychunmi ay ammuwun nan laychun nan nauycha ay kanan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_21","074_17_21","ACT","17","21","21","Am-in nan umiili ad Atenas ya uray nan chiyuycha kaili ay nagyan hid-i at kuncha laychun ay cha mangifiagfiakia ya cha manmanngor as nan fiarú ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_22","074_17_22","ACT","17","22","22","Isunga tenmakchug hi Pablo as nan sangwanan nan anap-apon chi umili ay makali un Areopago, ya kanana, “Chakayu ay umiili hena ad Atenas, mailak ay as nan am-in at relihiyoso kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_23","074_17_23","ACT","17","23","23","Tay as nan nunpaspasyorak henan siyudadyu ya as nan nangil-il-ak as nan chiyuycha munchaychayawanyu, inuchanak nan altar ay naisuratan nan kali ay kanana, ‘Para as nan Dios ay Achimi Am-ammu.’ Nan chiyuy chayu chaychayawun ay achiyu am-ammu at hiya nan chak epakaammu kan chakayu ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_24","074_17_24","ACT","17","24","24","Nan Dios ay namayang as nan lufong ya as nan am-in ay wacha hena at hiya nan Apo ad chaya ya asna's luta, ya achi mamagyan as nan chiyuycha templo ay enammaan chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_25","074_17_25","ACT","17","25","25","Maid poros kasaporana as ifiachang chi taku kan hiya, tay hiya mismu nan mangichat as fiyag, long-ag ya am-in ay kasaporan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_26","074_17_26","ACT","17","26","26","Manipud as nan usa yangkiay ay taku, finayang Apo Dios nan am-in ay karasen chi tataku ya epapagyana chicha henan intiru ay luta. Enkeddengna us nan chiyuycha ustuustu ay timpu ya nan chiyuycha munpatingkiaan nan tikiad nan nasyoncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_27","074_17_27","ACT","17","27","27","Enat Apo Dios na ta anapun nan tataku hiya ya uchanancha hiya as nan chacha munkapkapokapan ay manganap kan hiya. Nan kenatit-iwana at achi achawwi hiya as nan tunggal usa kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_28","074_17_28","ACT","17","28","28","Tay wacha nan nangali un, ‘Hiya nan mangichat as nan fiyag kan chitaku ya mangaywan kan chitaku as nan ay-ayan takú ya matatakuwan takú.’ Kaman as nan kenalen nan tapen nan uyyu sumusurat, ‘Chitaku nan an-akna.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_29","074_17_29","ACT","17","29","29","Kiapú ta an-ak chitaku kan Apo Dios, achi takú ngarud numnumnumun ay maepachong nan kenadiosna as nan kumpurmi ay dios ay fialetok, silver, winnu fiatu ay enammaan chi taku ay nurpu as nan laingna ya mismu ay numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_30","074_17_30","ACT","17","30","30","As nan timpu ay chaan pay nangammuwan nan tataku kan Apo Dios at inyangkiayana nan fiasfiasorcha. Ngem ad wani, infilina as nan am-in ay tataku henan uray ngachana ay lukiar ay munfiafiawicha as nan am-in ay fiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_31","074_17_31","ACT","17","31","31","Tay enkekeddeng at Apo Dios nan urkiw ay mang-okomanantu as nan am-in ay tataku asna's luta. Nalintigtu nan atuna ay mun-okóm babaen as nan usa ay taku ay pinilina. Penaneknekan Apo Dios na as nan am-in ay tataku babaen as nan nangtakuwana kan hiya manipud as nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_32","074_17_32","ACT","17","32","32","Kuncha pay chinngor nan kenalen Pablo maepangkep as nan matakuwan manipud as nan utúy, nan tapina at enot-otyokcha hiya. Ngem wachacha nan tapina ay nangali, “Laychunmi ay chungrun kasin kan he-a nan maepangkep as nan kenalem.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_33","074_17_33","ACT","17","33","33","As nan hiyachi, tenaynan Pablo chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC17_34","074_17_34","ACT","17","34","34","Ngem wachacha nan tapina ay inmunud kan Pablo ya enmafurot kan Jesus. Nan usa kan chicha at hi Dionisio ay usa ay membron nan Areopago. Nan usa us at fiafiai ay nan ngachana at Damaris, ya wachacha pay nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_1","074_18_1","ACT","18","1","1","Kun pay narpas sa, nak-ak hi Pablo ad Atenas, ya inmuy hiya ad Corinto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_2","074_18_2","ACT","18","2","2","Hid-i nan nangam-ammuwana as nan usa ay Judio ay nan ngachana at Akila ay naiyanak ad Ponto. Kaar-ali hiya ay nurpu ad Italia ay kadwana hi asawana ay Priscila, tay infilin Emperador Claudio ay am-in nan Judio at mak-akcha ad Roma. Uy finisitan Pablo chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_3","074_18_3","ACT","18","3","3","Kiapú ta pachongna chicha ay mun-am-amma as fiawi ay naamma as larat, nakeafong ya nakidnu hiya kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_4","074_18_4","ACT","18","4","4","Kun kay Urkiw ay Mun-iblayan un inmuy hi Pablo as nan senagoga ay uy makeap-apat ta awisuna nan chiyuycha Judio ya nan chiyuycha Griego. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_5","074_18_5","ACT","18","5","5","Kun pay inumchan cha Silas kan Timoteo ad Corinto as nan nurpuwancha ad Macedonia, kun yangkiay nun-ekaskasaba hi Pablo ay mangepanpaneknek as nan chiyuycha Judio ay hi Jesus nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_6","074_18_6","ACT","18","6","6","Kuncha pay kenontra ya enkak-aliyan hiya, inyagyagna nan tapok as fiachuna ta epailana ay maid at fiyangna kan chicha, ya kanana, “Chakayu ay mismu nan kikiad as nan machusaanyu! Maid fiasorku's sa. Munlapu ad wani, umuyak as nan chiyuycha Gentil.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_7","074_18_7","ACT","18","7","7","Nak-ak hiya hid-i, ya uy nakepagyan as nan afong nan usa ay laraki ay nan ngachana at Ticio Justo ay manangchaychayaw kan Apo Dios. Nan afongna at naesasag-un as nan senagoga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_8","074_18_8","ACT","18","8","8","Hi Crispo ay ap-apu as nan senagoga at enmafurot kan Apo Jesus patí nan pamilyana. Nan ongor us as nan i-Corinto ay nanngor as nan enkaskasaban Pablo at enmafurotcha ya nunpafunyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_9","074_18_9","ACT","18","9","9","As nan henlafi, kenalen nan Apo kan Pablo babaen as nan kaman iitaw, “Achika umug-ugyat. Kunmu at iturturuy ay mun-ekaskasaba, ya achim ikinkinak nan cham at-atun, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_10","074_18_10","ACT","18","10","10","tay wachaak kan he-a. Maid taku ay mamusfusor ay mangsukiat kan he-a, tay ongor nan tatakok henan nauy ay siyudad.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_11","074_18_11","ACT","18","11","11","Isunga nakepagyan hi Pablo hid-i as usa ay tawwun ya unum ay furan ay nangisursuru as kalen Apo Dios as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_12","074_18_12","ACT","18","12","12","Kun pay nun-gobernador hi Galion ad Acaya, nun-us-usacha nan Judio ay naniliw kan Pablo, ya inyuycha as nan kurti. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_13","074_18_13","ACT","18","13","13","Kenalicha, “Hi tona ay taku at chana sugsukian nan tataku ta nan atuncha ay munchaychayaw kan Apo Dios at maekontra as nan lintig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_14","074_18_14","ACT","18","14","14","Uy koma munkali hi Pablo, ngem nunkanan Galion as nan chiyuycha Judio, “Mu nan charumyu at maepangkep as nan achi ustu winnu mangotettet ay naekaman, mafialin ay uray anosak ay chumngor kan chakayu ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_15","074_18_15","ACT","18","15","15","Ngem kiapú ta maepangkep yangkiay as nan chiyuycha kali, ngachan ya nan lintig ay chayu un-unuchun, kikiad kayu's sa ay mangenongnong. Achek laychun ay ha-un chi mangokóm as nan hanacha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_16","074_18_16","ACT","18","16","16","Angkiay ya enpak-akna chicha as nan kurti. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_17","074_18_17","ACT","18","17","17","As nan hiyachi, lenabkischa hi Sostenes ay ap-apu as nan senagoga, ya penak-opak-orcha hiya as nan sangwanan nan kurti. Ngem kun inyangkiayan Galion chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_18","074_18_18","ACT","18","18","18","Nakepagyan hi Pablo ad Corinto as ongor pay ay urkiw as nan iib-ana ay omaafurot. Angkiay ya as nan nanaynanana kan chicha ay uy munpapor ay munfiangad ad Siria ay kadwana cha Priscila kan Akila. Nanarcharancha at inmuy ad Cencrea ay hid-i nan nunpaapollokan Pablo ta mangepail-ana ay natongpar nan ensapatana kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_19","074_18_19","ACT","18","19","19","Kun pay inumchan nan papor ad Efeso, tenaynan Pablo cha Priscila kan Akila. Inmuy hiya as nan senagoga, ya nakesossosek as nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_20","074_18_20","ACT","18","20","20","Chinawatcha kan hiya ay mafiayfiayag pay koma hiya hid-i, ngem chaana lenayad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_21","074_18_21","ACT","18","21","21","Kun at as nan nunpakachaana kan chicha, kenalina kan chicha, “Munfiangachaktu kan chakayu mu eparufus Apo Dios.” Angkiay ya nunlukian hiya as nan papor ay mak-ak ad Efeso. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_22","074_18_22","ACT","18","22","22","Kun pay inumchan hiya ad Cesarea, enmabrat ad Jerusalem ay uy mangepakomosta as nan chiyuycha omaafurot hid-i. Angkiay kinmuwab ad Antiokia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_23","074_18_23","ACT","18","23","23","Kun pay inmuy chi kaat ay timpuna hid-i, nak-ak hiya, ya inmuy henan sakop nan Galacia ya Frigia ay cha mangepappapigsa as pammaten nan am-in ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_24","074_18_24","ACT","18","24","24","As nan hiyachi us ay timpu, wacha nan usa ay Judio ay enmali ad Efeso ay nan ngachana at Apolos ay i-Alejandria. Naraing hiya ay mun-isuru ya ongor chi ammuna as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_25","074_18_25","ACT","18","25","25","Naisursuruwan hiya as nan makali un Charan Apo Jesus, ya makakud hiya ay nangifiagfiakia ya nangisursuru ay ustu as nan maepangkep kan Jesus. Ngem nan ammuna yangkiay at nan funyag ay insuron Juan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_26","074_18_26","ACT","18","26","26","Enlapuna ay mun-isuru ay wachay turudna as nan senagoga. Kun pay chinngor cha Priscila kan Akila nan chana kankanan, enayakiancha hiya as afongcha, ya enlawlawagcha kan hiya nan achina pay laing ammu maepangkep kan Jesus ya nan charan ay muntoróng as nan panangesarakan Apo Dios as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_27","074_18_27","ACT","18","27","27","Kun pay plenanon Apolos ay kumchang ad Acaya, penapigsan nan iib-a ay omaafurot ad Efeso nan numnumna. Nunsuratcha as nan iib-a ay omaafurot ay wacha ad Acaya ta ayakianchantu hi Apolos mu umchan hiya hid-i. Kun pay inumchan hiya hid-i, ongor chi infiachangna as nan chiyuycha omaafurot babaen as nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC18_28","074_18_28","ACT","18","28","28","Pararuy enatna ay nakesosek as nan chiyuycha Judio as nan kaongoran chi tataku, ya enamisna chicha babaen as nan penaneknekana kan chicha ay nurpu as nan chiyuycha naisurat as nan Kalen Apo Dios ay hi Jesus nan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_1","074_19_1","ACT","19","1","1","As nan kawad-an Apolos ad Corinto, nunfiaat hi Pablo ay nanguy henan sakop nan Galacia ya Frigia inkiana inumchan ad Efeso. Hid-i nan nanguchanana as nan tapen nan omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_2","074_19_2","ACT","19","2","2","Senarudsudna kan chicha, “Ay enawatyu nan Espiritu Santo as nan enmafurotanyu kan Jesus?” “Chaan!” ensongfiatcha, “Maid poros chinchinngormi ay wacha payat chi Espiritu Santo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_3","074_19_3","ACT","19","3","3","Kenalen Pablo, “Mu hiyasa, ngachana ngay ay funyag nan enawatyu?” “Nan funyag ay insuron Juan,” ensongfiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_4","074_19_4","ACT","19","4","4","Angkiay ya kenalen Pablo, “Nan funyag ay insuron Juan at para as nan tataku ay nunfiafiawi as nan fiasfiasorcha. Infiakiana as nan tataku ay masapor omafurotcha as nan umunudtu kan hiya ay hi Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_5","074_19_5","ACT","19","5","5","As nan nanngorancha as sa, nunpafunyagcha ay mangepaila ay hi Jesus nan Apocha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_6","074_19_6","ACT","19","6","6","Kun pay enpatay Pablo nan limana kan chicha, enmali kan chicha nan Espiritu Santo. As nan hiyachi, nunkakalicha as tanuktukún ay kali ay enpakalen nan Espiritu Santo, ya enpakaammucha nan enpaifiakian Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_7","074_19_7","ACT","19","7","7","Nan filang nan chiyuycha lanaraki at umuy as hinpuru ya chuwa am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_8","074_19_8","ACT","19","8","8","Kun kay Urkiw ay Mun-iblayan, as nan turu ay furan ay kawad-an Pablo hid-i, sinungsungkop hiya as nan senagoga, ya naturud ay nunkarkali as nan tataku. Nakesossosek hiya ay mangawis kan chicha ta afurotuncha koma nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_9","074_19_9","ACT","19","9","9","Ngem wachacha nan tapina kan chicha ay nunkasokel ya achi poros omafurot. Enkak-aliyancha nan makali un Charan Apo Jesus as nan sangwanan nan am-in ay naamong. Isunga tenaynan Pablo chicha, ya entakina nan chiyuycha omaafurot. Inurkiw ay nakesossosek hiya kan chicha as nan oswelaan Tirano. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_10","074_19_10","ACT","19","10","10","Nunturturuy na ay en-enat Pablo as chuwa ay tawwun ta am-in nan chiyuycha umiili henan probinsiya ay Asia ay chicha nan chiyuycha Judio ya Gentil at chungruncha nan kalen Apo Dios maepangkep kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_11","074_19_11","ACT","19","11","11","En-enat Apo Dios chi nakaskaschaaw as solet ay milagro babaen kan Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_12","074_19_12","ACT","19","12","12","Isunga uray nan chiyuycha panyuna ya pangchunu ay fiachuna at as nan naiyuyancha as nan chiyuycha munsaket ya naanennetan, nakaan nan saketcha ya fenmoknagcha nan anennet kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_13","074_19_13","ACT","19","13","13","As nan hiyachi ay timpu, wachacha nan tapina ay Judio ay nunliklikud ay cha mangepakpak-ak as anennet. Penachascha ay mangos-osar as nan ngachan Jesus. Kenalicha as nan chiyuycha anennet, “Filinok chakayu, kiapú as nan pannakafialin nan ngachan Jesus ay ekaskasaban Pablo, mak-ak kayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_14","074_19_14","ACT","19","14","14","Nan pitu ay potot Sceva ay usa ay kangatuwan ay pachen chi Judio nan cha mangekamkaman as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_15","074_19_15","ACT","19","15","15","Ngem as nan hin-urkiw kenalen nan anennet kan chicha, “Hi Jesus at am-ammok ya hi Pablo at am-ammok us, ngem chakayu ngay, anan ngachanyu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_16","074_19_16","ACT","19","16","16","Angkiay ya enmagkiang nan laraki ay naanennetan as nan pitu ay potot Sceva, ya sinukiatana chicha as solet inkiana enamisna am-in chicha. Nan pitu at lenmayawcha ay nunkalafusan ya nunkasukiatan ay nak-ak as nan chiyuy ay afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_17","074_19_17","ACT","19","17","17","Kun pay naammuwan am-in nan chiyuycha Judio ya nan chiyuycha Gentil ay inmiili ad Efeso nan enommat, inmugyatcha am-in as solet, ya naichaychayaw nan ngachan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_18","074_19_18","ACT","19","18","18","Nan ongor us as nan chiyuycha enmafurot at enmalicha ay nangipudnu ya nangepakaammu as nan manangotettet ay en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_19","074_19_19","ACT","19","19","19","Nan tapina kan chicha ay nunsarsaromangka at enamongcha nan libliblucha ya pinuorancha am-in ay iilaun chi ongor ay tataku. Finilangcha nan fiaror nan chiyuycha liblu at umuy as leman puru ay lifu as nan sipingcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_20","074_19_20","ACT","19","20","20","Isunga nunchinamag nan kalen Apo Dios maepangkep kan Apo Jesus, ya enmongoongor nan enmafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_21","074_19_21","ACT","19","21","21","Kun pay narpas chaná ay enommat, enkeddeng Pablo ay manguy ad Macedonia ya ad Acaya as nan umuyana ad Jerusalem. Kenalina, “Mu marpasak ay umuy hid-i, masapor us umuyak ad Roma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_22","074_19_22","ACT","19","22","22","Enpaon-onana nan chuwa ay fumadfiachang kan hiya ay cha Timoteo kan Erasto ay umuy ad Macedonia. Kun pay hiya at nayagyag as henkemad henan probinsiya ay Asia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_23","074_19_23","ACT","19","23","23","As nan hiyachi ay timpu ay kawad-an Pablo ad Efeso, nunlapuy kauugyat ay kuru kiapú as nan makali un Charan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_24","074_19_24","ACT","19","24","24","Tay hi Demetrio ay munfusfusór as silver ay lanchok at ongor chi kiaransiyan nan chiyuycha munlaglagfuwuna ay mun-am-amma as ab-abfong nan dioscha ay fiafiai ay hi Artemis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_25","074_19_25","ACT","19","25","25","Isunga enamong Demetrio nan am-in ay munlaglagfuwuna ya nan chiyuycha pachongna ay munfusfusór. Kenalina kan chicha, “Kakadwa, ammuyu met ay nan nauy chunu takú at hiyana nan omor-an takú as kenafiaknang takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_26","074_19_26","ACT","19","26","26","Ilaunyu ya chungrunyu ay hi Pablo ay anna at enawisna ya ensallana nan ongoongor ay tataku, fiakun yangkiay hena ad Efeso ngem kiayud am-in henan intiru ay probinsiya ay Asia. Chana kanan un nan didiosen ay enammaan chi taku at fiakun tit-iwa ay dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_27","074_19_27","ACT","19","27","27","Nan iyugyat takú at mu mangisiw nan kaapatan nan chunu takú, maidtu lomaku. Fiakun yangkiay sa, tay uray nan templon nan amud ay dios ay fiafiai ay hi Artemis at mamaid nan kotokna. Uray hi Artemis mismu ay chaychayawun nan tataku henan intiru ay Asia ya henan intiru ay luta at machachael nan kenadiosna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_28","074_19_28","ACT","19","28","28","Kuncha pay chinngor nan nauy kenalen Demetrio, finmungatcha as solet, ya infukiawcha, “Machaychayaw hi Artemis ay dios ay fiafiai ad Efeso!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_29","074_19_29","ACT","19","29","29","Kun pay chaan nafiayag, nakuru nan hana intiru ay siyudad. Nan ongor ay tataku at tiniliwcha nan chuwa ay i-Macedonia ay cha Gayo kan Aristarco ay nakifiabfiaat kan Pablo. Nakigsan nan tataku ay tenmagtag ay cha mangikiaykiayad as nan nauycha chuwa ay umuy as nan ad-acha-an ay maam-amongan nan umili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_30","074_19_30","ACT","19","30","30","Laraychun Pablo ay umuy hid-i ay maesakiang as nan ongor ay tataku, ngem enpawan nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_31","074_19_31","ACT","19","31","31","Nan tapen nan totoray henan probinsiya ay kiakiayyum Pablo at inmifiaorcha as uy munpasug-ang kan hiya ay achi uy munpaila hiya as nan maam-amongan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_32","074_19_32","ACT","19","32","32","Nan chiyuycha naamong ay tataku at munngangakcha as solet. Chacha ifugfukiaw chi achi mapapchong, tay kaongoran kan chicha nan achi nangammu as nan kiapúna as uycha naamongan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_33","074_19_33","ACT","19","33","33","Kiapú as sa, enpasakiang nan tapen nan Judio nan usa ay kadwacha ay hi Alejandro as nan naaamong ay tataku. Angkiay insinyas Alejandro nan limana ay mangepakinak as nan tataku ta elawlawagna kan chicha ay nan nauy kuru at chaan nurpu as nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_34","074_19_34","ACT","19","34","34","Ngem kuncha pay enmatonan ay Judio hiya, nagnagrubcha ay nangifugfukiaw as nan nauy as nan kiayud chuwa ay uras: “Machaychayaw hi Artemis ay dios takú ad Efeso!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_35","074_19_35","ACT","19","35","35","Kun pay enpakinak nan ap-apu henan siyudad chicha, kenalina, “Kailiyak ay i-Efeso, ay kun challu wachay uray usa ay taku as achi nangammu ay chitaku ay i-Efeso nan mangay-aywan as nan templon nan machaychayaw ay Artemis ya nan nasantowan ay fiatu ay kapadpachongna ay nag-as ay nurpu ad chaya ad kasin? Maid met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_36","074_19_36","ACT","19","36","36","Maid makaesaot as nan nauycha. Isunga masapor kuminak kayu, ya achi kayu munkiakianat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_37","074_19_37","ACT","19","37","37","Uyyu lawá inyali chaná ay lanaraki uray kun maid enak-akiwcha as nan chiyuycha templo winnu kenarkalicha as maifusor maepangkep as nan dios takú ay fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_38","074_19_38","ACT","19","38","38","Mu hi Demetrio ya nan munfusfusór ay kakadwana at wachay charumcha as nan kumpurmi ay taku, wacha nan chiyuycha urkiw ay munchunuwan as kurti ya wachacha hid-i nan totoray. Hid-i koma nan munchichinnarumancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_39","074_19_39","ACT","19","39","39","Ngem mu wachacha pay chi tapina ay laychunyu ay ifiakia, maenongnongtu as nan timpu ay munmitmitinan chi umili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_40","074_19_40","ACT","19","40","40","Tay nan maiyugyat at nan maicharuman takú kiapú as nan nauy enommat ay kuru ad wani. Mu hiyasa, maid poros ustu as maepanfor takú maepangkep as nan nauy kuru.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC19_41","074_19_41","ACT","19","41","41","Kuna pay kenali na, enpak-akna nan ongoongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_1","074_20_1","ACT","20","1","1","Kun pay narpas nan kuru, enpaamong Pablo nan chiyuycha omaafurot ya penapigsana nan pammaticha. Angkiay nunpakacha hiya ay umuy ad Macedonia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_2","074_20_2","ACT","20","2","2","Kun pay inumchan hiya ad Macedonia, nun-ekaskasaba ay nangepapigsa as nan pammaten nan chiyuycha omaafurot henan am-in ay siyudad ay inuyna. Angkiay inmuy hiya ad Acaya ay makali us un Grecia ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_3","074_20_3","ACT","20","3","3","ay hid-i nan nagyanana as turu ay furan. As nan kiayudna munpaporan ay umuy koma ad Siria, naammuwana ay nuntuturag nan chiyuycha Judio ay mangpatuy kan hiya. Isunga enkeddengna ay kun at munfiangad ay manarcharan ay mar-os ad Macedonia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_4","074_20_4","ACT","20","4","4","Nan chiyuycha nangadwa kan hiya at hi Sopatro ay potot Pirro ay i-Berea, cha Aristarco kan Segundo ay i-Tesalonica, hi Gayo ay i-Derbe, hi Timoteo, cha Tikico kan Trofimo ay nurpu henan probinsiya ay Asia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_5","074_20_5","ACT","20","5","5","Nangon-ona chaná am-in ya sisin-ud chakami ad Troas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_6","074_20_6","ACT","20","6","6","As nan narpasan nan Fiastan chi Tenapay ay Maid Lebadurana, nunpapor kami nunlapu ad Filipos. Kun pay inmuy chi lema ay urkiw, inumchan kami ad Troas, at ininchananmi nan iib-ami ay nangon-ona ad Troas ay hid-i nan nagyananmi as pitu ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_7","074_20_7","ACT","20","7","7","As nan Chumingku, nakeamong kami as nan chiyuycha omaafurot ay i-Troas ay makekan as nan tenapay ay mangnumnumnumanmi as nan natuyan Apo Jesus. Kun pay narpas sa, nun-isuru hi Pablo as nan tataku, ya kiapú ta plenanuna ay mak-ak as nan kafikiatana, inturuyna inkiana tongan chi lafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_8","074_20_8","ACT","20","8","8","Ongor chi silaw as nan nunngangatu ay kuwartu ay naamonganmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_9","074_20_9","ACT","20","9","9","Wacha nan fumarfiaru ay nan ngachana at Eutico ay nangatokor as nan sawang. Kiapú ta nafiayag chi cha mun-isursuruwan Pablo, nunyumyumug hi Eutico inkiana naimugmug, at nag-as manipud as nan maekatlu ay kiarachu inkiana as chará. As nan nangokwatancha, nanatuy at hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_10","074_20_10","ACT","20","10","10","Ngem chinmayyu ay dagus hi Pablo, at nunyongyong ya enakworna nan fumarfiaru, ya kanana, “Achi kayu machanakian, tay kutug ay matataku hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_11","074_20_11","ACT","20","11","11","As nan kasin enmabratan Pablo, nakekan kami as nan tenapay ay mangnumnumnumanmi as nan natuyan Jesus. As nan narpasanmi ay nangan, inturuyna ay nun-isuru inkiana cha mawaor. Angkiay nak-ak kami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_12","074_20_12","ACT","20","12","12","Enkatamcha nan fumarfiaru ay kutug ay matataku, ya ongor chi lagsakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_13","074_20_13","ACT","20","13","13","Enmon-ona kami ay nunpapor, ya inmuy kami ad Asson ay hid-i nan manag-usanmi kan Pablo. Hiyana nan infiakiana kan chakami, tay kun kanu manarcharan hiya ay umuy hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_14","074_20_14","ACT","20","14","14","As nan nanib-atana kan chakami ad Asson, nakilukian hiya kan chakami ay nangituruy ad Mitilene. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_15","074_20_15","ACT","20","15","15","As nan kafikiatana, inumchan kami henan chuchumangun nan Chio. As nan maekadwa ay urkiw, enmali kami ad Samos. Kun pay as nan maekatlu ay urkiw, inumchan kami ad Mileto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_16","074_20_16","ACT","20","16","16","Ninumnum Pablo ay achi kami munchag-os ad Efeso ta achi mataktak hiya henan probinsiya ay Asia. Cha munkakamu hiya ay umchan ad Jerusalem ta mu mafialin, umchan hiya hid-i sakbay ay Fiastan chi Pentecostes. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_17","074_20_17","ACT","20","17","17","As nan kawad-anmi ad Mileto, enpaayag Pablo nan chiyuycha mangepangpanguru as nan iglesia ad Efeso ay maisib-at kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_18","074_20_18","ACT","20","18","18","Kuncha pay inumchan, kenalina kan chicha, “Chakayu ay mismu nan nangammu as nan panagfiyagku as nan nakepagpagyanak kan chakayu nunlapu as nan omona ay urkiw ay enmaliyak hena ay probinsiya ay Asia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_19","074_20_19","ACT","20","19","19","Nunserfiyak kan Apo Jesus at tit-iwa ay nunpakumbabaak ya linmuwaak. Nachistingak pay as solet kiapú as nan planon nan chiyuycha iib-ak ay Judio ay mangpatuy kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_20","074_20_20","ACT","20","20","20","Ammuyu ay maid chaanku infiakia ay para as nan omammayanyu as nan nunkaskasabaak ya nun-is-isuruwak kan chakayu as nan kaongoran chi tataku ya as nan ab-afongyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_21","074_20_21","ACT","20","21","21","Finag-ak nan chiyuycha Judio ya Gentil ay masapor munfiafiawicha as nan fiasfiasorcha kan Apo Dios, ya omafurotcha kan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_22","074_20_22","ACT","20","22","22","“Ad wani, kiapú as nan nangepanguwan nan Espiritu Santo kan ha-un, umuyak ad Jerusalem, uray achek ammu mu anan ommattu kan ha-un hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_23","074_20_23","ACT","20","23","23","Nan ammok yangkiay at finag-anak as nan Espiritu Santo ay maifiaruchaktu ya mapalikiataktu henan am-in ay siyudad ay ay-ayak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_24","074_20_24","ACT","20","24","24","Ngem achek ayyiwan nan fiyagku ay kaman achi napateg kan ha-un ta lopasok nan enpadnon Apo Jesus ay hiyasa nan mangekasabaak as nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_25","074_20_25","ACT","20","25","25","“Ad wani, ammok ay chakayu am-in ay nangekaskasabaak as nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios nan achintu kasin mangil-ila kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_26","074_20_26","ACT","20","26","26","Isunga epapeletku ay mangifiakia kan chakayu ad wani ay urkiw ay maid fiasorku mu wachachay tapina kan chakayu ay maisiyan kan Apo Dios ta machusa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_27","074_20_27","ACT","20","27","27","Tay maid met chaanku infiakia kan chakayu as nan am-in ay penangkep Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_28","074_20_28","ACT","20","28","28","“Aywananyu nan mismu ay pammatiyu ya am-in nan chiyuycha omaafurot ay enpaaywan nan Espiritu Santo kan chakayu. O, chakayu ay maepachong as nan munpaspastor at aywananyu nan tatakon Apo Dios ay kinuwana babaen as nan charan nan mismu ay anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_29","074_20_29","ACT","20","29","29","Ammok ay as nan mak-akak, ongorchantu nan omali kan chakayu ay uy mun-isuru as achi ustu. Chicha at maepachongcha as nan nunkaatap ay asu ay mangpatuy as karnero, ya maid poros sug-angcha as nan chiyuycha karnero ay chicha nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_30","074_20_30","ACT","20","30","30","Uray kan chakayu ay omaafurot at wachachantuy tomakchug ay mun-isursuru as achi tit-iwa ta awisuncha nan chiyuycha omaafurot ay umunud kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_31","074_20_31","ACT","20","31","31","Nunumnumunyu ay as nan turu ay tawwun ay kawad-ak kan chakayu at kanayonku ay finag-an chakayu as inurkiw ya lenafi uray kunak lumuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_32","074_20_32","ACT","20","32","32","“Ad wani, etalekku chakayu as nan panangaywan Apo Dios ya as nan kalina maepangkep as nan grasyana. Nan hana kalina nan makafiael ay mangepapigsa as pammatiyu ya mangichat as nan chiyuycha bendisyon ay intutupug Apo Dios para as nan am-in ay tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_33","074_20_33","ACT","20","33","33","Maid kinkinchawku as kuwan chi kumpurmi ay silver winnu fialetok winnu fiachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_34","074_20_34","ACT","20","34","34","Ammuyu ay mismu ay enosarku nan nauycha limak ay nunchunu as kasaporak ya kasaporan nan iib-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_35","074_20_35","ACT","20","35","35","As nan am-in ay en-enatku, enpailak kan chakayu ay babaen as nan komakuchan ay munchunu at masapor fumachang takú as nan nakapuy, ya masapor numnumun takú nan nauy kenalen Apo Jesus un: ‘Nakiaskiasat nan umichat mu nan omawat.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_36","074_20_36","ACT","20","36","36","Kun pay narpas hi Pablo ay nunkali, nakepalintumang ya nakekararag hiya kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_37","074_20_37","ACT","20","37","37","Kahichaaakor ay nangakwor ya namisitu kan Pablo as nan nunpakachaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC20_38","074_20_38","ACT","20","38","38","Kaskasincha nunnunungu kiapú as nan kenalina ay achichantu kasin il-ilaun hiya. Angkiay inturudcha hiya inkiana as nan kawad-an nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_1","074_21_1","ACT","21","1","1","Kunmi pay tenaynan chicha, nunpapor kami ya nunchakpos kami ad Coos. As nan kafikiatana, inumchan kami ad Rodas. Angkiay nak-ak kami hid-i, ya inmuy kami ad Patara. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_2","074_21_2","ACT","21","2","2","Hid-i nan nanginchananmi as nan papor ay kiayud kumchang henan probinsiya ay Fenicia. As nan hiyachi, nunlukian kami, at nak-ak kami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_3","074_21_3","ACT","21","3","3","Kun kami pay enmali as nan mangiil-anmi ad Chipre, nar-os kami as apét filáng ya inturuymi inkiana henan probinsiya ay Siria. Inumchan kami henan siyudad ay Tiro, tay hid-i nan nangichissaakian nan papor as karkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_4","074_21_4","ACT","21","4","4","As nan nanginchananmi as nan tapen nan omaafurot hid-i, nakepagyan kami kan chicha as pitu ay urkiw. Babaen as nan enpakaammon nan Espiritu Santo, tinugtukuncha hi Pablo ay achi umuy ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_5","074_21_5","ACT","21","5","5","Kun pay inmuy nan timpu ay nanagyananmi hid-i, nak-ak kami ay mangituruy ay munfiaat. Am-incha ay omaafurot patí nan as-awa ay fianafiai ya nan an-akcha at inturud chakami inkiana henan fiayfiay ay papug nan siyudad. Hid-i, nunpalintumang kami am-in ya nunkararag kami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_6","074_21_6","ACT","21","6","6","Kun kami pay narpas ay nunpepennakacha, nunlukian kami as nan papor, ya kenmatamcha nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_7","074_21_7","ACT","21","7","7","Inturuymi ay nunpapor nunlapu ad Tiro inkiana inumchan kami ad Tolemaida. Hid-i nan nangpakomostaanmi as nan iib-a ay omaafurot ya nakepagyan kami kan chicha as hin-urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_8","074_21_8","ACT","21","8","8","As nan kafikiatana, nunligwat kami, at inumchan kami ad Cesarea. Hid-i, chinmawus kami as afong Felipe ay usa ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag. Usa hiya as nan chiyuycha pitu ay lanaraki ay napili ad Jerusalem ay fumadfiachang as nan apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_9","074_21_9","ACT","21","9","9","Wachacha nan opat ay fiafiarasang ay an-akna ay nun-epadpadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_10","074_21_10","ACT","21","10","10","As nan kawad-anmi hid-i as kaat ay urkiw, wacha nan usa ay pomapadtu ay nan ngachana at Agabo ay chinmayyu ay nurpu ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_11","074_21_11","ACT","21","11","11","As nan enmaliyana kan chakami, enarana nan sinturun Pablo, ya infiarudna as nan mismu'y chuwa ay suki ya limana, ya kanana, “Nauy nan kenalen nan Espiritu Santo: ‘Assena nan atuntu nan chiyuycha Judio ad Jerusalem ay mangfiarud as nan nunkuwa as nan nauy ay sinturun, ya ipurangchantu as nan chiyuycha Gentil.’” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_12","074_21_12","ACT","21","12","12","As nan nanngoranmi as na, chakami ya nan tapina ay wacha hid-i at nunpakaasi kami kan Pablo ay achi koma omabrat hiya ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_13","074_21_13","ACT","21","13","13","Ngem tinumfor hi Pablo, “Adchi t'uyak cha ag-akiaran? Adchi t'uyyu lawá pangayaun chi numnumku? Nakasakianaak ay achi yangkiay maifiarud ngem uray matuy ad Jerusalem kiapú kan Apo Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_14","074_21_14","ACT","21","14","14","Kunmi pay chaan naawis hiya, kinminak kami ya kunmi kenali, “Nan laychun koma Apo Dios nan ommat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_15","074_21_15","ACT","21","15","15","Kun pay inmuy chi kaat ay urkiw ay nanagyananmi hid-i, nunsakiana kami, at enmabrat kami ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_16","074_21_16","ACT","21","16","16","Nan tapen nan omaafurot ay i-Cesarea at nakiuycha kan chakami ya enpangu chakami as nan chumawchawsan ay afong Manason ay i-Chipre ay usa as nan chiyuycha enmon-ona ay enmafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_17","074_21_17","ACT","21","17","17","Kun kami pay inumchan ad Jerusalem, nunlaylayadcha nan omaafurot ay nang-awat kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_18","074_21_18","ACT","21","18","18","As nan kafikiatana, nakiuy hi Pablo kan chakami ay uy mangila kan Santiago. Am-in nan mangepangpanguru as nan chiyuycha omaafurot at wachacha hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_19","074_21_19","ACT","21","19","19","Penakomostan Pablo chicha, at enpachamagna nan am-in ay en-enat Apo Dios as nan chiyuycha Gentil as nan nun-ekaskasabaana kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_20","074_21_20","ACT","21","20","20","As nan nanngorancha's na, chinaychayawcha am-in hi Apo Dios. Angkiay kenalicha kan Pablo, “Ifiami, ammom ay kaat ay lifu ay Judio nan enmafurot kan Jesu Cristo, ya kuncha am-in epapasnek ay mangunud as nan lintig takú ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_21","074_21_21","ACT","21","21","21","Nachamagcha ay insursuruwam kanu am-in nan chiyuycha Judio ay nakiiili as nan chiyuycha Gentil ay mankug as nan Lintig Moises. Infiagfiakiam pay kanu kan chicha ay achicha sugyatan nan an-akcha ay lanaraki winnu unuchun nan iniili ay ukiali takú ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_22","074_21_22","ACT","21","22","22","Anan atun takú ngay ta maammuwancha ay fiakun tit-iwa chasa, tay chungrunchantu challu ay enmalika? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_23","074_21_23","ACT","21","23","23","Isunga atum nan ifiakiami kan he-a. Wachacha kan chakami nan opat ay lanaraki ay nunsapata kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_24","074_21_24","ACT","21","24","24","Etakinmu chicha as Templo ya makikisanka kan chicha ay mangekaman as nan panagcharos ay maiyunud as nan Lintig. Usa pay at he-a nan mamayad as nan kiastoscha ta mafialincha ay munpaapollok ay mangtongpar as nan karicha. As nan nauy ay atum, maammuwantu nan am-in ay maid kenatit-iwan nan naifiakia kan chicha maepangkep kan he-a. Ngem kunmu at cha unuchun nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_25","074_21_25","ACT","21","25","25","Ngem nan chiyuycha Gentil ay omaafurot at masapor unuchuncha yangkiay nan nauycha filfilin ay enpaw-etmi ay insuratmi kan chicha. Achicha kanun nan naichaton as nan didiosen winnu ischay chara winnu kumpurmi ay chaan nauykukan ay animar. Usa pay at masapor chukkiancha nan mangepapasan as assi ay lachok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_26","074_21_26","ACT","21","26","26","As nan kafikiatana, entakin Pablo nan opat ay lanaraki, ya nakikisan hiya kan chicha ay nangekaman as nan panagcharos. Angkiay sinungkop as nan Templo ay mangepakaammu as nan pachi mu kaat ay urkiw nan marpasan nan panagcharos ya nan mun-ichatonan nan tunggal usa kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_27","074_21_27","ACT","21","27","27","Kun pay kiayud marpas nan pitu ay urkiw, wachacha nan tapen chi Judio ay nurpu henan probinsiya ay Asia ay nangila kan cha Pablo as nan Templo. Kinurucha nan am-in ay tataku hid-i, ya tiniliwcha hi Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_28","074_21_28","ACT","21","28","28","Infukiawcha, “Iib-ami ay kianak Israel! Akayu ta fudngun takú na! Hi tona nan nangisursuru as nan am-in ay tataku henan am-in ay lukiar as maekontra kan chitaku ay kianak Israel, as nan Lintig Moises ya as nan nauy Templo. Ad wani, enpaskopna us nan tapen chi Gentil as nan Templo ya linuketancha nan nauy nasantowan ay lukiar.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_29","074_21_29","ACT","21","29","29","Kenalicha na, tay inilacha ay nakiliklikud hi Trofimo ay i-Efeso kan Pablo ad Jerusalem, ya ka-anancha un iniskop Pablo hiya as nan Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_30","074_21_30","ACT","21","30","30","Kun pay chaan nafiayag, nakurucha am-in nan umili ad Jerusalem, ya nagrubcha ay tenmagtag ay inmuy as nan Templo ay kawad-an Pablo. Lenabkischa ya inkiayadcha hiya ay nangipitiw as nan Templo. Hiya at chi ya nain-ub nan chiyuycha pantiw nan Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_31","074_21_31","ACT","21","31","31","Kuncha pay cha pachasun ay mangpatuy kan hiya, wacha at nan uy nangifiakia as nan komander chi sosorchachon chi i-Roma ay nunkukurucha am-in nan tataku ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_32","074_21_32","ACT","21","32","32","Hiya at chi ya, enmetakin nan komander as tapen nan kakapetan patí sosorchachucha, ya tenmagtagcha ay kinmuwab as nan kawad-an nan tataku. Kun pay inilan nan tataku nan komander ya nan sosorchachu, kinyatcha ay cha manoprat kan Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_33","074_21_33","ACT","21","33","33","Kun pay naesnop nan komander kan Pablo, enpatiliwna hiya, ya infilina ay fiaruchuncha nan limana as chuwa ay kor-ong. Angkiay ya senarudsudna as nan tataku, “Anan ngachan tona ay taku? Anan enatna man?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_34","074_21_34","ACT","21","34","34","Ngem nagrubcha nan ongor ay tataku ay nangifugfukiaw as achi mapapchong. Kiapú ta achi mafialin ay maammuwan nan komander nan tit-iwa ay enommat, tay nunsidlay ngangak nan ongor ay tataku, infilina as nan sosorchachu ay iyuycha hi Pablo as kampucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_35","074_21_35","ACT","21","35","35","Kuncha pay inumchan as nan agchan, kapeletan ay enokwat nan sosorchachu hi Pablo, tay nunsidlay fungat nan ongor ay tataku kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_36","074_21_36","ACT","21","36","36","Cha umun-unud nan hanacha ongor ay tataku ay cha mangifugfukiaw, “Patayunyu hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_37","074_21_37","ACT","21","37","37","Kuncha pay kiayud id-an hi Pablo as kampucha, kenalina as nan komander, “Wacha man paat nan ifiakiak kan he-a.” Kenalen nan komander, “Ay, makakalika payat as kalen chi Griego! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_38","074_21_38","ACT","21","38","38","Fiakun ngarud he-a nan chiyuy i-Egipto ay nunkuru ad kasin ya nangepangu as nan opat lifu ay kumukuru henan disyerto.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_39","074_21_39","ACT","21","39","39","“Fiakun ya,” ensongfiat Pablo. “Ha-un at Judiowak ay naiyanak ad Tarso ay mafigfigfig ay siyudad henan probinsiya ay Cilicia. Parufusanak pay ay munkali as nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC21_40","074_21_40","ACT","21","40","40","As nan nangparufusan nan komander, tenmakchug hi Pablo as nan agchan, ya sininyasana nan tataku ta kuminakcha. Kuncha pay kinminak, nunkali hi Pablo kan chicha as Henebreo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_1","074_22_1","ACT","22","1","1","“Ib-a ya am-a, chumngor kayu as nan esongfiatku kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_2","074_22_2","ACT","22","2","2","Kuncha pay chinngor hiya ay nunkali as Henebreo, kaskasincha kinminak. Angkiay inturuy Pablo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_3","074_22_3","ACT","22","3","3","“Ha-un at Judiowak ay naiyanak ad Tarso henan probinsiya ay Cilicia, ngem hena ad Jerusalem nan nasiknak. Hi Gamaliel nan nangacharak ay ustu as nan am-in ay lintig nan kaap-uwan takú, ya makakuchak ay munserserfi kan Apo Dios ay kaman as nan uray ngachana kan chakayu ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_4","074_22_4","ACT","22","4","4","Penarpalikiatku ay nangepapatuy pay as nan tataku ay nangun-unud as nan makali un Charan Apo Jesus. Tiniliwku nan lanaraki ya fianafiai, ya uyku enpaifiarud chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_5","074_22_5","ACT","22","5","5","Nan kangatuwan ay pachi ya am-in nan membron nan Sanhedrin at chicha nan mangpaneknek ay tit-iwa na, tay kan chicha nan nangor-ak as nan chiyuycha surat ay iyuyku as nan iib-a takú ay Judio ad Damasco. Isunga nunfiaatak hid-i ay maniliw as nan hanacha tataku ya mangifiangad kan chicha ay napoposasan hena ad Jerusalem ta machusacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_6","074_22_6","ACT","22","6","6","“Kunak pay cha maesnop ad Damasco as nan kiayud munkiawa, kalina at ya liniwusak as nan napigsa ay silaw ay nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_7","074_22_7","ACT","22","7","7","Angkiay ya natu-ukiak as nan luta, ya chinngorku nan kali ay cha mangali kan ha-un, ‘Saulo, Saulo, adchi t'uyak palikiatun?’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_8","074_22_8","ACT","22","8","8","“Tinumforak, ‘Anan ngachanmu Apo?’ “ ‘Ha-un hi Jesus ay i-Nazaret ay cham parpalikiatun,’ ensongfiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_9","074_22_9","ACT","22","9","9","Nan chiyuycha tutun-udku at inilacha nan silaw, ngem chaancha chinngor nan kalen nan cha maketagtakiatfor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_10","074_22_10","ACT","22","10","10","Angkiay senarudsudku un, ‘Ngachana ngay nan atok Apo?’ “Tinumfor nan Apo kan ha-un, ‘Maligwatka ya ituruymu ay umuy ad Damasco, at wacha hid-i nan mangifiakia kan he-a as nan am-in ay enkeddeng Apo Dios ay atum.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_11","074_22_11","ACT","22","11","11","As nan hiyachi, nafurakiak kiapú as nan sumili ay silaw. Isunga kunak penapachang as nan chiyuycha tutun-udku inkiana inumchan kami ad Damasco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_12","074_22_12","ACT","22","12","12","“Wacha nan laraki hid-i ay nan ngachana at Ananias ay usa ay manangchaychayaw kan Apo Dios ay manangtongpar as nan Lintig Moises. Ammay chi kaap-apatana as nan am-in ay Judio ay umiili hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_13","074_22_13","ACT","22","13","13","Enmali hiya ya tenmakchug as nan sag-unku, ya kanana, ‘Ifiak ay Saulo, ad wani, makailaka kasin!’ Hiya at chi ya nakailaak, ya inilak hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_14","074_22_14","ACT","22","14","14","Kenalina, ‘Nan Dios nan kaap-uwan takú at pinili chaká ay mangammu as nan laychuna ya mangila as nan Nalintig ya manngor as nan kali ay nurpu mismu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_15","074_22_15","ACT","22","15","15","Tay he-a at tistigu chakantu kan hiya ay mangepakaammu as nan am-in ay tataku as nan inilam ya nan chinngormu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_16","074_22_16","ACT","22","16","16","Ad wani, anum pay laing iyaawni? Maligwatka at, ya munpafunyagka. Munkararagka ay chumawat as nan Apo as pannakapakawanmu as nan fiasfiasormu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_17","074_22_17","ACT","22","17","17","“Kunak pay nunfiangad ad Jerusalem ya as nan chak munkarkararakian as nan Templo, wacha nan enpailan Apo Dios kan ha-un babaen as nan kaman iitaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_18","074_22_18","ACT","22","18","18","Inilak nan Apo ay cha mangali kan ha-un un, ‘Kamuwum ay mak-ak ad Jerusalem, tay achi afurotun nan tataku hena nan ifiakiam ay maepangkep kan ha-un.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_19","074_22_19","ACT","22","19","19","“ ‘Apo,’ ensongfiatku, ‘ammucha met ay mismu ay as nan in-inmuyak as nan chiyuycha senagoga, enpaifiarudku ya senaplesapletku nan chiyuycha enmafurot kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_20","074_22_20","ACT","22","20","20","As nan napatuyan Esteban ay usa ay mangepanpaneknek as nan maepangkep kan he-a, wachaak mismu hid-i ay nangiyafud ya nangfiantay as nan fiadfiachon nan chiyuycha namatuy kan hiya.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_21","074_22_21","ACT","22","21","21","“Kenalen nan Apo kan ha-un, ‘Uray, umuyka at, tay ifiaorkuntu he-a henan achawwi ay kawad-an nan tataku ay Gentil.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_22","074_22_22","ACT","22","22","22","Enpapanaakian nan tataku hiya inkiana kenalina sa. Angkiay ya infukiawcha as solet, “Iyachawwiyu na ay taku! Patayunyu! Achi kis-an matakuy assesa ay taku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_23","074_22_23","ACT","22","23","23","Chacha munfugfukiaw ay mangiwetwetwet as fiadfiachucha, ya chacha esafuwag chi luta ay mangepatarok kiapú as fungatcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_24","074_22_24","ACT","22","24","24","As nan hiyachi, infilin nan komander as nan sosorchachuna ay iskopcha hi Pablo as nan kampucha ya saplituncha hiya ta maammuwancha mu adchi t'uy assesay infugfukiaw nan tataku ay maekontra kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_25","074_22_25","ACT","22","25","25","Ngem as nan namafiaruchancha kan hiya ta saplituncha koma, kenalen Pablo as nan kapetan ay nangatakchug hid-i, “Ay eparufus nan lintig ay saplitunyu nan Romano, uray mu chaan nafistikiar on-ona?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_26","074_22_26","ACT","22","26","26","Kun pay chinngor nan kapetan na, inmuy as nan komander, ya chinamagna kan hiya, “Anan atum ngay? Romano met payat hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_27","074_22_27","ACT","22","27","27","Isunga inmuy nan komander kan Pablo, ya senarudsudna kan hiya, “Ifiakiam kan ha-un, ay Romanoka?” “O,” ensongfiat Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_28","074_22_28","ACT","22","28","28","Kenalen nan komander, “Uray met ha-un at ongor chi kinastosku as nan naifilangak as Romano.” Tinumfor hi Pablo, “Ngem ha-un at naiyanakak ay Romano.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_29","074_22_29","ACT","22","29","29","Hiya at chi ya nan chiyuycha inmuy ay manaplet ya mamistikiar kan Pablo at tenmaakcha kan hiya. Uray nan komander at ongor chi ugyatna as nan nangammuwana ay apudna lawá enpaposas nan usa ay Romano. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC22_30","074_22_30","ACT","22","30","30","Laychun nan komander ay mangammu mu anan ustu as kiapón nan nangepafiasoran nan chiyuycha Judio kan Pablo. Isunga as nan kafikiatana, inlufusna hiya ya infilina ay maamongcha nan anap-apon chi papachi ya nan am-in ay membron nan Sanhedrin. Angkiay ya enpatakchugna hi Pablo as nan sangwanancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_1","074_23_1","ACT","23","1","1","Entoongan Pablo nan Sanhedrin, ya kanana, “Iib-a, nacharos nan numnumku ay matataku as nan mangiilan Apo Dios uray inkiana ad wani ay urkiw.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_2","074_23_2","ACT","23","2","2","As nan nangaliyana's chi, infilin nan kangatuwan ay pachi ay hi Ananias as nan chiyuycha nangatakchug as nan sag-un Pablo ay tampakuncha nan tapakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_3","074_23_3","ACT","23","3","3","Angkiay nunkanan Pablo kan hiya, “Hi Apo Dios nan manampaktu kan he-a! Il-ilaum, he-a ay pakamankaman ay maepachong as nan arad ay napentoran as munpupukaw! Mangatokorka hesa ay mangokóm kan ha-un ay maiyunud as nan Lintig, ngem lenabsingmu met nan hana ay Lintig babaen as nan nangifilinam kan chicha ay tampakunak!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_4","074_23_4","ACT","23","4","4","Angkiay nan chiyuycha naeesnop kan Pablo at kenalicha, “Adchi t'uymu ekaliyan nan kangatuwan ay pachen Apo Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_5","074_23_5","ACT","23","5","5","Tinumfor hi Pablo, “Iib-a, achek met ammu ay hiya nan kangatuwan ay pachi. Wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un, ‘Achim ekak-aliyan nan mangetortoray as nan tatakuyu.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_6","074_23_6","ACT","23","6","6","Kun pay inilan Pablo ay nan tapen nan membron nan Sanhedrin at Saduceo ya nan tapina at Fariseo, infukiawna kan chicha, “Iib-a, usaak ay Fariseo, ya pototak us as Fariseo. Nan mangnamnamaak ay matakuntu nan chiyuycha natuy manipud as nan utúy nan kiapúna ay chaak maokóm ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_7","074_23_7","ACT","23","7","7","Kuna pay kenali na, nan chiyuycha Fariseo ya nan chiyuycha Saduceo at enlapucha ay masusuma ya nakudwacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_8","074_23_8","ACT","23","8","8","(Tay nan kenalen nan chiyuycha Saduceo at maid mataku manipud as nan utúy winnu maid anghel winnu espiritu. Ngem nan chiyuycha Fariseo at afurotuncha nan nauycha am-in.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_9","074_23_9","ACT","23","9","9","Kiapú as sa, pinmigsapigsa nan nunfifinnukiawancha. Angkiay tenmakchugcha nan tapen nan mun-isursuru as Lintig ay membro as nan bunggoy nan Fariseo, ya nunsidlay susumacha. Kenalicha, “Maid met payat fiasor tona as ininchananmi! Uy at man tit-iwa ay wachay anghel winnu espiritu ay nunkali kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_10","074_23_10","ACT","23","10","10","Kun pay kenmaskasin chi susumacha, inmugyat nan komander chi sosorchachu mu forngetuncha hi Pablo. Isunga infilina as nan sosorchachu ay chumayyucha as nan kawad-an Pablo ay uy mangikuyud kan hiya ay mangek-ak as nan tataku ya iskopcha hiya as nan kampucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_11","074_23_11","ACT","23","11","11","As nan hiyachi ay lafi, nunpaila nan Apo kan Pablo, ya kanana, “Achika umug-ugyat! Tay kaman as nan nangepaneknekam as nan maepangkep kan ha-un ad Jerusalem at masapor assesa us nan atum ad Roma.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_12","074_23_12","ACT","23","12","12","As nan kafikiatana, nan tapen nan Judio at nuntuturagcha, ya ensapatacha ay achicha mangmangan winnu umig-ikop as uray kumpurmi inkiana patayuncha hi Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_13","074_23_13","ACT","23","13","13","Sorok as opat puru ay lanaraki nan nuntuturag as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_14","074_23_14","ACT","23","14","14","Angkiay inmuycha as nan anap-apon nan papachi ya as nan anam-amá. Kenalicha, “Nunsapata kami ay achi kami poros mangmangan as kumpurmi inkiana patayunmi hi Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_15","074_23_15","ACT","23","15","15","Isunga chakayu ya nan chiyuycha membron nan Sanhedrin at umifiaor kayu as mangifiakia as nan komander nan sosorchachu ay iyalina hi Pablo as nan sangwananyu ay kamanyu kanu fistikiarun pay nan maepangkep as nan kasona. Ngem nakasakiana kamintu ay mangpatuy kan hiya sakbay ay umchan hiya hena.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_16","074_23_16","ACT","23","16","16","Ngem chinngor nan laraki ay anak nan fiafiai ay sunúd Pablo nan nuntuturakiancha ay uycha esasanub hiya. Isunga sinungkop as nan kampu, ya uyna infiakia kan Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_17","074_23_17","ACT","23","17","17","Angkiay enayakian Pablo nan usa as nan kapetan, ya kanana kan hiya, “Itun-udmu pay na ay fiarfiaru as nan komander, tay wacha nan ifiakiana kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_18","074_23_18","ACT","23","18","18","Isunga intun-ud nan kapetan hiya as nan komander. Kuncha pay inumchan, kenalen nan kapetan, “Nan fiarud ay hi Pablo at enayakianak ya chinawatna kan ha-un ay kadwaak nan fiarfiaru ay anna, tay wacha kanu nan ifiakiana kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_19","074_23_19","ACT","23","19","19","Penachang nan komander nan fiarfiaru, ya entaakna as akét as nan ib-ana. Senarudsudna, “Ngachana nan ifiakiam kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_20","074_23_20","ACT","23","20","20","Angkiay kenalen nan fiarfiaru, “Nan anap-apon chi Judio at waschi un inyafudna ay chawatuncha kan he-a ay iyalem hi Pablo as nan sangwanan nan chiyuycha membron nan Sanhedrin as wiet ay kamancha fistikiarun pay kanu ay ustu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_21","074_23_21","ACT","23","21","21","Ngem achika maawis kan chicha, tay sorok as opat puru ay lanaraki nan uy muntafun ay mangesanub kan hiya. Ensapatacha ay achicha mangmangan winnu umig-ikop inkiana patayuncha hiya. Nakasakianacha ad wani, ya kuncha yangkiay sasad-un nan kanam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_22","074_23_22","ACT","23","22","22","Isunga tinukun nan komander nan fiarfiaru, “Maid poros mangifiagfiag-am ay enpakaammom na kan ha-un.” Angkiay enpakatam nan ap-apu nan fiarfiaru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_23","074_23_23","ACT","23","23","23","Angkiay ya enayakian nan komander nan chuwa as nan uyna kakapetan, ya kanana, “Esakianayu nan chuwan kiasot ay sosorchachu, nan piton puru ay nakakafiayu ya nan chuwan kiasot ay kafiangfiangkawan, ya iyuyyuntu hi Pablo ad Cesarea as nan alas nuebe as maschum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_24","074_23_24","ACT","23","24","24","Omesakiana kayu us as tapen nan kafiayu ay munlukianan Pablo, ya id-anyu hiya kan Gobernador Felix ay maid mangisiw as om-ommat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_25","074_23_25","ACT","23","25","25","Nunsurat pay nan komander ay assena nan kenalina: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_26","074_23_26","ACT","23","26","26","“Machayaw ay Gobernador Felix. Ha-un hi Claudio Lisias ay mangepakomosta kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_27","074_23_27","ACT","23","27","27","Nan nauy taku ay enpaiyalek hesa kan he-a at tiniliw nan chiyuycha Judio ya kiayudcha patayun hiya. Kunku pay naammuwan ay Romano hiya, nakiuyak as nan sosorchachok ya uyku esarakan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_28","074_23_28","ACT","23","28","28","Kiapú ta lenayadku ay maammuwan mu ngachana nan chacha epabpafiasor kan hiya, inyuyku hiya as nan kawad-an nan ap-apucha ay nan Sanhedrin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_29","074_23_29","ACT","23","29","29","Naammuwak ay nan chacha mangicharuman kan hiya at maepangkep as nan lintigcha, ngem maid payat fiasorna as uycha mangpatuyan winnu mangifiaruchan kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_30","074_23_30","ACT","23","30","30","Kun pay naepachamag kan ha-un ay nuntuturag nan chiyuycha Judio ay mangpatuy kan hiya, kenamok ay nangepaiyali kan hiya kan he-a. Infilinku us as nan chiyuycha cha mangicharum kan hiya ay uycha muncharum kan he-a. Hiyana yangkiay nan kanak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_31","074_23_31","ACT","23","31","31","Isunga nan sosorchachu at enatcha nan naifilin kan chicha, ya inyuycha hi Pablo as nan hiyachi challu ay lafi inkiana henan siyudad ay Antipatrisa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_32","074_23_32","ACT","23","32","32","As nan kafikiatana at kun yangkiay nan kakabkafiayuwan nan nangituruy ay nangitun-ud kan Pablo, ya nunfiangad nan chiyuycha nanarcharan ay sosorchachu as kampucha ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_33","074_23_33","ACT","23","33","33","Kuncha pay inumchan ad Cesarea, inchatcha nan surat as nan gobernador, ya inpurangcha us hi Pablo kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_34","074_23_34","ACT","23","34","34","Kun pay finasan nan gobernador nan surat, senarudsudna kan Pablo mu ngachana ay probinsiya nan naiyankana. Kuna pay naammuwan ay i-Silicia hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC23_35","074_23_35","ACT","23","35","35","kenalina, “Chungroktu nan kanam as nan omaliyantu nan chiyuycha mangicharum kan he-a.” Angkiay infilina ay kuwarchaancha hi Pablo as nan palasyu ay enpaamman Ari Herodes. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_1","074_24_1","ACT","24","1","1","Kun pay inmuy chi lema ay urkiw, nan kangatuwan ay pachi ay hi Ananias at kinmuwab ad Cesarea patí nan tapen nan anam-amá ya nan abogadocha ay hi Tertulo. Inmuycha as nan gobernador ta icharumcha hi Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_2","074_24_2","ACT","24","2","2","Kun pay enpaayag nan gobernador hi Pablo, enlapon Tertulo ay nangicharum kan hiya. Kenalina, “Machayaw ay Gobernador Felix, kiapú as nan laingmu ay mangetortoray kan chakami, nafiayag ay natalna nan fiyagmi hena, ya ongor us nan enpaiyam-ammam henan nauy ay nasyon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_3","074_24_3","ACT","24","3","3","Isunga as nan am-in ay ay-ayanmi, figfikunmi nan am-in ay en-enatmu, ya munyaman kami as solet kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_4","074_24_4","ACT","24","4","4","Achek laychun ay taktakun he-a, ngem mu mafialin, anosam man paat ay manngor as nan akét ay ifiakiami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_5","074_24_5","ACT","24","5","5","“Naammuwanmi ay kun payat omaabkor na ay taku ya lumulumu as kuru as nan chiyuycha Judio as nan uray ngachana ay lukiar asna's luta. Hiya nan mangepangpanguru as nan bunggoy nan usa ay i-Nazaret. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_6","074_24_6","ACT","24","6","6","Penachasna us ay luketan nan Templo, ngem tiniliwmi hiya. Chami numnumun ay mangokóm kan hiya ay maiyunud as nan mismu ay lintig takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_7","074_24_7","ACT","24","7","7","Ngem nan komander ay Lisias at enmali ya enpalabkisna hiya ay nangek-ak kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_8","074_24_8","ACT","24","8","8","Infilina as nan chiyuycha muncharum kan hiya ay omalicha as nan sangwanam. Mu fistikiarum hiya, mafialinmu ay maammuwan ay tit-iwa am-in nan charummi kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_9","074_24_9","ACT","24","9","9","Nan iib-ana ay Judio at naetapicha as nan chiyuy ay charum, ya infiakiacha ay tit-iwa chaná am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_10","074_24_10","ACT","24","10","10","Kun pay sininyasan nan gobernador hi Pablo ay munkali, tinumfor hiya, “Machayaw ay Gobernador, ammok ay ongor ay tawwun nan nun-ok-okomám henan nasyon ay anna. Isunga naragsakak ay manfor as nan enpafiasorcha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_11","074_24_11","ACT","24","11","11","Narakam ay mapaneknekan ay mismu ay achi nasorok as hinpuru ya chuwa ay urkiw nan inmuy nunlapu as nan enmabratak ad Jerusalem as nan uyku nunchayawan kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_12","074_24_12","ACT","24","12","12","As nan kawad-ak as Templo, maid as nan chiyuycha mangicharum kan ha-un nan nangila kan ha-un ay nakesongsongfiat as nan kumpurmi ay taku, winnu nangurkuru as tataku as nan chiyuycha senagoga, winnu as nan kumpurmi henan siyudad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_13","074_24_13","ACT","24","13","13","Maid us maepailacha kan he-a as pammaneknek ay tit-iwa nan nauy charumcha ad wani kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_14","074_24_14","ACT","24","14","14","Ngem nauy nan ipudnok kan he-a: Chaychayawok hi Apo Dios ay Dios nan kaap-uwanmi babaen as nan mangun-unuchak as nan makali un Charan Apo Jesus ay kenalen nan iib-ak ay Judio un achi ustu. Ngem uray mu hiyasa, afurotok us am-in nan naisurat as nan Lintig Moises ya nan insurat nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_15","074_24_15","ACT","24","15","15","Nan namnamaok ay pachong nan namnamaun chatona ay tataku at hi Apo Dios nan mangtaku as nan am-in ay nunkatuy manipud as nan utúy ay nalintig ya achi nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_16","074_24_16","ACT","24","16","16","Isunga kanayon ay epapatek ay mangekaman as ammay ta nacharos chi numnumku as nan mangiilan Apo Dios ya nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_17","074_24_17","ACT","24","17","17","“Kun pay inmuy chi kaat ay tawwun ay namamaichak ad Jerusalem, nunfiangachak hid-i ay mangiyuy as nan siping as nan chiyuycha kailiyak ay makasapor ya mangichat as nan chiyuycha chatonku kan Apo Dios as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_18","074_24_18","ACT","24","18","18","As nan chak mangekamanan as na, ininchananak as nan tapen nan Judio ay nurpu ad Asia. As nan hiyachi, karkarpasku ay nangekaman as nan iniili ay ukiali takú ay Judio maepangkep as panagcharos. Maid poros ongor ay tataku ay naetatapi kan ha-un ya maid us kuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_19","074_24_19","ACT","24","19","19","Nan hanacha Judio ay nurpu ad Asia ay wacha as nan hiyachi at chicha koma nan omali hena ay mangicharum kan ha-un kan he-a mu wachay kumpurmi as epafiasorcha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_20","074_24_20","ACT","24","20","20","Winnu kikiad man nan nauycha tataku hena nan mangifiakia mu ngachanay naanapancha as fiasorku as nan tenmakchukiak as nan sangwanan nan chiyuycha membron nan Sanhedrin ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_21","074_24_21","ACT","24","21","21","Maid met, omangkiay nan nauy usa ay nangifukiawak as nan sangwanancha un, ‘Nan namnamaok at matakuntu nan nunkatuy manipud as nan utúy.’ Hiyasa nan kiapúna ay chaak maokóm ad wani as nan sangwananyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_22","074_24_22","ACT","24","22","22","Hi Gobernador Felix ay ongor chi ammuna maepangkep as nan makali un Charan Apo Jesus at enpakinakna nan kason Pablo, ya kanana, “As nan omaliyan Lisias ay komander chi sosorchachu at enongnongkuntu nan kasom.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_23","074_24_23","ACT","24","23","23","Angkiay ya infilina as nan kapetan ay makuwarchaan hi Pablo, ngem ettana hiya as akét ay wayawayana, ya parufusana nan kiakiayyumna ay mangiyuy as kasaporana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_24","074_24_24","ACT","24","24","24","Kun pay inmuy chi kaat ay urkiw, enmali cha Felix kan asawana ay Drusila ay usa ay Judio. Enpaayagna hi Pablo ya chinumngor as nan infiaagna maepangkep as nan pammati kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_25","074_24_25","ACT","24","25","25","Ngem as nan cha mangelawlawakian Pablo as nan maepangkep as nan kenalintig, nan panang-etpor as nan laylaychun nan achor ya nan umchanantu nan urkiw ay mangokomán Apo Dios as nan tataku, inmugyat at hi Felix, ya kanana, “Ustu sa! Uyka ud-ay. Epaayagkuntu kasin he-a mu wachay timpok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_26","074_24_26","ACT","24","26","26","Namnamauna us ay pasoksokan Pablo hiya. Isunga kanayona ay enpaayag hi Pablo ya tenagtakiatforna hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC24_27","074_24_27","ACT","24","27","27","Kun pay inmuy chi chuwa ay tawwun, naesokat hi Porcio Festo kan Felix ay mun-gobernador. Kiapú ta laychun Felix ay palaylaychun nan chiyuycha Judio, inukiayna hi Pablo as pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_1","074_25_1","ACT","25","1","1","Kun pay inmuy chi turu ay urkiw nunlapu as nan inumchanan Festo ay mun-gobernador ad Cesarea, enmabrat hiya ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_2","074_25_2","ACT","25","2","2","Hid-i ay inmuy kan Festo nan anap-apon chi papachi ya nan anap-apon chi Judio ay uy mangicharum kan Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_3","074_25_3","ACT","25","3","3","Nunpakaasicha kan Festo ay ifiaorna hi Pablo ad Jerusalem ta hid-i nan mangokománcha as nan kasuna, tay nuntuturakiancha ay patayun hiya as nan charan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_4","074_25_4","ACT","25","4","4","Ngem tinumfor hi Festo, “Hi Pablo at kukutug ay usa ay makukuwarchaan ad Cesarea, ya achi mafiayag at munfiangachaktu hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_5","074_25_5","ACT","25","5","5","Isunga parufusunyu nan tapen nan mafigfigfig kan chakayu ay makichayyu kan ha-un ad Cesarea, ya mu wachay enat tosa ay taku as achi ustu, hid-i nan mangicharumancha kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_6","074_25_6","ACT","25","6","6","Kun pay nakepagyan hi Festo as achi umuy as waru winnu hinpuru ay urkiw ad Jerusalem, nunfiangad ad Cesarea. As nan kafikiatana, tenmokor hiya as nan mun-ok-okomána, ya enpaayagna hi Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_7","074_25_7","ACT","25","7","7","Kun pay inumchan hi Pablo, nan chiyuycha Judio ay enmali ay nurpu ad Jerusalem at tenmakchugcha ay nangarufong kan hiya. Ongor chi chagsun ay enpafiasorcha kan hiya ay achicha poros mapaneknekan ay tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_8","074_25_8","ACT","25","8","8","Angkiay tinumfor hi Pablo ay nangekalintikian as achorna, “Maid poros en-enatku as achi ustu ay maekontra as nan lintig nan Judio winnu as nan Templo winnu as nan Emperador.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_9","074_25_9","ACT","25","9","9","Ngem kiapú ta lenayad Festo ay mangpalaylayad as nan chiyuycha Judio, senarudsudna kan Pablo, “Ay laychum ay umuy ad Jerusalem ya hid-i nan mangfistikiarak kan he-a maepangkep as nan kasom?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_10","074_25_10","ACT","25","10","10","Ngem kenalen Pablo kan hiya, “Nananauyak met as nan sangwanam ay pannakaachor Emperador, ya nauyak as nan mun-ok-okomán ay hena nan masapor maokomák. Ammom met ay ustu ay maid poros en-enatku as nan iib-ak ay Judio as achi ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_11","074_25_11","ACT","25","11","11","Mu wachay enatku as libfengna as matuyak, achek elayawan sa ay chusa. Ngem mu maid kenatit-iwan nan enpabpafiasorcha kan ha-un, maid kalibfengan chi kumpurmi ay taku ay mangipurang kan ha-un kan chicha. Nan Emperador ad Roma nan chawatok ay mangokóm kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_12","074_25_12","ACT","25","12","12","Kun pay narpas ay naketakiatfor hi Festo as nan chiyuycha totoray ay kafiachangna, tinumfor kan Pablo, “Kiapú ta chinawatmu ay nan Emperador nan mangenongnong as nan kasom, kan Emperador pay ngarud nan ay-ayam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_13","074_25_13","ACT","25","13","13","Kun pay inmuy chi kaat ay urkiw, cha Ari Agripa kan Bernice ay sunúdna at inumchancha ad Cesarea ta uycha pakomostaun hi Festo ay fiarú ay gobernador hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_14","074_25_14","ACT","25","14","14","Kun pay inmuy chi ongor ay urkiw ay nakepapagyanancha hid-i, enlawlawag Gobernador Festo kan Ari Agripa nan maepangkep as nan kason Pablo. Kenalina, “Wacha nan laraki ay fiarud hena ay tenaynan Felix. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_15","074_25_15","ACT","25","15","15","As nan enay-ayak ad Jerusalem, nan anap-apon chi papachi ya nan anam-amán chi Judio at incharumcha hiya, ya chinawatcha ay epapatuyku kanu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_16","074_25_16","ACT","25","16","16","Ngem kenalek kan chicha un fiakun ukialen chi Romano ay mangipurang as nan naicharum as nan tukún sakbay munsesennakiangcha as nan chiyuycha nangicharum kan hiya ya mawad-an hiya as chansana ay manongfiat as nan charumcha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_17","074_25_17","ACT","25","17","17","Isunga as nan nakealiyancha kan ha-un hena, chaanku tenaktak nan kasuna. As nan kafikiatana, tenmokorak as nan mun-ok-okomák, ya enpaayagku nan fiarud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_18","074_25_18","ACT","25","18","18","Kuncha pay tenmakchug nan chiyuycha nuncharum ay munkali, ka-anak mu wacha paat chi mangotettet as enatna ay epafiasorcha kan hiya, ngem maid met. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_19","074_25_19","ACT","25","19","19","Kun at wachay tapen chi maekontra kan hiya ay maepangkep as nan mismu ay relihiyoncha ya maepangkep as nan nakin ngachan as Jesus ay natuy ay kenalen Pablo un nataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_20","074_25_20","ACT","25","20","20","Kiapú ta achek maenongnong nan nauy ay kasu, senarudsudku kan Pablo mu laychuna ay umuy ad Jerusalem, ya hid-i nan mafistikiaran nan kasuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_21","074_25_21","ACT","25","21","21","Ngem kuna at chinawat ay makuwarchaan ya enongnong nan Emperador nan kasuna. Isunga enpakuwarchak hiya inkiana mafialin ay ifiaorku hiya as nan Emperador.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_22","074_25_22","ACT","25","22","22","Angkiay kenalen Ari Agripa kan Festo, “Uray ha-un at laychok mismu ay chungrun nan ifiakian tosa ay taku.” “As wiet at chungrumtu nan ifiakiana,” kenalen Festo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_23","074_25_23","ACT","25","23","23","Isunga as nan kafikiatana, enmali cha Ari Agripa kan Bernice ay nunfiafiachu as anam-ammay, ya nunmarchacha patí nan chiyuycha komander chi sosorchachu ya nan anap-apo henan siyudad ay sungkop as nan mun-ok-okomán. As nan sinungkopancha am-in, infilin Festo ay epaskopcha hi Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_24","074_25_24","ACT","25","24","24","Kuncha pay enpaskop hi Pablo, kenalen Festo, “Machayaw ay Ari Agripa ya chakayu am-in ay wacha hena, mailayu na ay taku. Hi tona nan incharum am-in nan chiyuycha Judio kan ha-un ad Jerusalem ya uray hena. Infugfukiawcha un achi kis-an mataku pay hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_25","074_25_25","ACT","25","25","25","Ngem maid met naanapak as enatna's fiasor as kiapón chi maepapatuyana, ya kiapú ta chinawatna ay nan Emperador nan mamistikiar as nan kasuna, enkeddengku ay maiyuy hiya hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_26","074_25_26","ACT","25","26","26","Ngem maid ammok as ustu ay isuratku kan Emperador as maepangkep kan hiya. Isunga enpaiyalek hiya hena as nan sangwananyu am-in, kaskasin kan he-a Ari Agripa ta mu marpas nan mamistikiaran takú kan hiya at wachay maisuratkuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC25_27","074_25_27","ACT","25","27","27","Tay nan wacha as numnumku at maid kotkotokna mu ipurangku nan fiarud as nan Emperador mu maid ustu as maifisaran nan naepafiasor kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_1","074_26_1","ACT","26","1","1","Angkiay ya kenalen Ari Agripa kan Pablo, “Mafialinmu ay ekalintikian nan mismu ay achormu.” Tenag-uy Pablo nan limana ay mangepakinak as nan tataku, ya senongfiatana nan enpafiasorcha kan hiya. Kenalina, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_2","074_26_2","ACT","26","2","2","“Machayaw ay Ari Agripa, mu maepangkep as nan am-in ay charum nan nauycha Judio kan ha-un, ifilangku ay nakiasatak ay manongfiat as nan sangwanam ad wani, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_3","074_26_3","ACT","26","3","3","kaskasin tay ammom as solet nan am-in ay iniili ay ukialen chi Judio ya nan masussusumaan takú. Isunga chawatok ay anosanak koma ay chungrun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_4","074_26_4","ACT","26","4","4","“Ammon am-in nan Judio nan panagfiyagku nunlapu as nan kaongak, tay nakiiiliyak kan chicha henan ilimi ya ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_5","074_26_5","ACT","26","5","5","O, am-ammuwak kan chicha as nafiayag. Mu laychuncha, mafialincha ay paneknekan ay nan panagfiyagku at maiyunud ay ustu as nan istriktu as solet ay relihiyon takú ay wacha as nan bunggoy nan Fariseo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_6","074_26_6","ACT","26","6","6","Nauyak hena ad wani ay cha maicharum, tay wachay namnamak ay tongparun Apo Dios nan enkarina as nan kaap-uwan takú ay mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_7","074_26_7","ACT","26","7","7","Nan matongparan nan nauy kari nan namnamaun nan hinpuru ya chuwa ay tribu takú ay awatuncha as nan mangepapasnekancha ay munchaychayaw kan Apo Dios as inurkiw ya lenafi. Machayaw ay Ari, kiapú ta afurotok nan nauy ay namnama, hiyana nan kiapúna as nangicharuman nan chiyuycha Judio kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_8","074_26_8","ACT","26","8","8","Adchi paat t'uyyu likiatun ay mangafurot ay takuwun Apo Dios nan nunkatuy manipud as nan utúy? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_9","074_26_9","ACT","26","9","9","“Uray ha-un ay mismu ad kasin at ka-anak un masapor atok nan am-in ay mangkontra as nan chiyuycha enmafurot kan Jesus ay i-Nazaret. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_10","074_26_10","ACT","26","10","10","Hiyasa challu nan en-enatku ad Jerusalem. Inchat pay nan anap-apon chi papachi kan ha-un nan pammarufus ay mangepafiarud as nan ongor ay omaafurot. Kuncha pay maekeddeng ay maepapatuy, usaak ay nangiyafud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_11","074_26_11","ACT","26","11","11","Namen ongor ay chinusak chicha as nan am-in ay senagoga, ya penachasku ay namelet kan chicha ay mangesaot as nan pammaticha kan Apo Jesus. Kiapú ta ongor chi fungatku kan chicha, inmuyak pay henan chiyuycha achawwi ay siyudad chi Gentil ay mangpalikiat kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_12","074_26_12","ACT","26","12","12","“Isunga nunfiaatak ad Damasco ay wacha kan ha-un nan kalibfengan ya pammarufus ay nurpu as nan anap-apon chi papachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_13","074_26_13","ACT","26","13","13","Kun pay nunkiawa as nan kawad-ak as nan charan, machayaw ay Ari, kalina at ya inilak nan silaw ay nurpu ad chaya ay kaskasin sumili mu nan urkiw ay nangliwus kan ha-un ya nan kakadwak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_14","074_26_14","ACT","26","14","14","Kun kami pay natu-ug am-in as nan luta, chinngorku nan kali ay cha mangali kan ha-un as nan kalen chi Hebreo, ‘Saulo, Saulo, adchi t'uyak palikiatun? Nan achormu at pay iwa nan cham parpalikiatun ay kaman as nan nuwang ay manatchat-ong as nan subsub nan arachu.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_15","074_26_15","ACT","26","15","15","“Senarudsudku, ‘Anan ngachanmu, Apo?’ “Tinumfor nan Apo, ‘Ha-un hi Jesus ay cham parpalikiatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_16","074_26_16","ACT","26","16","16","Ad wani, tomakchugka. Nunpailaak ay mangchutok kan he-a ay munserfi ya mangpaneknek as nan inilam kan ha-un ad wani ay urkiw ya nan epailaktu kan he-a as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_17","074_26_17","ACT","26","17","17","Esarakaktu he-a as nan iib-am ay Judio ya as nan chiyuycha Gentil ay mangifiaorak kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_18","074_26_18","ACT","26","18","18","Ifiaorku he-a ay manilaw as numnumcha as nan maepangkep kan ha-un ta chukkiancha nan ngongot ay panagnumnumnum ya nan pannakafialin Satanas, ya ta munsakongcha as nan silaw ya kan Apo Dios. Mu hiyasa, mapakawanchantu as nan fiasfiasorcha, ya maetapichantu as nan pinilen Apo Dios ay tatakuna babaen as nan pammaticha kan ha-un.’ Hiyana nan kenalen Jesus kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_19","074_26_19","ACT","26","19","19","“Isunga machayaw ay Ari Agripa, chaanku senokel nan enpailan Apo Dios kan ha-un ay nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_20","074_26_20","ACT","26","20","20","Nun-ekasabaak on-ona as nan tataku ad Damasco, angkiay ad Jerusalem, ya henan intiru ay probinsiya ay Judea ya uray as nan chiyuycha Gentil. O, enkaskasabak kan chicha ay masapor munfiafiawicha as nan fiasfiasorcha, munsakongcha kan Apo Dios, ya atuncha nan ammay ay mangepaila ay tit-iwa ay nunfiafiawicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_21","074_26_21","ACT","26","21","21","Hiyana nan kiapúna as naniliwanak as nan chiyuycha Judio as nan kawad-ak as nan Templo, ya nangpachasancha ay mangpatuy kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_22","074_26_22","ACT","26","22","22","Ngem finadfiadnganak kan Apo Dios uray inkiana ad wani ay urkiw. Isunga nauyak hena ay nangatakchug ay cha mangepaneknek as nan am-in ay tataku ay ap-apud winnu nangangatu. Nan chak ifiagfiakia at munpachong as nan kenarkalen nan chiyuycha pomapadtu ya nan kenalen Moises ay ommattu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_23","074_26_23","ACT","26","23","23","Tay enpadtucha ay nan Cristo at masapor munlikiat ya matuy. Enpadtucha us ay hiyantu nan omon-ona ay mataku manipud as nan utúy ta silawana nan numnum nan chiyuycha Judio ya nan chiyuycha Gentil as nan maepangkep as nan mangesarakanan Apo Dios kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_24","074_26_24","ACT","26","24","24","As nan cha mangekalintikian Pablo as achorna, finudtakan Gobernador Festo hiya. Kenalina, “Natongokka Pablo! Nan ongor ay sinurom nan cha manongok kan he-a!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_25","074_26_25","ACT","26","25","25","Ngem kenalen Pablo, “Chaanak natongok, machayaw ay Gobernador Festo! Nan chak met ifiagfiakia at tit-iwa, ya takuwak ay ustuy numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_26","074_26_26","ACT","26","26","26","He-a Ari Agripa at ammom met nan maepangkep as nan nauycha, ya mafialinku ay ifiakia kan he-a ay maid ugyatku. Siguraduwak ay mailam chaná am-in, tay chaan naetatafun nan enommatancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_27","074_26_27","ACT","26","27","27","Ari Agripa, ay afurotum nan insurat nan chiyuycha pomapadtu? Ammok ay afurotum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_28","074_26_28","ACT","26","28","28","Nunkanan at Ari Agripa kan Pablo, “Nakkuran ka! Ay kunmu ka-anan un henkemad chi mangawisam kan ha-un ay munfialin as Kristiano?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_29","074_26_29","ACT","26","29","29","Angkiay tinumfor hi Pablo, “Henkemad man winnu mafiayag, ekararagku kan Apo Dios ay fiakun he-a yangkiay ngem uray us nan am-in ay cha munchungchungor kan ha-un ad wani ay urkiw at komaman kayu koma am-in kan ha-un ay omaafurot kan Cristo omangkiay nan achiyu makor-onganan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_30","074_26_30","ACT","26","30","30","Angkiay ya tenmakchug nan ari, nan gobernador, hi Bernice ya am-in nan naketotokor kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_31","074_26_31","ACT","26","31","31","As nan nak-akancha, natatakiatforcha, “Maid met payat enat tona ay taku as libfengna ay uy maepapatuyan winnu maifiaruchan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC26_32","074_26_32","ACT","26","32","32","Kenalen Agripa kan Festo, “Nailufus na koma ay taku mu kuna chaan chinawat ay nan Emperador nan mangenongnong as nan kasuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_1","074_27_1","ACT","27","1","1","Kun pay inumchan nan naekeddeng ay urkiw ay umuyanmi ad Italia, inpurangcha hi Pablo ya nan tapen nan fiarud kan Julio ay usa ay kapetan nan sosorchachu as nan makali un Bunggoy Emperador. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_2","074_27_2","ACT","27","2","2","Angkiay uy kami nunlukian as nan papor ay nurpu ad Adrumeto ay kiayud munligwat ay umuy henan mangiyaw-awniyan chi papor henan probinsiya ay Asia. As nan nunligwatanmi, nan kadwami at hi Aristarco ay i-Tesalonica henan sakop nan Macedonia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_3","074_27_3","ACT","27","3","3","As nan kafikiatana, inumchan kami ad Sidon. Kiapú as sug-ang Kapetan Julio kan Pablo, penarufusana hiya ay uy nangila as nan kiakiayyumna hid-i ta maettan hiya as kasaporana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_4","074_27_4","ACT","27","4","4","Kun kami pay kasin nunligwat ad Sidon, nar-os nan papor as apét senakiangan nan Chipre, tay kun chakami sisib-atun as angin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_5","074_27_5","ACT","27","5","5","As nan kinumchanganmi henan fiayfiay ay naeesnop henan probinsiya ay Cilicia ya Pamfilia, inumchan kami ad Mira ay siyudad henan probinsiya ay Licia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_6","074_27_6","ACT","27","6","6","Hid-i nan nanginchanan Kapetan Julio as nan papor ay nurpu ad Alejandria ay kiayud umuy ad Italia, at hiyachi nan nangilukianana kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_7","074_27_7","ACT","27","7","7","As nan kaat ay urkiw, inyar-arunuy nan papor ay nunlurukiananmi, ya napalikiatan ay inumchan henan ili ay Cnido. Kiapú ta sisib-atunmi pay laing nan angin, chaanmi inturuy ay naesnop hid-i. Isunga kunmi at inuy as apét filáng, at nar-os kami ad Salmon henan luta ay Creta ay liniliwus nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_8","074_27_8","ACT","27","8","8","Nalikiatan kami ay nangoolet henan fiayfiay ad Creta inkiana inumchan kami henan lukiar ay makali un Ammay as Mangiyaw-awniyan chi papor ay asnop henan ili ay Lasea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_9","074_27_9","ACT","27","9","9","Nafiayag chi nataktakanmi hid-i, ya kenmauugyat at ay munpapor ay kumchang henan fiayfiay, tay kahipuwak ay hiyasa nan narpasan nan Urkiw ay Mun-ayunaran. Isunga finag-an Pablo chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_10","074_27_10","ACT","27","10","10","“Iib-a, mailak ay mu ituruy takú ay kumchang henan fiayfiay ad wani, ongor nan maiwagkia ay karkia takú, ya machachaeltu nan nauy papor, ya mafialin ay wachacha us chi matuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_11","074_27_11","ACT","27","11","11","Ngem kaskasin chinumngor nan kapetan chi sosorchachu as nan kenalen nan nunkuwa ya as nan kenalen nan kapetan as nan papor mu as nan kenalen Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_12","074_27_12","ACT","27","12","12","Achi ammay nan mangiyaw-awniyan chi papor as nan kahipuwak. Isunga kaongoran kan chakami nan nangiyafud ay mangituruy ta mu mafialin at umchan kami koma ad Fenix. Tay ad Fenix nan kawad-an nan usa ay mangiyaw-awniyan chi papor ad Creta ay achi manasara as nan kurpuwan chi angin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_13","074_27_13","ACT","27","13","13","Kun pay enmali nan nakapuy ay angin ay nurpu as apét filáng, ka-anancha mu mafialincha ay tongparun nan planucha. Isunga inkuyudcha ay nangetag-uy as nan lanchok ay nangepapakinak as nan papor, at enooletmi ad Creta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_14","074_27_14","ACT","27","14","14","Ngem kun pay chaan nafiayag, kalina at ya enmali nan puwak ay nurpu as nan ngaton nan Creta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_15","074_27_15","ACT","27","15","15","Kun pay naiturchun nan papor, ya achina at sisib-atun nan chiyuy puwak, inyangkiayanmi, ya kun kami naituturchun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_16","074_27_16","ACT","27","16","16","Kun kami pay nar-os henan luta ay Cauda ay liniliwus chi fiayfiay, enmolet kami as apét filáng. As nan hiyachi, uray nalikiatan kami as solet at naetag-uy ya naetakudmi nan fianfian-ug ay fiangka ay cha ikuykuyud nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_17","074_27_17","ACT","27","17","17","Kun pay narpas ay naetakud nan fiangka, penotepotancha ay ustu nan papor as anad-acha ay tali ta achi makiakkiak. Kiapú ta inyugyatcha nan maichusngoran nan papor as nan lenagkian henan olet nan Sirte, kensopcha nan afilug ay lopot ay hiyasa nan iturturchun nan angin, ya kun as mangiyuyan nan angin kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_18","074_27_18","ACT","27","18","18","Kutug ay napigsa as solet nan puwak. Isunga as nan kafikiatana, inchus-orcha nan tapen nan karkia henan fiayfiay ta yumapyap-iw nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_19","074_27_19","ACT","27","19","19","As nan maekatlu ay urkiw, inwagkiacha nan tapen nan lamenta ay maosar as nan papor henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_20","074_27_20","ACT","27","20","20","Kunmi pay chaan inil-ila nan urkiw ya nan chiyuycha taraw as nan ongor ay urkiw, ya kutug us ay napigsa nan puwak, maid poros namnamami ay maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_21","074_27_21","ACT","27","21","21","Kiapú ta kaat ay urkiw ay chaancha nangnangan, tenmakchug hi Pablo as nan sangwanancha, ya kanana, “Iib-a, mu kun kayu chinumngor as nan kenalek ya chaan takú nunligwat ad Creta, maid koma nachachael ya naiwagkia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_22","074_27_22","ACT","27","22","22","Ngem uray mu hiyasa, pangaasiyu ta papigsaunyu nan numnumyu, tay maid matuy kan chakayu omangkiay nan papor as machachael. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_23","074_27_23","ACT","27","23","23","Tay ad kia-u, nan usa ay anghel Apo Dios ay nakius-usaak ya chaychayawok at tenmakchug as nan kawad-ak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_24","074_27_24","ACT","27","24","24","Kenalen nan anghel kan ha-un, ‘Achika umugyat, Pablo. Masapor tomakchugka as nan sangwanan nan Emperador. Kiapú ta hi Apo Dios at sinug-angan chaká, sug-angana us nan am-in ay kalukianam ya maid matuy kan chicha.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_25","074_27_25","ACT","27","25","25","Isunga papigsaunyu nan numnumyu ay iib-a, tay muntalekak kan Apo Dios ay maekamantu nan kaman as nan kenalina kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_26","074_27_26","ACT","27","26","26","Ngem kapeletan ay maesadsad nan papor henan usa ay luta ay liniliwus chi fiayfiay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_27","074_27_27","ACT","27","27","27","As nan maekahinpuru ya opat ay lafi, kukutug kami ay cha iturturchun nan puwak henan fiayfiay ay makali un Adriatico. Kun pay kiayud tongan chi lafi, ninumnum nan chiyuycha munchunchunu as nan papor un kiayud kami maesnop henan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_28","074_27_28","ACT","27","28","28","Isunga linkudcha nan kaposongna, ya naammuwancha ay umuy as turon puru ya unum ay metros. Kun kami pay naslig as akét, kasincha linkud, ya umuy as chuwan puru ya pitu ay metros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_29","074_27_29","ACT","27","29","29","Kiapú ta inmugyatcha ay maichusngor nan papor as nan chiyuycha fiatu, inuy-uychay opat ay lanchok ay naetatakud as nan uchichen nan papor ta pakikinkuna. Angkiay ya enkararagcha ay henkemad koma nan mafigtana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_30","074_27_30","ACT","27","30","30","Nan chiyuycha munchunchunu as nan papor at penachascha ay lomayaw. Isunga kensopcha nan fiangka as nan chanum ay kamancha cha kospun nan tapen nan lanchok as nan pangon nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_31","074_27_31","ACT","27","31","31","Kenalen Pablo as nan kapetan ya sosorchachu, “Mu mak-ak nan hanacha munchunchunu as nan papor, maidtu maesarakan kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_32","074_27_32","ACT","27","32","32","Isunga finsat nan sosorchachu nan tali ay naisisilu as nan fiangka, ya inukiaycha ay maiyanud henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_33","074_27_33","ACT","27","33","33","Kun pay cha mawaor, nunpakaasi hi Pablo kan chicha am-in ta mangancha. Kenalina, “Hinpuru ya opat ay urkiw chi nunsusuuchanyu as kuminkan chi puwak, ya inkiana ad wani at chaan kayu nangnangan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_34","074_27_34","ACT","27","34","34","Pangaasiyu ta mangan kayu ta pumigsa kayu. Maidtu uray usa kan chakayu as matuy winnu masukiatan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_35","074_27_35","ACT","27","35","35","Kun pay narpas ay kenalen Pablo na, enmara as tenapay, ya nunyaman kan Apo Dios as nan sangwanancha am-in. Angkiay pinutput-ingna, ya enlapuna ay mangan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_36","074_27_36","ACT","27","36","36","Kun pay inilan nan iib-ana, pinmigsa nan numnumcha. Angkiay nangancha us am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_37","074_27_37","ACT","27","37","37","Chuwan kiasot ya piton puru ya unum kami am-in ay nunlurukian as nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_38","074_27_38","ACT","27","38","38","Kun kami pay am-in narpas ay nangan, inchus-orcha nan am-in ay naesasaku ay trigo henan fiayfiay ta yomapyap-iw pay nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_39","074_27_39","ACT","27","39","39","Kun pay nafikiat, chaan enmatonan nan chiyuycha munchunchunu as nan papor nan luta, ngem inilacha nan malakian ay lukiar henan olet nan fiayfiay. As nan hiyachi, nuntuturakiancha ay mu mafialin at hid-icha ay esadsad nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_40","074_27_40","ACT","27","40","40","Isunga nan chiyuycha tali ay nanatakud as nan chiyuycha lanchok at finsatcha, ya inkiascha as nan chanum. As nan chacha mangekamanan as sa, chacha us fokatan nan chiyuycha tali ay nanatakud as nan chiyuycha kaiw ay osaruncha ay mangetoróng as nan papor. Angkiay penatakchugcha nan afilug ay lopot ta ituturchun nan angin ay umuy as nan oletna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_41","074_27_41","ACT","27","41","41","Ngem naichusngor nan papor as nan tinmutunu ay lakian. Naitunak nan pangu, ya maid atuna ay makaan. Nan uchichina at nakiakkiak kiapú as nan nanongchongparan nan chiyuycha challuyon ay napigsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_42","074_27_42","ACT","27","42","42","As nan hiyachi, nan plenaplanon nan sosorchachu at patayuncha nan am-in ay fiarud ta maid usa as kumiyat ay lomayaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_43","074_27_43","ACT","27","43","43","Ngem kiapú ta laychun nan kapetan chi sosorchachu ay mangesarakan kan Pablo, enpawana ay tongparuncha nan planucha. Kuna at infilin ay nan chiyuycha makakiyat at omagkiangcha as nan chanum omon-ona, ya kumiyatcha ay umuy as oletna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC27_44","074_27_44","ACT","27","44","44","Nan tapina at inmunudcha ay penmapakud as nan chiyuycha tabra winnu nachachael ay parten nan papor. Hiyana nan enatmi am-in ay tenmakchang, ya maid nurning kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_1","074_28_1","ACT","28","1","1","Kun kami pay tenmakchang, hiyachi nan nangammuwanmi ay nan luta ay anchi at nangadnan as Malta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_2","074_28_2","ACT","28","2","2","Nan chiyuycha umiili hid-i at enpailacha nan pararu ay sug-angcha kan chakami. Inyapuycha ay nangmangili kan chakami am-in, tay enlapuna ay umuchan ya tungnin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_3","074_28_3","ACT","28","3","3","Kun pay hi Pablo, uy nanmong as hinfiatak. As nan chana mangitunguwan as nan apuy, fenmoknag at nan usa ay urug kiapú as nan atong nan apuy, ya intumtumna nan liman Pablo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_4","074_28_4","ACT","28","4","4","Kun pay inilan nan umiili hid-i nan urug ay cha muntat-ayyon as nan liman Pablo, natatakiatforcha, “Pomapatuy man na ay taku! Uray mu chaan nurning hiya henan fiayfiay, nan dioscha ay makali un Nalintig at achina cha parufusun hiya ay mataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_5","074_28_5","ACT","28","5","5","Ngem inwaratken Pablo nan urug as nan apuy ay maid enom-ommat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_6","074_28_6","ACT","28","6","6","Sisin-ud nan umili nan fumrorana winnu munkatutu-ukiana ay matuy. Ngem kun pay nafiayag chi nanan-uchancha ya maid inilacha as enommat kan hiya, finaliwancha nan numnumcha maepangkep kan hiya, ya kanancha, “Usa payat hiya ay dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_7","074_28_7","ACT","28","7","7","As nan sag-un nan lukiar ay enommatan nan hana at wacha nan lutan Publio ay hiya nan ap-apu henan hana ay luta ay liniliwus chi fiayfiay. Enayakiana chakami as afongna, ya ammay chi enatna ay nangmangili kan chakami as turu ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_8","074_28_8","ACT","28","8","8","Hiyachi us ay timpu nan cha munpuchotan ya cha mun-etaiyan aman Publio as chara. Inmuy hi Pablo as nan kawad-ana ya enkararakiana hiya. As nan nangepatayana as nan limana kan hiya, enmammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_9","074_28_9","ACT","28","9","9","Kun pay enommat na, am-in nan kahisasaket henan intiru ay luta ay anchi at enmalicha kan Pablo, ya enmammaycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_10","074_28_10","ACT","28","10","10","Ongor chi inchatcha as pangrispitucha kan chakami. As nan munligwatanmi, ongor chi inyalicha as nan papor ay masapormi as nan munfiaatanmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_11","074_28_11","ACT","28","11","11","Kun pay inmuy chi turu ay furan, nunlukian kami as nan papor ay makali un Nan Apel ay Dios ay nurpu ad Alejandria ay nafofoon ad Malta as nan kahipuwak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_12","074_28_12","ACT","28","12","12","As nan inumchananmi henan siyudad ay Siracusa, nagyan kami hid-i as turu ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_13","074_28_13","ACT","28","13","13","Nunlapu hid-i, inturuymi ay nunpapor, ya inumchan kami ad Regio. As nan kafikiatana, kalina at ya wachay angin ay nurpu as apét filáng. As nan maekadwa ay urkiw, inumchan kami ad Puteoli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_14","074_28_14","ACT","28","14","14","Hid-i nan nanginchananmi as nan tapen nan omaafurot ay nangayag kan chakami ay makepagyan kan chicha as pitu ay urkiw. As nan narpasan tona, inturturuymi ay nanarcharan ay umuy ad Roma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_15","074_28_15","ACT","28","15","15","Kun pay chinngor nan iib-a ay omaafurot ad Roma nan chami omaliyan, nunligwatcha ay nanib-at kan chakami. Nan tapina kan chicha at nanarcharancha inkiana as nan makali un Mun-el-elakwan ad Appio, ya nan tapina at inumchancha as nan makali un Turu ay Chumawchawsan. Kun pay inilan Pablo chicha, nunyaman kan Apo Dios, ya pinmigsa nan numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_16","074_28_16","ACT","28","16","16","Kun kami pay inumchan ad Roma, penarufusan nan totoray hi Pablo ay magyan as nan usa ay afong ya enpakuwarchacha as nan usa ay sorchachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_17","074_28_17","ACT","28","17","17","Kun pay inmuy chi turu ay urkiw, enpaamong Pablo nan anap-apon chi Judio. As nan naamongancha, kenalen Pablo kan chicha, “Iib-ak, uray mu maid finmasorak as nan pachong takú ay Judio winnu as nan iniili ay ukialen nan kaap-uwan takú, natiliwak challu ad Jerusalem ya naipurangak as nan chiyuycha Romano. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_18","074_28_18","ACT","28","18","18","Kunak pay finistikiar kan chicha, lenayadcha ay mangilufus kan ha-un, tay maid naanapancha as kiapúna as mangpatuyancha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_19","074_28_19","ACT","28","19","19","Ngem kun pay kenontran nan chiyuycha pachongku ay Judio na, napeletanak ay mangiyuy as nan kasok as nan Emperador uray maid charumku kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_20","074_28_20","ACT","28","20","20","Hiyasa nan nangepaayakiak kan chakayu ta makiinnilaak ya maketakiatforak kan chakayu. Tay laychok ay epakaawat kan chakayu ay nan naifiaruchak at kiapú as nan pammatek kan Jesus ay namnamaun takú ay kianak Israel.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_21","074_28_21","ACT","28","21","21","Angkiay kenalicha kan hiya, “Maid met naaw-awatmi as surat ay nurpu ad Judea maepangkep kan he-a. Maid us enpadpachamag nan iib-a ay enmar-ali ay nurpu hid-i winnu kenarkalicha as mangotettet maepangkep kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_22","074_28_22","ACT","28","22","22","Ngem uray mu hiyasa, laychunmi challu ay chungrun nan wacha as numnummu maepangkep as nan bunggoy ay mangun-unud kan Jesus. Tay ammumi ay henan am-in ay lukiar at kun maekontray cha kankanan nan tataku as nan nauy ay sursuru ay cham un-unuchun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_23","074_28_23","ACT","28","23","23","As nan nangtuturakiancha as nan urkiw ay kasincha maamongan, ongoongorcha nan enmali as nan mamagyanan Pablo. Enlapon Pablo as nan wiet inkiana as nan naschum ay mangelawlawag ya mangpaneknek kan chicha as nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios. Penachasna ay mangawis kan chicha ay omaafurot kan Apo Jesus babaen as nan Lintig Moises ya nan insurat nan chiyuycha pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_24","074_28_24","ACT","28","24","24","Nan tapina kan chicha at naawischa as nan kenalina. Ngem nan tapina at chaancha enafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_25","074_28_25","ACT","28","25","25","Nakudkudwacha maepangkep as nan enlawlawag Pablo kan chicha, isunga nak-akcha. Ngem sakbay mak-akcha, kenalen Pablo kan chicha, “Tit-iwa nan enpaifiakian nan Espiritu Santo kan Isaias ay pomapadtu as nan kaap-uwanyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_26","074_28_26","ACT","28","26","26","Kenalina, ‘Uyka, ya kanam as nan nauycha tataku, Uray mu chungruchungrunyu, achiyu challu maawatan, ya uray mu ilailaunyu, achiyu challu maematonan, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_27","074_28_27","ACT","28","27","27","tay tenmangken chi numnum chatona ay nunkasokel! Penonetancha nan ingacha, ya kenekemetcha nan matacha. Tay mu makailacha, makadngorcha, ya makaawatcha, nunfiangadcha koma kan ha-un ta paammayok chicha.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_28","074_28_28","ACT","28","28","28","Isunga masapor ngarud maammuwanyu ay wachacha nan infiaor Apo Dios ay uy mangifiakia as nan maepangkep as nan atuna ay mangesarakan as nan chiyuycha Gentil. Chumngorchantu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_29","074_28_29","ACT","28","29","29","Kun pay kenalen Pablo na, nak-ak nan chiyuycha Judio, ya nunsidlay atuncha ay masososek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_30","074_28_30","ACT","28","30","30","Nagyan hi Pablo hid-i as chuwa ay tawwun as nan afong ay ab-afiangana, ya menangilina nan am-in ay inmuy kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("AC28_31","074_28_31","ACT","28","31","31","Enkaskasabana nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios ya insursuruna nan maepangkep kan Apo Jesu Cristo. Naturud hiya, ya maid nangepawpawa kan hiya as nan hanacha en-enatna.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_1","075_1_1","ROM","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay usa ay fiabfiaarun Cristo Jesus. Piniliyak kan Apo Dios as apostolna, ya chinutokanak ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_2","075_1_2","ROM","1","2","2","Nan nauy Ammay ay Chamag at enkaren Apo Dios ad pus-uy ya naisurat as nan Kalen Apo Dios babaen as nan chiyuycha pomapadtuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_3","075_1_3","ROM","1","3","3","O, nan nauy Ammay ay Chamag at maepangkep as nan Anak Apo Dios ay hi Apo takú ay Jesu Cristo. Mu maepangkep as nan katatakuna at nurpu hiya as nan kianak Ari David. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_4","075_1_4","ROM","1","4","4","Mu maepangkep as nan nasantowan ay kenadiosna, naepaila ay hiya nan mannakafialin ay Anak Apo Dios babaen as nan nangtakuwan Apo Dios kan hiya manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_5","075_1_5","ROM","1","5","5","Babaen kan Cristo, inchat Apo Dios nan grasyana kan ha-un, at nunfialinunak as apostol ay uy mangawis as nan tataku henan am-in ay nasyon ta afurotuncha ya tongparuncha hi Cristo ta maichayaw koma hiya in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_6","075_1_6","ROM","1","6","6","Uray chakayu ay wacha hesa ad Roma at naetatapi kayu us as nan tataku ay enayakian Apo Dios ay makius-usa kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_7","075_1_7","ROM","1","7","7","Isunga nauy nan suratku kan chakayu am-in hesa ad Roma ay laylaychun Apo Dios ya pinilina ay munfialin as tatakuna. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_8","075_1_8","ROM","1","8","8","Nan omona ay ifiakiak at babaen as nan enat Jesu Cristo, munyamanak kan Apo Dios kiapú kan chakayu am-in, tay nan chamag maepangkep as nan pammatiyu at naammuwan henan am-in ay lukiar asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_9","075_1_9","ROM","1","9","9","Hi Apo Dios ay chak munserserfiyan as nan am-in ay numnumku ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan Anakna at paneknekana ay as nan am-in ay munkarkararakiak, chak ekarkararakian chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_10","075_1_10","ROM","1","10","10","Chak chawchawatun kan Apo Dios ay mu eparufusna at makaaliyak challu hesa ay mangfisita kan chakayu. Tit-iwa ay nafiayag ay laraychok ay mangfisita kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_11","075_1_11","ROM","1","11","11","Tay ongor chi layadku ay mangfisita kan chakayu ta ifingayku kan chakayu nan nurpu as nan Espiritu Santo ay bendisyon ay mangepapigsa as nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_12","075_1_12","ROM","1","12","12","Nan laychok ay kanan at munpepennapigsa takú am-in as pammati. Mafiadnganak kiapú as nan mangil-ak as nan pammatiyu ya mafiadngan kayu us babaen as nan pammatek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_13","075_1_13","ROM","1","13","13","Chakayu ay iib-a, laychok ay epakaammu kan chakayu ay namen ongor ay plenanok ay uy mangfisita kan chakayu, ngem inkiana ad wani, wacha nan cha mamaspas-iw kan ha-un. Laraychok ay omali hesa ta wacha us komay awisok kan chakayu ay omafurot ay kaman as nan enommat as nan chiyuycha Gentil henan tapina ay il-ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_14","075_1_14","ROM","1","14","14","Wachay libfengku ay uy mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag as nan am-in ay karasen chi tataku. O, wachay libfengku as nan chiyuycha nangangatu winnu ap-apud ay tataku, ya as nan chiyuycha nakaachar ya chaan nakaachar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_15","075_1_15","ROM","1","15","15","Isunga laraychok ay mangekasaba as nan Ammay ay Chamag kan chakayu us hesa ad Roma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_16","075_1_16","ROM","1","16","16","Achiyak poros mafiain ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag, tay hiyana nan kail-an nan pannakafialin Apo Dios ay mangesarakan as nan am-in ay omafurot. Nan nauy ay chamag at naekasaba on-ona as nan chiyuycha Judio, angkiay ya as nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_17","075_1_17","ROM","1","17","17","Tay babaen as nan nauy Ammay ay Chamag at maammuwan takú nan atun Apo Dios ay mangifilang as nan tataku as nalintig as nan mangiilana. Nan nauy ay kenalintig at maifisar as nan pammati yangkiay, kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan taku ay infilang Apo Dios as nalintig babaen as nan pammatina at wacha kan hiya nan fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_18","075_1_18","ROM","1","18","18","Hi Apo Dios ad chaya at enpakaammuna ay chusauna nan am-in ay achi omafurot kan hiya ya nan am-in ay mangekamkaman as mangotettet. Tay nan chiyuycha mangekaman as mangotettet at epapawachay maepakaammuwan nan kenatit-iwa maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_19","075_1_19","ROM","1","19","19","Tay nan mafialin ay maammuwan maepangkep kan Apo Dios at naraka ay maammuwan, tay hi Apo Dios challu nan nangepakaammu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_20","075_1_20","ROM","1","20","20","Tay nunlapu as nan nafiayangan nan nauy luta at naraka ay maawatan nan tataku nan maepangkep as nan kenadiosna ya pannakafialina ay maid patingkiana uray mu achi maila hiya, tay maila as nan finayangna. Isunga maid panforcha ay achi mangammu as nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_21","075_1_21","ROM","1","21","21","Tay uray aammucha ay wacha hi Apo Dios at kinukuratcha challu ay achi munchayaw ya munyaman kan hiya ay Dios. Ngem kun at nan numnumcha at nunfialin as maid kotokna, isunga ngenmongot as solet nan numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_22","075_1_22","ROM","1","22","22","Chacha kankanan un masilibcha, ngem nunfialincha met as maid am-ammucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_23","075_1_23","ROM","1","23","23","Tay nan chinaychayawcha at fiakun hi Apo Dios ay achi matmatuy, ngem kun at nan enam-ammaancha ay didiosen ay kaman ilan chi taku ay matuy, kossel, animar, winnu munkadkachap ay finayang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_24","075_1_24","ROM","1","24","24","Isunga inukiay Apo Dios chicha ay cha ud-ay mangekamkaman as manangotettet ay mawawacha as nan numnumcha ay laylaychuncha. O, inukiay Apo Dios chicha ta atuncha nan am-in ay karasen chi kafiafiain ay chacha atuatun as nan tunggal usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_25","075_1_25","ROM","1","25","25","Hiyachi nan chacha at-atun, tay chinukkiancha nan kenatit-iwa maepangkep kan Apo Dios ta nan kinukutum nan afurotuncha. Tay nan chinaychayawcha ya nan nunserserfiyancha at as nan chiyuycha finayang Apo Dios, fiakun hi Apo Dios ay fumafiayang. Hi Apo Dios yangkiay nan wachay kalibfengana ay maichaychayaw in-inkiana! Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_26","075_1_26","ROM","1","26","26","Kiapú as sa, inukiay Apo Dios chicha ay mangekamkaman as nan kafiafiain ay laylaychun nan achorcha. Uray nan fianafiai at senokatancha nan ustu ay mangepapasan as lachok, ya kuncha at epapas nan lachokcha as nan pachongcha ay fianafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_27","075_1_27","ROM","1","27","27","Kaman us nan lanaraki at chinukkiancha nan layadcha as nan fianafiai, ya kuncha at epapas nan assi ay lachokcha as nan pachongcha ay lanaraki. Isunga ekaruchantu nan chusa ay maifiakiay as nan kaiisiw ay en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_28","075_1_28","ROM","1","28","28","Kiapú ta chaancha finigfig hi Apo Dios, inukiay Apo Dios chicha ay mangnumnum as mangotettet ay cha atuatun, at hiyasa nan mangekamanancha as manangotettet ay achicha koma atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_29","075_1_29","ROM","1","29","29","Kanayon ay chacha at-atun nan am-in ay ilan chi kenamangisiw, kenamangotettet, kenaakum ya kenamanang-abkor. Nangapposcha, pomapatuycha ya mannakisumsumacha, nunkasikapcha, munplanucha ay mamalikiat as pachongcha ay taku, omekak-alicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_30","075_1_30","ROM","1","30","30","nangossotcha, ya ingoruncha hi Apo Dios. Maid rispitucha as uray ngachana ay taku, nunkapangascha ya nachayiwcha. Kanayon ay munnumnumnumcha as tapina ay ilan chi mangotettet ay atuncha, ya achicha poros chumngor as nan chanakchakorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_31","075_1_31","ROM","1","31","31","Maid poros ammay as numnumcha ya achicha poros mapiyar ay tataku. Maid layadcha ya sug-angcha as nan iib-acha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM1_32","075_1_32","ROM","1","32","32","Uray aammucha nan lintig Apo Dios ay machusa in-inkiana nan cha mangekamkaman as assisid-i, chacha pay laing iturturuy ay mangekaman. Fiakun yangkiay chachi, tay munlagsakcha mu unuchun nan tapina ay tataku nan cha mangekamkaman as assisid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_1","075_2_1","ROM","2","1","1","Isunga chakayu ay oomsot, maid poros maepanforyu uray ngachana nan katatakuyu mu okomúnyu nan tapina, tay chayu us challu ekamkaman nan chacha at-atun. As nan chayu mangok-okomán kan chicha, nan achoryu challu nan chayu ok-okomún. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_2","075_2_2","ROM","2","2","2","Ammu takú met ay nalintig ya ustu nan atun Apo Dios ay mangokóm as nan tataku ay mangekamkaman as assisid-i ay mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_3","075_2_3","ROM","2","3","3","Isunga mu okomúnyu nan chiyuycha mangekamkaman as assisid-i ay manangotettet, ya assisid-i us challu nan chayu at-atun, ay kananyu un maelayawanyuntu nan manusaan Apo Dios kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_4","075_2_4","ROM","2","4","4","Figfikunyu met nan ongor ay fiachang ya tata-un Apo Dios kan chakayu. Ammuyu met ay nan hana ongor ay kenaammay Apo Dios kan chakayu nan mangetoróng kan chakayu ay munfiafiawi as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_5","075_2_5","ROM","2","5","5","Nan kenatit-iwana at kunyu challu patatangkenun chi numnumyu ya achiyu laychun ay munfiafiawi. Isunga chayu tapitapiyan nan chusayu as nan urkiw ay manusaan Apo Dios as nan chiyuycha achi omaafurot. As nan hana ay urkiw, maila nan ustu ay atun Apo Dios ay mun-okóm. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_6","075_2_6","ROM","2","6","6","Tay gun-gunaanantu nan am-in ay tataku ay maiyunud as nan en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_7","075_2_7","ROM","2","7","7","Nan tataku ay mangepapasnek ay mangekaman as ammay ya mangiturturuy ay manganap as kaichayawancha ay murpu kan Apo Dios ya manganap as nan pannakawayawayacha as nan utúy at ichat Apo Dios kan chicha nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_8","075_2_8","ROM","2","8","8","Ngem nan tataku ay nangekot ya achicha laychun ay mangtongpar as nan kenatit-iwa, ngem kuncha at ekaman chi manangotettet as nan mangiilan Apo Dios at chusauntu Apo Dios chicha as makasolet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_9","075_2_9","ROM","2","9","9","Awni at munlikiat ya malilifok nan am-in ay mangekamkaman as mangotettet, kaskasin nan chiyuycha Judio ya uray nan chiyuycha Griego. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_10","075_2_10","ROM","2","10","10","Ngem nan tataku ay mangekamkaman as ammay at ichattu Apo Dios nan talna ya kaichayawan kan chicha, kaskasin nan chiyuycha Judio ya uray nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_11","075_2_11","ROM","2","11","11","Tay hi Apo Dios at mapapchong nan atuna as nan mun-okomana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_12","075_2_12","ROM","2","12","12","O, am-in ay finmasor at maisiyancha kan Apo Dios ta machusacha in-inkiana. Nan chiyuycha Gentil ay achi nangammu as nan Lintig Moises at achi ifisar Apo Dios nan ekeddengna ay chusacha as nan hana ay Lintig. Kun pay nan chiyuycha Judio ay nangammu as nan Lintig Moises at ifisar Apo Dios nan ekeddengna ay chusacha as nan hana ay Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_13","075_2_13","ROM","2","13","13","Tay fiakun nan chiyuycha munchungchungor yangkiay as nan Lintig nan ifilang Apo Dios as nalintig as nan mangiilana, ngem kun at nan chiyuycha manongtongpar as nan lintigna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_14","075_2_14","ROM","2","14","14","Uray achi ammon nan chiyuycha Gentil nan Lintig ay naichat kan Moises, mu maiyunud challu nan panagfiyagcha as nan hanacha filfilin as nan Lintig ay ansa, naepaila ay kaman lintig kan chicha nan numnumcha. O, assesa challu uray maid kan chicha nan hana naisurat ay lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_15","075_2_15","ROM","2","15","15","Epailacha babaen as nan chacha ekamkaman ay wacha as numnumcha nan infilfilin nan Lintig. Nan numnumcha us nan mangepaneknek kan chicha mu ustu winnu achi ustu nan chacha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_16","075_2_16","ROM","2","16","16","Assesa nan ommat as nan urkiw ay mang-okomán Apo Dios as nan am-in babaen kan Jesu Cristo. O, okomúntu Apo Dios nan am-in ay tataku uray nan chaan naam-ammuwan ay wacha as numnumcha. Hiyana us nan chak ifiagfiakia as nan chak mangekaskasabaan as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_17","075_2_17","ROM","2","17","17","Chakayu ay iib-ak ay Judio, figfikunyu met kayman ay Judio kayu, ya muntalek kayu ay esarakan chakayu kan Apo Dios kiapú as nan chayu manongtongparan as nan Lintig ay inchatna kan Moises. Chayu us epangpangas ay tatakon Apo Dios chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_18","075_2_18","ROM","2","18","18","Kananyu us un ammuyu nan laychuna ay atunyu ya naraing kayu ay munpili as kaammayan, tay enacharyu nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_19","075_2_19","ROM","2","19","19","Siguradu kayu pay ay chakayu nan mangisuru as nan tataku ay nunkafurag as nan maepangkep kan Apo Dios ta masilawan nan ngongot ay numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_20","075_2_20","ROM","2","20","20","Kananyu un kafiaelanyu ay manukun ya mangisuru as nan tataku ay kaman ongong-a ay achi nangammu as nan kenatit-iwa. Kananyu chi, tay nan munnunumnumyu at ammuyu nan lintig Apo Dios ay kawad-an nan am-in ay kenasilib ya kenatit-iwa. Ngem achiyu met ammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_21","075_2_21","ROM","2","21","21","Mu hiyasa ay chakayu nan mangisursuru as nan tapina, adchi ngarud t'uyyu achi isuruwan nan mismu ay achoryu? Chayu met ekaskasaba kan chicha un achicha mangak-akiw, at adchi t'uy kayu cha mangakiw? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_22","075_2_22","ROM","2","22","22","Chayu isursuru ay achicha umiwet, at adchi t'uy kayu cha umiwet? Achiyu met kayman laraychun ay chaychayawun nan chiyuycha didiosen, ngem sungsungkop kayu met as nan templocha ay mangakiw as nan chiyuycha wacha hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_23","075_2_23","ROM","2","23","23","Chayu epangas ay wacha kan chakayu nan lintig Apo Dios, ngem chayu met ifiafiain hi Apo Dios babaen as nan chayu manglablabsingan as nan hana ay lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_24","075_2_24","ROM","2","24","24","Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan chiyuycha Gentil at chacha munkarkali as maifusor kan Apo Dios kiapú kan chakayu ay Judio.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_25","075_2_25","ROM","2","25","25","Wacha met chi kotok nan nasugyatananyu mu tongparunyu nan lintig Apo Dios. Ngem mu achiyu tongparun, maid kotokna, tay kaman kayu as nan chiyuycha Gentil ay fiakun tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_26","075_2_26","ROM","2","26","26","Kaman us as nan chiyuycha Gentil, uray chaancha nasugyatan, ngem mu tongparuncha nan lintig Apo Dios, ifilang Apo Dios chicha as tatakuna, tay infilangna chicha as nasugyatan as nan numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_27","075_2_27","ROM","2","27","27","Isunga chakayu ay Judio, uray nasugyatan kayu as nan achoryu ya wacha kan chakayu nan naisurat ay lintig Apo Dios, mu chayu pay laing lablabsingun nan hana ay lintig at maokóm kayuntu ta machusa kayu. O, nan chiyuycha Gentil ay chaan nasugyatan ngem chacha challu tongtongparun nan lintig at chicha nan mangepaneknek as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_28","075_2_28","ROM","2","28","28","Tay nan tit-iwa ay tatakon Apo Dios at fiakun taku ay naiyanak as nan Judio ya nasugyatan ay mamaila ay maekaman as nan achor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM2_29","075_2_29","ROM","2","29","29","Ngem nan tit-iwa ay Judio at nan taku ay nafiarfialiwan nan numnumna babaen as nan Espiriton Apo Dios, fiakun nan mangtongparan as nan sugyat. Nan assena ay taku at fiakun nan pachongna ay tataku nan mangichayaw kan hiya, ngem hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_1","075_3_1","ROM","3","1","1","Uy at wachay manarudsud un mu hiyasa ngarud, anan kotok ngay chi kenaJudiomi? Winnu anan kotok nan nasugyatananmi? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_2","075_3_2","ROM","3","2","2","O, ong-ongor met nan kotok nan kenaJudio. Omona, entalek Apo Dios kan chitaku nan enpaisuratna ay kali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_3","075_3_3","ROM","3","3","3","Tit-iwa ay wachacha nan Judio ay achi mapiyar, ngem ay kun laychun tosa ay kanan at achi us mapiyar hi Apo Dios ay mangtongpar as nan enkarina? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_4","075_3_4","ROM","3","4","4","Fiakun hiyasa nan laychuna ay kanan! Tay uray nangutum am-in ay tataku at achi poros mafialin ay munkutum hi Apo Dios. Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu munkalika Apo Dios, maammuwan ay ustu nan cham kankanan. Mu wachay mangepafiasor kan he-a, achika mafialin ay maamis.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_5","075_3_5","ROM","3","5","5","Ngem mu nan mangotettet ay cha takú ekamkaman at narawag ay epailana nan kenalintig Apo Dios, ngachana nan maifiakia takú? Ay kun achi nalintig hi Apo Dios ay manusa kan chitaku? (Hiyana nan cha kankanan nan tapen nan tataku.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_6","075_3_6","ROM","3","6","6","Achi! Tay mu achi nalintig hi Apo Dios, anan atuna ay mang-okóm as nan am-in ay tataku? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_7","075_3_7","ROM","3","7","7","Ngem mafialin ay wachacha nan mangarkali, “Mu kiapú as nan kenangutumku at kaskasin maila nan kenatit-iwan Apo Dios ya nan kaichayawana, adchi ngay t'uyak pay laing makeddengan ay machusa?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_8","075_3_8","ROM","3","8","8","Nan tataku ay mangarkali as sa at kamancha cha kanan, “Atun takú nan mangotettet ta fomoknag nan ammay.” Tit-iwa ay wachacha nan tataku ay mangarkali un hiyana kanu nan insurok, ngem achi tit-iwa sa. Libfengna ngarud ay machusachantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_9","075_3_9","ROM","3","9","9","Ngachana ngarud nan maifiakia takú? Ay kaskasin ammay nan kasasaad nan Judio as nan mangiilan Apo Dios mu nan Gentil? Achi! Tay infiafiakiak met ay am-in ay tataku, Judio man winnu Gentil at cha etortorayan chi fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_10","075_3_10","ROM","3","10","10","Tay hiyana challu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Maid poros uray usa ay taku as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_11","075_3_11","ROM","3","11","11","Maid makaawat ay ustu as nan maepangkep kan Apo Dios, ya maid manganap ay mangam-ammu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_12","075_3_12","ROM","3","12","12","Chinukkiancha am-in hi Apo Dios, isunga nunfialincha as tataku ay maid kotokcha. Maid uray usa ay mangekaman as ammay.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_13","075_3_13","ROM","3","13","13","“Nan tapakcha at kaman as nan nanatkafian ay lufok ay mun-akub, tay manangotettet nan chacha kankanan.” “Osaruncha nan chilacha ay mangallilaw as pachongcha ay taku, ya nan chacha kankanan at chumachael ay kaman as nan puwison chi urug.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_14","075_3_14","ROM","3","14","14","“Kanayon ay chacha mun-itudtuchor ya finufungat chi chacha kankanan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_15","075_3_15","ROM","3","15","15","“Malanlannigwatcha ay uy pomatuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_16","075_3_16","ROM","3","16","16","“As nan kumpurmi ay ay-ayancha at wachay chachaeluncha ya panununguwuncha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_17","075_3_17","ROM","3","17","17","“Maid poros ammucha ay makekappia as nan pachongcha ay tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_18","075_3_18","ROM","3","18","18","“Achicha us ammu ay munchaychayaw kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_19","075_3_19","ROM","3","19","19","Hiyasa nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. Ad wani, ammu takú ay am-in ay naisurat ay Lintig Apo Dios at naichat ta tongparun nan chiyuycha naichatana. Isunga achi mafialin ay munpanfor nan uray ngachana ay taku ay mangali un maid fiasorna, ya nan muntongparana at okomún Apo Dios nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_20","075_3_20","ROM","3","20","20","Tay maid taku as ifilang Apo Dios as nalintig kiapú as nan chana manongtongparan as nan lintig. Naichat yangkiay nan lintig ta mangammuwan nan taku ay hiya at wachay fiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_21","075_3_21","ROM","3","21","21","Ngem ad wani, naepakaammu nan atun Apo Dios ay mangifilang as nan tataku as nalintig as nan mangiilana, ngem fiakun kiapú as nan chacha manongtongparan as nan lintigna. Nan nauy planuna at penaneknekan challu nan Lintig Moises ya nan chiyuycha pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_22","075_3_22","ROM","3","22","22","Ifilang Apo Dios as nalintig nan tataku kiapú as nan pammaticha kan Jesu Cristo, tay mapapchong nan atuna as nan uray ngachana ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_23","075_3_23","ROM","3","23","23","Tay am-in ay tataku at finmasorcha, at kinmurangcha as nan panang-aprobar Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_24","075_3_24","ROM","3","24","24","Ngem kiapú as nan grasyan Apo Dios ay inchatna kan chitaku, ifilangna chitaku as nalintig babaen as nan nangwayawayaan Cristo Jesus kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_25","075_3_25","ROM","3","25","25","Infiaor Apo Dios hi Jesu Cristo ay matuy ta ekarona nan chusan nan fiasfiasor takú babaen as nan enmayas ay charana. Kiapú ta hiyasa, mafialin takú ay mapakawan as nan fiasfiasor takú mu omafurot takú kan hiya. Enat Apo Dios chi ta epailana nan kenalintigna ay mun-okóm. O, nalintig hi Apo Dios uray kuna enan-anosan nan fiasfiasor nan tataku ad pus-uy ya chaana chinusa ay dagus chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_26","075_3_26","ROM","3","26","26","Ngem ad wani, enpailana ay chaana liniwliw-an nan chiyuycha fiasfiasor, ngem kuna at entapi as nan fiasfiasor ay senakfiatan Jesus as nan koros. O, nalintig hi Apo Dios as nan mangifilangana as nan am-in ay tataku as nalintig kiapú ta omafurotcha kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_27","075_3_27","ROM","3","27","27","Ad wani, ay mafialin ay epangas takú nan kenalintig takú? Achi! Tay fiakun as nan manongtongparan takú as nan lintig nan maifilangan takú as nalintig, ngem babaen yangkiay as nan pammati takú kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_28","075_3_28","ROM","3","28","28","Tay afurotun takú ay babaen as nan pammati yangkiay nan maifilangan nan taku as nalintig as nan mangiilan Apo Dios, ya fiakun as nan manongtongparan as nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_29","075_3_29","ROM","3","29","29","O, fiakun yangkiay nan chiyuycha Judio nan nakin Dios kan Apo Dios, ngem kun at nan am-in ay mawawachay pammaticha kan Jesus, uray Judio winnu Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_30","075_3_30","ROM","3","30","30","Kiapú ta us-usa hi Apo Dios, ifilangnantu nan chiyuycha Judio ya uray nan chiyuycha Gentil as nalintig ay maiyunud as nan pammaticha kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM3_31","075_3_31","ROM","3","31","31","Mu hiyasa, ay nan laychuna ay kanan at maichun takú nan lintig kiapú ta omafurot takú kan Apo Jesus? Achi! Tay mu omafurot takú kan Jesu Cristo, kaskasin takú tongparun nan lintigna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_1","075_4_1","ROM","4","1","1","Ngachana nan maifiakia takú maepangkep kan Abraham ay nurpuwan chi kianak takú ay Judio. Ngachana nan kiapúna as naifilangana as nalintig? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_2","075_4_2","ROM","4","2","2","Mu nan en-enatna nan kiapúna as nangifilangan Apo Dios kan hiya as nalintig ay taku, wacha komay epangasna. Ngem fiakun sa, tay nan kenatit-iwana at maid mafialina ay epangas as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_3","075_4_3","ROM","4","3","3","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Enafurot Abraham nan infiakian Apo Dios, isunga infilang Apo Dios hiya as nalintig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_4","075_4_4","ROM","4","4","4","Mu munlagfu nan taku, achi takú ifilang as kinchawna nan lagfuna, ngem kun at sokat chi forayna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_5","075_4_5","ROM","4","5","5","Mu achi idnuwan nan taku nan kaesarakanana ngem kun at muntalek kan Apo Dios ay mangekeddeng as nan fumafiasor as nalintig, nan pammatina nan kiapúna as mangifilangan Apo Dios kan hiya as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_6","075_4_6","ROM","4","6","6","Hiyana us nan laychun Ari David ay kanan as nan nangaliyana un nakiasat nan taku ay ifilang Apo Dios as nalintig as nan mangiilana, fiakun kiapú as nan en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_7","075_4_7","ROM","4","7","7","Nauy nan kenalen David, “Nakiasat nan taku ay penakawan Apo Dios ya nakaan nan fiasfiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_8","075_4_8","ROM","4","8","8","Nakiasat nan taku ay keneddengan Apo Dios as maid fiasorna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_9","075_4_9","ROM","4","9","9","Ay nan kenakiasat ay anna at para as nan chiyuycha Judio yangkiay ay nasugyatan? Fiakun! Para us as nan chiyuycha Gentil uray chaancha nasugyatan. Numnumun takú kasin nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan Abraham ad pus-uy ay infilang Apo Dios as nalintig ay taku ay maifisar yangkiay as nan pammatina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_10","075_4_10","ROM","4","10","10","Kaatna nan enommatan tona? Ay as nan narpasanana ay nasugyatan winnu as nan chaana pay nasugyatanan? As nan chaana pay laing nasugyatanan, fiakun as nan narpasan nan nasugyatanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_11","075_4_11","ROM","4","11","11","Nunpasugyat hiya as nan naawni, ya nan pannakasugyatna nan sinyar ay mangepaneknek ay infilang Apo Dios hiya as nalintig ay taku babaen as nan pammatina as nan chaana pay nasugyatanan. Isunga hiya nan pannakaaman nan am-in ay omaafurot ay keneddengan Apo Dios as nalintig uray chaancha nasugyatan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_12","075_4_12","ROM","4","12","12","Hi Abraham us nan pannakaaman nan chiyuycha Judio ay chicha nan chaan yangkiay nasugyatan, ngem turturachuncha us nan pammaten Abraham as nan chaana pay laing nasugyatanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_13","075_4_13","ROM","4","13","13","Enkaren Apo Dios kan Abraham ya as nan kianakna ay chicha nan manawid henan nauy lufong. Ngem enkaren Apo Dios na ay chaan naiyunud as nan nanongtongparan Abraham as nan lintig, ngem kun at naiyunud as nan pammatina ay nan nunfianakiana at infilang Apo Dios hiya as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_14","075_4_14","ROM","4","14","14","Tay mu maichat nan enkaren Apo Dios as nan chiyuycha yangkiay manongtongpar as nan lintig at maid ngarud kaosaran nan pammati, ya maid kotok nan enkaren Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_15","075_4_15","ROM","4","15","15","Tit-iwa ay kiapú ta cha labsilabsingun nan tataku nan lintig, nan munfianakiana at keddengan Apo chicha ay machusa. Ngem as nan tukún ay fianag, mu maid lintig, maid us munlabsing. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_16","075_4_16","ROM","4","16","16","Isunga nan enkaren Apo Dios at matongpar yangkiay as nan tataku ay omafurot kan hiya ta maifisar as nan grasyana. Tay mu as nan grasyana nan kaifisarana, siguradu ay matongpar kan chitaku am-in ay maifilang as kianak Abraham. O, matongpar sa fiakun yangkiay as nan chiyuycha Judio ay nangammu as nan lintig, ngem as nan am-in us ay omafurot ay kaman kan Abraham. Tay hi Abraham at hiya nan pannakaama takú am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_17","075_4_17","ROM","4","17","17","Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Munfialinok he-a as pannakaaman chi ongor ay tataku henan ongor ay nasyon.” Natongpar chi, tay hi Abraham nan pannakaama takú am-in as nan mangiilan Apo Dios. Hi Apo Dios ay enab-afurotna at wachay pannakafialina ay mangtaku as nan nunkatuy ya mangepawacha as maid. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_18","075_4_18","ROM","4","18","18","Enafurot Abraham ay matongpar nan enkaren Apo Dios kan hiya, uray kaman achi mafialin ay matongpar nan nenamnamana. O, naifilang hi Abraham as pannakaaman chi tataku henan ongor ay nasyon ay maifisar as nan enkaren Apo Dios kan hiya, “Kaman as nan taraw nan filang nan kianakmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_19","075_4_19","ROM","4","19","19","Chaan poros kenmapuy nan pammaten Abraham as nan nangnumnumana ay kiayud hinkiasot chi tawwuna, ya hi Sara ay asawana at fiasig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_20","075_4_20","ROM","4","20","20","Inturturuyna ay enmafurot ya chaan us nunchuwachuwa ay tongparun Apo Dios nan nauy enkarina kan hiya. Kun at kaskasin pinmigsa nan pammatina, ya chinaychayawna hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_21","075_4_21","ROM","4","21","21","Chaan poros nunchuwachuwa hiya ay kafiaelan Apo Dios ay mangtongpar as nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_22","075_4_22","ROM","4","22","22","Isunga kiapú as nan hana pammaten Abraham, infilang Apo Dios hiya as nalintig ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_23","075_4_23","ROM","4","23","23","Nan nauy naisurat ay kali ay kanana un infilang Apo Dios hiya as nalintig at chaan naisurat para kan Abraham yangkiay, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_24","075_4_24","ROM","4","24","24","ngem naetapi takú us. Tay hi Apo Dios ay nangtaku kan Apo takú ay Jesu Cristo manipud as nan utúy at ifilangna us chitaku ay omafurot kan hiya as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM4_25","075_4_25","ROM","4","25","25","Inpurang Apo Dios hi Jesus ay matuy kiapú as nan fiasfiasor takú, ya tenakuna hiya manipud as nan utúy ta maifilang takú as nalintig as nan mangiilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_1","075_5_1","ROM","5","1","1","Isunga kiapú ta infilang chitaku kan Apo Dios as nalintig babaen as nan pammati takú, nakekappia takú kan hiya babaen as nan enat Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_2","075_5_2","ROM","5","2","2","O, babaen kan hiya, naetapi takú as nan grasyan Apo Dios ay cha takú kiankianasun ad wani. Munlagragsak takú ngarud, tay namnamaun takú ay makelak-am takú as nan kaichayawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_3","075_5_3","ROM","5","3","3","Fiakun yangkiay chachi as munlagragsakan takú, ngem munlagragsak takú us as nan liglikiat takú, tay ammu takú ay nan likiat at lumuwunay anos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_4","075_5_4","ROM","5","4","4","O, mu maanosan takú nan likiat, epailan Apo Dios nan panang-aprobarna kan chitaku. Isunga namnamaun takú ay matongpar nan planon Apo Dios para kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_5","075_5_5","ROM","5","5","5","Nan nauy ay namnama takú at achi omepadismaya, tay ammu takú ay matongpar babaen as nan Espiritu Santo ay inchat Apo Dios kan chitaku, tay chana eparpalekna kan chitaku nan ongor ay layad Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_6","075_5_6","ROM","5","6","6","O, enpailan Apo Dios nan kenaongor nan layadna kan chitaku, tay as nan ustu ay timpu ay pinilen Apo Dios ya as nan kamaid pay laing nan kafiaelan takú ay mangekaman as nan laychun Apo Dios, natuy hi Cristo para kan chitaku ay fumafiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_7","075_5_7","ROM","5","7","7","Nalikiat ay anapun chi usa ay taku ay matuy para as nan mangtongpar as nan lintig. Ma-afialin ay wachay naturud ay matuy para as nan ammay ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_8","075_5_8","ROM","5","8","8","Ngem enpailan Apo Dios nan kenaongor nan layadna kan chitaku, tay as nan cha takú pay laing fumasfiasoran, natuy hi Cristo para kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_9","075_5_9","ROM","5","9","9","Isunga mu chakus chitaku infilang kan Apo Dios as nalintig ay tataku babaen as nan charan Cristo ay enmayas as nan natuyana, siguradu ay esarakan chitaku kan Cristo as nan munchusaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_10","075_5_10","ROM","5","10","10","Tay mu infilangna chitaku as kiakiayyumna babaen as nan natuyan nan Anakna as nan timpu ay kafusor chitaku pay laing kan Apo Dios, kaskasin takuntu maesarakan babaen as nan matatakuwan Cristo, tay chakus takú nakekappia kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_11","075_5_11","ROM","5","11","11","Ngem fiakun yangkiay chi as namnamaun takú, tay uray ad wani at munlagragsak takú kiapú as nan makekadkadwaan takú kan Apo Dios babaen kan Apo takú ay Jesu Cristo ay nangepakappia kan chitaku kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_12","075_5_12","ROM","5","12","12","Ammu takú ay finmasor chin Adan ad pus-uy, at hiyachi nan nunlapuwan chi fumasfiasoran chi tataku. Kiapú as nan fiasor Adan, nakeddengan hiya ay matuy. Isunga nunlapu as nan hiyachi, am-in ay tataku at matuycha, tay finmasorcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_13","075_5_13","ROM","5","13","13","As nan chaan pay nangichatan Apo Dios as nan lintigna kan Moises, finmasor challu nan tataku. Ngem nan fiasfiasorcha at chaan naifilang as nunlablabsingancha as nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_14","075_5_14","ROM","5","14","14","Ngem uray chaancha lenablabsing nan usa as nan filfilin Apo Dios ay kaman as nan finmasoran Adan, ammu takú ay wacha challu nan fiasfiasorcha. Ammu takú na, tay nunlapu as nan timpon Adan inkiana as nan timpon Moises, natunatuycha nan tataku. Hi Adan at wacha nan maepachongana kan Cristo ay chaan pay naiyanak asna's luta as nan timpon Adan. Nan enatcha ay chuwa at wacha nan nunfianakiancha as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_15","075_5_15","ROM","5","15","15","Ngem achi munpachong nan enatcha ay chuwa, tay nan grasyan Apo Dios ay inchatna babaen kan Cristo at ongor nan natkunana as nan enommat kiapú as nan fiasor Adan. Tay kiapú as nan fiasor nan usa ay ansa, am-in ay tataku at nakeddengancha ay matuy. Ngem ong-ongor as solet nan grasyan Apo Dios, ya kaman us as nan inchatna as nan am-in ay tataku babaen as nan grasyan nan usa ay hi Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_16","075_5_16","ROM","5","16","16","Nan usa us ay achi munpachongan nan ichat Apo Dios ya nan nuntongparan nan usa ay fiasor nan usa ay taku at hiyana: Am-in ay tataku at nakeddengancha ay machusa. Ngem babaen as nan grasya ay inchat Apo Dios, am-in ay tataku at mafialincha ay mapakawan as nan ongor ay fiasfiasorcha ya maifilangcha as nalintig as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_17","075_5_17","ROM","5","17","17","Tit-iwa ay masapor matuy nan am-in ay tataku kiapú as nan fiasor nan us-usa ay taku, ngem am-ammay as solet nan nuntongparan nan enat nan usa ay taku ay hi Jesu Cristo. Tay babaen kan hiya, am-in ay mang-awat as nan ongor ay grasyan Apo Dios ya nan inchatna ay kenalintig at matakuchantu in-inkiana, ya maetapicha kan Cristo henan muntorayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_18","075_5_18","ROM","5","18","18","Isunga kiapú as nan us-usa ay fiasor nan usa ay taku, am-in ay tataku at nakeddengancha ay matuy. Ngem babaen as nan us-usa ay nalintig ay enat Jesu Cristo ay hiyachi nan natuyana as nan koros, mafialin us ay maifilang nan am-in ay tataku as nalintig ta mawad-ancha as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_19","075_5_19","ROM","5","19","19","Tay kiapú as nan chaan nangtongparan nan usa ay taku as nan infilin Apo Dios, am-in ay tataku at nailubnakcha as nan fiasor. Assesa us ay kiapú as nan nangtongparan nan usa ay taku kan Apo Dios, am-in ay omafurot kan hiya at munfialincha as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_20","075_5_20","ROM","5","20","20","Inchat Apo Dios nan lintigna kan Moises ta mangammuwan nan tataku ay cha omongoongor chi fiasfiasorcha. Ngem uray kun enmongoongor nan fiasfiasor, kaskasin challu somafi nan inchat Apo Dios ay grasyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM5_21","075_5_21","ROM","5","21","21","Isunga tit-iwa ay am-in ay tataku at etortorayan nan fiasor ta matuycha ya maisiyancha kan Apo Dios. Tit-iwa us ay mangafiak nan grasyan Apo Dios babaen as nan nangifilangana as nan am-in ay tataku as nalintig. Ad wani, muntoray nan grasyan Apo Dios, ya nan munfianakiana at babaen as nan enat Jesu Cristo ay Apo takú, inchat Apo Dios nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_1","075_6_1","ROM","6","1","1","Ngachana ngarud nan maifiakia takú ad wani? Ay uray iturturuy takú ay cha fumasfiasor ta omong-ongor pay nan grasyan Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_2","075_6_2","ROM","6","2","2","Achi poros mafialin! Anan atun takú ay mangiturturuy ay fumasfiasor mu nan pannakafialin chi fiasor at nakaan at kan chitaku? Maid atun takú, tay kaman takú met natuy mu maepangkep as fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_3","075_6_3","ROM","6","3","3","Ay achiyu ammu ay as nan nafunyakianan takú kiapú as nan pammati takú kan Cristo Jesus at kaman takú us naetapi ay natuy as nan natuyana? Ammuyu met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_4","075_6_4","ROM","6","4","4","As nan nafunyakianan takú, naetapi takú ay natuy as nan natuyana ya as nan nailubkana ta kaman as nan natakuwan Cristo manipud as nan utúy babaen as nan nakaskaschaaw ay pannakafialin Apo Dios ay Ama takú at mafialin takú us ay maetapi as nan fiarú ay fiyagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_5","075_6_5","ROM","6","5","5","Tay mu tit-iwa ay naetapi takú kan hiya as nan natuyana, tit-iwa us ay maetapi takú kan hiya as nan natakuwana manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_6","075_6_6","ROM","6","6","6","Ammu takú ay naetapi nan sikud ay fiyag takú kan Cristo as nan naelansaana as nan koros ta mamaid nan pannakafialin chi fiasor kan chitaku ya ta achi chitaku kasin fiabfiaarun as nan fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_7","075_6_7","ROM","6","7","7","Tay nan taku ay natuy at nawayawayaan as nan pannakafialin nan fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_8","075_6_8","ROM","6","8","8","Ad wani, mu afurotun takú ay naetapi takú ay natuy as nan natuyan Cristo, maetapi takú us ay mataku as nan fiarú ay fiyagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_9","075_6_9","ROM","6","9","9","Tay ammu takú ay nataku hi Cristo manipud as nan utúy ya achi poros kasin matuy. Namaid at nan pannakafialin nan utúy kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_10","075_6_10","ROM","6","10","10","Namingsan yangkiay ay natuy hi Cristo ta kaanuna nan pannakafialin nan fiasor, ngem ad wani, matataku hiya ta maichayaw hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_11","075_6_11","ROM","6","11","11","Isunga masapor numnumunyu us ay nunpatingkia nan pannakafialin nan fiasor kan chakayu, ngem kun kayu at matataku ay munserfi kan Apo Dios kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_12","075_6_12","ROM","6","12","12","Isunga masapor achi takú eparufus ay muntoray nan fiasor kan chitaku ta achi takú tongtongparun nan mun-ongosán takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_13","075_6_13","ROM","6","13","13","Kaman us ay achi takú etorok ay fumasor chi uray usa ay parten nan achor takú ay maosar ay mangekaman as mangotettet. Ngem kun takú at ichaton nan am-in ay parten nan achor takú kan Apo Dios ta maosar ay mangekaman as nalintig, tay hiyachi nan maifiakiay as nan taku ay kaman nanatuy ngem enettan Apo Dios as fiarú ay fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_14","075_6_14","ROM","6","14","14","Tay achi chitaku mafialin ay etorayan kasin as nan fiasor, tay ad wani, nan maifisaran nan kaesarakanan takú at fiakun as nan manongtongparan takú as nan lintig, ngem kun at as nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_15","075_6_15","ROM","6","15","15","Ngachana ngarud nan laychun tona ay kanan? Uy at wachachay mangali un mu maifisar nan kaesarakanan takú as nan grasyan Apo Dios ya fiakun as nan manongtongparan takú as nan lintig, ay iturturuy takú pay ay fumasfiasor? Achi mafialin! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_16","075_6_16","ROM","6","16","16","Ay achiyu ammu ay mu ichatyu nan achoryu as fiabfiaarun nan usa ay taku as munserserfi kan hiya at hiya nan amoyu? Isunga mu fiasor nan chayu munpaetortorayan, fiasor us challu nan amoyu, ya kiapú as nan chayu munpaetortorayan as nan fiasor at maisiyan kayu kan Apo Dios ta machusa kayu. Ngem mu hi Apo Dios nan chayu munpaetortorayan, maifilang kayu as nalintig as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_17","075_6_17","ROM","6","17","17","Munyamanak kan Apo Dios, tay uray mu fiabfiaarun chakayu as fiasor ad kasin, epapasnekyu challu ad wani ay mangab-afurot as nan tit-iwa ay sursuru ay naisursuru kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_18","075_6_18","ROM","6","18","18","Ad wani, nawayawayaan kayu as nan fiasor, ya nunfialin kayu as fiabfiaarun nan nalintig ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_19","075_6_19","ROM","6","19","19","Chak os-osarun nan maepadpachongan ay naraka ay maawatan chi tataku, tay chaan pay laing naonngan nan pammatiyu. Ad kasin, inpurangyu nan am-in ay parten nan achoryu as nan fiasor ta masopsop ay ekamanyu nan kumpurmi ay karasen chi mangotettet. Ad wani, masapor fialiwanyu chi ta munfialin kayu as fiabfiaarun nan nalintig ay Apo Dios ta nasantowan nan panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_20","075_6_20","ROM","6","20","20","Tay ad kasin, as nan namabfiaoran chakayu as nan fiasor at chaan chakayu entortorayan as nan kenalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_21","075_6_21","ROM","6","21","21","Ngem ay wachay ammay as enawatyu as nan enkamkamanyu ad kasin mu achi nan maifiafiainanyu ad wani? Maid met! Tay nan muntorongan tud-i ay naekamkaman at katuyan ya maisiyanan kan Apo Dios in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_22","075_6_22","ROM","6","22","22","Ngem ad wani, kiapú ta nawayawayaan kayu as nan fiasfiasor ya nunfialin kayu as fiabfiaarun Apo Dios, chayu laklak-amun nan fiyag ay nasantowan, ya nan muntongparana at fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM6_23","075_6_23","ROM","6","23","23","Tay nan elagfon nan fiasor as nan chiyuycha fiabfiaaruna at utúy ay maid patingkiana. Ngem nan ichat Apo Dios at fiyag ay maid patingkiana babaen as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_1","075_7_1","ROM","7","1","1","Chakayu ay iib-a, maid chuwachuwa ay maawatanyu nan nauy ifiakiak, tay enpaingsayu met nan am-in ay maepangkep as nan lintig. Ammuyu met us ay nan lintig at wachay kalibfengana ay mangetoray as nan taku as nan matatakuwana yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_2","075_7_2","ROM","7","2","2","Kaman as nan naasaw-an ay fiafiai. Kanan nan lintig un achi mafialin ay makeasawa as tukún ay laraki mu kutug ay matataku nan asawana. Ngem mu matuy nan asawana, mawayawayaan nan fiafiai as nan lintig ay ansa, at mafialin ay makeasawa kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_3","075_7_3","ROM","7","3","3","Isunga mu kutug ay matataku nan laraki ay asawana ya maetepon as tukún ay laraki at kanan takú un umiwet hiya. Ngem mu matuy nan asawana, mamaid nan kalibfengan nan lintig ay ansa kan hiya, isunga achi maifilang as umiwet mu kasin omasawa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_4","075_7_4","ROM","7","4","4","Assesa us kan chakayu ay iib-a. Nawayawayaan kayu as nan kalibfengan nan lintig babaen as nan naifilanganyu as natuy, tay naetapi kayu ay natuy as nan natuyan Cristo. Ad wani, chakayu at kuwan Cristo, tay naetapi kayu kan hiya ay nataku manipud as nan utúy ta munserserfi takú am-in kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_5","075_7_5","ROM","7","5","5","Tay ad kasin, as nan nanongtongparan takú as nan mun-ongosán nan achor takú, kaskasin enmongor nan hanacha mun-ongosán takú kiapú ta ammu takú ay epawan nan lintig. Mu assesa, enkamkaman takú nan mangetoróng kan chitaku as nan katuyan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_6","075_7_6","ROM","7","6","6","Ngem ad wani, kiapú ta naetapi takú ay natuy as nan natuyan Cristo, nawayawayaan takú as nan lintig ay nangifiafiarud kan chitaku. Nan cha takú munserserfiyan kan Apo Dios ad wani at achi maifisar as nan mangun-unuchan takú as nan naisurat ay lintig ay kaman as nan en-enat takú ad kasin, ngem kun at maifisar as nan fiarú ay fiyag ay nurpu as nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_7","075_7_7","ROM","7","7","7","Ngachana ngarud nan maifiakia takú? Ay kanan takú un mangotettet nan lintig? Achi! Tay mu maid nan lintig, chaanku koma naammuwan nan fiasor. Mu maid nan lintig ay mangifilin, “Achiyu akuman nan kuk-uwan chi tapina,” achek koma ammu ay fiasor payat chi kenaakum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_8","075_7_8","ROM","7","8","8","Ngem kiapú ta fumafiasorak, kaskasinak naakum, tay ammok ay epawan nan lintig nan kenaakum. Tay mu maid nan lintig, maid us kalibfengan chi fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_9","075_7_9","ROM","7","9","9","Ad kasin, as nan timpu ay achek pay laing maawatan nan lintig, ammay nan numnumku. Ngem kunku pay naawatan nan laychun ay kanan nan lintig, finigfigku ay fumafiasorak. Kaman nataku nan fiasor ya kamanak us natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_10","075_7_10","ROM","7","10","10","Tay nan nauy lintig ay umichat koma as fiyag at hiya nan nangekeddeng kan ha-un ay matuy kiapú as nan chaanku nanongtongparan as nan lintig ay anna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_11","075_7_11","ROM","7","11","11","Tay babaen as nan lintig, inilan nan fiasor nan chansana ay mangallilaw kan ha-un, ya babaen challu as nan lintig, nakeddenganak ay maisiyan kan Apo Dios in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_12","075_7_12","ROM","7","12","12","Isunga narawag ay nan lintig at nurpu kan Apo Dios, ya am-in ay filin as nan lintig at nasantowan, ustu ya ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_13","075_7_13","ROM","7","13","13","Ay nan laychun tona ay kanan at maisiyan takú kan Apo Dios kiapú as nan ammay ay lintigna? Fiakun! Tay nan fiasorku at hiyana nan kiapón nan machusaak. Ngem nan planon Apo Dios maepangkep as nan lintigna at ta maila koma nan kenamangotettet nan fiasor. Tay kiapú as nan fiasfiasor takú, nunfialinun takú nan ammay ay lintig Apo Dios as osaruna ay mangekeddeng kan chitaku. Isunga babaen as nan lintigna at kaskasin maila nan nunsidla ay kenamangotettet nan fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_14","075_7_14","ROM","7","14","14","Ammu takú ay ammay nan lintig, tay nurpu as nan Espiriton Apo Dios. Ngem ha-un at kunak lawá taku ay naraka ay fumasor. Kamanak naelaku as fiabfiaarun chi fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_15","075_7_15","ROM","7","15","15","Achek maawatan nan chak atuatun, tay nan laychok ay atun at achek atun, ya nan achek lachun ay atun at atok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_16","075_7_16","ROM","7","16","16","Ad wani, nan achek manglaychanan ay mangekaman as mangotettet ay chak at-atun at hiyasa nan mangepaila ay iyafudku ay ammay tit-iwa nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_17","075_7_17","ROM","7","17","17","Isunga fiakun ha-un nan cha mangekamkaman as mangotettet, ngem kun at nan pannakafialin nan fiasor ay naisisikud kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_18","075_7_18","ROM","7","18","18","Tay ammok ay maid poros ammay ay ukiali ay naisisikud ay wacha kan ha-un, tay uray laraychok ay mangekaman as ammay, achiyak challu makaekaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_19","075_7_19","ROM","7","19","19","Tay nan chiyuycha ammay ay laychok ay atun at chicha nan achek maekaman, ngem nan manangotettet ay achek laychun ay atun at chicha nan chak ekamkaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_20","075_7_20","ROM","7","20","20","Ad wani, mu atok nan achek laychun, naraka ay maila ay fiakun ha-un nan mangekaman, ngem kun at nan pannakafialin nan fiasor ay naisisikud kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_21","075_7_21","ROM","7","21","21","Isunga nan napadpachasak at hiyana: Laychok ay atun nan ammay, ngem nan fiasor at etorongak met ay mangekaman as mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_22","075_7_22","ROM","7","22","22","Tay as nan munnunumnumku at aprobarak nan lintig Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_23","075_7_23","ROM","7","23","23","ngem tukún nan cha mangetortoray as nan achorku. Nan cha mangetortoray as nan achorku at hiya nan fiasor ay naisisikud kan ha-un, at chana fusorun nan lintig Apo Dios ay laylaychun nan numnumku. Isunga nan nuntongparana at kamanak finafiarud as nan fiasor ay naisisikud kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_24","075_7_24","ROM","7","24","24","Anuyak paat kasusug-ang! Ngachana nan mangesarakan kan ha-un as nan nauy fumafiasor ay achorku ay kiapón nan katuyak? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM7_25","075_7_25","ROM","7","25","25","Munyamanak kan Apo Dios, tay hiya nan nangesarakan kan ha-un babaen kan Apo takú ay Jesu Cristo! Nauy ngarud nan kasasaadku: As nan munnunumnumku at laychok ay tongparun nan lintig Apo Dios, ngem kiapú as nan fiasor ay naisisikud kan ha-un, chaak challu fumasofiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_1","075_8_1","ROM","8","1","1","Isunga am-in takú ay nakius-usa kan Cristo Jesus at achi takú poros machusa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_2","075_8_2","ROM","8","2","2","Tay babaen as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus, wacha nan fiarú ay fiyag ay inchat nan Espiritu Santo kan chitaku. O, nan pannakafialin nan Espiritu Santo nan nangwayawaya kan chitaku as nan pannakafialin nan fiasor ya as nan muntongparan as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_3","075_8_3","ROM","8","3","3","Achi poros kafiaelan nan Lintig Moises ay mangwayawaya kan chitaku as nan panagtoray chi fiasor, tay nakapuy takú ay mangtongpar as nan filfilina. Ngem enat Apo Dios nan achi kafiaelan nan lintig ay atun. Finaor Apo Dios nan Anakna ay nunfialin as taku ay kaman kan chitaku ta hiya nan mangekaru as nan pannakachusan nan am-in ay tataku ta makaan nan fiasfiasorcha. O, kenaan Apo Dios nan pannakafialin nan fiasor ay cha mangetortoray kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_4","075_8_4","ROM","8","4","4","Enat Apo Dios chi ta tongparun takú ay ustuustu nan laychun nan lintigna. O, mafialin takú ay tongparun na mu nan Espiritu Santo nan parufusun takú ay mangetoróng as nan katakuwan takú, fiakun nan laylaychun nan achor takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_5","075_8_5","ROM","8","5","5","Nan tataku ay manongtongpar as nan laylaychun nan achorcha at nan hana ay laylaychun nan achorcha nan cha mangetortoray as nan numnumcha. Ngem nan tataku ay manongtongpar as nan laychun nan Espiriton Apo Dios at nan Espiriton Apo Dios nan cha mangetortoray as nan numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_6","075_8_6","ROM","8","6","6","Mu nan nunumnumun takú at nan laylaychun nan achor takú, nan muntongparan takú at nan maisiyanan kan Apo Dios in-inkiana. Ngem mu nan Espiriton Apo Dios nan mangetoray as numnum takú, mawad-an takú as fiyag ay maid patingkiana ya makekappia takú kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_7","075_8_7","ROM","8","7","7","Tay mu nan taku at munpaetoray as nan numnumna, munfialin hiya as kafusor Apo Dios. Achina tongparun nan lintig Apo Dios, tay nan kenatit-iwana at achina kafiaelan ay mangtongpar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_8","075_8_8","ROM","8","8","8","Isunga nan taku ay manongtongpar as nan laylaychun nan achorna at achina mafialin ay palaylaychun hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_9","075_8_9","ROM","8","9","9","Ngem fiakun assesa kan chakayu, tay etorayan chakayu as nan Espiriton Apo Dios. Mu tit-iwa ay wacha nan Espiriton Apo Dios kan chakayu, tongparunyu nan epakaammuna, fiakun nan laylaychun nan achoryu. Numnumunyu ay nan taku ay maid kan hiya nan Espiriton Cristo at fiakun takon Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_10","075_8_10","ROM","8","10","10","Ngem mu mawawacha hi Cristo kan chakayu, uray mu matuy nan achoryu kiapú as fiasor, mataku challu nan espirituyu as nan kawad-an Apo Dios, tay infilang chakayu kan Apo Dios as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_11","075_8_11","ROM","8","11","11","Mu etorayan chakayu as nan Espiriton Apo Dios ay nangtaku kan Jesu Cristo manipud as nan utúy, takuwunantu us nan achoryu ay matuy babaen as nan Espirituna ay mawawacha kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_12","075_8_12","ROM","8","12","12","Isunga iib-a, wacha nan libfengun takú ay tongparun, ngem achi maiyunud as nan sikud ay panagfiyag takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_13","075_8_13","ROM","8","13","13","Tay mu epaetoray takú nan numnum takú as nan mun-ongosán nan achor takú, siguradu ay maisiyan takú kan Apo Dios in-inkiana. Ngem mu awatun takú nan fiachang nan Espiriton Apo Dios ta chukkian takú nan mangotettet ay cha takú atuatun, mawad-an takú as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_14","075_8_14","ROM","8","14","14","Tay nan tataku ay cha etortoróng nan Espiriton Apo Dios at an-ak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_15","075_8_15","ROM","8","15","15","Tay nan Espiritu ay inchat Apo Dios kan chitaku at chaan chitaku nunfialinun as mafiabfiaor ay umugyat ay machusa ay kaman as nan kasasaad takú ad kasin, ngem kun chitaku at infilang as an-ak Apo Dios. Isunga babaen as nan Espirituna, mafialin takú ay awakian hi Apo Dios as, “Ama”. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_16","075_8_16","ROM","8","16","16","Nan Espiriton Apo Dios at hiya nan cha mangepaneknek as nan numnum takú ay chitaku nan tit-iwa ay an-ak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_17","075_8_17","ROM","8","17","17","Kiapú ta an-ak chitaku kan Apo Dios, tawichun takuntu nan chiyuycha intutupugna ay bendisyon ay para as nan tatakuna. Maketawid takú us kan Cristo as nan intutupug Apo Dios ay para kan hiya. Tay mu mapalikiat takú ay kaman takú cha makiliglikiat kan Cristo, maetapi takú us kan hiya as nan kaichayawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_18","075_8_18","ROM","8","18","18","Ifilangku ay nan likiat ay cha takú iliwliwas ad wani at achi poros maekari ay maepachong as nan kaichayawan ay epailan Apo Dios kan chitaku as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_19","075_8_19","ROM","8","19","19","Tay am-in ay finayang Apo Dios at laraychuncha ay omali nan timpu ay mangepail-an Apo Dios as nan kasasaad takú ay an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_20","075_8_20","ROM","8","20","20","O, am-in chaná ay finayang Apo Dios at nakeddengancha ay munfialin as maid kotkotokcha. Fiakun chicha nan nunplanu ay manglak-am as nan assesa ay chusa, tay planon Apo Dios chi. Ngem wacha challu nan manamnama, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_21","075_8_21","ROM","8","21","21","tay planon Apo Dios ay mawayawayaantu nan am-in ay finayangna as nan pannakafialin nan chunot, ya makelak-amchantu as nan nakaskaschaaw ay pannakawayawayan nan an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_22","075_8_22","ROM","8","22","22","Tay ammu takú ay nunlapu ad maliyam inkiana ad wani, chacha mun-an-anana nan am-in ay nafiayang kiapú as likiatcha ay kaman as nan fiafiai ay munpasikar as nan omankana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_23","075_8_23","ROM","8","23","23","Ngem fiakun chicha yangkiay nan cha munliglikiat, tay uray us chitaku ay naichatan nan Espiritu Santo ay hiya nan omona ay inchat Apo Dios kan chitaku ay enmafurot. Kaman takú us cha mun-an-anana as numnum takú as nan munsusuuchan takú as nan timpu ay mangepail-an Apo Dios as nan nangifilangana kan chitaku as an-akna ya sokatana nan nauy achor takú as fiarú ay achor ay achi matmatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_24","075_8_24","ROM","8","24","24","Tay hiyana nan nenamnama takú nunlapu as nan naesarakanan takú. Ngem mu natongpar nan nauy nenamnama takú, fiakun chi as makali un namnama. Tay ay kun takú namnamaun nan chakus wacha ay iilaun takú? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_25","075_8_25","ROM","8","25","25","Ngem mu achi pay laing matongpar nan nenamnama takú, an-anosan takú ay maman-ud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_26","075_8_26","ROM","8","26","26","Fiakun yangkiay nan namnama takú nan mamadfiachang kan chitaku, ngem fumadfiachang us nan Espiritu Santo as nan kenakapuy takú. Tay achi takú ammu ay munkararag ay ustu, ngem nan Espiritu Santo nan makekali kan Apo Dios para kan chitaku as nan kali ay achi takú maifialekas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_27","075_8_27","ROM","8","27","27","Hi Apo Dios ay nangammu as nan wacha as numnum takú at ammuna us nan wacha as numnum nan Espirituna, tay nan maketagtakiatforana kan Apo Dios at para kan chitaku ay tatakuna ay maiyunud as nan enkeddeng Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_28","075_8_28","ROM","8","28","28","Ammu takú us ay am-in ay cha om-ommat as nan chiyuycha manglaylayad kan Apo Dios, ay chicha nan enayakiana ay maiyunud as nan pangkepna at ammay nan munfianakiana kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_29","075_8_29","ROM","8","29","29","Tay nan chiyuycha sikud ay pinipilen Apo Dios at chicha nan sikud ay keneddengana ay komaman as nan Anakna ta hiya nan panguruwan takú am-in ay hen-anag-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_30","075_8_30","ROM","8","30","30","Nan chiyuycha keneddengana ay komaman as nan Anakna at enayakiana us chicha, ya nan enayakiana at infilangna us chicha as nalintig. Fiakun yangkiay chi, ngem entapina us chicha as nan kaichayawan nan Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_31","075_8_31","ROM","8","31","31","Ngachana ngarud nan maifiakia takú maepangkep as nan nauycha cha at-atun Apo Dios para kan chitaku? Mu wacha hi Apo Dios kan chitaku, ay wachay mangamis kan chitaku? Maid! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_32","075_8_32","ROM","8","32","32","Chaan inyekot Apo Dios nan mismu ay Anakna, ngem kuna at inpurang ay matuy para kan chitaku am-in. Mu enatna chi as nan mismu ay Anakna para kan chitaku, ay achina mafialin ay ichat us kan chitaku nan am-in ay kasaporan takú? Ichatna met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_33","075_8_33","ROM","8","33","33","Ngachana nan mangicharum kan chitaku ay pinilen Apo Dios? Tay hi Apo Dios at hiya met nan nangifilang kan chitaku as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_34","075_8_34","ROM","8","34","34","Ngachana ngarud nan makafiael ay mangokóm kan chitaku? Tay hi Jesu Cristo at hiya met nan natuy para kan chitaku, ya fiakun yangkiay chi, ngem nataku us hiya manipud as nan utúy. Ad wani, wacha hiya as apét kannawan Apo Dios. Hiya pay nan cha maketagtakiatfor kan Apo Dios para kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_35","075_8_35","ROM","8","35","35","Isunga anan makaisiyan ngarud kan chitaku as nan layad Cristo? Maid! Ay mafialin chi likiat winnu chanag winnu nan mamalikiatan chi tataku kan chitaku? Achi! Ay mafialin us chi chukiaang winnu kenakurang chi fiachu winnu kauugyat ay cha om-ommat winnu uray nan mapatuyan takú? Achi challu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_36","075_8_36","ROM","8","36","36","Nan kaman as nan nauycha ay liglikiat at chicha challu nan naifiagfiakia as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kiapú kan he-a Apo, kanayon ay sakiangunmi nan utúy. Maifilang kami as kaman as nan chiyuycha karnero ay kiayud maparti.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_37","075_8_37","ROM","8","37","37","Ngem uray mu mapachasan takú nan nauycha am-in ay likiat, maid kafiaelancha ay mangamis kan chitaku, tay mangaafiak takú challu babaen kan Cristo ay manglaylayad kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_38","075_8_38","ROM","8","38","38","Tay ammok challu ay maid poros makaisiyan kan chitaku as nan layadna. Uray mu matuy takú winnu matataku takú, achi takú challu maisiyan as nan layadna. Uray nan angheles winnu nan chiyuycha anennet winnu tapina ay wachay pannakafialincha at achicha kafiaelan ay mangisiyan kan chitaku as nan layadna. Uray nan cha om-ommat ad wani winnu nan chaan pay enommat, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM8_39","075_8_39","ROM","8","39","39","uray nan wacha ad chaya winnu nan wacha ad chur-um, ya uray us ngachana ay nafiayang at maid poros makaisiyan kan chitaku as nan layad Apo Dios ay lak-amun takú babaen kan Cristo Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_1","075_9_1","ROM","9","1","1","Nan nauy chak ifiagfiakia kan chakayu at tit-iwa. O, achiyak munkutkutum, tay usaak ay omaafurot kan Cristo. Uray nan numnumku ay etortorayan nan Espiritu Santo at paneknekana ay achiyak munkutkutum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_2","075_9_2","ROM","9","2","2","Nan laychok ay ifiakia at kunak ngumunguyus as solet. Kanayon us ay nasaket chi numnumku kiapú as nan kacharaak ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_3","075_9_3","ROM","9","3","3","Mu mafialin koma at uray ha-un nan maesokat kan chicha ay machusa ya maisiyan kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_4","075_9_4","ROM","9","4","4","Tay chicha nan kianak Israel ay chicha nan pinilen Apo Dios as tatakuna, ya chicha nan infilangna as an-akna. Chicha us nan nangepail-ana as nan kaichayawana. Chicha nan manawid as nan inturag Apo Dios as nan kaap-uwancha. Chicha challu nan nangichatan Apo Dios as nan lintigna ya nangepakaammuwana as nan ustu ay atuncha ay manaychayaw kan hiya. Chicha us nan nangekariyan Apo Dios as nan maepangkep as nan Mesias ay mangesarakan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_5","075_9_5","ROM","9","5","5","Nan kaap-uwancha at napategcha ay tataku ad pus-uy. Uray nan Cristo at kianak chi Judio mu maepangkep as nan katatakuna, ya hiya at Dios us ay mangetortoray as nan am-in ay wacha. Machaychayaw koma hiya in-inkiana. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_6","075_9_6","ROM","9","6","6","Ngem uray mu enachen nan kakailiyak ay kianak Israel hi Cristo, achek kanan un chaan tenongpar Apo Dios nan enkarina as nan tatakuna. Tay nan kianak Israel at fiakuncha am-in tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_7","075_9_7","ROM","9","7","7","Fiakun us am-in ay kianak Abraham at maetapicha ay manawid as nan enkaren Apo Dios, tay kenalen Apo Dios kan Abraham, “Nan kianak Isaac yangkiay nan maifilang as kianakmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_8","075_9_8","ROM","9","8","8","Nan laychun tona ay kanan at fiakun am-in nan kianak Abraham nan ifilang Apo Dios as tit-iwa ay an-akna, ngem kun yangkiay nan maiyanak ay matongparan nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_9","075_9_9","ROM","9","9","9","Tay nauy nan enkaren Apo Dios kan Abraham maepangkep kan Isaac: “Munfiangachaktu as nan assena ay timpu as tawwun, ya hi Sara ay asawam at omanaktu as laraki.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_10","075_9_10","ROM","9","10","10","Fiakun yangkiay chi, ngem numnumunyu us nan enat Apo Dios ay nunpili as nan apel ay an-ak Rebecca ay enpotot Isaac ay kaap-uwan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_11","075_9_11","ROM","9","11","12","Tay as nan chaan pay naiyankan nan hanacha chuwa, ya maid pay laing enkamancha as ammay winnu mangisiw, kenalen Apo Dios kan Rebecca, “Nan panguru nan munserserfintu as nan enauchi.” Kenalen Apo Dios chi ta maammuwan ay nan nangpiliyana as nan usa at achi maifisar as nan enatcha ay chuwa, ngem kun at as nan sikud ay pangkepna ay nangayag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_13","075_9_13","ROM","9","13","13","Kaman challu as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Lenayadku hi Jacob, ngem enachek hi Esau.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_14","075_9_14","ROM","9","14","14","Ngachana ngay nan maifiakia takú? Ay achi nalintig hi Apo Dios? Nalintig met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_15","075_9_15","ROM","9","15","15","Tay kenalen Apo Dios kan Moises, “Sug-angak nan laychok ay sug-angan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_16","075_9_16","ROM","9","16","16","Isunga hiyasa nan mangammuwan takú ay nan mangpiliyan Apo Dios as nan tataku at fiakun kiapú as nan laychun nan tataku winnu as nan chacha atuatun, ngem kun at kiapú as nan sug-ang Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_17","075_9_17","ROM","9","17","17","Nan usa pay ay numnumunyu at nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ad pus-uy maepangkep as nan Faraon ay ari ad Egipto ay kanana, “Nunfialinok he-a as ari ta epailak nan pannakafialinku babaen kan he-a ya ta epakaammok nan ngachanku henan am-in ay lukiar asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_18","075_9_18","ROM","9","18","18","Isunga mu hiyasa, sug-angan Apo Dios nan laychuna ay sug-angan ya patangkenuna nan numnum nan taku ay laychuna ay patangkenun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_19","075_9_19","ROM","9","19","19","Uy at wacha kan chakayu nan manarudsud, “Mu hiyasa ngarud, adchi ngay t'uy pay laing pafiasorun Apo Dios nan tataku? Anan ngachana man challu nan makafiael ay mangontra as nan laychun Apo Dios?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_20","075_9_20","ROM","9","20","20","Ngem kanak un he-a ay kun lawá taku, ay wachay kalibfengam ay manongfiat kan Apo Dios? Maid met! Kaman as nan fianga, ay mafialin ay kanana as nan nangamma kan hiya, “Adchi t'uy assenay enatmu ay nangamma kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_21","075_9_21","ROM","9","21","21","Achi mafialin, tay nan mun-am-amma as oknet ay fianga at wachay kalibfengana ay mangosar as nan oknet ta ammaana as laychuna. Mu laychuna, libfengna ay mun-amma as oknet ay fianga as chuwa ay karasi ay fianga, nan usa at napateg nan kaosarana ya nan usa at kumpurmi as kaosarana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_22","075_9_22","ROM","9","22","22","Assesa us kan Apo Dios. Wacha nan kalibfengana ay mangekaman as laychuna. Laychuna ay mangepaila as nan pannakafialina ya fungatna ay manusa as nan tataku ay nakeddengan ay machusa. Chaana enat chi ngem kuna at enan-anosan chicha ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_23","075_9_23","ROM","9","23","23","ta epailana us nan nakaskaschaaw ay kaichayawana as nan tataku ay susug-angana ay sikud ay ensakianana ay maketaku kan hiya ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_24","075_9_24","ROM","9","24","24","Chitaku nan tataku ay enayakian Apo Dios, ya fiakun yangkiay chitaku ay Judio ngem uray us nan chiyuycha Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_25","075_9_25","ROM","9","25","25","Hiyasa challu nan enpaisurat Apo Dios kan Oseas ay kanana, “Nan chiyuycha fiakun tatakok ad kasin at awakiaktu chicha as tatakok. Nan chiyuycha chaanku lenayad ad kasin at awakiaktu chicha as laylaychok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_26","075_9_26","ROM","9","26","26","“Nan lukiar ay nangifiag-ak un fiakun chicha nan tatakok at hid-i nan maawakianancha as an-ak nan matataku ay Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_27","075_9_27","ROM","9","27","27","Wacha us nan enpadton Isaias maepangkep as nan chiyuycha kianak Israel ay kanana, “Uray kun kaman as nan lakian henan olet nan fiayfiay nan kaongor nan chiyuycha kianak Israel, akét yangkiay challu kan chicha nan maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_28","075_9_28","ROM","9","28","28","Tay tongparun challu Apo Dios nan enkekeddengna ay munchusaana asna's luta. O, henkemachuna ay manglopas ay mangtongpar as sa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_29","075_9_29","ROM","9","29","29","Kaman us as nan enpadton Isaias ay kanana, “Mu maid yinagyag nan Dios ay Mannakafialin as nan am-in as akét kan chakami ay Judio, namaid kami koma am-in ay kaman as nan enommat as nan chiyuycha i-Sodoma ya i-Gomorra.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_30","075_9_30","ROM","9","30","30","Ngachana ngarud nan maifiakia takú? Hiyana: Nan chiyuycha Gentil ay chaan nangepapasnek ay maifilang as nalintig as nan mangiilan Apo Dios at naifilangcha challu as nalintig babaen as nan pammaticha yangkiay kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_31","075_9_31","ROM","9","31","31","Ngem nan chiyuycha kianak Israel ay nangepapati ay nangun-unud as nan lintig ta maifilangcha as nalintig as nan mangiilana at chaancha challu naifilang as nalintig, tay chaancha tenongpar nan hana lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_32","075_9_32","ROM","9","32","32","Adchi pay? Tay chaancha enanap nan naifilangancha as nalintig babaen as pammati, ngem kun at babaen as nan chacha atuatun ay mangtongpar as nan lintig. Naesakiaw chaná ay Judio as nan pammaticha kan Cristo ay maepachong as nan omesakiaw ay fiatu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM9_33","075_9_33","ROM","9","33","33","Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Ilaunyu, wacha nan inpuuyku ay fiatu ad Sion ay mangesakiaw ya manokchag as tataku. Ngem uray ngachana ay taku ay omafurot kan hiya at achi poros mafiainan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_1","075_10_1","ROM","10","1","1","Iib-a, nan laraychok paat at maesarakancha koma nan kacharaak ay Judio. Hiyana nan kanayon ay ekararagku kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_2","075_10_2","ROM","10","2","2","Mapaneknekak ay epapaticha ay munchaychayaw kan Apo Dios, ngem nan panagchaychayawcha kan hiya at achi maiyunud as nan tit-iwa ay pannakaammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_3","075_10_3","ROM","10","3","3","Tay achicha maawatan nan atun Apo Dios ay mangifilang as nan tataku as nalintig, kuncha at penachapachas ay munfialin as nalintig babaen as nan chiyuycha chacha atuatun ay mangtongpar as nan hana lintig. Isunga chaancha nunpaetoray as nan panangifilang Apo Dios kan chicha as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_4","075_10_4","ROM","10","4","4","Tay nan kenatit-iwana at hi Cristo nan namapug as nan lintig. Isunga am-in ay omafurot kan hiya at maifilangcha as nalintig as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_5","075_10_5","ROM","10","5","5","Nauy nan insurat Moises maepangkep as nan kenalintig ay maifisar as nan panangtongpar as nan Lintig: “Nan taku ay mangtongpar as nan am-in ay filin as nan Lintig at matakuntu in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_6","075_10_6","ROM","10","6","6","Ngem mu maepangkep as nan panangifilang Apo Dios as nan tataku as nalintig ay maifisar yangkiay as nan pammaticha kan Cristo, wacha us nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Achiyu kanan as numnumyu un, ‘Ngachana nan umuy ad chaya?’ (ay uy mangayag kan Jesu Cristo ta kumuwab asna's luta, tay kinmuwab met at hiya!) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_7","075_10_7","ROM","10","7","7","Winnu, achiyu kanan un, ‘Ngachana nan umuy ad chur-um as nan kawad-an nan natuy?’ (ay uy mangtaku kan Cristo manipud as nan utúy, tay nataku met at hiya manipud as nan utúy!)” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_8","075_10_8","ROM","10","8","8","Tay nauy nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan kalen Apo Dios at naeesnop kan chakayu. Wacha as numnumyu ya mafialin ay chayu ifiagfiakia.” Nan nauy kalen Apo Dios at hiyana nan maepangkep as pammati ay chami ekaskasaba. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_9","075_10_9","ROM","10","9","9","Mu ipudnuyu ay afurotunyu ay hi Jesus nan kangatuwan ay Apo ya mu tit-iwa ay afurotunyu ay tenakon Apo Dios hiya manipud as nan utúy, maesarakan kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_10","075_10_10","ROM","10","10","10","Tay mu tit-iwa ay omafurot takú, ifilang chitaku kan Apo Dios as nalintig, ya babaen as nan mangipudnuwan takú ay omafurot takú at maesarakan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_11","075_10_11","ROM","10","11","11","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan ngachana ay omafurot kan Jesus at achintu mafiainan as nan sangwanan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_12","075_10_12","ROM","10","12","12","Nan laychun nan nauy ay kanan at sinug-angan Apo Dios nan am-in ay tataku, tay maid natkunan nan chiyuycha Judio as nan chiyuycha Gentil as nan mangiilana. Tay us-usa yangkiay nan Apon nan am-in, ya bendisyonana as chamuna nan am-in ay chumawat as fiachang kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_13","075_10_13","ROM","10","13","13","Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan am-in ay tataku ay chumawat as fiachang as nan Apo at maesarakanchantu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_14","075_10_14","ROM","10","14","14","Ngem anan atuncha ngay ay chumawat as fiachang kan hiya mu chaancha enmafurot? Anan atuncha ngay us ay omafurot kan hiya mu chaancha chinngor nan maepangkep kan hiya? Anan atuncha us ay chumngor mu maid uy mun-ekasaba kan chicha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_15","075_10_15","ROM","10","15","15","Anan atun ngay us nan tataku ay uy mun-ekasaba mu achicha maifiaor? Ngem naifiaorcha, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Anuy paat omeparagsak as solet nan omaliyan nan mangekaskasaba as nan ammay ay chamag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_16","075_10_16","ROM","10","16","16","Ngem akét nan enmafurot as nan ammay ay chamag, tay kaman as nan kenalen Isaias ay mismu, “Apo, akét yangkiay nan enmafurot as nan insursurumi.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_17","075_10_17","ROM","10","17","17","Isunga narawag challu ay omafurotcha nan tataku babaen as nan munchungorancha, ya nan chungruncha at nan chamag maepangkep yangkiay kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_18","075_10_18","ROM","10","18","18","Ngem sarudsuchok pay na: Ay chaan tit-iwa chinchinngor nan chiyuycha Judio nan hana ay chamag? Chinngorcha met, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nadngor nan kalicha henan uray ngachana ay lukiar. Naepakaammu nan infiagfiakiacha henan am-in ay lukiar asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_19","075_10_19","ROM","10","19","19","Nauy pay nan usa ay sarudsuchok: Ay kun chaan naawatan nan chiyuycha Judio nan chinngorcha? Naawatancha met, tay uray nan chiyuycha Gentil at naawatancha. Numnumunyu nan enpadton Moises ay enpaisurat Apo Dios ay kanana, “Paaposok chakayu kiapú as nan chiyuycha kanancha un achi maifilang as tatakok. Pafungtok us chakayu kiapú as nan tataku ay ka-ananyu ay achi nangammu as nan maepangkep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_20","075_10_20","ROM","10","20","20","Naturturud pay hi Isaias ay nangifiakia babaen as nan insuratna as nan Kalen Apo Dios maepangkep as nan chiyuycha Gentil ay kanana, “Ininchananak as nan tataku ay chaan nangan-anap kan ha-un. Nunpailaak as nan tataku ay chaan nanarsarudsud as nan maepangkep kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM10_21","075_10_21","ROM","10","21","21","Ngem mu maepangkep as nan chiyuycha Judio, assena nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Inurkiw ay ichatkuy kappia as nan tataku ay achi omafurot ya as nan tataku ay mangontra kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_1","075_11_1","ROM","11","1","1","Sarudsuchok ngarud: Ay enachen Apo Dios nan chiyuycha mismu ay tatakuna? Chaan! Tay ha-un ay mismu at usaak ay Judio ay kianak Abraham, ya nurpuwak as nan tribon Benjamin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_2","075_11_2","ROM","11","2","2","Chaan enachen Apo Dios nan sikud ay pinilina ay tatakuna. Ammuyu met nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay lilen Elias maepangkep as nan kakailiyana ay Judio ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_3","075_11_3","ROM","11","3","3","“Apo, penatuycha nan chiyuycha pomapadtom. Chinachaelcha us nan chiyuycha mun-ichatchatonan nan tataku as animar kan he-a. Ha-un yangkiay nan nayagyag, ya laychuncha us ay mangpatuy kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_4","075_11_4","ROM","11","4","4","Ngem ngachana nan ensongfiat Apo Dios kan hiya? Kenalina, “Wachacha nan piton lifu ay tatakok ay yinagyagku ay chaan poros nanaychayaw as nan didiosen ay Baal.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_5","075_11_5","ROM","11","5","5","Kaman us challu ad wani ay timpu, wachacha nan akét ay pinilen Apo Dios ay Judio, ya pinilina chicha kiapú as nan grasyana kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_6","075_11_6","ROM","11","6","6","Mu kiapú as grasyana nan nangpiliyana kan chicha, fiakun ngarud kiapú as nan nanongtongparancha as nan lintig. Tay mu kiapú as nan ammay ay enkamkamancha nan nangpiliyana kan chicha, achi takú mafialin ay kanan un grasyana chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_7","075_11_7","ROM","11","7","7","Nan enommat at hiyana: Chaan naanapan nan kaongoran ay Judio nan chacha anaanapun. Nan akét yangkiay ay pinilen Apo Dios nan nakaanap. Ngem am-in ay tapina ay Judio at penatangken Apo Dios nan numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_8","075_11_8","ROM","11","8","8","Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kaman enpassuy Apo Dios nan numnumcha ya pannakaawatcha. Isunga inkiana ad wani, uray kun wachay matacha, achicha makaila, ya uray wachay ingacha, achicha makadngor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_9","075_11_9","ROM","11","9","9","Wacha us nan enpaisurat Apo Dios kan Ari David ay kanana, “Sapay koma ta kalina at ya madpapcha as nan chacha mangkiankianasan ay mangan as tukutukún ay makan ay kaman kossel ay mailkian winnu animar ay mafituwan ta machusacha ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_10","075_11_10","ROM","11","10","10","Ngomongot koma us nan numnumcha ta achicha maawatan nan tit-iwa. Mapalikiatcha koma in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_11","075_11_11","ROM","11","11","11","Sarudsuchok ngarud: As nan naesakiawan nan chiyuycha Judio ta mag-ascha, ay chaancha nakafiangun? Chaancha met! Nan kenatit-iwana at kiapú ta finmasorcha, napachasan nan chiyuycha Gentil nan kaesarakanan. Assesa nan enommat ta omapos nan chiyuycha Judio as nan chiyuycha Gentil ya ta maesarakanchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_12","075_11_12","ROM","11","12","12","Numnumun takú na ngarud: Mu nabendisyonan as solet nan tataku asna's luta kiapú as nan fiasfiasor nan chiyuycha Judio ya kiapú as nan nangachiyancha kan Cristo, ay achicha kaskasin mabendisyonan mu maesarakan nan ustuustu ay filang nan chiyuycha Judio? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_13","075_11_13","ROM","11","13","13","Ad wani, wacha nan ifiakiak kan chakayu ay Gentil. Kiapú ta piniliyak kan Apo Dios as apostolna ay mangisuru kan chakayu, epategku na ay chunok ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_14","075_11_14","ROM","11","14","14","ta urum ya omaposcha nan iib-ak ay Judio kan chakayu. Mu hiyasa, maesarakanchantu nan tapina kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_15","075_11_15","ROM","11","15","15","Tay as nan nangachiyan Apo Dios kan chicha, nunfialin nan chiyuycha Gentil as kiakiayyum Apo Dios. Isunga ammay as solet mu kasin awatun Apo Dios chicha, tay kamancha nataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_16","075_11_16","ROM","11","16","16","Maepachong nan chiyuycha Judio as nan tenapay. Mu maichaton kan Apo Dios nan omona ay put-ing, maifilang as kuwan us Apo Dios nan naput-ingana. Nan usa us ay maepachongancha at as nan kaiw, tay mu maichaton kan Apo Dios nan lamotna, kuwan us Apo Dios nan pangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_17","075_11_17","ROM","11","17","17","Nauy pay nan maepachongan nan chiyuycha Judio. Maepachongcha as nan kaiw ay olivo ay entanum ya enay-aywanan Apo Dios. Ngem senpak Apo Dios nan tapen nan pangana. Chakayu us ay Gentil at maepachong kayu as nan olivo ay kun lawá tinmutufu. Nan enat Apo Dios at enarana chakayu ya ensoop chakayu as nan entanumna ta maetapi kayu as nan sikud ay panga ay nayagyag. Ad wani, makelaklak-am kayu as nan ammay ay cha murmurpu as nan lamotna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_18","075_11_18","ROM","11","18","18","Isunga achiyu epangas ay chakayu nan kaskasin ammay mu nan chiyuycha Judio ay enachen Apo Dios ay chicha nan maepachong as nan chiyuycha panga ay senpakna. Kun kayu yangkiay panga ay ensoopna. Nan kenatit-iwana at fiakun nan panga nan manikun as nan lamot, ngem kun at nan lamot nan manikun as nan panga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_19","075_11_19","ROM","11","19","19","Mafialin ay wachacha kan chakayu nan mangali, “Tit-iwa sa, ngem senpak Apo Dios nan tapen chi panga ta chakami nan maesokat.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_20","075_11_20","ROM","11","20","20","Manuwat sa, senpakna chicha kiapú ta chaancha enmafurot, ngem chakayu at kun kayu yangkiay naesoop kiapú ta enmafurot kayu. Isunga achi kayu munpangpangas, ngem kun kayu at munpakumbaba ay mangtongpar as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_21","075_11_21","ROM","11","21","21","Tay mu chaan enanosan Apo Dios nan chiyuycha sikud ay panga ay chicha nan Judio, ay maanosana at ngun chakayu mu achi kayu omafurot kan hiya? Achi a! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_22","075_11_22","ROM","11","22","22","Nunumnumunyu na: Manangsug-ang hi Apo Dios, ngem ammuna us ay chumusa. Tay nan chiyuycha chaan enmafurot at chinusana chicha, ngem chakayu at susug-angana challu mu iturturuyyu ay omafurot. Ngem mu achiyu iturturuy, sopakun chakayuntu us kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_23","075_11_23","ROM","11","23","23","Kaman us as nan chiyuycha Judio, mu sakonguncha hi Apo Dios ta omafurotcha kasin, ifiangadtu Apo Dios chicha as nan nakaanancha, tay wachay pannakafialina met ay mangekaman as chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_24","075_11_24","ROM","11","24","24","Chakayu ay Gentil at maepachong kayu as nan pangan nan olivo ay kun lawá tinmutufu, ya ensoop Apo Dios as nan tenanumna ay olivo ay fiakunyu nurpuwan. Mu kenafiaelana ay nangekaman as chi kan chakayu, ay achina at ngun kaskasin kafiaelan ay mangifiangad as nan chiyuycha senpakna ay panga as nan chiyuy tenanumna ay nurpuwancha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_25","075_11_25","ROM","11","25","25","Chakayu ay iib-ak, wacha nan chaan naepakaammu ad pus-uy ay laychok ay maawatanyu ta achi kayu munpangpangas ay mangali un masilib kayu. Nan epakaammok kan chakayu at hiyana: Achi munturturuy in-inkiana nan kenasokel nan tapen chi Judio, ngem munturturuy yangkiay inkiana umustuustu nan filang nan chiyuycha Gentil ay maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_26","075_11_26","ROM","11","26","26","Angkiay ya maesarakanchantu am-in ay Judio, kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Omalintu nan Omesarakan ay murpu ad Sion, ya kaanuna nan am-in ay kenasokel nan chiyuycha kianak Jacob. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_27","075_11_27","ROM","11","27","27","Hiyachi nan matongparan nan enkarek kan chicha ay kaanok nan fiasfiasorcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_28","075_11_28","ROM","11","28","28","Mu maepangkep as nan nangachiyan nan chiyuycha Judio as nan Ammay ay Chamag, maifilangcha as kafusor Apo Dios. Hiyasa nan chansayu ay Gentil ay mang-awat as nan kaesarakananyu. Ngem mu maepangkep as nan nangpiliyan Apo Dios kan chicha at epatpategna challu chicha kiapú kan cha Abraham ay kaap-uwancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_29","075_11_29","ROM","11","29","29","Tay achi poros sokatan Apo Dios nan pangkepna maepangkep as nan chiyuycha enayakiana ya nan enkarina kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_30","075_11_30","ROM","11","30","30","Chakayu ay Gentil at chaanyu enafurot hi Apo Dios ad kasin. Ngem ad wani, sinug-angan chakayu kan Apo Dios kiapú as nan chaan enmafurotan nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_31","075_11_31","ROM","11","31","31","Assesa us as nan chiyuycha Judio. Ad wani, achicha afurotun hi Apo Dios. Ngem kiapú ta sinug-angan Apo Dios chakayu ay Gentil, awatuntu nan chiyuycha Judio nan sug-ang ay ichat Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_32","075_11_32","ROM","11","32","32","Tay keneddengan Apo Dios nan am-in ay tataku as fumafiasor kiapú ta chaancha enmafurot ta sug-angana chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_33","075_11_33","ROM","11","33","33","Machaychayaw hi Apo Dios, tay nan sug-angna at kaman chanum ay somabsafi ay omayas as nan tatakuna! Maid munpatingkiaan nan kenasilibna ya pannakaammuna! Ngachana ngarud nan makalukud as nan wacha as numnumna ya makaawat as nan planuna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_34","075_11_34","ROM","11","34","34","Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Ay wachay nangammu as nan numnum Apo Dios? Ay wachay makatukun kan hiya? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_35","075_11_35","ROM","11","35","35","Ay wachay nangepautang kan Apo Dios as masapor fiayachana? Maid met!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM11_36","075_11_36","ROM","11","36","36","Tay hiya met nan namayang as nan am-in. Hiya us nan mangetoray as nan am-in. Nafiayang nan am-in ta maichaychayaw hiya. Sapay koma ta maichaychayaw hiya in-inkiana. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_1","075_12_1","ROM","12","1","1","Chakayu ay iib-a, kiapú as nan ongor ay sug-ang Apo Dios kan chitaku, ichatonyu man paat kan Apo Dios nan achoryu as chaton ay matataku ay nakasakiana ay munserfi kan hiya. O, ichatonyu kan hiya nan achoryu as chaton ay nasantowan ya omepalaylayad kan hiya, tay hiyachi nan ustu ay atunyu koma ay mangichaychayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_2","075_12_2","ROM","12","2","2","Achiyu turturachun nan ukialen nan tataku ay achi omafurot kan Apo Dios, ngem kunyu at parufusun hi Apo Dios ay mangpafiarú as nan numnumyu ta mapafiarú us nan fiyagyu. Tay mu hiyasa nan atunyu, maammuwanyu nan pangkep Apo Dios kan chakayu. O, maammuwanyu mu ngachana nan ammay, nan enkeddengna ya nan ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_3","075_12_3","ROM","12","3","3","Babaen as nan kalibfengak ay inchat Apo Dios kan ha-un, tukunok nan tunggal usa kan chakayu am-in ta achiyu ichayaw nan achoryu as nangatngatu mu nan ustu. Kun at masapor napudnu ya napakumbaba nan tunggal usa, ya waschi un numnumuna nan mismu ay achorna ay maiyunud as nan pammati ay inchat Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_4","075_12_4","ROM","12","4","4","Tay nan achor takú ay tataku at ongor nan partina ya tukutukún us nan kaiyosarancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_5","075_12_5","ROM","12","5","5","Assid-i us kan chitaku ay omaafurot, tay uray kun takú ongor, maepachong takú as nan parten nan us-usa ay achor kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo. Isunga nan tunggal usa kan chitaku at parten nan us-usa ay achor, isunga nakamkammang takú am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_6","075_12_6","ROM","12","6","6","Masapor osarunyu ngarud nan tukutukún ay kafiaelan ay inchat Apo Dios kan chakayu kiapú as nan grasyana. Mu nan kafiaelan ay naichat kan chakayu at mangepadtu as nan epakaammon Apo Dios, atunyu chi ay maiyunud as nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_7","075_12_7","ROM","12","7","7","Mu nan kafiaelanyu at munserfi as nan pachongyu ay taku, matalek kayu koma ay munserfi. Mu nan kafiaelanyu at mun-isuru as kalen Apo Dios, mun-isuru kayu ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_8","075_12_8","ROM","12","8","8","Mu nan kafiaelanyu at mangepapigsa as pammaten nan iib-ayu, epapasnekyu ay mangekaman. Mu nan kafiaelanyu at mangifingay as nan wacha kan chakayu as nan makasapor, masapor atunyu chi ay maid kenangekot kan chakayu. Mu nan kafiaelanyu at mangepanguru as nan iib-ayu, masapor makakud kayu. Mu nan kafiaelanyu at fumachang as nan chiyuycha kasusug-ang, masapor naragsak kayu ay mangekaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_9","075_12_9","ROM","12","9","9","Napudnu koma nan layadyu. Inglunyu nan mangotettet, ya kanayonyu ay unuchun nan ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_10","075_12_10","ROM","12","10","10","Munlelennayad kayu ay kaman as nan atun nan hen-anag-i, ya masapor ifilangyu nan iib-ayu ay omaafurot as napatpateg mu nan mismu ay achoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_11","075_12_11","ROM","12","11","11","Achi kayu pomadpadsok, kun kayu at komakud as solet, ya epapasnekyu koma ay munserfi kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_12","075_12_12","ROM","12","12","12","Munlagsak kayu kiapú ta siguradu ay matongpar nan namnamaunyu, anosanyu nan liglikiat, ya kanayon ay munkararag kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_13","075_12_13","ROM","12","13","13","Mu wachacha nan iib-ayu ay omaafurot ay makasapor as fiachang, ifingayyu nan wacha kan chakayu, ya nakasakiana kayu koma ay munmangili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_14","075_12_14","ROM","12","14","14","Mu wachacha nan mamalikiat kan chakayu, ekararakianyu chicha ta bendisyonan Apo Dios chicha. O, hiyasa koma nan atunyu. Achiyu chawatun ay ituchor Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_15","075_12_15","ROM","12","15","15","Makelagragsak kayu as nan chiyuycha naragsak, ya makingunguyus kayu as nan chiyuycha munngunguyus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_16","075_12_16","ROM","12","16","16","Muntotornos kayu koma. Achi kayu munpangpangas, ngem kun kayu at makikiayyum as nan chiyuycha napakumbaba. Achiyu kanan un naraing kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_17","075_12_17","ROM","12","17","17","Mu wachay mangekaman as mangotettet kan chakayu, achiyu es-es-ang. Ngem kunyu at atun nan ammay ta maid atun nan tataku ay mangsot kan chitaku ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_18","075_12_18","ROM","12","18","18","Atunyu nan am-in ay kafiaelanyu ay makekappia as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_19","075_12_19","ROM","12","19","19","Chakayu ay iib-a ay laylaychok, achi kayu omes-ang, ngem pay-anyu ta hi Apo Dios ay wachay kalibfengana nan chumusa, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Ha-un ay Apo Dios at wachay kalibfengak ay omes-ang. Ha-un nan manusa kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_20","075_12_20","ROM","12","20","20","Isunga atun takú nan kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu cha munchukiaang nan kafusormu, pakanum hiya. Mu nasketan hiya, paikopum. Tay mu hiyachi nan atum, mafiainantu hiya kiapú as nan enatna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM12_21","075_12_21","ROM","12","21","21","Achi takú munpaamis as nan mangotettet ay chacha atuatun, ngem kun takú at amisun nan mangotettet babaen as nan ammay ay cha takú atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_1","075_13_1","ROM","13","1","1","Nan am-in ay tataku at masapor munpaetoraycha as nan totoray as nan goberno, tay maid kalibfengancha ay muntoray sukúd murpu sa ay kalibfengan kan Apo Dios, ya am-in ay cha muntortoray at hi Apo Dios nan nangichat as toraycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_2","075_13_2","ROM","13","2","2","Isunga nan taku ay mangachi as nan totoray at achiyuna us nan chinutokan Apo Dios. Isunga machusantu hiya kiapú as nan enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_3","075_13_3","ROM","13","3","3","Nan cha mangekamkaman as ammay at maid umugyatana as nan totoray, ngem nan cha mangekamkaman as mangotettet at umugyat. Isunga mu laychunyu ay achi umugyat as nan chiyuycha toray, ammay koma nan ekamanyu, at chayawun chakayuntu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_4","075_13_4","ROM","13","4","4","Tay munserserficha kan Apo Dios para as nan omammayanyu. Ngem mu mangotettet nan atunyu, umugyat kayu koma, tay tit-iwa nan kalibfengancha ay chumusa. O, nan nauycha fiabfiaarun Apo Dios at wachay kalibfengancha ay manusa as nan tataku ay mangekamkaman as mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_5","075_13_5","ROM","13","5","5","Isunga masapor munpaetoray kayu as nan totoray, fiakun yangkiay kiapú ta umugyat kayu ay machusa, ngem kiapú ta ammuyu ay hiyana nan ustu ay maekaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_6","075_13_6","ROM","13","6","6","Hiyana us challu nan kiapúna as chayu munfiayfiayachan as fiaror, tay nan totoray at chacha munserserfi kan Apo Dios as nan chacha manongtongparan as nan libfenguncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_7","075_13_7","ROM","13","7","7","Isunga fiayachanyu nan am-in ay utangyu kan chicha, kaman as nan fiaror ya tapina pay ay libfengunyu ay fiayachan. Rispituwunyu ya chayawunyu ay ustu nan chiyuycha mangetortoray kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_8","075_13_8","ROM","13","8","8","Mu wachay utangyu, achi koma mafiayag nan mamayachanyu. Ngem nan libfengyu ay manglaylayad as nan pachongyu ay taku at ifilangyu as utangyu in-inkiana. Tay nan taku ay manglaylayad as nan iib-ana at chana tongtongparun nan lintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_9","075_13_9","ROM","13","9","9","Tay wacha nan filfilin Apo Dios ay kanana, “Achika umiwet. Achika pomatuy. Achika mangakiw. Achim akuman nan kuk-uwan chi tapina,” ya nan tapina pay ay filfilin at matongparcha am-in babaen as nan us-usa ay filin ay kanana, “Laylaychum nan pachongmu ay taku ay kaman as nan atum ay manglaylayad as nan achormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_10","075_13_10","ROM","13","10","10","Tay mu tit-iwa ay laylaychunyu nan pachongyu ay taku, maid ekamkamanyu as mangotettet kan chicha. Isunga nan taku ay manglaylayad as nan pachongna ay taku at chana tongtongparun nan am-in ay lintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_11","075_13_11","ROM","13","11","11","Masapor atunyu sa, tay ammuyu ay napateg nan timpu ay matatakuwan takú ad wani. Achi kayu kaman as nan chiyuycha nanassuy, ngem kun kayu at kaman as nan chiyuycha finmafiangun, tay kiayud omali nan kaesarakanan takú mu as nan puspus-uy ay enmafurotan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_12","075_13_12","ROM","13","12","12","Tay as nan timpu ay chaanyu nangam-ammuwan kan Apo Dios at kaman kayu wacha as nan ngongot. Ngem ad wani ay enmafurot kayu kan Cristo, kaman kiayud mafikiat as nan kawad-anyu. Isunga kaanunyu nan am-in ay mangotettet ay ukiali ay kaman as nan cha atuatun nan tataku as nan ngongot ta esokatyu nan armas ay maifiakiay as nan sorchachu ay wacha as nan lawag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_13","075_13_13","ROM","13","13","13","Nan panagfiyag ay unuchunyu koma at nan nacharos ya ammay ay maifiakiay as nan taku ay wacha as nan lawag. Achi kayu munfutfutang ya maetaptapi as nan narafus ay lagragsak. Achiyu us ekamkaman nan mangepapasan as assi ay lachok ya tapina ay kafiafiain ay ekamkaman. Achi kayu makisumsuma ya omap-apos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM13_14","075_13_14","ROM","13","14","14","Nan atunyu koma at turachunyu nan panagfiyag Apo Jesu Cristo ta hiyasa nan kaman armas ay ifiachuyu, ya il-ilaunyu ta achi kayu munnumnumnum ay mangekaman as nan mun-ongosán chi achor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_1","075_14_1","ROM","14","1","1","Mu wachay omali as ifia takú ay nakapuy pay laing chi pammatina, awatunyu hiya. Ngem achi kayu makesossosek kan hiya maepangkep as nan natkunan nan maawatana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_2","075_14_2","ROM","14","2","2","Kaman as nan makan, wachacha nan chaan naonngan chi pammaticha ay mangafurot ay paniyiw mu umischacha as karni, isunga manangchangcha as nating yangkiay. Kun pay nan tapina at afurotuncha ay maid paniyiw as makan, isunga umischacha as kumpurmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_3","075_14_3","ROM","14","3","3","Nan chiyuycha umischa as kumpurmi at achicha koma elayusan nan tataku ay umischa as natnating yangkiay, ya nan chiyuycha umischa as natnating yangkiay at achicha us koma okomún nan chiyuycha umischa as kumpurmi, tay enawat Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_4","075_14_4","ROM","14","4","4","Isunga chakayu ay mangok-okóm as iib-ayu, maid kalibfenganyu ay mangekaman as sa as nan chiyuycha fiabfiaarun chi tukún. Tay hi Apo Dios ay Apocha nan mangekeddeng mu nalintig winnu achi nan chacha at-atun. Enpailan Apo Dios nan panang-aprobarna ay nalintigcha, tay kafiaelana ay mangfiachang kan chicha ay mangekaman as nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_5","075_14_5","ROM","14","5","5","Wachacha nan tataku ay mamigfig ay wachay urkiw ay napatpateg mu nan tapina ay urkiw. Kun pay nan tapina ay tataku at kanancha un mapapchong am-in chi urkiw. Mu maepangkep as na, masapor achi munchuwachuwa nan numnum nan tunggal usa ay ustu nan chana at-atun as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_6","075_14_6","ROM","14","6","6","Nan taku ay mangifilang ay napatpateg nan usa ay urkiw mu nan tapina at atuna chi as mangichayawana kan Apo Jesus. Kaman us as nan taku ay mangischa as karni at atuna chi as mangichayawana kan Apo Jesus, tay munyaman kan Apo Dios as nan ischana. Uray us nan achi umischa as karni at atuna chi as mangichayawana kan Apo Jesus, ya munyaman us as nan kanuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_7","075_14_7","ROM","14","7","7","Tay am-in takú ay omaafurot at fiakun yangkiay nan laychun takú nan cha takú tongtongparun, kun at nan laychun Apo Dios. O, as nan matatakuwan takú ya uray as nan matuyan takú at tatakuna chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_8","075_14_8","ROM","14","8","8","Tay as nan matatakuwan takú asna's luta winnu uray matuy takú at hi Apo Dios challu nan maichaychayaw. Isunga uray mu matataku takú winnu matuy takú, nan Apo nan nakin kuwa kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_9","075_14_9","ROM","14","9","9","Tay hiyana nan kiapúna ay natuy ya nataku hi Cristo manipud as nan utúy ta hiya nan Apon nan matataku ya kaman us nan nunkatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_10","075_14_10","ROM","14","10","10","Isunga achi takú mun-eennokóm ya munlelennayus, tay sakiangun takú am-in challu nan Apo ta okomuna chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_11","075_14_11","ROM","14","11","11","Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kiapú ta wacha kan ha-un nan fiyag ay maid patingkiana, ekarek ay siguradu ay ommat nan nauy ifiakiak ay munpalintumangtu nan am-in ay tataku as nan sangwanak, ya ipudnuchantu ay ha-un nan Dioscha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_12","075_14_12","ROM","14","12","12","Isunga tunggal usa kan chitaku at maesakiang ay mangipudnu kan Apo Dios as nan en-enatna asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_13","075_14_13","ROM","14","13","13","Achi takú ngarud mun-eennokóm, ngem kun takú at masapor numnumun ay achi takú poros ekaman chi uray ngachana ay maesakiawan winnu fumasoran nan iib-a takú ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_14","075_14_14","ROM","14","14","14","Kiapú as nan nakius-usaak kan Apo Jesus, ammok ay maid makan as paniyiw as nan mangiilan Apo Dios. Ngem mu afurotun nan usa ay taku ay paniyiw chi, munfialin as paniyiw para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_15","075_14_15","ROM","14","15","15","Iib-ak ay omaafurot, mu nasaktan chi numnum nan iib-a takú kiapú as nan kanun takú ay paniyiwuncha, fiakun layad nan cha takú epaila kan chicha mu epapati takú ay mangkakan as nan hana. Isunga il-ilaun takú ta achi takú chachaelun nan pammaten nan iib-a takú kiapú yangkiay as makan, tay natuy hi Cristo para kan chicha us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_16","075_14_16","ROM","14","16","16","Isunga uray mu ammay as numnum takú, achi takú atun nan uray ngachana mu nan munfianakiana at ostuncha nan ifilang takú as ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_17","075_14_17","ROM","14","17","17","Tay nan napateg henan muntorayan Apo Dios at fiakun nan kanun takú winnu ikopun takú, ngem kun at nan kenalintig, nan talna, ya nan lagsak ay ichat nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_18","075_14_18","ROM","14","18","18","Mu assena nan panagfiyag takú as nan munserserfiyan takú kan Cristo, malaylaychan hi Apo Dios kan chitaku, ya ichayaw chitaku us as nan tapina ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_19","075_14_19","ROM","14","19","19","Isunga epapati takú nan kafiaelan takú ay mangekaman as nan umichat as talna ya omepapigsa as pammaten chi tunggal usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_20","075_14_20","ROM","14","20","20","Kiapú as makan yangkiay, achi takú koma chachaelun nan enat Apo Dios. Tit-iwa met ay maid makan as mapaniyiw, ngem fiasor takú challu mu nan kumpurmi ay kanun takú nan kiapón chi fumasoran nan iib-a takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_21","075_14_21","ROM","14","21","21","Ammay at mu achi takú umischa as karni winnu umikop as fiayas winnu omekaman as kumpurmi ay fumasoran chi iib-a takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_22","075_14_22","ROM","14","22","22","Mu ngachana nan enafurot nan tunggal usa maepangkep as na, achina ud-ay ekakak as nan iib-ana ta chicha yangkiay ay chuwa kan Apo Dios nan nangammu. Nakiasat nan taku ay achi munchuwachuwa kiapú as nan ninumnumna ay ustu ay atuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM14_23","075_14_23","ROM","14","23","23","Ngem nan taku ay munchuwachuwa maepangkep as nan kanuna ya chana pay laing kanun at finmasor hiya, tay achi maiyunud nan enatna as nan pammatina. Tay uray ngachana ay achi maiyunud as nan pammati takú at fiasor takú chi mu epapati takú ay ekaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_1","075_15_1","ROM","15","1","1","Chitaku ay naonngan nan pammatina at masapor anosan takú nan munkurkurangan nan pannakaawat nan chiyuycha nakapuy chi pammaticha ya makelekna takú us kan chicha. Fiakun nan achor takú nan nunumnumun takú ay palaylaychun, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_2","075_15_2","ROM","15","2","2","ngem kun takú at numnumun nan omepalaylayad as nan iib-a takú ta pumigsa nan pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_3","075_15_3","ROM","15","3","3","Tay uray hi Cristo at fiakun nan mangepalaylayad as achorna nan ninumnumnumna, tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan Cristo ay kanana, “Nan nangos-osotan nan tataku kan he-a Apo Dios at ha-un nan naos-osot.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_4","075_15_4","ROM","15","4","4","Am-in ay naisurat as nan Kalen Apo Dios ad pus-uy at naisuratcha as mun-acharan takú ta pumigsa nan numnum takú, ya mafialin takú ay eta-un nan likiat ta achi takú munchuwachuwa as nan namnama takú ay tongparun Apo Dios nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_5","075_15_5","ROM","15","5","5","Hi Apo Dios challu nan nurpuwan chi anos ya pigsan chi numnum takú. Sapay koma ta hiya nan mamadfiachang kan chakayu ta muntetennornos kayu kiapú as nan chayu manurturachan as nan ukialen Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_6","075_15_6","ROM","15","6","6","Tay mu hiyasa nan atunyu, mun-us-usa nan numnumyu ay mangichaychayaw kan Apo Dios ay Aman Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_7","075_15_7","ROM","15","7","7","Awatunyu ngarud nan tunggal usa ay kaman as nan nang-awatan Cristo kan chakayu ta maichayaw hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_8","075_15_8","ROM","15","8","8","Tay ifiakiak kan chakayu ay enmali hi Cristo ay munserserfi as nan chiyuycha Judio ta epailana ay matalek hi Apo Dios ay mangtongpar as nan enkarina ad pus-uy as nan kaap-uwancha ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_9","075_15_9","ROM","15","9","9","ya ta chaychayawun us nan chiyuycha Gentil hi Apo Dios kiapú as nan sug-angna kan chicha. Kaman challu as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Maetapiyak as nan chiyuycha Gentil ay mangichaychayaw kan he-a, ya ekankantak ay mangichayaw as nan ngachanmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_10","075_15_10","ROM","15","10","10","Wacha kasin nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Chakayu ay Gentil, makelagragsak kayu as nan pinilen Apo Dios ay tatakuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_11","075_15_11","ROM","15","11","11","Nan usa pay at kanana, “Chakayu ay Gentil, chaychayawunyu hi Apo Dios. Am-in kayu ay tataku, chaychayawunyu hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_12","075_15_12","ROM","15","12","12","Wacha us nan insurat Isaias ay kanana, “Wachantu nan omali ay murpu as nan kianak Jesse.” “Etag-uytu Apo Dios hiya ay mangetoray as nan am-in ay Gentil, ya hiyantu nan namnamauncha ay mangesarakan kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_13","075_15_13","ROM","15","13","13","Sapay koma ta hi Apo Dios ay kurpuwan chi namnama takú at ichatna us chi ongor ay lagsak ya natalna ay numnum kan chakayu kiapú as nan pammatiyu kan hiya ta mataptapiyan pay nan namnamayu babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_14","075_15_14","ROM","15","14","14","Chakayu ay iib-ak, maid chuwachuwak ay ammay as solet chi ukialiyu ya maawatanyu ay ustu nan maepangkep as nan pammati takú. O, ammok ay kafiaelanyu ay munsisinnuru ya muntitinnukun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_15","075_15_15","ROM","15","15","15","Ngem uray mu hiyasa, naturuchak ay munsurat kan chakayu ad wani ta achiyu liw-an na ay sursuru. Tit-iwa, naturuchak kiapú as nan kalibfengak as usa ay apostol ay inchat Apo Dios kan ha-un ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_16","075_15_16","ROM","15","16","16","ay munserserfi kan Cristo Jesus babaen as nan mun-is-isuruwak as nan chiyuycha Gentil. O, munserserfiyak ay kaman pachi ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan Apo Dios as nan chiyuycha Gentil ta babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo, munfialincha nan chiyuycha omaafurot as nasantowan ay chaton ay mangepalaylayad kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_17","075_15_17","ROM","15","17","17","Isunga kiapú as nan nakius-usaak kan Cristo Jesus, mafialin ay epangasku nan nauy chak munserserfiyan kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_18","075_15_18","ROM","15","18","18","Ngem maid tukún as mafialin ay epangasku mu achi nan en-enat Cristo babaen kan ha-un ay nangaw-awis as nan chiyuycha Gentil ta omafurotcha kan Apo Dios babaen as nan enkaskasabak ya en-enatku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_19","075_15_19","ROM","15","19","19","Tit-iwa ay enatku am-in chaná ay nakaskaschaaw ay sinyar ya milagro babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo. Isunga lenpasku ay nangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo nunlapu ad Jerusalem inkiana ad Illiricum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_20","075_15_20","ROM","15","20","20","Tay penapangkepku ay uy mangekasaba as nan Ammay ay Chamag as nan tataku henan il-ili ay achi nangammu as nan maepangkep kan Cristo ta achek ituruy nan chunon chi tukún ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_21","075_15_21","ROM","15","21","21","Nan enatku at maiyunud as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan chiyuycha chaan nannanngor as nan maepangkep kan hiya at ilaunchantu hiya ya maawatanchantu nan maepangkep kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_22","075_15_22","ROM","15","22","22","Kiapú as nan nauy ay chunok, namen ongor ay napas-iw nan omaliyak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_23","075_15_23","ROM","15","23","23","Ngem ad wani, kiapú ta lenpasku nan chunok henan nauycha ay il-ili, ya kiapú ta nafiayag us ay laraychok ay omali kan chakayu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_24","075_15_24","ROM","15","24","24","isunga namnamaok ay tongparok ad wani. As nan umuyak ad Espanya, laychok ay chumag-os hesa ad Roma ay mangila kan chakayu, ya mu mafialin, fiadnganak koma kan chakayu ay umuy hid-i as nan marpasan nan hen-omaketan ay naragsak ay makilid-iwaak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_25","075_15_25","ROM","15","25","25","Ngem ad wani, umuyak ad Jerusalem ay mangiyuy as fiachang as nan tatakon Apo Dios hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_26","075_15_26","ROM","15","26","26","Tay laychun nan chiyuycha iglesia ad Macedonia ya Acaya ay mangamong as ifiachangcha as nan tatakon Apo Dios ay wacha ad Jerusalem ay makasapor as fiachang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_27","075_15_27","ROM","15","27","27","Chicha challu kayman nan nunplanu ay fumachang. Ngem nan kenatit-iwana at libfengcha ay fumachang as nan chiyuycha makasapor as fiachang ad Jerusalem. Tay mu nakelak-am nan chiyuycha Gentil as nan naespirituwan ay bendisyon nan chiyuycha Judio, libfeng us ngarud nan chiyuycha Gentil ay umichat as kasaporan nan chiyuycha Judio as pagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_28","075_15_28","ROM","15","28","28","Isunga as nan manglopasak ay mangamong ya mangipurang as nan siping kan chicha, munligwataktu ay umuy ad Espanya, at chumag-osak hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_29","075_15_29","ROM","15","29","29","As nan omaliyak hesa, ammok ay mapachasanyu us nan maid munkurangana ay bendisyon ay murpu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_30","075_15_30","ROM","15","30","30","Iib-ak, babaen kan Apo takú ay Jesu Cristo ya babaen us as nan layad takú ay ichat nan Espiritu Santo, pangaasiyu ta epapasnekyu ay makekararag kan ha-un ta fiadfiadnganak kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_31","075_15_31","ROM","15","31","31","O, epapasnekyu ay mangekararag kan ha-un ta mailisiyak as nan chiyuycha achi omafurot ad Judea. Ekararagyu us ta malaylaychan nan tatakon Apo Dios ad Jerusalem ay mang-awat as nan fiachang ay iyuyku kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_32","075_15_32","ROM","15","32","32","Pangaasiyu ta ekararakianak ta omongortu nan lagsakku ay omali kan chakayu mu eparufus Apo Dios, ya pumigsa nan numnumku as nan omaliyak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM15_33","075_15_33","ROM","15","33","33","Sapay koma ta hi Apo Dios ay umid-ichat as natalna ay numnum at mawawacha kan chakayu am-in. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_1","075_16_1","ROM","16","1","1","Malaylaychanak paat ay mangiyam-ammu kan chakayu as nan usa ay fiafiai ay omaafurot. Hiya hi Febe ay munserserfi as nan iglesia ad Cencrea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_2","075_16_2","ROM","16","2","2","As nan umchanana hesa, awatunyu hiya as usa ay omaafurot kan Apo Jesus, tay hiyasa nan libfeng ay atun nan tatakon Apo Dios. Fiadnganyu us hiya mu wachay kasaporana, tay ongorcha kayman chi finadfiadngana, ya ha-un nan usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_3","075_16_3","ROM","16","3","3","Pakomostaok cha Priscila kan Akila ay kakadwak ay munserserfi kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_4","075_16_4","ROM","16","4","4","Enpostacha kayman nan fiyagcha kiapú kan ha-un. Ngem fiakun yangkiay ha-un nan munyaman kan chicha mu achi us nan am-in ay iglesia henan il-ilen chi Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_5","075_16_5","ROM","16","5","5","Pakomostaok us nan iglesia ay munchaychayaw kan Apo Dios as afongcha. Pakomostaok us hi Epeneto ay laylaychok ay hiya nan enmon-ona ay enmafurot kan Cristo henan probinsiya ay Asia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_6","075_16_6","ROM","16","6","6","Pakomostaok us hi Maria ay kenmakud ay namadfiachang kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_7","075_16_7","ROM","16","7","7","Pakomostaok pay cha Andronico kan Junia ay ib-ak ay Judio ay kakadwak ay naifiarud ad kasin. Am-ammon as solet nan apostoles chicha ya enmon-onacha ay enmafurot kan Cristo mu ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_8","075_16_8","ROM","16","8","8","Pakomostaok us hi Ampliato ay laylaychok ay kiayyumku kiapú as nan nakius-usaana kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_9","075_16_9","ROM","16","9","9","Pakomostaok us hi Urbano ay cha makidkidnu kan chitaku ay munserserfi kan Cristo, ya hi Estakis ay laylaychok ay kiayyumku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_10","075_16_10","ROM","16","10","10","Pakomostaok us hi Apeles ay usa ay napaneknekan ay matalek kan Cristo as nan nachischistingan nan pammatina. Uray us nan pamilyan Aristobulo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_11","075_16_11","ROM","16","11","11","ya hi Herodion ay pachongku ay Judio ya nan chiyuycha omaafurot as nan pamilyan Narciso at komostacha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_12","075_16_12","ROM","16","12","12","Pakomostaok us cha Trifena kan Trifosa ay cha munserserfi kan Apo Jesus, kaman us kan Persida ay laylaychok ay kiayyum ay makakud kayman ay munserserfi para kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_13","075_16_13","ROM","16","13","13","Pakomostaok us hi Rufo, ay nunchinngor ay munserserfi kan Apo Jesus, ya uray hi enana ay infilangku as enak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_14","075_16_14","ROM","16","14","14","Pakomostaok us cha Asincrito, Flegonte, Hermes, Patrobas, Hermas ya am-in ay tapina ay iib-a takú ay omaafurot ay naetatapi kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_15","075_16_15","ROM","16","15","15","Pakomostaok pay cha Filologo kan Julia, hi Nereo, ya nan sunúdna ay fiafiai ya hi Olimpas, ya am-in ay tatakon Apo Dios ay naetatapi kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_16","075_16_16","ROM","16","16","16","Munpepennakomosta kayu us ay mangepaila ay munlelennayad kayu. Am-in nan enmafurot kan Cristo at chacha kayu pakomostaun hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_17","075_16_17","ROM","16","17","17","Chakayu ay iib-a, pangaasiyu ta il-ilaunyu nan tataku ay mangepasisiyan kan chakayu ya mangallilaw as pammatiyu babaen as nan isursurucha ay maekontra as nan ustu ay sinuruyu ad kasin. Achi kayu makekadkadwa kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_18","075_16_18","ROM","16","18","18","Tay nan assisid-i ay tataku at fiakun hi Cristo ay Apo takú nan chacha munserserfiyan, ngem kun at nan kiankianasun nan achorcha yangkiay nan nunumnumuncha. Babaen as nan makaawis ya ammay ay kalicha, allilawuncha nan chiyuycha naraka ay maawis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_19","075_16_19","ROM","16","19","19","Nunchinngor nan nanongtongparanyu as nan sursuron Cristo uray henan chiyuycha achawwi ay il-ili. Isunga naragsakak as solet kiapú kan chakayu, ngem laychok ay naraing kayu maepangkep as nan ammay, ya achi kayu masulisukian ay mangekaman as mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_20","075_16_20","ROM","16","20","20","Kun pay achi mafiayag, hi Apo Dios ay umid-ichat as talna at amisunantu hi Satanas babaen kan chakayu. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_21","075_16_21","ROM","16","21","21","Hi Timoteo ay cha makidkidnu kan ha-un at chana us pakomostaun chakayu, kaman us as nan iib-ak ay Judio ay cha Lucio, Jason ya hi Sosipatro. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_22","075_16_22","ROM","16","22","22","Hi Tercio ay ifia takú ay omaafurot ay nangepasuratak as nan nauy ay suratku at chana pakomostaun chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_23","075_16_23","ROM","16","23","23","Cha chakayu pakomostaun kan Gayo. Hiya nan nunmangmangili kan ha-un, ya hiya nan nakin afong as nan cha maam-amongan nan omaafurot ay munchaychayaw kan Apo Dios. O iwa, uray hi Erasto ay toserero hena ay siyudad ya hi Cuarto ay ifia takú at cha chakayu pakomostaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_24","075_16_24","ROM","16","24","24","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_25","075_16_25","ROM","16","25","25","Machaychayaw hi Apo Dios! Hiya at kafiaelana ay mangepapigsa as nan pammatiyu ay maiyunud as nan enkaskasabak ay Ammay ay Chamag maepangkep kan Jesu Cristo ya maiyunud as nan chaan naepakpakaammu ad solet ay kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_26","075_16_26","ROM","16","26","26","Ngem ad wani at naepakaammu nan nauy kenatit-iwa babaen as nan chiyuycha insurat nan chiyuycha pomapadtu as nan Kalen Apo Dios. Tay hi Apo Dios ay maid laplapuna ya maid patingkiana at infilina ay maepakaammu nan nauy Ammay ay Chamag henan am-in ay nasyon ta nan am-in ay tataku at omafurotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RM16_27","075_16_27","ROM","16","27","27","Hiya yangkiay ay masilib as nan am-in at maichaychayaw koma in-inkiana babaen kan Jesu Cristo. Amen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_1","076_1_1","1CO","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay chinutokan Cristo Jesus as apostolna kiapú ta hiyasa nan enkeddeng Apo Dios. Hi Sostenes ay ifia takú ay omaafurot at hiya nan kadwak hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_2","076_1_2","1CO","1","2","2","Nauy nan suratmi kan chakayu ay iglesia ad Corinto ay nunfialinun Apo Dios as nasantowan kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. Fiakun chakayu yangkiay nan enayakiana ay munfialin as nasantowan ay tatakuna, ngem am-in ay tataku henan am-in ay lukiar ay munchaychayaw kan Apo Jesu Cristo ay Apocha ya Apo takú us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_3","076_1_3","1CO","1","3","3","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya nan natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_4","076_1_4","1CO","1","4","4","Kanayonak ay munyaman kan Apo Dios kiapú as nan grasya ay inchatna kan chakayu as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_5","076_1_5","1CO","1","5","5","O, kiapú as nan nakius-usaanyu kan hiya, nabendisyonan kayu as solet as nan am-in ay karasen chi naespirituwan ay kafiaelan ta mafialin kayu ay munserfi kan hiya. Inchatna kan chakayu nan laingyu ay munkali as nan kalen Apo Dios ya pannakaawatyu as nan kenatit-iwa as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_6","076_1_6","1CO","1","6","6","Nan nauycha bendisyon at paneknekancha ay tit-iwa challu nan insursurumi maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_7","076_1_7","1CO","1","7","7","Isunga maid poros munkuranganyu as nan uray ngachana ay naespirituwan ay bendisyon ay ichat Apo Dios as nan chayu manman-uchan as nan kasin omaliyan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_8","076_1_8","1CO","1","8","8","Hiya nan mangepapapigsa as nan pammatiyu inkiana as nan anongos nan fiyagyu ta maid maepafiasoranyu as nan urkiw ay kasina omaliyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_9","076_1_9","1CO","1","9","9","Matalek hi Apo Dios ay nangayag kan chakayu ta makekadwa kayu as nan Anakna ay hi Jesu Cristo ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_10","076_1_10","1CO","1","10","10","Iib-ak, babaen as nan kalibfengan ay inchat Apo takú ay Jesu Cristo kan ha-un, pangaasiyu ta muntetennornos kayu am-in. Maid koma masisiyan kan chakayu, ngem kun at us-usa nan numnumunyu ya pangkepyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_11","076_1_11","1CO","1","11","11","Iib-ak, kenalek chi, tay wachacha as nan pamilyan Kloe nan nangepachamag kan ha-un ay wachacha kan chakayu nan cha masusuma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_12","076_1_12","1CO","1","12","12","Nan laychok ay kanan at tukutukún nan chayu kankanan. Tay wachacha kanu nan mangali, “Ha-un at unuchok hi Pablo.” Kanan kanu nan tapina, “Ha-un at unuchok hi Apolos.” Nan tapina at kanancha, “Ha-un at unuchok hi Pedro.” Kun pay nan tapina at kanancha, “Ha-un at hi Cristo yangkiay nan unuchok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_13","076_1_13","1CO","1","13","13","Nakkuran kayu! Ay kun nakudwakudwa hi Cristo? Ay kun ha-un ay Pablo nan natuy as nan koros para kan chakayu? Ay nafunyakian kayu ay nangosar as nan ngachan Pablo? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_14","076_1_14","1CO","1","14","14","Munyamanak kan Apo Dios, tay maid ok finunyakian hesa mu achi yangkiay cha Crispo kan Gayo ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_15","076_1_15","1CO","1","15","15","ta maid makafiael ay mangali un nafunyakian kayu as nan ngachanku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_16","076_1_16","1CO","1","16","16","(O iwa, finunyakiak us nan pamilyan Estefanas, ngem maid tapina as manumnumku ay finunyakiak.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_17","076_1_17","1CO","1","17","17","Tay chaanak infiaor kan Cristo ay uy munfunyag, ngem infiaorak ay uy mangekasaba as nan Ammay ay Chamag. As nan mangekamanak as na, achiyak mun-osar as kenasilib chi taku ta achi mamaid nan pannakafialin nan natuyan Cristo as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_18","076_1_18","1CO","1","18","18","Tay nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan natuyan Cristo as nan koros at maid kotkotokna as nan chiyuycha cha umuy as nan maid patingkiana ay pannakachusa. Ngem chitaku ay cha omafurot as nan hana Ammay ay Chamag at ammu takú ay hiyana nan pannakafialin Apo Dios ay mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_19","076_1_19","1CO","1","19","19","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Chachaelok nan kenasilib nan nunkasilib, ya nan pannakaawat nan nunkaacharan at maichok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_20","076_1_20","1CO","1","20","20","Ay mafialin ay maesarakan nan masilib babaen as nan silibna, winnu nan mun-isursuru as Lintig babaen as nan Lintig? Nan naraing ngay ay makesossosek ad wani, ay mafialin ay maesarakan babaen as nan ammay ay sosekna? Achi challu! Tay enpailan met Apo Dios ay maid kotkotok nan kenasilib asna's luta! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_21","076_1_21","1CO","1","21","21","Tay kiapú as nan kenasilib Apo Dios, achi poros mafialin ay maammuwan chi tataku hiya babaen as nan mismu ay kenasilibcha. Kun at nalaylaychan hi Apo Dios ay mangesarakan as nan chiyuycha omafurot babaen as nan chami ekaskasaba ay kanan nan chiyuycha achi omaafurot un maid kotkotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_22","076_1_22","1CO","1","22","22","Tay nan chiyuycha Judio at achicha omafurot sukúdcha ilaun on-ona nan nakaskaschaaw ay sinyar. Nan chiyuycha Griego at anapuncha nan kanancha un kenasilib ay nurpu as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_23","076_1_23","1CO","1","23","23","Ngem chakami at ekasabami nan maepangkep kan Cristo ay naelansa as nan koros. Hiyasa nan elalayusan nan chiyuycha Judio ay mangesakiaw kan chicha ya ifilang nan chiyuycha Gentil as maid kotkotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_24","076_1_24","1CO","1","24","24","Ngem para kan chitaku ay enayakian Apo Dios ay munfialin as tatakuna, uray Judio winnu Griego at ammu takú ay hi Cristo nan pannakafialin Apo Dios ya kenasilib Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_25","076_1_25","1CO","1","25","25","Tay nan kanancha ay kenamaid kotkotok nan planon Apo Dios as nan natuyan Cristo at masilsilib mu nan kenasilib chi tataku, ya nan kanancha un kenakapuy nan planon Apo Dios at mannakafialin as solet mu nan kenafikas chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_26","076_1_26","1CO","1","26","26","Iib-ak, numnumunyu mu anan kasasaadyu as nan nangayakian chakayu kan Apo Dios. As nan hiyachi, achi ongor kan chakayu nan mamasilib as nan mangiilan chi tataku, ya ak-akét kayu ay totoray winnu an-ak chi fiaknang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_27","076_1_27","1CO","1","27","27","Ngem nan maid acharna ay maifilang challu as maid kotkotokna as nan tataku asna's luta at pinilen Apo Dios ta mafiainan nan mamasilib. Nan chiyuycha achi mafigfigfig ay nakapuy at pinilina ta mafiainan nan chiyuycha mafigfigfig ay mafikas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_28","076_1_28","1CO","1","28","28","Kaman us as nan chiyuycha pugli ay maelalayusan ya maid filangcha at pinilina ta maichuna nan ifilang nan tataku as am-amud asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_29","076_1_29","1CO","1","29","29","Enatna chi ta maid poros mangepangas as achorna as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_30","076_1_30","1CO","1","30","30","Maid epangasyu, tay hi Apo Dios nan nurpuwan nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus, ya nunfialinuna hi Cristo as mangesarakan kan chitaku ay hiyana nan kenasilib Apo Dios para kan chitaku. Babaen kan hiya, maifilang takú as nalintig, munfialin takú as nasantowan ay tatakon Apo Dios, ya mawayawayaan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C11_31","076_1_31","1CO","1","31","31","Isunga unuchun takú koma nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu wachay munlayad ay munpangas, nan enat nan Apo yangkiay nan masapor epangasna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_1","076_2_1","1CO","2","1","1","Iib-ak, as nan enmaliyak kan chakayu ay nangekasaba as nan enpakaammon Apo Dios ay maepangkep kan Cristo, chaanak nunkali as nunkaunig winnu nun-osar as kenasilib nan chiyuycha nakaachar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_2","076_2_2","1CO","2","2","2","Tay as nan kawad-ak pay laing kan chakayu, enkeddengku ay maid tukún as epakaammok mu achi yangkiay nan maepangkep kan Jesu Cristo, kaskasin nan naelansaana as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_3","076_2_3","1CO","2","3","3","As nan enmona ay enmaliyak kan chakayu, nakapuy nan leknak ya nunpapayagpakiak kiapú as ugyatku mu achek maekaman nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_4","076_2_4","1CO","2","4","4","As nan nun-isuruwak ya nun-ekasabaak kan chakayu, chaanku enosar nan chiyuycha makaawis ay kali ay nurpu as nan kenasilib chi taku, ngem kun at naepaila nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios babaen as nan enkaskasabak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_5","076_2_5","1CO","2","5","5","Hiyasa nan enatku ta nan pammatiyu at achi maifisar as nan kenasilib chi taku, ngem kun at as nan pannakafialin Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_6","076_2_6","1CO","2","6","6","Uray mu assid-i, as nan chiyuycha naonngan chi pammaticha at ifiakiami kan chicha nan maepangkep as kenasilib. Ngem fiakun nan kenasilib ad wani ay murpu as nan numnum chi tataku winnu murpu as nan anap-apu asna's luta ay munpatingkiantuy toraycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_7","076_2_7","1CO","2","7","7","Kun at nan chami ifiagfiakia at nan kenasilib ay nurpu kan Apo Dios ay hiyasa nan planuna ay chaan pay naepakpakaammu as nan tataku. Nan hana planuna at enkekeddengna sakbay mafiayang nan lufong para kan chitaku ta maetapi takú kan hiya as nan kaichayawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_8","076_2_8","1CO","2","8","8","Maid nakaawat ay anap-apu asna's luta as nan nauy kenasilib Apo Dios, tay mu kuncha naawatan, chaancha koma enlansa nan machaychayaw ay Apo as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_9","076_2_9","1CO","2","9","9","Ngem kaman sa as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ad pus-uy ay kanana, “Maid pay tataku as nakaila winnu nakadngor winnu uray nakanumnum as nan chiyuycha nakaskaschaaw ay ensakianan Apo Dios para as nan chiyuycha munlarayad kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_10","076_2_10","1CO","2","10","10","Ngem kan chitaku nan nangepakaammuwan Apo Dios as nan hana babaen as nan Espirituna. Tay nan Espiriton Apo Dios at chana emamad ay mangammu as nan am-in uray nan naunig ay numnum Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_11","076_2_11","1CO","2","11","11","Maid nangammu as nan wacha as nan numnum nan usa ay taku mu achi hiya yangkiay mismu. Assid-i us kan Apo Dios ay maid nangammu as nan numnumna mu achi yangkiay nan Espirituna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_12","076_2_12","1CO","2","12","12","Ad wani, nan panagnumnumnum takú at fiakun kaman as nan panagnumnumnum chi tataku ay wacha asna's luta, tay enawat takú nan Espiritu ay nurpu kan Apo Dios ta maawatan takú nan maepangkep as nan am-in ay inchatna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_13","076_2_13","1CO","2","13","13","As nan mangifiag-anmi as maepangkep kan Apo Dios, achimi osarun nan kali ay nurpu as nan kenasilib chi taku. Ngem kun at nan ifiakiami at nan insuron nan Espiriton Apo Dios kan chakami as nan chami mangepakaawatan as nan kenatit-iwa as nan tataku ay wacha nan Espiritu Santo kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_14","076_2_14","1CO","2","14","14","Nan taku ay maid Espiriton Apo Dios kan hiya at achina mafialin ay awatun nan chiyuycha nurpu as nan Espiriton Apo Dios, tay maid kotkotok nan hanacha kan hiya. Achi makaawat hiya, tay babaen as nan Espiritu Santo yangkiay at mafialina ay emamad chasa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_15","076_2_15","1CO","2","15","15","Nan taku ay mawawad-an as Espiriton Apo Dios at mafialina ay emamad nan kotok nan am-in ay nurpu as nan Espiriton Apo Dios. Ngem nan taku ay maid Espiriton Apo Dios kan hiya at achina kafiaelan ay mangokóm as nan taku ay nawad-an as Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C12_16","076_2_16","1CO","2","16","16","Tay kanan nan naisurat as nan kalen Apo Dios, “Ay wachay nangammu as nan numnum Apo Dios? Ay wachay makatukun kan hiya?” Ngem mu chitaku, wacha kan chitaku nan numnum Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_1","076_3_1","1CO","3","1","1","Iib-ak, as nan kawad-ak kan chakayu, chaanku kenafiaelan ay nunkali kan chakayu ay kaman as nan enatku as nan chiyuycha naonngan chi pammaticha. Ngem kunak at nunkali kan chakayu ay kaman as nan atok ay munkali as nan chiyuycha chaan enmafurot ya kaman mutun as nan pammaticha kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_2","076_3_2","1CO","3","2","2","Nan insurok kan chakayu at nan maepachong as nan kiatas ay ikopun chi mutun, fiakun nan maepachong as nan foras ay makan, tay chaan kayu pay nakasakiana ay makaawat as naunig ay sursuru. Uray ad wani at achi kayu pay laing makaawat, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_3","076_3_3","1CO","3","3","3","tay kutug ay chayu un-unuchun nan cha at-atun nan chiyuycha chaan enmafurot. Kiapú ta mun-eennapos kayu ya masussusuma kayu, ay kunyu achi cha epaila ay nan panagfiyagyu at pachong nan panagfiyag chi tataku asna's luta? Ay nan chayu at-atun at pachong nan cha at-atun nan chiyuycha achi omaafurot? Pachong na met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_4","076_3_4","1CO","3","4","4","Tay mu kanan nan usa ay, “Ha-un at hi Pablo nan unuchok,” ya kanan nan usa, “Ha-un at hi Apolos nan unuchok,” chayu epaila ay maepachong nan panagfiyagyu as nan tataku ay achi omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_5","076_3_5","1CO","3","5","5","Numnumunyu na. Ay am-amud kami kan Apolos? Kun kami met yangkiay munserserfi kan Apo Dios ay enosarna ta omafurot kayu kan Jesus. Tay tunggal usa kan chakami at atuna nan naetalek kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_6","076_3_6","1CO","3","6","6","Maepachongak as nan nangetanum as fokel, hi Apolos nan nangsifug, ngem hi Apo Dios nan nangsikun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_7","076_3_7","1CO","3","7","7","Isunga achi challu amud nan nangetanum ya nangsifug. Hi Apo Dios yangkiay nan amud, tay hiya nan manikun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_8","076_3_8","1CO","3","8","8","Munpachong nan pangkep nan muntanum ya nan munsifug, tay waschi un gun-gunaan Apo Dios ay maiyunud as nan mismu ay enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_9","076_3_9","1CO","3","9","9","Tay chakami at munserserfi kami kan Apo Dios, ya chakayu nan maepachong as nan payyiwna ay munchunchunuwanmi. Maepachong kayu us as nan afong Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_10","076_3_10","1CO","3","10","10","Babaen as nan kafiaelan ay inchat Apo Dios kan ha-un, ha-un nan maepachong as nan naraing ay nangkiaub as nan fondasyon nan afong, ya tukún nan mangituruy as nan lenapuwak. Ngem masapor waschiwaschi un ilauna nan ammaana ta ustuustu nan etapina, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_11","076_3_11","1CO","3","11","11","tay maid tukún as fondasyon ay mafialin ay osarun chi uray ngachana ay taku mu achi yangkiay nan chakus nakiaub ay hi Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_12","076_3_12","1CO","3","12","12","Ngem nan chiyuycha mangiyamma at tukutukún nan iyosoncha as nan fondasyon. Nan tapen nan maiyamma at fialetok, silver winnu nunkangina ay fiatu, ya nan tapina at kaiw, koron winnu chakiami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_13","076_3_13","1CO","3","13","13","Nan chunon nan tunggal usa at mailantu ay ustu. Tay as nan urkiw ay maokomántu nan am-in ay tataku, elawlawagtu Cristo chasa ay ustu. O, tay as nan hana ay urkiw, maepakaammuntu chasa babaen as nan apuy ay manisting as nan kenafiakud nan chunon nan tunggal usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_14","076_3_14","1CO","3","14","14","Mu achi mapuoran nan inyamman nan nangiyamma as nan fondasyon at ichattu Apo Dios kan hiya nan gun-gunana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_15","076_3_15","1CO","3","15","15","Mu mapuoran nan naiyamma at maidtu awatun nan nangiyamma as gun-gunana. Ngem uray mu assesa, maesarakantu hiya ay maepachong as nan taku ay kun lenmayaw as nan cha mapuoran ay afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_16","076_3_16","1CO","3","16","16","Ay achiyu ammu ay chakayu nan maepachong as nan templo ay kawad-an Apo Dios ya magyanan nan Espirituna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_17","076_3_17","1CO","3","17","17","Mu wachay mangepasisiyan kan chakayu ay maepachong as nan templon Apo Dios, chusauntu Apo Dios as solet hiya. Tay nan templon Apo Dios at nasantowan, ya chakayu mismu nan templona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_18","076_3_18","1CO","3","18","18","Achiyu al-allilawun nan achoryu. Mu wachay mangifilang as achorna as masilib ay maiyunud as nan kenasilib nan tataku asna's luta, masapor chukkiana na. O, masapor eparufusna ay ifilang nan chiyuycha achi omaafurot hiya as maid am-ammuna ta sumilib hiya tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_19","076_3_19","1CO","3","19","19","Tay nan kenasilib ay ifilang nan tataku asna's luta at maid kotkotokna as nan mangiilan Apo Dios. O, nan nauy at kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Hi Apo Dios nan mangkona as nan chiyuycha mangifilang as achorcha as masilib babaen as nan mismu ay kenasikapcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_20","076_3_20","1CO","3","20","20","Wacha pay nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Ammon Apo Dios ay maid kotkotok nan panagnumnumnum nan chiyuycha nunkasikap.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_21","076_3_21","1CO","3","21","21","Isunga achiyu epangpangas chi maekaman chi taku. Tay nan am-in at inchat Apo Dios para as nan omammayanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_22","076_3_22","1CO","3","22","22","Uray ha-un, hi Apolos, hi Pedro, nan nauy luta, nan fiyag, nan utúy, nan urkiw ad wani winnu nan tapen chi urkiw at inchat Apo Dios am-in chaná para as nan omammayanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C13_23","076_3_23","1CO","3","23","23","Kun pay chakayu at kuwan Cristo, ya hi Cristo at kuwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_1","076_4_1","1CO","4","1","1","Isunga ifilangyu chakami as munserserfi kan Cristo ya nangetalekan Apo Dios as nan chunu ay mangisuru as nan kenatit-iwa ay chaana enpakpakaammu ad pus-uy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_2","076_4_2","1CO","4","2","2","Nan usa pay at nan taku ay maetalekan nan hana ay chunu at masapor matalek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_3","076_4_3","1CO","4","3","3","Ngem kun pay ha-un, maid fiyangku mu fistikiarunak kan chakayu winnu nan tapina ay tataku mu ammay nan chak at-atun ay munchunu winnu achi. Uray ha-un at achek atun sa as nan achorku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_4","076_4_4","1CO","4","4","4","Nacharos challu nan numnumku, ngem achina laychun ay kanan un maid fiasorku, tay hi Apo Jesus yangkiay nan mamistikiar kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_5","076_4_5","1CO","4","5","5","Isunga achiyu oon-onaun ay mangokóm as nan uray ngachana ay taku sakbay omali nan ustu ay timpu. Sad-unyu nan omaliyan nan Apo ay hiyantu nan manilaw as nan chiyuycha naetatafun as nan ngongot. Nan laychuna ay kanan at epailanantu nan chiyuycha chaan pay naifiakia ay pangkep chi tataku. As nan hiyachi, waschintu un awatuna nan pammachayaw Apo Dios ay maiyunud as nan en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_6","076_4_6","1CO","4","6","6","Iib-ak, am-in chaná ay infiagfiakiak at chakami mismu kan Apolos nan enosarmi as nan chiyuycha maepadpachongan para as nan omammayanyu ta babaen kan chakami, acharunyu nan laychun ay kanan nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Achiyu labsingun nan naisurat as nan Kalen Apo Dios.” Mu unuchunyu na, maid kan chakayu nan mangepangas as nan usa ay taku as nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_7","076_4_7","1CO","4","7","7","Tay anan ngachana nan nangepafialin kan chakayu as nangatngatu mu nan tapina? Ngachana nan wacha kan chakayu ay chaan inchat Apo Dios? Mu ngarud hi Apo Dios nan nangichat, anuy kayu lawá munpangpangas ay kaman chakayu nan nurpuwana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_8","076_4_8","1CO","4","8","8","Kenomsaw kayu ay i-Corinto! Ka-ananyu mu napnek kayu as nan am-in ay naespirituwan ay fianag ya finmaknang kayu as nan chiyuycha bendisyon Apo Dios. Ka-ananyu mu nunfialin kayu as ar-ari, uray mu fiakun kami ar-ari! Ammay koma mu kun tit-iwa ay ar-ari kayu ta maketoray kami kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_9","076_4_9","1CO","4","9","9","Tay as nan munnunumnumku at nunfialinun Apo Dios chakami ay apostoles as maepachong as nan chiyuycha fiarud ay naepauchichi as nan paradan chi nangafiak. O, maepachong kami as nan tataku ay nakeddengan ay matuy as nan sangwanan chi ongoongor ay tataku ta fuyaun nan angheles ya nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_10","076_4_10","1CO","4","10","10","Kiapú as nan munserserfiyanmi kan Cristo, maid kanu am-ammumi asna's luta. Ngem chakayu at ka-ananyu mu mamasilib kayu kiapú as nan nakius-usaanyu kanu kan hiya. Chakami at maid kanu kafiaelanmi, ngem chakayu at ka-ananyu mu kafiaelanyu nan am-in. Chakayu kayman nan chaychayawun nan tataku, ngem os-ostuncha chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_11","076_4_11","1CO","4","11","11","Uray inkiana ad wani at kanayon kami ay munchukiaang ya masketan. Naragrag-uy chi fiachumi. Maparpaliwasan kami, ya kun kami munfiabfiaat ay maid afongmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_12","076_4_12","1CO","4","12","12","Makakud kami ay munchunu babaen as nan mismu ay limami ta wachay pagfiyagmi. As nan maituchoranmi, kunmi at bendisyonan chicha. As nan mapalikiatananmi, etata-unmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_13","076_4_13","1CO","4","13","13","As nan maekak-aliyanmi, ammay nan atunmi ay somongfiat. Uray inkiana ad wani at ifilang chakami as kaman fiasura. O, kaman kami luket asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_14","076_4_14","1CO","4","14","14","Achek isurat chaná ta pafiainak chakayu, ngem ta tukunok chakayu as kaman mismu ay an-akku ay laylaychok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_15","076_4_15","1CO","4","15","15","Tay uray mu liniblifu nan mangay-aywan as nan fiyagyu as nan nakius-usaanyu kan Cristo, kun us-usa challu nan pannakaamayu as nan pammati. Kiapú as nan enmafurotanyu kan Cristo Jesus, nunfialinak as amayu babaen as nan nangekasabaak as nan Ammay ay Chamag kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_16","076_4_16","1CO","4","16","16","Isunga pangaasiyu ta ha-un nan turachunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_17","076_4_17","1CO","4","17","17","Hiyana nan kiapúna ay infiaorku hi Timoteo kan chakayu. Hiya nan usa ay ifilangku as laylaychok ay anakku ay matalek ay munchunu para kan Apo Jesus. Epanumnumnantu kan chakayu nan panagfiyag ay chak un-unuchun babaen as nan pammatek kan Cristo Jesus ay maiyunud as nan chak isursuru as nan am-in ay iglesia henan am-in ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_18","076_4_18","1CO","4","18","18","Wacha kanu kan chakayu nan penmangas, tay ka-anancha un achiyak omali ay mangila kan chakayu hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_19","076_4_19","1CO","4","19","19","Ngem achi mafiayag at omaliyaktu hesa kan chakayu mu laychun nan Apo. As nan hiyachi, maammuwaktu mismu nan fiakun yangkiay nan cha ap-apatun nan nauycha nunkapangas, ngem maammuwaktu us mu tit-iwa ay wacha kan chicha nan pannakafialin Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_20","076_4_20","1CO","4","20","20","Tay nan mangepaneknek ay naetapi takú henan muntorayan Apo Dios at fiakun nan apat takú, ngem kun at nan pannakafialin Apo Dios as nan fiyag takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C14_21","076_4_21","1CO","4","21","21","Isunga anan laychunyu ay atok? Ay masapor omaliyak ay mangdisiplina kan chakayu babaen as nan saplet, winnu omaliyak ay mangepaila as layadku ya anosku kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_1","076_5_1","1CO","5","1","1","Tit-iwa ay naepachamag kan ha-un ay wacha kan chakayu nan nangepappapas as assi ay lachok. Nunsidla sa as enatna, tay uray nan chiyuycha achi omaafurot at achicha poros eparufus sa. O, naepachamag kan ha-un ay nakiskissuy nan usa ay omaafurot as nan maekadwa ay asawan amana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_2","076_5_2","1CO","5","2","2","Anuy kayu paat nunkapangas! Kun kayu at met koma ngumunguyus as solet, ya masapor kaanunyu hiya as membron nan uyyu iglesia! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_3","076_5_3","1CO","5","3","3","Tay uray mu maichak mismu hesa, kamanak wacha challu kan chakayu, ya chakusku at enkeddeng ay machusa nan hana taku babaen as nan kalibfengan ay inchat Apo takú ay hi Jesus kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_4","076_5_4","1CO","5","4","4","As nan maamonganyu ya wacha kan chakayu nan pannakafialin Apo takú ay hi Jesus, ifilangyu ay kamanak makius-usa kan chakayu uray mu maichak hesa mismu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_5","076_5_5","1CO","5","5","5","Kaanunyu nan laraki ay ansa, ya ipurangyu hiya kan Satanas ta palikiatun Satanas nan achorna. Tay mu assesa, munfiafiawi hiya, ya maesarakantu hiya as nan urkiw ay kasin omaliyan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_6","076_5_6","1CO","5","6","6","Mangisiw chi chayu epangpangas. Ay achiyu ammu ay uray kun akét ay lebadura at alisana nan am-in ay maekar-otana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_7","076_5_7","1CO","5","7","7","Kaman as nan mangaanan nan chiyuycha Judio as nan lukiak ay lebadura as nan Fiastan chi Munlausan, kaanunyu nan hana laraki ta maid cha fumasfiasor kan chakayu. O, atunyu na ta munfialin kayu as kaman fiarú ay tenapay ay maid lebadurana. Nan laychuna ay kanan at maid kan chakayu nan mangekaman as mangotettet. Tay hi Cristo ay maepachong as nan kordero takú ay maichaton as nan Fiastan chi Munlausan at chakus naichaton ay manaros kan chitaku as nan fiasfiasor takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_8","076_5_8","1CO","5","8","8","Isunga as nan makifiastaan takú as nan Fiastan chi Munlausan, kaanun takú koma nan am-in ay mangotettet ay pangkep ya cha atuatun ay maepachong as nan mangaanan nan chiyuycha Judio as nan lebadura as nan tenapaycha ay hiyasa nan iniili ay ukialicha. Kun takú at makifiasta ay wachay kenaammay ya kenatit-iwa kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_9","076_5_9","1CO","5","9","9","Insuratku ad kasin kan chakayu ay achi kayu makekadkadwa as nan tataku ay mangepappapas as assi ay lachok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_10","076_5_10","1CO","5","10","10","Ngem nan laychok ay kanan at fiakun nan chiyuycha achi omaafurot ay mangepappapas as assi ay lachok winnu naakum winnu mangaakiw winnu munchaychayaw as didiosen. Tay mu chatud-i nan achiyu makekadkadwaan, masapor mak-ak kayu asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_11","076_5_11","1CO","5","11","11","Nan laychok ay kanan as nan suratku at achi kayu makekadkadwa as nan uray ngachana ay mangali un omaafurot mu epappapasna nan assi ay lachok, naakum, munchaychayaw as didiosen, omekakkak-ali, futtang winnu mangaakiw. Uray as nan mangananyu at achi kayu makiub-ufong kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C15_12","076_5_12","1CO","5","12","13","Tay as nan fiakun takú iib-a ay omaafurot, maid fiyang takú kan chicha. Hi Apo Dios nan mangokóm kan chicha. Ngem wacha challu nan kalibfenganyu ay mangokóm as nan chiyuycha mismu ay membro as nan uyyu iglesia. Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kaanunyu nan mangotettet ay taku ay naetatapi kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_1","076_6_1","1CO","6","1","1","Mu wachay usa kan chakayu ay mangicharum as nan pachongyu ay omaafurot, ay achi kayu mafiain ay nan mangenongnong as nan kasuyu at huwis ay achi omaafurot? Kun at met koma nan tatakon Apo Dios nan mangenongnong as nan kasuyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_2","076_6_2","1CO","6","2","2","Ay achiyu poros ammu ay nan tatakon Apo Dios nan mangokómtu as nan tataku asna's luta? Mu hiyasa, ay kunyu achi maenongnong chi achi chagsun ay kasu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_3","076_6_3","1CO","6","3","3","Ay kunyu achi ammu ay chitakuntu nan mangokóm as nan angheles? Mu hiyasa, ay achi takú kaskasin kafiaelan ay mangenongnong as nan maepangkep as nan chiyuycha fianag as nan nauy ay fiyag? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_4","076_6_4","1CO","6","4","4","Mu maepangkep ngarud as assesa ay kasu, anuy nan chiyuycha achi ifilang nan iglesia as marispitu nan mangenongnong? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_5","076_6_5","1CO","6","5","5","Nunsidla ay kafiafiain sa! Ay kun paat maid masilib kan chakayu ay mangaliglu as kasuyu as nan pachongyu ay omaafurot? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_6","076_6_6","1CO","6","6","6","Ngem kunyu at met icharum chi ifiayu as nan sangwanan nan chiyuycha achi omaafurot ta chicha nan mangenongnong as nan kasuyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_7","076_6_7","1CO","6","7","7","Nan munchichinnarumanyu at epailana ay chakus kayu at naamis. Ay achi un-unuyna ay iliwasyu nan chacha ekamkaman ay achi nalintig kan chakayu? Ay achi un-unuyna ay masator kayu? Un-unuyna a! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_8","076_6_8","1CO","6","8","8","Ngem kun at nan chayu at-atun at chakayu mismu nan mangekaman as achi nalintig ya satorunyuy tataku, uray pay nan mismu ay ib-ayu ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_9","076_6_9","1CO","6","9","9","Ay achiyu ammu ay achi maetapi nan mangekamkaman as mangotettet henan muntorayan Apo Dios? Achi kayu munpappaallilaw. Nan chiyuycha mangepappapas as assi ay lachok, munchaychayaw as didiosen, umiwet, bakla winnu tumboy, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_10","076_6_10","1CO","6","10","10","mangaakiw, naaakum, futtang, omekakkak-ali winnu popomros at achicha poros maetapi henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_11","076_6_11","1CO","6","11","11","Ad kasin at assesesa nan en-enat nan tapina kan chakayu. Ngem ad wani at nacharosan kayu as nan fiasfiasoryu, nunfialin kayu as nasantowan ay tatakon Apo Dios, ya naifilang kayu as nalintig as nan mangiilana. Am-in chaná ay naekaman at kiapú as nan nakius-usaanyu kan Apo Jesu Cristo ya kiapú as nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_12","076_6_12","1CO","6","12","12","Wacha nan mangali, “Am-in ay atok at maparufusanak.” Tit-iwa sa, ngem nan am-in at achi makafiachang. Uray kanak un maparufusanak ay mangekaman as nan am-in ay laychok, achek challu atun chi. Tay ha-un at achiyak munpaetoray as nan laylaychok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_13","076_6_13","1CO","6","13","13","Wacha us nan mangali, “Nan makan at para as nan putu, ya nan putu at para as nan makan.” Tit-iwa sa, ngem as tapen chi urkiw, maichuntu Apo Dios chasa ay chuwa. Nan kaosaran nan achor at fiakun as nan mangepapasan as assi ay lachok, ngem kun at as nan munserfiyan kan Apo Jesus, ya hi Apo Jesus at aywanana nan achor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_14","076_6_14","1CO","6","14","14","Hi Apo Dios ay nangtaku kan Apo Jesus manipud as nan utúy at hiya us nan mangtaku kan chitaku babaen as nan pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_15","076_6_15","1CO","6","15","15","Ay achiyu ammu ay naifilang takú ay omaafurot as parten nan achor Cristo? Ammuyu met. Ay mafialin ngarud ay etapi takú nan parten nan achor Cristo as nan usa ay fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna? Achi a! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_16","076_6_16","1CO","6","16","16","Ay achiyu ammu ay nan laraki ay makissuy as nan assesa ay fiafiai at munfialincha as usa ay achor? Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan chuwa at munfialincha as usa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_17","076_6_17","1CO","6","17","17","Ngem nan maetapi kan Apo Jesus at makius-usa nan espirituna as nan espiriton Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_18","076_6_18","1CO","6","18","18","Achiyu poros epapas nan assi ay lachok. Nan am-in ay tapina ay fiasfiasor at fiakun nan achor nan chachaeluncha. Ngem nan taku ay mangepapas as assi ay lachok at chachaeluna nan mismu ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_19","076_6_19","1CO","6","19","19","Ay kunyu achi ammu ay nan achoryu at magyanan nan Espiritu Santo ay wacha at kan chakayu ay inchat Apo Dios? Fiakun chakayu nan nakin kuwa as nan achoryu ngem hi Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C16_20","076_6_20","1CO","6","20","20","tay nangina nan namrak Apo Dios kan chakayu ta munfialin kayu as tatakuna. Isunga osarunyu nan achoryu ay munchayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_1","076_7_1","1CO","7","1","1","Ad wani, nauy nan songfiatku as nan sarudsudyu as nan suratyu: Un-unuyna mu achi makissuy nan usa ay laraki as nan usa ay fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_2","076_7_2","1CO","7","2","2","Ngem kiapú ta ongor nan tataku ay cha mangepapas as assi ay lachok, un-unuyna ay tunggal laraki ya fiafiai at waschi un wachay mismu ay asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_3","076_7_3","1CO","7","3","3","Nan naasaw-an ay laraki at masapor atuna nan libfenguna kan asawana. Kaman us as nan naasaw-an ay fiafiai at masapor atuna nan libfenguna kan asawana ta mapnekcha ay chuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_4","076_7_4","1CO","7","4","4","Tay nan naasaw-an ay fiafiai at fiakun hiya yangkiay nan nakin kuwa as nan mismu ay achorna, ngem kuwan us asawana. Kaman us as nan naasaw-an ay laraki at fiakun hiya yangkiay nan nakin kuwa as nan mismu ay achorna, ngem kuwan us asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_5","076_7_5","1CO","7","5","5","Achi kayu mun-en-ennachi as achoryu, omangkiay mu munturag kayu ay achi kayu munchor-ag ay massuy as kaat ay urkiw ta panagkararag nan epapasnekyu. Kun pay marpas, munchor-ag kayu kasin ta achi kayu masulisug kan Satanas kiapú as nan lachokyu ay achiyu maetporan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_6","076_7_6","1CO","7","6","6","Ifiakiak na ta maammuwanyu ay eparufusku, ngem fiakun filin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_7","076_7_7","1CO","7","7","7","Nan laychok at kafiaelan koma nan am-in ay tataku ay achi omasawa ay kaman kan ha-un. Ngem uray mu hiyasa, achi mapapchong nan kafiaelan ay inchat Apo Dios as nan tunggal usa kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_8","076_7_8","1CO","7","8","8","Ad wani, chakayu ay maid asawana ya chakayu ay ellakas, kanak un un-unuyna ay ituruyyu ay achi omasawa ay kaman kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_9","076_7_9","1CO","7","9","9","Ngem mu achi kayu makaetpor as lachokyu, omasawa kayu ud-ay, tay un-unuyna ay omasawa kayu mu nan iliwasyu nan achiyu mangpennekan as kenarachokyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_10","076_7_10","1CO","7","10","10","Kun pay kan chakayu ay naasaw-an, nauy nan ifiakiak kan chakayu ay fiakunku filin, ngem kun at filin Apo Jesus: Masapor achi iyichang nan fiafiai hi asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_11","076_7_11","1CO","7","11","11","Ngem mu iyichangna hiya, masapor achi omasawa as tukún, mu achi kay at maketepon kan asawana. Kun pay nan laraki, masapor achina us iyichang hi asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_12","076_7_12","1CO","7","12","12","As nan tapina, ha-un (o, ha-un, fiakun hi Apo Jesus) nan mangifiakia as na: Nan omaafurot ay laraki ay nangasawa as achi omaafurot, mu iyafud nan asawana ay mangituruy ay maketepon kan hiya, masapor achi iyichang nan laraki hi asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_13","076_7_13","1CO","7","13","13","Assesa us as nan omaafurot ay fiafiai ay nakeasawa as nan achi omaafurot, mu iyafud nan asawana ay mangituruy ay mangetepon kan hiya, masapor achi iyichang nan fiafiai hi asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_14","076_7_14","1CO","7","14","14","Tay nan naasaw-an ay laraki ay fiakun pay laing omaafurot at maifilang us as kuwan Apo Dios babaen as nan asawana ay omaafurot. Assesa us as nan naasaw-an ay fiafiai ay achi omaafurot ay nan asawana at omaafurot. Mu achi tit-iwa na, maifilang nan an-akcha as an-ak chi maid pammatina. Ngem nan kenatit-iwana at maifilangcha us as kuwan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_15","076_7_15","1CO","7","15","15","Ngem mu laychun nan achi omaafurot ay makiichang hiya kan asawana ay omaafurot, maeparufus sa. Mu hiyasa, mawayawayaan nan omaafurot ay asawa uray laraki winnu fiafiai as nan sikud ay karina. Uray mu hiyasa, enayakian Apo Dios chitaku ta mawad-an takú as natalna ay fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_16","076_7_16","1CO","7","16","16","Tay he-a naasaw-an ay fiafiai winnu laraki ay omaafurot at achim ammu mu he-a ay nan mangepaafurottu kan asawam ta maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_17","076_7_17","1CO","7","17","17","Waschi un masapor kumukutug as nan kasasaad ay enkeddeng Apo Dios para kan hiya. O, masapor kumukutug hiya as nan kasasaadna ay nangayakian Apo Dios kan hiya. Hiyana nan ifilinku as nan am-in ay iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_18","076_7_18","1CO","7","18","18","Mu chakus nasugyatan chi laraki as nan nangayakian Apo Dios kan hiya, achina masapor esaot nan kasasaadna as nasugyatan. Winnu mu chaan nasugyatan hiya, achi masapor munpasugyat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_19","076_7_19","1CO","7","19","19","Tay maid kotkotokna kan Apo Dios nan nasugyatan winnu nan chaan. Ngem nan amud at nan manongtongparan as nan filfilin Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_20","076_7_20","1CO","7","20","20","Isunga waschi un masapor kumukutug as nan kasasaadna ay nangayakian Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_21","076_7_21","1CO","7","21","21","Ay mafiabfiaorka as nan nangayakian Apo Dios kan he-a? Uray ud-ay. Ngem mu wachay chansam ay mawayawayaan, osarum sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_22","076_7_22","1CO","7","22","22","Tay mu mafiabfiaorka as nan naayakianam ay maetapi kan Apo Jesus, nunfialinka as nawayawayaan as nan pannakafialin chi fiasor ta munserfika kan hiya. Assesa us ay mu fiakunka mafiabfiaor as nan nangayakian chaká kan Apo Dios, nunfialinka as kaman mafiabfiaor ay munserfi kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_23","076_7_23","1CO","7","23","23","Nangina nan namrak Apo Dios kan chakayu ta munfialin kayu as tatakuna. Isunga achiyu eparparufus ay munfialin kayu as fiabfiaarun chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_24","076_7_24","1CO","7","24","24","Iib-ak, ifiakiak kasin kan chakayu ay waschi un kumukutug ay makekadkadwa kan Apo Dios, ya kumukutug hiya as nan sikud ay kasasaadna as nan nangayakian Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_25","076_7_25","1CO","7","25","25","Ad wani, mu maepangkep as nan maid asawana, maid ifilinku ay nurpu kan Apo Jesus. Ngem ifiakiak nan wacha as numnumku, tay kiapú as nan sug-angna kan ha-un, nunfialinak as mafialinyu ay talekun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_26","076_7_26","1CO","7","26","26","Kiapú as nan liglikiat ay cha om-ommat ad wani, as nan munnunumnumku at un-unuyna mu kun kayu kumukutug as nan kasasaadyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_27","076_7_27","1CO","7","27","27","He-a ay laraki, ay wachay asawam? Mu wacha, achim iyichang. Ay maid asawam? Mu maid, achika mun-anap. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_28","076_7_28","1CO","7","28","28","Ngem mu omasawaka, fiakun fiasor chi, ya mu omasawa nan fiafiai, fiakun fiasor chi. Ngem ifiakiak ay un-unuyna mu achi kayu omasawa, tay achek laychun ay lak-amunyuntu nan liglikiat nan chiyuycha naasaw-an. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_29","076_7_29","1CO","7","29","29","Iib-ak, nan laychok ay kanan at akét yangkiay nan timpu ay nayagyag as nan omaliyantu Cristo. Isunga munlapu ad wani, nan chiyuycha naasaw-an at fiakun man paat nan as-awacha nan mangepapakud as nan munserfiyancha kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_30","076_7_30","1CO","7","30","30","As nan chiyuycha mun-ag-akor ya chiyuycha munlagragsak at fiakun koma nan ag-akor ya lagragsakcha nan mangepakinak as nan munserfiyancha kan Apo Dios. Assesa us as nan chiyuycha cha lomaklaku at fiakun koma nan lenakwancha nan mangepapakud as nan munserfiyancha kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_31","076_7_31","1CO","7","31","31","As nan chiyuycha cha mangos-osar as nan wacha asna's luta at fiakun koma chatona nan kanayon ay nunumnumuncha. Tay nan panagfiyag ad wani asna's luta at achi kumukutug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_32","076_7_32","1CO","7","32","32","Laychok ay maid munchanakianyu. Nan laraki ay maid asawana at mafialin ay nunumnumuna nan maepangkep as nan atuna ay munserfi ya mangepalaylayad as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_33","076_7_33","1CO","7","33","33","Ngem nan wachay asawana at nunumnumuna nan maepangkep as nan fiyagcha ay hen-asawa asna's luta ya as nan atuna ay mangepalaylayad kan asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_34","076_7_34","1CO","7","34","34","Kun makukudwa nan numnumna. Assesa us as nan maid asawana ay en-ena winnu fiarasang. Nunumnumuna nan atuna ay munserfi as nan Apo. Tay nan pangkepna at nasantowan hiya as nan achorna ya numnumna. Ngem nan fiafiai ay wachay asawana at nunumnumuna nan maepangkep as nan fiyagcha ay hen-asawa asna's luta ya maepangkep as nan mangepalaylaychana kan asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_35","076_7_35","1CO","7","35","35","Ifiakiak na para as nan omammayanyu. Achek epawa ay omasawa kayu. Ngem kun at nan laychok yangkiay at nalintig ya ustu nan fiyagyu, ya maid mangukudwa as nan atunyu ay munserfi as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_36","076_7_36","1CO","7","36","36","Mu numnumun nan usa ay laraki ay achi ustu nan planuna ay achi mangituruy ay mangasawa as nan fiafiai ay chakus naetfor ay asaw-una, ya mu achina maetporan nan lachokna, ya mu numnumuna ay ustu ay omasawa hiya at masapor atuna nan laychuna. Fiakun fiasor chi. O, mafialincha ay mun-asawa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_37","076_7_37","1CO","7","37","37","Ngem mu achi munchuwachuwa nan laraki as nan numnumna ay achi omasawa ay maid us mangepelet kan hiya, ngem maetporana nan mismu ay laychuna, ya enkeddengna ay hiyasa nan ammay kan hiya, ustu sa as atuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_38","076_7_38","1CO","7","38","38","Isunga ammay ay omasawa, ngem am-am-ammay mu achi omasawa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_39","076_7_39","1CO","7","39","39","Mu maepangkep us as nan fiafiai ay naasaw-an, achi mafialin ay mawayawayaan ay kasin omasawa mu kukutug ay matataku hi asawana. Ngem mu matuy hi asawana, mawayawayaan ay kasin omasawa as nan laychuna, ngem masapor omaafurot nan asaw-una. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C17_40","076_7_40","1CO","7","40","40","Ngem naragragsak hiya mu kumukutug hiya as nan kasasaadna. As nan munnunumnumku at nan Espiriton Apo Dios nan nangetoróng kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_1","076_8_1","1CO","8","1","1","Nauy nan songfiatku as nan sarudsudyu maepangkep as nan makan ay maichaton as nan chiyuycha didiosen. Ammu takú ay chitaku am-in at wachay pannakaammu takú maepangkep as na. Nan pannakaammu, munfialinuna nan taku as napangas, ngem mu layad nan wacha kan hiya, munfialinuna hiya as makafiachang as nan pachongna ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_2","076_8_2","1CO","8","2","2","Nan taku ay as nan munnunumnumna at wachay ammuna, chana epaila ay maid pay laing ustu as ammuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_3","076_8_3","1CO","8","3","3","Ngem nan taku ay manglaylayad kan Apo Dios at figfikun Apo Dios hiya as takuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_4","076_8_4","1CO","8","4","4","Isunga, mu maepangkep as nan mangkakanan as nan makan ay naichaton as nan chiyuycha didiosen, ammu takú ay maid fiyag nan chiyuycha didiosen. Ammu takú met ay hi Apo Dios nan us-usa ay Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_5","076_8_5","1CO","8","5","5","Tay uray mu wachacha nan makali un dios ay wacha ad chaya winnu asna's luta, ya uray mu afurotun challu nan tataku nan nauycha dios ya apo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_6","076_8_6","1CO","8","6","6","ngem kan chitaku ay omaafurot, kun us-usa challu hi Apo Dios. Hiya nan Ama ay namayang as nan am-in ay ka-ichin, ya chitaku at mataku takú ay mangchayaw kan hiya. Us-usa nan Apo ay hi Jesu Cristo. Enpafiayang Apo Dios kan hiya nan am-in ay ka-ichin, ya kiapú kan hiya, mataku takú as tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_7","076_8_7","1CO","8","7","7","Ngem achi pay laing ammon nan am-in ay omaafurot sa. O, wachacha nan tapina ay iib-a ay inmiingsa as solet ad kasin ay manaychayaw as nan didiosen. Isunga uray ad wani ay kuncha kay kanun nan makan ay naichaton as nan chiyuycha didiosen, nunumnumuncha ay kuwan nan chiyuycha didiosen nan hanacha makan. Kiapú ta nakapuy nan numnumcha, naleknacha ay finmasorcha as nan nanganancha as nan hana makan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_8","076_8_8","1CO","8","8","8","Ngem fiakun nan makan nan mangesnop kan chitaku kan Apo Dios. Achi takú us machachael kiapú as nan achi takú kanun winnu omammay kiapú as nan kanun takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_9","076_8_9","1CO","8","9","9","Ngem il-ilaunyu, mu ngay nan wayawayayu nan kiapón chi fumasoran nan iib-ayu ay nakapuy pay laing chi numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_10","076_8_10","1CO","8","10","10","Tay he-a ay wachay pannakaammuna maepangkep as na, mu chaka makekan as nan templon nan didiosen, ya ilaun chaká as nan nakapuy chi numnumna, ay kun achi mapapigsa nan numnumna ay mangan? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_11","076_8_11","1CO","8","11","11","Isunga kiapú as nan pannakaammom, machachaeltu nan pammaten nan nauy ifiam ay nakapuy chi numnumna. Tay hi tona ay ifiam at para kan hiya us nan natuyan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_12","076_8_12","1CO","8","12","12","Mu assid-i nan fumasoram as nan iib-ayu ya epakamanmu kan chicha nan ifilangcha as achi ustu as nan nakapuy ay numnumcha, kan Cristo nan fumasoram. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C18_13","076_8_13","1CO","8","13","13","Isunga mu nan manganak as nan naichaton as nan didiosen nan kiapón nan fumasorak as nan ifiak, achiyak poros mangmangan as nan hana naichaton. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_1","076_9_1","1CO","9","1","1","Ay kunak achi nawayawayaan ay pachong nan am-in ay omaafurot kan Cristo? Ay kunak fiakun usa ay apostol? Ay kunku chaan inila hi Jesus ay Apo takú? Ay kun fiakun chakayu nan nunfianakian nan nunserserfiyak as nan Apo? Chakyu met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_2","076_9_2","1CO","9","2","2","Mu nan tapina at achiyak ifilang as apostol, siguradu ay chakayu at ifilangak. Tay nan enmafurotanyu kan Apo Jesus at hiyana nan mangepaneknek ay usaak ay apostol. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_3","076_9_3","1CO","9","3","3","Nan songfiatku as nan chiyuycha mangmangsot kan ha-un at hiyana: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_4","076_9_4","1CO","9","4","4","Ay maid kalibfengak ay mapakan kiapú's nan chunok as usa ay apostol? Wacha met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_5","076_9_5","1CO","9","5","5","Mu wachay asawak ay omaafurot, ay maid kalibfengak ay mangetaktakin as nan munfiabfiaatak ay kaman as nan cha at-atun nan tapina ay apostoles, nan susnúd Jesus ya kaman kan Pedro? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_6","076_9_6","1CO","9","6","6","Ay chakami yangkiay kan Bernabe nan masapor ay munchunu as pagfiyagmi? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_7","076_9_7","1CO","9","7","7","Ay wachay sorchachu ay hiya mismu nan munkiastos as pagfiyagna? Ay wachay mannaron ay fiakuna libfeng ay mangan as nan mismu ay fungan nan murana? Winnu ay wachay munpaspastor as karnero ay fiakuna libfeng ay mangosar as nan kiatas nan mismu ay karnerona? Maid! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_8","076_9_8","1CO","9","8","8","Fiakun nurpu as numnum chi taku nan nauycha ay infiagfiakiak, tay assena us challu nan wacha as nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_9","076_9_9","1CO","9","9","9","Tay wacha nan naisurat as nan Lintig Moises ay kanana, “Achim fudfuchan nan tapak nan fiaka mu cha mun-elek.” Ay nan fiaka nan nunumnumun Apo Dios as nan nangepasuratana's na? Fiakun! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_10","076_9_10","1CO","9","10","10","Ngem kun at siguradu ay para kan chitaku nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios. Tay nan uy makearachu winnu makeani at wacha nan namnamauncha ay kudwacha as nan maani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_11","076_9_11","1CO","9","11","11","Mu chakami nan nangekaskasaba kan chakayu as nan Ammay ay Chamag ay maepachong as nan nangetanmanmi as nan naespirituwan ay fokel kan chakayu, ay kun nalikiat as solet para kan chakayu mu munnamnama kami as kasaporanmi kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_12","076_9_12","1CO","9","12","12","Mu wachay kalibfengan nan tapina ay kumchaw as fiachangyu, ay kun achi kaskasin kan chakami? Uray mu hiyasa, chaanmi enosar nan nauy kalibfenganmi. Ngem kunmi at eta-un chi am-in ay likiat ta achi mapas-iw nan maekasabaan nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_13","076_9_13","1CO","9","13","13","Ay achiyu ammu ay nan chiyuycha munchunchunu as nan Templo at maettancha as kanuncha? Ay achiyu us ammu ay nan chiyuycha cha mun-ichatchaton as nan altar at wacha nan kudwacha as nan chiyuycha naichaton? Ammuyu met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_14","076_9_14","1CO","9","14","14","Assesa us ay infilin nan Apo ay nan chiyuycha mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag at murpu koma as nan nauy chunucha nan pagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_15","076_9_15","1CO","9","15","15","Ngem ha-un at chaanku poros enos-osar chaná ay kalibfengan, winnu achek cha isurat na ta ichatyu nan pagfiyagku. Un-unuyna ay matuyak as chukiaangku mu nan wachay mangaan as nan kalibfengak ay mangepangas ay achiyak cha malaglagfuwan ay mun-ekasaba. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_16","076_9_16","1CO","9","16","16","Tay as nan mangekaskasabaak as nan Ammay ay Chamag, maid kalibfengak ay munpangas, tay enkeddeng Apo Dios ay libfengku sa. Kasusug-angak mu achek ekasaba nan Ammay ay Chamag! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_17","076_9_17","1CO","9","17","17","Mu laychok mismu ay mangekasaba as nan Ammay ay Chamag, wachay kalibfengak ay malagfuwan. Ngem kiapú ta fiakun ha-un nan namili as nan chunu ay entalek Apo Dios kan ha-un, masapor atok sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_18","076_9_18","1CO","9","18","18","Anan gun-gunak ngarud? Maid tukún mu achi yangkiay nan lagsakku ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag ay achi fiayachan nan munchungor uray mu wachay kalibfengak koma ay chumawat as pagfiyagku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_19","076_9_19","1CO","9","19","19","Tay uray mu nawayawayaanak ay maid mamabfiaor kan ha-un, nunfialinok challu nan achorku as mafiabfiaor as nan am-in ay tataku ta omong-ongor nan awisok ay omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_20","076_9_20","1CO","9","20","20","Mu maetapiyak as nan chiyuycha Judio, unuchok nan iniili ay ukialicha ta awisok chicha ay omafurot kan Cristo. As nan tapina ay mangunud as nan Lintig Moises, komamanak as nan usa ay naepatoray as nan Lintig (uray achiyak etorayan as nan Lintig) ta maawischa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_21","076_9_21","1CO","9","21","21","Assesa us as nan maetapiyak as nan chiyuycha Gentil ay achi mangunud as nan lintig nan Judio. Unuchok nan iniili ay ukialen nan chiyuycha Gentil ta awisok chicha. Achi laychun tosa'y kanan un achek afurotun nan lintig Apo Dios. Ngem nan kenatit-iwana at afurotok met nan lintig Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_22","076_9_22","1CO","9","22","22","As nan kawad-ak as nan chiyuycha nakapuy nan pammaticha, iyunudku nan ukialek kan chicha ta awisok chicha ay omafurot ay ustu. O, iyunudku nan ukialek as nan am-in ay tataku ta uray ngachana ay pamuspusan at wachachay maesarakan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_23","076_9_23","1CO","9","23","23","Atok am-in chaná ta maekasaba nan Ammay ay Chamag. Mu hiyasa, maeranuchak as nan chiyuycha bendisyon ay ichat Apo Dios kiapú as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_24","076_9_24","1CO","9","24","24","Ammuyu met ay uray mu ongor nan maketennagtag, us-usa challu nan mangafiak ay magun-gunaan. Isunga chakayu us at tomagtag kayu ta maawatyu nan gun-guna ay ichat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_25","076_9_25","1CO","9","25","25","Am-in ay makeab-abfiak at paingsauncha as solet nan achorcha ay mun-etpor ta maawatcha nan korona ay mapapug ay gun-gunacha. Ngem kun pay chitaku, maawat takú nan gun-guna ay mawawacha in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_26","076_9_26","1CO","9","26","26","Isunga mu ha-un, maepachongak as nan makeab-abfiak as tennagtakian ay munchachakpos as nan munpatingkiaan. Maepachongak us as nan fumufuksing ay achi maek-eksaw nan sudpakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C19_27","076_9_27","1CO","9","27","27","O, maepachongak as nan fumufuksing ay mangepaingsa as nan chiyuycha sudpak ya mangetpor as nan chiyuycha laylaychok ta as nan marpasak ay mun-ekasaba as nan tapina, achiyak maifilang ay achi maekari ay mang-awat as nan gun-gunana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_1","076_10_1","1CO","10","1","1","Iib-ak, laychok ay numnumunyu nan enommat as nan kaap-uwan takú ay nangunud kan Moises. Am-incha at nanarancha babaen as nan panang-aywana ya nangepanguwan nan lifuu ay inchat Apo Dios kan chicha, ya nanarancha ay kinumchang as nan kiawan nan Munchachara ay Fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_2","076_10_2","1CO","10","2","2","As nan nanglenongan nan lifuu kan chicha ya as nan nanaranancha henan fiayfiay, kamancha am-in nafunyakian ay nakius-usa kan Moises, tay finigfigcha hiya as mangepangpanguru kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_3","076_10_3","1CO","10","3","3","Nangnangancha am-in as nan makan ay inchat Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_4","076_10_4","1CO","10","4","4","ya inmig-ikopcha am-in as nan chanum ay enpafoknagna as nan fiatu. Nan maepachongan nan chiyuy fiatu at hi Cristo, tay hiya nan nangadkadwa kan chicha ay nangid-ichat as kasaporancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_5","076_10_5","1CO","10","5","5","Ngem uray mu hiyasa, chaan nalaylaychan hi Apo Dios as nan kaongoran kan chicha. Hiyana nan kiapúna ay natuycha ay kun naiwaklet henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_6","076_10_6","1CO","10","6","6","Am-in chaná at kafiag-anan takú ta achi takú mun-ongós as mangotettet ay kaman as nan en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_7","076_10_7","1CO","10","7","7","Achi takú chaychayawun chi didiosen ay kaman as nan en-enat nan tapina kan chicha. Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Tenmokor nan tataku ay mangan ya umikop. Angkiay ya nunligwatcha ay munsasara as kaiisiw ay mangichayaw as nan didiosen.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_8","076_10_8","1CO","10","8","8","Achi takú epapas chi assi ay lachok ay kaman as nan en-enat nan tapina kan chicha. Nan nuntongparan nan hana at as nan hin-urkiw natuy nan chuwan puru ya turu'y lifu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_9","076_10_9","1CO","10","9","9","Achi takú chischistingun nan Apo ay kaman as nan en-enat nan tapina kan chicha. Nan nuntongparan nan hana at natuycha babaen as nan chiyuycha urug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_10","076_10_10","1CO","10","10","10","Achi takú munlili kan hiya ay kaman as nan enat nan tapina kan chicha. Nan nuntongparan nan hana at napatuycha babaen as nan anghel ay infiaor Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_11","076_10_11","1CO","10","11","11","Am-in chaná at enommat kan chicha as mafiag-anan nan tapina, ya naisuratcha as mun-acharan takú ay matataku as nan kiayud anongos ay timpu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_12","076_10_12","1CO","10","12","12","Isunga mu kananyu un kunug nan pammatiyu, masapor il-ilaunyu, tay anaka ya kaman kayu munkatutu-ug ay fumasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_13","076_10_13","1CO","10","13","13","Nan sulisug ay omali kan chakayu at kiakiangay chi ay omali as nan tataku. Ngem matalek hi Apo Dios, ya achina eparufus ay masulisug kayu as nan kafiaelanyu ay eta-un. Ngem mu masulisukian kayu, ichatna nan atunyu ay makalisi ta kafiaelanyu ay mun-eta-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_14","076_10_14","1CO","10","14","14","Isunga chakayu ay laylaychok, achi kayu poros munchaychayaw as nan chiyuycha didiosen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_15","076_10_15","1CO","10","15","15","Chakayu ay masilib at kan chakayu nan munkaliyak. Isunga numnumunyu pay mu tit-iwa winnu achi nan nauy ifiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_16","076_10_16","1CO","10","16","16","Nan mangikopan takú as nan unus chi ubas as nan panagyaman takú kan Apo Dios at hiyana nan mangepaila as nan makeranuchan takú as nan enmayasan nan charan Cristo. Nan manganan takú as nan naputput-ing ay tenapay at hiyana nan mangepaila as nan maketapiyan takú kan hiya as nan natuyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_17","076_10_17","1CO","10","17","17","Kiapú ta us-usa nan tenapay, uray mu ongor takú at kaman takú us-usa, tay mangan takú as nan us-usa ay tenapay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_18","076_10_18","1CO","10","18","18","Numnumunyu nan chiyuycha kianak Israel. Nan chiyuycha mangan as nan naichaton kan Apo Dios at makichaychayawcha us as nan chiyuycha munserserfi as nan altar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_19","076_10_19","1CO","10","19","19","Ay nan laychok ay kanan at wachay kotok nan didiosen winnu nan chaton ay para kan chicha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_20","076_10_20","1CO","10","20","20","Fiakun. Nan laychok ay kanan at hiyana: nan naichaton as nan chiyuycha didiosen at as nan chiyuycha anennet nan naichatonancha, fiakun kan Apo Dios. Achek laychun ay maketapi kayu as nan chiyuycha anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_21","076_10_21","1CO","10","21","21","Achi kayu mafialin ay umikop ya mangan as nan mangnumnuman takú as nan natuyan nan Apo, angkiay umikop ya mangan kayu as nan naichaton as nan chiyuycha anennet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_22","076_10_22","1CO","10","22","22","Ay laychun takú kayong ay paaposun nan Apo? Ay kanan takú un mafikfikas takú mu hiya? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_23","076_10_23","1CO","10","23","23","Wacha nan mangali, “Am-in ay fianag at maparufusan takú ay mangekaman.” Tit-iwa sa, ngem nan am-in at achi makafiachang, ya achicha us mapapigsa nan pammaten nan iib-a takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_24","076_10_24","1CO","10","24","24","Achi koma waschi un nan mismu ay omammayana nan nunumnumuna, ngem kun at nan omammayan nan ib-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_25","076_10_25","1CO","10","25","25","Mafialinyu ay ischa chi kumpurmi ay karni ay malakwan as nan mun-el-elakwan ay achiyu epoppoot mu naichaton as nan didiosen kiapú ta malilifok nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_26","076_10_26","1CO","10","26","26","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan luta ya nan am-in ay wacha as na at kuwan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_27","076_10_27","1CO","10","27","27","Mu ayakian chakayu as nan achi omaafurot ay uy makekan ya laychunyu ay umuy, kanunyu nan kumpurmi ay esangucha kan chakayu. Achiyu epoppoot mu naichaton as nan chiyuycha didiosen kiapú ta malilifok nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_28","076_10_28","1CO","10","28","28","Ngem mu wachay makekan ay mangifiakia kan chakayu, “Naichaton pay sa,” achiyu kanun sa kiapú as nan omammayana ya achi malilifokanan nan numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_29","076_10_29","1CO","10","29","29","Nan laychok ay kanan at numnum nan taku ay nangifiakia as nan hana, fiakunyu numnum. Wacha pay nan mangali, “Nawayawayaanak met ay mangekaman as nan laychok. Adchi pay laing t'uyak pas-iwun as nan nalilifok ay numnum nan tapina? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_30","076_10_30","1CO","10","30","30","Mu munyamanak kan Apo Dios para as nan kanok, adchi t'uyak uy ostun maepangkep as nan chiyuy makan ay nunyamanak?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_31","076_10_31","1CO","10","31","31","Isunga uray mangan kayu winnu umikop kayu winnu uray ngachana ay atunyu at atunyu koma para as nan pakaichaychayawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_32","076_10_32","1CO","10","32","32","Achiyu atun nan uray ngachana ay kiapón chi maesakiawan nan chiyuycha Judio winnu chiyuycha Griego winnu nan iglesian Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C110_33","076_10_33","1CO","10","33","33","Turachunak as nan mangepapatiyak ay mangepalaylayad as nan am-in ay tataku as nan am-in ay atok. Tay fiakun nan omammayak nan nunumnumok, ngem nan omammayan chi kaongoran ta ongor nan maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_1","076_11_1","1CO","11","1","1","Turachunak ngarud kaman as nan manurachak kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_2","076_11_2","1CO","11","2","2","Ichayawku chakayu, tay nunumnumunak as nan am-in ay chayu at-atun ya tay chayu un-unuchun nan chiyuycha sursuru ay insurok us kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_3","076_11_3","1CO","11","3","3","Ngem nauy pay nan laychok ay maawatanyu. Nan apon nan tunggal laraki at hi Cristo. Nan apon nan fiafiai at nan laraki, ya nan apon Cristo at hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_4","076_11_4","1CO","11","4","4","Isunga uray ngachana ay laraki ay munkararag winnu mangifiakia as nan enpakaammon Apo Dios kan hiya as nan maamonganyu ay munchaychayaw at masapor achi mundalongdong. Tay mu atuna, ifiafiaina nan Apona ay hi Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_5","076_11_5","1CO","11","5","5","Ngem uray ngachana ay fiafiai ay munkararag winnu mangifiakia as nan enpakaammon Apo Dios kan hiya as nan maamonganyu ay munchaychayaw at masapor mundadalongdong. Tay mu achina atun, ifiafiaina nan pannakauruna ay hi asawana. Maepachong hiya as nan fiafiai ay naapollokan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_6","076_11_6","1CO","11","6","6","Mu achi mundalongdong nan fiafiai, un-unuyna ay munpapukis ay kaman as nan fook chi laraki. Ngem kiapú ta kafiafiain ay munpapukis winnu munpaapollok nan fiafiai, mundalongdong koma hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_7","076_11_7","1CO","11","7","7","Achi ud-ay mundalongdong nan laraki kiapú ta hiya nan kail-an nan ilan ya kaichayawan Apo Dios. Ngem kun pay nan fiafiai at hiya nan kail-an nan kaichayawan nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_8","076_11_8","1CO","11","8","8","Tay nan laraki at chaan nafiayang ay nurpu as nan fiafiai, ngem kun at nan fiafiai nan nurpu as nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_9","076_11_9","1CO","11","9","9","Assesa us ay nan laraki at chaan nafiayang para as nan fiafiai, ngem kun at nafiayang nan fiafiai para as nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_10","076_11_10","1CO","11","10","10","Hiyana nan kiapúna ay masapor mundalongdong nan fiafiai ta epailana ay munpaetoray hiya as nan laraki, tay uray nan angheles at iilauncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_11","076_11_11","1CO","11","11","11","Uray mu assesa, as nan nakius-usaan takú kan Apo Jesus, nan fiafiai at achina mafialin ay kanan un achina masapor nan laraki. Kaman us as nan laraki at achina mafialin ay kanan un achina masapor nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_12","076_11_12","1CO","11","12","12","Tay uray nurpu nan enmona ay fiafiai as nan laraki, nunlapu as nan hiyachi, nan laraki at maiyanak as nan fiafiai. Uray mu hiyasa, am-in ay wacha at nurpucha kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_13","076_11_13","1CO","11","13","13","Numnumunyu mismu, ay ustu mu achi mundalongdong nan fiafiai as nan munkararakiana kan Apo Dios as nan maamonganyu ay munchaychayaw? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_14","076_11_14","1CO","11","14","14","Ay achi naisisikud ay naisuru kan chitaku ay kafiafiain nan laraki mu an-anchu nan fookna? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_15","076_11_15","1CO","11","15","15","Ngem nan fiafiai ay an-anchuy fookna at hiyasa nan kaichayawana, tay inchat Apo Dios sa kan hiya ay kaman hiyasa nan dalongdongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_16","076_11_16","1CO","11","16","16","Mu wacha nan makesosek maepangkep as na, nan ifiakiak yangkiay kan hiya at achimi figfikun chi tukún ay iniili ay ukiali as nan maam-amonganmi ay munchaychayaw. Hiyana us challu nan un-unuchun nan chiyuycha iglesian Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_17","076_11_17","1CO","11","17","17","Mu maepangkep as nan nauycha tapina ay filfilin ay ifiakiak, achek chayawun chakayu. Tay as nan maam-amonganyu ay munchaychayaw kan Apo Dios, nan muntongparana at para as nan momangisiwanyu, fiakun para as nan omammayanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_18","076_11_18","1CO","11","18","18","Nan omona at as nan maamonganyu, nachamagku ay makukudwa kayu kanu. O, kiayudku afurotun, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_19","076_11_19","1CO","11","19","19","tay masapor challu makudkudwa kayu ta mailantu ay ustu mu ngachana kan chakayu nan tit-iwa ay aprobaran Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_20","076_11_20","1CO","11","20","20","As nan maamonganyu ay mangan as nan mangnumnumnumanyu as nan natuyan Jesus, fiakun hiyasa nan nunumnumunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_21","076_11_21","1CO","11","21","21","Tay as nan mangananyu, waschi un chana kanun nan mismu ay sangatna ay achina sad-un nan pachongna ay omaafurot. Isunga wachachay munchukiaang ya wachachay mafutang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_22","076_11_22","1CO","11","22","22","Ilurugtokyu! Ay kun maid afongyu as mangananyu ya umikopanyu? Ay elalayusanyu nan chiyuycha omaafurot kan Apo Dios ya ifiafiainyu nan pachongyu ay pugli? Ngachana nan namnamaunyu ay maifiakiak maepangkep as nan hana chayu at-atun? Ay ichayawku chakayu? Achi! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_23","076_11_23","1CO","11","23","23","Tay nan sursuru ay naawatku kan Apo Jesus ay chak isursuru kan chakayu at hiyana: As nan lafi ay naesepsepan Apo Jesus, enarana nan tenapay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_24","076_11_24","1CO","11","24","24","Kun pay narpas ay nunyaman kan Apo Dios, pinutput-ingna, ya kanana, “Hiyana nan achorku para kan chakayu. Atunyu na as mangnumnumnumanyu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_25","076_11_25","1CO","11","25","25","Assid-i us ay as nan narpasancha ay nangan, enarana nan tasa, ya kanana, “Nan nauy naetatasa at hiyana nan fiarú ay nakiturakian Apo Dios as nan tataku ay paneknekan nan charak. Kunyu kay ikopun na, atunyu na as mangnumnumnumanyu kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_26","076_11_26","1CO","11","26","26","Tay kunyu kay kanun nan nauy tenapay ya ikopun nan nauy naetatasa, chayu epakpakaammu nan natuyan nan Apo inkiana as nan kasina omaliyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_27","076_11_27","1CO","11","27","27","Isunga mu ngachana nan mangan as nan tenapay winnu umikop as nan tasan nan Apo as nan achi ustu ay panangchayaw at fumasor as nan Apo, tay elalayusana nan achor ya charan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_28","076_11_28","1CO","11","28","28","Masapor waschi un numnumuna ay ustu mu ustu nan pangkepna sakbay mangan as nan tenapay ya umikop as nan naetatasa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_29","076_11_29","1CO","11","29","29","Tay uray ngachana ay mangan as nan tenapay ya umikop as nan naetatasa ay achi mamigfig ay ustu as nan laychun ay kanan nan achor Cristo at hiya mismu nan mangepachusa as achorna as nan mangekamanana as chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_30","076_11_30","1CO","11","30","30","Hiyasa nan kiapúna ay ongor kan chakayu nan nakapuy ya munsaket, ya wachacha pay nan natnatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_31","076_11_31","1CO","11","31","31","Ngem mu emamad takú ay mangnumnum omona as nan tit-iwa ay pangkep takú, achi chitakuntu okomún kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_32","076_11_32","1CO","11","32","32","Ngem as nan mang-okomán chitaku as nan Apo, hiyasa nan madisiplinaanan takú ta achi takú maetapi ay machusa as nan achi omaafurot as nan machusaananchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_33","076_11_33","1CO","11","33","33","Isunga iib-ak, mu maamong kayu ngarud ay mangan as nan mangnumnumnumanyu as nan natuyan nan Apo, munsisinnuud kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C111_34","076_11_34","1CO","11","34","34","Mu wachay munchukiaang kan chakayu, masapor mangan hiya on-ona as afongna ta nan munfianakian nan maam-amonganyu at achi kayu machusa. Mu maepangkep as nan tapina ay laychok ay ifilin kan chakayu, ifiakiaktu as nan omaliyak hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_1","076_12_1","1CO","12","1","1","Ad wani ay iib-ak, mu maepangkep as nan chiyuycha kafiaelan ay ichat nan Espiritu Santo, laychok ay maammuwanyu ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_2","076_12_2","1CO","12","2","2","Ammuyu met ay as nan chaanyu enmafurotan at natingiw kayu ay munchaychayaw as nan chiyuycha didiosen ay maid fiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_3","076_12_3","1CO","12","3","3","Isunga laychok ay maammuwanyu ay nan taku ay munkarkali babaen as nan Espiritu Santo at achina kanan, “Maituchor hi Jesus!” Assesa us ay maid taku ay makafiael ay mangali, “Hi Jesus nan Apo,” omangkiay mu mawawacha nan Espiritu Santo kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_4","076_12_4","1CO","12","4","4","Tukutukún nan naespirituwan ay kafiaelan ay maichat kan chitaku ay omaafurot, ngem us-usa nan mangichat ay hiya nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_5","076_12_5","1CO","12","5","5","Tukutukún nan panagserfi takú, ngem us-usa ay Apo nan munserfiyan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_6","076_12_6","1CO","12","6","6","Tukutukún nan atun Apo Dios ay munchunu as nan fiyag takú, ngem us-usa ay Apo Dios nan munchunu babaen kan chitaku am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_7","076_12_7","1CO","12","7","7","Waschi un naettan as naespirituwan ay kafiaelan ay mangepaila ay wacha nan Espiritu Santo para as nan omammayan nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_8","076_12_8","1CO","12","8","8","As nan usa ay taku, ichat nan Espiritu Santo nan kafiaelan ay mangepakaammu as nan kenasilib Apo Dios. As nan usa at ichat nan hana ay Espiritu nan kafiaelan ay mangisuru as nan maepangkep kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_9","076_12_9","1CO","12","9","9","As nan usa at ichat nan hana Espiritu challu nan napigsa ay pammati. Kun pay as nan tapina at nan kafiaelan ay mangaan as saket babaen as nan hana us-usa ay Espiritu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_10","076_12_10","1CO","12","10","10","As nan usa pay, ichat nan Espiritu Santo nan kafiaelan ay mangekaman as milagro, ya as nan tapina at kafiaelan ay mangifiakia as nan epakaammon Apo Dios. As nan tapina us at ichatna nan kafiaelan ay mangelasin mu kan Apo Dios nan nurpuwan nan naifiakia winnu nurpu as nan chiyuycha anennet. As nan tapina pay at ichat nan Espiritu Santo nan kafiaelan ay munkali as tukutukún ay kali ay epakalina, ya as nan tapina pay at ichatna nan kafiaelan ay mangelawlawag as nan hanacha tukutukún ay kali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_11","076_12_11","1CO","12","11","11","Am-in chaná ay kafiaelan at nan hana us-usa ay Espiritu nan mangichat as nan tunggal taku ay maiyunud as nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_12","076_12_12","1CO","12","12","12","Nan achor nan taku at us-usa challu, ngem ongor chi partina. Uray tukutukún chi partina, nunfialincha challu as us-usa ay achor. Assesa us as nan chiyuycha omaafurot kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_13","076_12_13","1CO","12","13","13","Tay babaen as nan us-usa ay Espiritu, nafunyakian takú am-in ta munfialin takú as kaman us-usa ay achor. O, uray Judio winnu Gentil, mafiabfiaor winnu fiakun at nan us-usa ay Espiritu nan naichat kan chitaku am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_14","076_12_14","1CO","12","14","14","Tit-iwa ay achi maammaan nan achor as kun us-usa ay parti, ngem kun at ongor ay parti. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_15","076_12_15","1CO","12","15","15","Mu kanan nan suki un, “Tay fiakunak met lima, fiakunak ngarud parten nan achor.” Uray mu assena nan kanana, parten pay laing nan achor hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_16","076_12_16","1CO","12","16","16","Mu kanan nan inga un, “Tay fiakunak met mata, fiakunak ngarud parten nan achor.” Uray mu assesa, parten challu nan achor hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_17","076_12_17","1CO","12","17","17","Mu nan intiru ay achor at mata yangkiay, anan atuna ay makadngor? Mu inga yangkiay, anan atuna ay makasongsong? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_18","076_12_18","1CO","12","18","18","Ngem nan kenatit-iwana at inyam-amman Apo Dios nan am-in ay parten nan achor ay maiyunud as nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_19","076_12_19","1CO","12","19","19","Mu kun us-usa yangkiay nan partina, maid achor! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_20","076_12_20","1CO","12","20","20","Ngem nan kenatit-iwana at uray mu ongor nan partina, kun us-usa ay achor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_21","076_12_21","1CO","12","21","21","Isunga achi mafialin ay kanan nan mata as nan lima winnu nan uru as nan suki, “Achek masapor he-a!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_22","076_12_22","1CO","12","22","22","Ngem uray mu hiyasa, nan chiyuycha parten nan achor ay kaman nakapkapuy mu nan tapina at kaskasin takú kasaporan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_23","076_12_23","1CO","12","23","23","Nan chiyuycha parten nan achor ay ifilang takú as akét chi kotokcha at kaskasin takú aywanan, ya nan chiyuycha ekafiain takú at kaskasin takú fiachuwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_24","076_12_24","1CO","12","24","24","Nan chiyuycha achi maekafiain ay parten nan achor takú at achicha kasaporan nan hana ay panang-aywan. Ngem hi Apo Dios ay nangiyornos as nan am-in ay parten nan achor at enettana nan chiyuycha akét chi kotokna as ong-ongor ay kotok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_25","076_12_25","1CO","12","25","25","Enatna chi ta maid maisiyan as nan intiru ay achor. Ngem kuncha at mapapchong am-in ay parti babaen as nan mun-eennaywanancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_26","076_12_26","1CO","12","26","26","Mu munsaket nan usa ay parten nan achor, munsaketcha us nan am-in ay parti, ya mu maichayaw nan usa, munlagragsakcha us am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_27","076_12_27","1CO","12","27","27","Chakayu at kaman kayu ngarud achor Cristo, ya waschi un parten nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_28","076_12_28","1CO","12","28","28","O, nan achor Cristo at nan iglesia, ya wachacha nan chinutokan Apo Dios ay mangekaman as nan pangkepna as nan iglesia. Nan omona at nan chiyuycha apostoles, nan maekadwa at nan chiyuycha mangifiakia as nan epakaammon Apo Dios, nan maekatlu at nan chiyuycha mun-isursuru as kalina. Nan tapina ay chinutokan Apo Dios at nan chiyuycha wachay pannakafialina ay mangekamkaman as milagro, nan chiyuycha wachay pannakafialina ay mangaan as saket, nan mamadfiachang as nan makasapor, nan mangepangpanguru ya mangor-ornos as nan iglesia, ya nan chiyuycha munkali as tukutukún ay kali ay epakalen nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_29","076_12_29","1CO","12","29","29","Ay am-in ay tataku at apostolescha, winnu mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios? Ay am-incha at mun-isursuru as kalina? Ay am-incha at wachay pannakafialincha ay mangekaman as milagro? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_30","076_12_30","1CO","12","30","30","Ay am-incha at munkaancha as saket, winnu munkalicha as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo? Ay am-incha at epakaawatcha nan hana ay naifiakia? Achicha met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C112_31","076_12_31","1CO","12","31","31","Ngem kiapú ta achi mafialin ay wacha as nan tunggal usa nan am-in ay kafiaelan ay ichat Apo Dios, laraychunyu koma ay mang-awat as nan chiyuycha amud ay kafiaelan as para as nan omammayan nan am-in. Ad wani, epailak kan chakayu nan kaammayan ay unuchunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_1","076_13_1","1CO","13","1","1","Uray mu makakaliyak as tukutukún ay kalen chi tataku ya angheles, ngem mu maid layadku as nan pachongku ay taku, kunak munngangak ay kaman as nan komanangkang ay kiangsa winnu maneset ay tingting. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_2","076_13_2","1CO","13","2","2","Uray mu wachay kafiaelak ay mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan ha-un, ya ammok nan am-in ay chaan enpakpakaammon Apo Dios as nan tapina, ya maawatak nan am-in ay pannakaammu, ya napigsa nan pammatek ta mafialinku ay iyaton nan chiyuycha chuntug, ngem mu maid layadku as nan pachongku ay taku, maid kotkotokku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_3","076_13_3","1CO","13","3","3","Uray mu epakakchangku as nan chiyuycha pugli nan am-in ay kuk-uwak, ya eparufusku ay mapuoran nan achorku, ngem mu maid layadku as nan pachongku ay taku, maid challu omammayak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_4","076_13_4","1CO","13","4","4","Nan taku ay mananglayad at naanos ya manangfiachang. Achi nangappos, winnu achina ichayaw nan mismu ay achorna winnu napangas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_5","076_13_5","1CO","13","5","5","Narispitu, achina epelet chi laychuna winnu achi fungngat. Achina oonongun nan mangisiw ay naekaman kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_6","076_13_6","1CO","13","6","6","Achina munlagsakan chi mangotettet ay cha atuatun, ngem kun at nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_7","076_13_7","1CO","13","7","7","O, nan taku ay mananglayad at kafiaelana nan am-in ay kasasaad, ya kanayon ay muntalek, munnamnama as nan am-in, ya eta-una us nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_8","076_13_8","1CO","13","8","8","Mu maepangkep as layad at achi munpatpatingkia. Ngem kun pay nan chiyuycha maifiakia ay epakaammon Apo Dios, nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo ya nan pannakaammu at munpatingkiacha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_9","076_13_9","1CO","13","9","9","Tay ad wani at kurang pay laing nan ammu takú, ya kurang pay nan ifiagfiakia takú ay epakaammon Apo Dios kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_10","076_13_10","1CO","13","10","10","Ngem as nan umchanan nan maid munkurangana, mamaidtu nan kenakurang ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_11","076_13_11","1CO","13","11","11","Kaman kan ha-un as nan kaongak at enoonga nan panagkarkalek ya panagnumnumnumku ya panaglaslasonku. Kunak pay naonngan, kenaanku nan enoonga ay ukialek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_12","076_13_12","1CO","13","12","12","Assesa kan chitaku ad wani, tay kaman takú iilaun hi Apo Dios as nan nakokorafuwan ay sarming. Ngem as tapen chi urkiw at maesakiang takú kan hiya ay mangila as nan ustu ay kail-ana. Ad wani, kurang pay laing nan pannakaammok kan hiya. Ngem as tapen chi urkiw at maidtu munkurangak ay kaman as nan pannakaammon Apo Dios as solet kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C113_13","076_13_13","1CO","13","13","13","In-inkiana ay mawawachay pammati, namnama ya layad. As nan nauycha ay turu, nan kaamuchan at layad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_1","076_14_1","1CO","14","1","1","Pawadwad-unyu nan layad as nan am-in ay pangkepyu, ya laraychunyu koma ay mang-awat as nan chiyuycha kafiaelan ay ichat nan Espiritu Santo, kaskasin nan kafiaelan ay mangifiakia as nan epakaammon Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_2","076_14_2","1CO","14","2","2","Nan munkali as kali ay epakalen nan Espiritu Santo at fiakun as nan tataku nan chana makeap-apatan ngem kan Apo Dios, tay maid tataku as makaawat as nan chana kankanan. Ngem uray mu hiyasa, babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo at ifiakiana nan naetatafun ay numnum Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_3","076_14_3","1CO","14","3","3","Ngem nan mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan hiya at tataku nan chana makeap-apatan ta papigsauna nan iglesia, fiadngana ya liwliwauna chicha as nan liglikiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_4","076_14_4","1CO","14","4","4","Nan taku ay munkali as kali ay epakalen nan Espiritu Santo at achorna yangkiay nan fiadngana. Ngem nan mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan hiya at fiadngana nan intiru ay iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_5","076_14_5","1CO","14","5","5","Laychok ay chakayu am-in at mawad-an kayu as kafiaelan ay munkali as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo. Ngem nan kaskasinku laychun at mawad-an kayu koma as kafiaelan ay mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan chakayu. Tay nan mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan hiya at ong-ongor nan kotokna mu nan munkali as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo sukúd challu wachay mangepakaawat as nan laychuna ay kanan ta mafiadngan nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_6","076_14_6","1CO","14","6","6","Iib-ak, mu omaliyak kan chakayu ay munkali as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo, ay wachay omammayanyu? Maid sukúdku epakaammu nan naepaila kan ha-un winnu nan kenasilib Apo Dios winnu nan enpakaammon Apo Dios kan ha-un, winnu sukúdku isuru nan ammok maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_7","076_14_7","1CO","14","7","7","Uray nan chiyuycha maid fiyagcha ay maosar as nan musika, kaman as nan koraling winnu arpa, anan ngachanay makaelasin as nan ustu ay ayugcha mu achi ustu nan atuncha ay maepakiangos? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_8","076_14_8","1CO","14","8","8","Assesa us ay mu achi narawag nan kiangos nan tarampet ay osarun nan sorchachu, ngachana nan munsakiana ay uy makikufiat? Maid! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_9","076_14_9","1CO","14","9","9","Assesa us kan chakayu ay mu nan kali ay achi maawatan nan osarunyu, anan atun nan munchungor ay mangawat as nan uyyu kanan? Maid! Kun kayu at kaman cha makekarkali as nan angin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_10","076_14_10","1CO","14","10","10","Tit-iwa ay ongor nan tukutukún ay kali asna's luta, ya waschi un wacha nan laychuna ay kanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_11","076_14_11","1CO","14","11","11","Ngem mu achek ammu nan kali ay cha maifiagfiakia, ifilangak as nan cha maketagtakiatfor kan ha-un as kaili ay achi am-ammu, ya assesa us hiya kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_12","076_14_12","1CO","14","12","12","Kaman us kan chakayu ay kiapú ta laraychunyu ay mawad-an as nan chiyuycha kafiaelan ay ichat nan Espiritu Santo, epapatiyu ay mangosar as nan chiyuycha kafiaelan ay mangepapigsa as nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_13","076_14_13","1CO","14","13","13","Isunga nan munkali as kali ay epakalen nan Espiritu Santo at masapor munkararag ta mawad-an as kafiaelan ay mangepakaawat as nan laychuna ay kanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_14","076_14_14","1CO","14","14","14","Tay mu munkararakiak ay mangosar as nan kali ay epakalen nan Espiritu Santo, nan espiritok nan cha munkararag, ngem nan numnumku at achi cha makifiyang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_15","076_14_15","1CO","14","15","15","Ngachana ngarud nan atok? Nan atok at munkararakiak babaen as nan espiritok ay mangosar as nan kali ay epakalen nan Espiritu Santo, ya munkararakiak us as nan kali ay ammok. Assesa us ay munkantaak babaen as nan espiritok ay mangosar as nan kali ay epakalen nan Espiritu Santo, ya munkantaak us as nan kali ay ammok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_16","076_14_16","1CO","14","16","16","Tay mu fiakun assesa, mu munkararagka ay munyaman kan Apo Dios babaen as nan espiritom, nan iib-am ay cha munchaychayaw at achicha kanan un “Amen” as nan panagyamanmu, tay achicha met maawatan nan infiakiam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_17","076_14_17","1CO","14","17","17","Tay uray mu ammay nan kararagmu ay munyaman kan Apo Dios, nan ifiam at achim poros mapapigsa nan pammatina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_18","076_14_18","1CO","14","18","18","Munyamanak kan Apo Dios, tay ong-ongor nan kafiaelak ay munkali as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo mu chakayu am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_19","076_14_19","1CO","14","19","19","Ngem as nan makeam-amongak as nan chiyuycha omaafurot at laychok ay uray kun lemlema yangkiay ay kali ay maawatan nan ifiakiak ta maisuruwan nan iib-ak mu nan ifiakiak chi liniblifu ay tukutukún ay kali ay achek ammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_20","076_14_20","1CO","14","20","20","Iib-ak, ikinakyu nan enoonga ay panagnumnumnumyu. Mu maepangkep as nan mangotettet, munfialin kayu as kaman mutun. Ngem mu maepangkep as nan panagnumnumnumyu, munfialin kayu koma as naonngan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_21","076_14_21","1CO","14","21","21","Numnumunyu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Babaen as nan tukutukún ay kali ya babaen as nan chiyuycha kaili ay achi am-ammu, munkaliyak kan chatosa ay tataku. Ngem uray mu assid-i, achiyak challu chungrun kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_22","076_14_22","1CO","14","22","22","Isunga nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo at sinyar ay fiakun para as nan chiyuycha omaafurot, ngem para as nan chiyuycha achi omaafurot. Kun pay nan mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios at sinyar ay fiakun para as nan chiyuycha achi omaafurot, ngem para as nan chiyuycha omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_23","076_14_23","1CO","14","23","23","Isunga mu maam-among kayu am-in ay omaafurot ya am-in kayu at munkali kayu as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo, angkiay wachachay sungkop ay achi nangammu as nan pammatiyu winnu achi omaafurot, ay kunchantu achi kanan un nunkatongok kayu? Kanancha a! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_24","076_14_24","1CO","14","24","24","Ngem mu nan am-in ay ifiakiacha nan epakaammon Apo Dios, angkiay ya wacha nan sungkop ay achi omaafurot winnu achi nangammu as nan pammatiyu, figfikunantu ay fumafiasor hiya babaen as nan am-in ay chinngorna, ya ammunantu ay maokóm hiya babaen as nan am-in ay chinngorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_25","076_14_25","1CO","14","25","25","Nan chiyuycha naetatafun ay pangkep as numnumna at maepailachantu kan hiya mismu. Nan muntongparana at munpalintumangtu ya munchayawtu hiya kan Apo Dios. Kananantu, “Tit-iwa ay wacha hi Apo Dios kan chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_26","076_14_26","1CO","14","26","26","Iib-ak, nauy nan laychok ay kanan: As nan maam-amonganyu ay munchayaw kan Apo Dios, waschi un esakianana nan kafiaelan ay inchat nan Espiritu Santo kan hiya. Nan usa at munkanta. Nan usa at mun-isuru as kalen Apo Dios. Nan usa at ifiakiana nan epakaammon Apo Dios kan hiya. Nan usa us at munkali as kali ay epakalen nan Espiritu Santo, ya nan usa pay at epakaawatna nan naifiakia. Am-in chaná ay atuncha at masapor maekaman para as nan pumigsaan nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_27","076_14_27","1CO","14","27","27","Mu wachay munkali kan chakayu as kali ay epakalen nan Espiritu Santo, masapor achi somorok as chuwa inkiana turu nan munsesennokat ay munkali. Masapor us wachay usa ay mangepakaawat as nan laychun ay kanan nan naifiakia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_28","076_14_28","1CO","14","28","28","Ngem mu maid mangepakaawat, masapor ikinakna as nan maam-amongan ta kun yangkiay as nan achorna ya kan Apo Dios nan makeapatana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_29","076_14_29","1CO","14","29","29","Mu wachay mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios, chuwa winnu turu koma nan munkali. Kuncha pay ifiakia, nan tapina at masapor numnumuncha ay ustu nan laychun ay kanan nan hana cha maifiakia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_30","076_14_30","1CO","14","30","30","Mu cha munkarkali nan usa, angkiay wachay epakaammon Apo Dios as nan ifiana ay nangatokor, masapor kuminak nan cha munkarkali ta maesokat nan ifiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_31","076_14_31","1CO","14","31","31","Tay mafialin ay munsesennokat kayu am-in ay mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan chakayu ta nan am-in at maisuruwancha ya mafiadngancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_32","076_14_32","1CO","14","32","32","Nan chiyuycha mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios kan chicha at mafialincha ay etporan nan mismu ay achorcha ay munkali winnu achi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_33","076_14_33","1CO","14","33","33","Tay hi Apo Dios at fiakun Dios nan kenamaid ornos ngem Dios nan ornos. Kaman as nan cha maun-unud as nan am-in ay iglesia, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_34","076_14_34","1CO","14","34","34","nan fianafiai at masapor kumikinakcha. Achicha maparufusan ay munkali as nan iglesia, ngem kuncha at masapor munpaetoray as nan lanaraki ay kaman as nan naisurat as nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_35","076_14_35","1CO","14","35","35","Mu wachay laychuncha ay maammuwan, as afongchantu nan manarudsuchancha as nan as-awacha, tay kafiafiain mu munkali nan fiafiai as nan maam-amongancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_36","076_14_36","1CO","14","36","36","Nakkuran kayu! Ay kan chakayu nan nurpuwan nan kalen Apo Dios, winnu ay kan chakayu yangkiay nan naichatan nan kalina? Fiakun met. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_37","076_14_37","1CO","14","37","37","Mu wachay mangali un hiya at mun-ifiagfiakia as epakaammon Apo Dios winnu wacha kan hiyay naespirituwan ay kafiaelan, masapor figfikuna ay nan chak isursurat kan chakayu at hi Apo Jesus nan nangifilin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_38","076_14_38","1CO","14","38","38","Ngem mu achina figfikun sa, achiyu us figfikun hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_39","076_14_39","1CO","14","39","39","Isunga iib-ak, laraychunyu koma ay mangifiagfiakia as nan epakaammon Apo Dios. Achiyu epawa nan munkali as nan chiyuycha kali ay epakalen nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C114_40","076_14_40","1CO","14","40","40","Ngem am-in ay maekaman as nan maam-amonganyu at masapor ustu ya naornos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_1","076_15_1","1CO","15","1","1","Ad wani ay iib-ak, laychok ay epanumnum kan chakayu nan Ammay ay Chamag ay enkasabak kan chakayu ay hiyasa nan enawatyu ya kaifisaran nan kukumnukian nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_2","076_15_2","1CO","15","2","2","Maesarakan kayu mu iturturuyyu ay omafurot as nan nauy Ammay ay Chamag ay enkasabak kan chakayu. Ngem mu achi kayu popomkat as nan pammatiyu, maid kotkotok nan omafurotanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_3","076_15_3","1CO","15","3","3","Tay epakaammok kan chakayu nan nauy kaamuchan ay enawatku: Natuy hi Cristo kiapú as nan fiasfiasor takú ay maiyunud as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_4","076_15_4","1CO","15","4","4","Nailufok hiya, at tenakon Apo Dios as nan maekatlu ay urkiw ay maiyunud us challu as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_5","076_15_5","1CO","15","5","5","Angkiay ya nunpaila hiya kan Pedro, haat as nan am-in ay hinpuru ya chuwa ay apostolesna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_6","076_15_6","1CO","15","6","6","Kun pay narpas sa, nunpaila as nan nasorok as leman kiasot ay omaafurot ay naaamong. Kukutug ay matatakucha nan kaongoran, ngem natuycha nan tapina kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_7","076_15_7","1CO","15","7","7","Angkiay ya nunpaila kan Santiago. Angkiay ya nunpaila as nan am-in ay apostoles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_8","076_15_8","1CO","15","8","8","Nan anongos ay nunpail-ana at kan ha-un ay usa ay kaman naiyanak as nan achi ustu ay timpu mu maepangkep as nan nunfialinak as apostolna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_9","076_15_9","1CO","15","9","9","Tay ha-un nan kababaan as nan am-in ay apostoles. Achiyak met koma maifilang ay makali un apostolna, tay penarpalikiatku nan iglesian Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_10","076_15_10","1CO","15","10","10","Ngem babaen as nan grasyan Apo Dios, nunfialinak as assena ay usa ay apostol, ya nan grasyana kan ha-un at wachachay nuntongparana, tay makagkakuchak mu nan tapina ay apostoles. Uray mu hiyasa, chaanku enat chasa babaen as nan fikasku yangkiay, ngem babaen as nan grasyan Apo Dios ay wacha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_11","076_15_11","1CO","15","11","11","Isunga uray mu ha-un winnu chicha nan mun-ekasaba, munpachong nan ekaskasabami am-in ay hiyachi nan enafurotyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_12","076_15_12","1CO","15","12","12","Ad wani, kiapú ta maepangkep kan Cristo ay nataku manipud as nan utúy nan chami ekaskasaba, adchi t'uy kanan nan tapina kan chakayu un achi mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_13","076_15_13","1CO","15","13","13","Mu tit-iwa ay achi mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy, uray us a ngarud hi Cristo at chaan nataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_14","076_15_14","1CO","15","14","14","O, mu chaan nataku manipud as nan utúy hi Cristo, maid kotkotok nan chami ekaskasaba ya kaman us nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_15","076_15_15","1CO","15","15","15","Mu hiyasa, maepaila ay cha kami munkutkutum as nan maepangkep kan Apo Dios, tay paneknekanmi ay tenakon Apo Dios hi Cristo manipud as nan utúy. Ngem achi takuwun Apo Dios hiya mu tit-iwa ay achi mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_16","076_15_16","1CO","15","16","16","Tay mu achi mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy, uray hi Cristo at chaan us ngarud nataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_17","076_15_17","1CO","15","17","17","Mu chaan nataku hi Cristo manipud as nan utúy, maid kotkotok nan pammatiyu, ya kukutug ay chaan kayu napakawan as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_18","076_15_18","1CO","15","18","18","Mu hiyasa, nan chiyuycha natuy ay omaafurot kan Cristo at achichantu maesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_19","076_15_19","1CO","15","19","19","Mu nan fiyag takú asna's luta yangkiay nan munpapatingkiaan nan namnama takú kan Cristo, chitaku a nan kasusug-ang as solet as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_20","076_15_20","1CO","15","20","20","Ngem nan kenatit-iwana at nataku challu hi Cristo manipud as nan utúy, ya hiya nan enmona ay nataku in-inkiana as nan nunkatuy ay hiyana nan mangepaila ay siguradu ay matakuntu nan chiyuycha omaafurot ay natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_21","076_15_21","1CO","15","21","21","Tay kiapú as nan enat nan usa ay taku ad solet ay hi Adan, matuy nan tataku. Assesa us ay kiapú as nan enat nan usa pay ay taku ay hi Cristo, mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_22","076_15_22","1CO","15","22","22","Tay am-in nan nurpu as nan kianak Adan at matuycha. Assesa us ay am-in nan nakius-usa kan Cristo at matakuchantu manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_23","076_15_23","1CO","15","23","23","Ngem maetot-orpangtu nan matakuwan nan tunggal usa manipud as nan utúy: Hi Cristo challu nan enmona ay nataku manipud as nan utúy. Angkiay ya as nan kasina omaliyan, chitaku ay tatakuna nan somarunu ay mataku manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_24","076_15_24","1CO","15","24","24","Angkiay ya umchantu nan anongos ay timpu ay ipurangtu Cristo nan muntorayan kan Dios Ama. Atunantu na as nan marpasan nan mapapukian nan am-in ay wachay torayna, kalibfengana ya am-in ay wachay pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_25","076_15_25","1CO","15","25","25","Tay masapor challu muntoray hi Cristo inkiana amisuna nan am-in ay mamusor kan hiya ay kamana ikiatin chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_26","076_15_26","1CO","15","26","26","Nan anongos ay kafusor ay maamis at nan katuyan chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_27","076_15_27","1CO","15","27","27","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Am-in ay wacha at enpaetoray Apo Dios kan hiya ay kamana enpakiatin chicha.” Narawag ay nan kali ay “am-in” at achi maetapi hi Apo Dios ay munpaetoray kan Cristo, tay hi Apo Dios nan nangepaetoray as nan am-in kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_28","076_15_28","1CO","15","28","28","Kun pay maepaetoray nan am-in kan Cristo, hi Cristo mismu ay Anak Apo Dios at maepaetoraytu us kan Apo Dios ay sikud ay mangepaetoray as nan am-in kan Cristo. Hiyasa nan maekaman ta hi Apo Dios nan mangetoray as nan am-in ay wacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_29","076_15_29","1CO","15","29","29","Ad wani, anan kotok ngay nan iniili ay ukialicha ay munfunyag para as nan nunkatuy? O, mu tit-iwa ay achi mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy, ngachana nan kiapúna ay munpafunyagcha para kan chatosa? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_30","076_15_30","1CO","15","30","30","Mu para kan chakami, mu achi tit-iwa nan matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy, adchi t'uymi kanayon ay epostay fiyagmi? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_31","076_15_31","1CO","15","31","31","Iib-ak, inurkiw challu ay epostak nan fiyagku ay matuy. Nan kenatit-iwan nan hana at kaman as nan panangepangasku kan chakayu kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_32","076_15_32","1CO","15","32","32","Mu maiyunud as nan panagnumnumnum chi taku, ay wachay kotok nan nangontraak as nan chiyuycha mangiingor as solet kan ha-un ad Efeso ay kamanak nakepatuy as nan sanongel ay animar? Mu tit-iwa ay achi mataku nan nunkatuy manipud as nan utúy, atun takú ngarud nan kanan nan tataku un, “Mangmangan takú ya umig-ikop takú, tay as wiet at matuy takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_33","076_15_33","1CO","15","33","33","Achi kayu maar-allilaw, tay wacha nan kanan nan tataku, “Mu makekadkadwaka as nan taku ay mangisiw chi ukialina, machachael nan ammay ay ukialem.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_34","076_15_34","1CO","15","34","34","Ayu, munfiangad kayu as nan sikud ay ustu ay panagnumnumnumyu, ya chukkianyu nan fumasfiasoranyu. Tay nan tapina kan chakayu at achicha poros ammu hi Apo Dios. Kanak na ta mafiainan kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_35","076_15_35","1CO","15","35","35","Ngem wachantuy manarudsud, “Anan atun chi natuy ay mataku manipud as nan utúy? Anan kaassenan chi achorcha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_36","076_15_36","1CO","15","36","36","Nangokngokka! Mu etanummu nan fing-i, achi tumufu sukúd matuy on-ona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_37","076_15_37","1CO","15","37","37","Nan maetanum at fiakun nan mura ay chakus tinmutufu mu achi yangkiay nan fing-i ay trigo winnu tapina ay fokel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_38","076_15_38","1CO","15","38","38","Ngem hi Apo Dios nan mangichat as achor nan hana fing-i ay maiyunud as nan laychuna, ya as nan tunggal fing-i at ichatna us nan maifiakiay ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_39","076_15_39","1CO","15","39","39","Nan lamán nan am-in ay matataku at achi mapapchong. Tukún nan lamán nan tataku, tukún as nan chiyuycha animar, tukún as nan chiyuycha kossel, ya tukún as nan chiyuycha finayang henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_40","076_15_40","1CO","15","40","40","Wachachay sumilsilaw ad chaya, ya wachachay ka-ichin asna's luta. Uray mu assesa, nan kaichayawan nan wacha ad chaya at natkún as nan kaichayawan nan wacha asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_41","076_15_41","1CO","15","41","41","Nan kaichayawan nan urkiw at natkún as nan kaichayawan nan furan ya nan taraw. Uray nan chiyuycha taraw mismu at achi mapapchong chi kaichayawancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_42","076_15_42","1CO","15","42","42","Assesa us as nan matakuwantu nan nunkatuy manipud as nan utúy. Nan achor takú at maepachong as nan fing-i ay maekaub ya mabrok. Nan achor ay takuwun Apo Dios manipud as nan utúy at achi mabmabrok in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_43","076_15_43","1CO","15","43","43","As nan nailubkan nan achor chi natuy at maelalayusan ya maid kafiaelana. As nan matakuwan nan achor manipud as nan utúy at maichayaw ya wachay pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_44","076_15_44","1CO","15","44","44","As nan nailubkan nan achor chi natuy at maifiakiay yangkiay as nan fiyag asna's luta. As nan matakuwan nan achor manipud as nan utúy at wachantu nan naespirituwan ay achor ay maifiakiay as nan fiyag ad chaya. Ilaunyu! Mu wachay achor ay maifiakiay asna's luta, siguradu ay wachay achor ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_45","076_15_45","1CO","15","45","45","Tay kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan enmon-ona ay taku ay hi Adan at nunfialin as matataku.” Nan makali un anongos ay Adan ay hi Cristo at nunfialin as umid-ichat as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_46","076_15_46","1CO","15","46","46","Uray mu hiyasa, nan enmon-ona ay naichat kan chitaku at fiakun nan maifiakiay ad chaya ngem nan maifiakiay asna's luta. Angkiay ya maichat nan achor ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_47","076_15_47","1CO","15","47","47","Nan chiyuy enmon-ona ay Adan at nurpu asna's luta, tay naammaan manipud as nan tapok. Nan chiyuy maekadwa ay Adan at nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_48","076_15_48","1CO","15","48","48","Kaman kan Adan ay natuy ay naammaan manipud as nan tapok, assesa us ay matuy nan tataku asna's luta. Kaman kan Cristo ay nurpu ad chaya, nan tataku ay omaafurot kan hiya at mawad-anchantu as achor ay maepachong kan hiya ay maifiakiay ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_49","076_15_49","1CO","15","49","49","Uray mu pachong takú nan chiyuy naammaan as nan tapok, pachong takuntu hi Cristo ay nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_50","076_15_50","1CO","15","50","50","Nauy nan laychok ay kanan kan chakayu ay iib-ak: Achi mafialin ay nan achor takú ay wachay lamán ya charana at maetapi henan muntorayan Apo Dios, winnu achi mafialin ay nan matuy ay achor at maetapi as nan achi poros matmatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_51","076_15_51","1CO","15","51","51","Chumngor kayu as nan nauy ifiakiak ay chaan naepakpakaammu ad pus-uy: Am-in takú at achi takú matuy sakbay omali nan Apo, ngem am-in takú at mafialiwan takuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_52","076_15_52","1CO","15","52","52","O, munkafiafialiwan takuntu ay kaman as nan kapaspas nan munkimkiman chi mata as nan maepakiangosan nan anongos ay tarampet. Tay as nan maepakiangosantu nan chiyuy tarampet, nan nunkatuy at matakuchantu in-inkiana manipud as nan utúy. Angkiay chitaku ay matataku pay laing at mafialiwan takuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_53","076_15_53","1CO","15","53","53","Tay masapor masokatan nan achor takú ay mabrok as achor ay achi mabmabrok, ya mafialiwan nan achor ay matuy as achor ay achi matmatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_54","076_15_54","1CO","15","54","54","As nan ommatantu nan mafialiwanan nan mabrok as achi mabmabrok ya mafialiwan nan matuy as achi matmatuy at matongpartu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Maafiak ya mamaid challu nan utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_55","076_15_55","1CO","15","55","55","Angkiay ya mafialin ay ifiakian nan chiyuycha nangafiak, “He-a ay utúy, ay wachay nangafiakam? He-a ay utúy, ay chaud nan siludmu?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_56","076_15_56","1CO","15","56","56","Tay nan kurpuwan nan pangsilud nan utúy at as nan fiasor, ya nan kurpuwan nan pannakafialin nan fiasor at as nan manglabsingan as nan lintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_57","076_15_57","1CO","15","57","57","Ngem munyaman takú kan Apo Dios ay hiya nan mangid-ichat kan chitaku as pannakafialin takú ay mangamis as fiasor ya utúy babaen kan Apo takú ay hi Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C115_58","076_15_58","1CO","15","58","58","Isunga chakayu ay iib-ak ay laylaychok, kukumnug kayu as nan pammatiyu, ya maid koma chuwachuwayu as nan numnumyu. Kanayon kayu koma ay komakud ay munserfi kan Apo Jesus, tay ammuyu met ay nan am-in ay atunyu para kan hiya at achi poros masayang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_1","076_16_1","1CO","16","1","1","Ad wani, mu maepangkep as nan maamong ay siping ay ifiachang as nan tatakon Apo Dios ad Jerusalem, atunyu nan kaman as nan infilinku as nan chiyuycha iglesia ad Galacia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_2","076_16_2","1CO","16","2","2","As nan Chinumingku, waschiwaschi un masapor omelasin as tapen chi sipingna ay maiyunud as nan lagfuna, ya itupugna ta as nan omaliyak hesa, achiyu kis-an elapu ay mun-among. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_3","076_16_3","1CO","16","3","3","As nan umchanak hesa, nan chiyuycha enaprobaranyu at kan chicha nan mangepaw-etak as nan chiyuycha surat ay hiyasa nan mangiyam-ammuwak kan chicha as nan chiyuycha mangichatancha ad Jerusalem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_4","076_16_4","1CO","16","4","4","Mu ammay ay umuyak us, makiuycha kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_5","076_16_5","1CO","16","5","5","Awni at omaliyak ay mangfisita kan chakayu as nan murpuwak ad Macedonia, tay planok ay mar-os hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_6","076_16_6","1CO","16","6","6","Makepagyanaktu siguru kan chakayu as kaat ay urkiw winnu uray inkiana marpas nan chinamuy ta mafiadnganak kan chakayu as nan munturuyak ay munfiaat as nan kumpurmi ay ay-ayak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_7","076_16_7","1CO","16","7","7","Tay achek laychun ay kun hen-omaketan nan mangil-ak kan chakayu as nan mar-osak hesa ad wani. Laychok ay mafiayfiayag kan chakayu mu eparufus nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_8","076_16_8","1CO","16","8","8","Ngem mayasnaak ad Efeso inkiana umchan nan fiasta ay makali un Pentecostes, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_9","076_16_9","1CO","16","9","9","tay ongor chi chansak ay mun-ekasaba ay ammaytu nan muntongparana. Uray mu hiyasa, ongorcha challu nan komontra kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_10","076_16_10","1CO","16","10","10","Mu omali hi Timoteo hesa, mangiliyunyu hiya ay ustu, tay kaman us hiya kan ha-un ay cha munchunchunu as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_11","076_16_11","1CO","16","11","11","Isunga ilaunyu ta maid mangelalayus kan hiya, ngem kunyu at fiadngan hiya as nan mangituruyana ay munfiaat ay ammay chi numnumna ta munfiangad hiya kan ha-un, tay sasasad-ok hiya patí nan iib-a ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_12","076_16_12","1CO","16","12","12","Kun pay hi Apolos ay ifia takú, enpapatek ay mangawis kan hiya ay makiuy as nan ib-a ay mangila kan chakayu hesa, ngem chaana lenayad ad wani. Omalintu hesa mu wachay wayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_13","076_16_13","1CO","16","13","13","Etatalengaanyu ya kukumnug kayu as nan pammatiyu. Tumurud kayu ya papigsaunyu nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_14","076_16_14","1CO","16","14","14","As nan am-in ay atunyu, epailayu nan layadyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_15","076_16_15","1CO","16","15","15","Iib-ak, ammuyu ay cha Estefanas ay hinfiaruy at chicha nan enmon-ona ay enmafurot ad Acaya, ya epapasnekcha ay munserserfi as nan tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_16","076_16_16","1CO","16","16","16","Epakpakaasek kan chakayu ay munpaetoray kayu as nan kaman kan chatona ay tataku ya uray as nan am-in ay makakud ay makidnu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_17","076_16_17","1CO","16","17","17","Maragsakanak as nan enmaliyan cha Estefanas, Fortunato ya hi Acaico hena, tay nakakkaanan nan iliwku kan chakayu kiapú kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_18","076_16_18","1CO","16","18","18","Penaragsakak ay kaman as nan enatcha kan chakayu. Rispituwunyu ay ustu nan assesena ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_19","076_16_19","1CO","16","19","19","Cha chakayu pakomostaun as nan chiyuycha iglesia henan probinsiya ay Asia. Cha Akila kan Priscila patí nan tapina ay omaafurot ay maam-among as afongcha at ongor chi layadcha ay mangpakomosta kan chakayu kiapú as nan nakius-usaanyu kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_20","076_16_20","1CO","16","20","20","Cha chakayu us pakomostaun as nan am-in ay iib-a takú ay omaafurot hena. Munpepennakomosta kayu am-in ay mangepaila ay munlelennayad kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_21","076_16_21","1CO","16","21","21","Nan nauy anongos ay pakomosta at ha-un ay Pablo mismu nan cha mangisurat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_22","076_16_22","1CO","16","22","22","Mu wachay taku ay achi manglaylayad kan Apo Jesu Cristo, maituchor koma hiya. Apo, omalika! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_23","076_16_23","1CO","16","23","23","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasyan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C116_24","076_16_24","1CO","16","24","24","Mawawacha koma nan layadku kan chakayu am-in kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. Amen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_1","077_1_1","2CO","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay apostol Cristo Jesus, tay hiyana nan enkeddeng Apo Dios. Hi Timoteo ay ifia takú ay omaafurot at hiya nan kadwak hena. Nauy nan suratmi as nan iglesia ad Corinto ya as nan am-in ay tatakon Apo Dios henan intiru ay probinsiya ay Acaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_2","077_1_2","2CO","1","2","2","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya nan natalna ay numnum ay murpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_3","077_1_3","2CO","1","3","3","Chayawun takú hi Apo Dios ay hiya nan Dios ya Aman Apo takú ay Jesu Cristo. Hiya nan manangsug-ang ay Ama takú ay kurpuwan chi am-in ay fiachang ya liwliwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_4","077_1_4","2CO","1","4","4","Liwliwauna chitaku as nan am-in ay liglikiat takú ta mafialin takú us ay liwliwaun nan iib-a takú ay cha mun-iliwliwas ya ta iliwliwa takú kan chicha nan inliwliwan Apo Dios kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_5","077_1_5","2CO","1","5","5","Tay kaman as nan makiliglikiatan takú kan Cristo at hiyasa us challu nan makelak-aman takú as nan ifiachang Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_6","077_1_6","2CO","1","6","6","Uray mapalikiat kami as nan mangekasabaanmi as nan Ammay ay Chamag kan chakayu, kiangayna sa mu kun at nan muntongparana at mapapigsa nan numnumyu ya maesarakan kayu. Mu maliwliwa kami at hiyasa nan chansami ay mangliwliwa kan chakayu us ta mafialinyu ay eta-un nan likiat ay kaman as nan liglikiatmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_7","077_1_7","2CO","1","7","7","Isunga achi mamammaid nan namnamami kan chakayu, tay ammumi ay as nan makilikiatanyu kan chakami, makelak-am kayu us kan chakami as nan mangfiadngan Apo Dios kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_8","077_1_8","2CO","1","8","8","Iib-ak, laychunmi ay maammuwanyu nan pararu ay likiat ay napadpachasanmi as nan kawad-anmi henan probinsiya ay Asia. O, ongor paat chi likiatmi ya napaliwasan kami as solet ya maid us namnamami ay mataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_9","077_1_9","2CO","1","9","9","Nan kenatit-iwana at naleknami ay kaman kami nakeddengan ay matuy. Ngem enommat chi ta manuruwanmi ay fiakun nan achormi nan talekunmi, ngem kun at hi Apo Dios yangkiay ay makafiael ay mangtaku as nan matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_10","077_1_10","2CO","1","10","10","Tit-iwa ay ensarakana chakami as nan kauugyat ay likiat, at esarakanantu chakami kasin. Hiya us challu nan namnamaunmi ay mangiturturuy ay mangesarakan kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_11","077_1_11","2CO","1","11","11","Nan chawatok at fiadnganak babaen as nan kararagyu. Mu hiyasa nan atunyu, songfiatan Apo Dios nan kararagyu ya ongor nan munyaman kan hiya kiapú as nan bendisyon ay inchatna kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_12","077_1_12","2CO","1","12","12","Naragsak kami ay mangepaneknek as nan wacha as numnummi ay nan en-enatmi ya infiagfiakiami as nan pachongmi ay tataku at nacharos ya tit-iwa, kaskasin kan chakayu. Fiakun as nan silib nan taku nan nurpuwan chatona, ngem kun at nurpu as nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_13","077_1_13","2CO","1","13","14","Nan suratmi kan chakayu at maid naetatafun as laychuna ay kanan, ngem kun at naraka ay mafiasa ya maawatan. Ammok ay achiyu pay laing maawatan ay ustu ad wani nan numnum ya ukialimi, ngem namnamaok ay maawatanyuntu chakami ay ustu ta nan lagsakyu kan chakami at kaman as nan lagsakmi kan chakayu as nan urkiw ay kasin omaliyan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_15","077_1_15","2CO","1","15","15","Kiapú ta maid chuwachuwak ay maragsakan kayu kan chakami, ninumnumku ay mamen chuwak fisitaun chakayu ta mamen chuwa kayu us ay mabendisyonan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_16","077_1_16","2CO","1","16","16","Nan sikud ay planok at munchag-osak koma kan chakayu as nan umuyak ad Macedonia, ya kasinak fumisita kan chakayu as nan murpuwak hid-i ta chakayu nan mangepaligwat kan ha-un as nan munfiaatak ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_17","077_1_17","2CO","1","17","17","Kiapú ta chaan naturuy nan nauy planok, siguru wachay mangali un naraka ay mafiarfialiwan nan numnumku. Achi! Achiyak munplanplanu ay kaman as nan atun nan taku ay achi nangammu kan Apo Dios ay munkisanuna ay mangali un, “O” ya “Achi”. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_18","077_1_18","2CO","1","18","18","Tay as nan sangwanan Apo Dios ay achi poros munkutum, nan ifiagfiakiak kan chakayu at tit-iwa ya achiyak poros munchuwachuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_19","077_1_19","2CO","1","19","19","Tay hi Silas, Timoteo ya ha-un at enkaskasabami kan chakayu nan maepangkep kan Jesu Cristo ay Anak Apo Dios. Hi Jesu Cristo at maid iyafudna as achina tongparun. Hiya nan maid patingkiana ay “O” kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_20","077_1_20","2CO","1","20","20","Tay babaen kan Jesu Cristo at natongpar nan am-in ay enkarkaren Apo Dios. Isunga mafialin takú ay iyafud ay tit-iwa nan am-in ay karen Apo Dios as nan mangaliyan takú “Amen.” As nan hiyasa ay atun takú, maichaychayaw hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_21","077_1_21","2CO","1","21","21","Hi Apo Dios nan mangepapigsa as nan pammati takú kan Cristo, ya hiya mismu nan nangpili kan chitaku ay munserfi kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_22","077_1_22","2CO","1","22","22","Inchatna us kan chitaku nan Espiritu Santo as mangematonan ay tatakuna chitaku, ya kiapú ta wacha nan Espirituna kan chitaku at ammu takú ay siguradu ay tongparuna nan am-in ay enkarina kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_23","077_1_23","2CO","1","23","23","Ipudnok ad wani nan kiapón nan chaanku enmaliyan kasin hesa ad Corinto. Chaanak enmali ta wachay chansayu ay munfiafiawi as nan fiasfiasoryu ta achek masapor chusaun chakayu. Ammon Apo Dios ay tit-iwa chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C21_24","077_1_24","2CO","1","24","24","Ngem achek laychun ay kanan un libfengmi ay mangepapelet mu ngachana nan afurotunyu, tay napigsa kayu met as nan pammatiyu. Ngem laychunmi yangkiay ay makidnu kan chakayu ta matapiyan nan lagsakyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_1","077_2_1","2CO","2","1","1","Isunga ninumnumku ay achiyak umuy hesa ay kasin mangepanguyus kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_2","077_2_2","2CO","2","2","2","Tay mu panguyusok chakayu, ngachana ngay nan mangepalagsak kan ha-un mu fiakun chakayu ay enpanguyusku? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_3","077_2_3","2CO","2","3","3","Hiyasa nan kiapúna as nunsuratak kan chakayu ad kasin ta mu umuyak hesa, achiyak panguyusun kan chakayu ay mangepalagsak koma kan ha-un. Tay maid chuwachuwak ay mu naragsakak at naragsak kayu us am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_4","077_2_4","2CO","2","4","4","Isunga as nan nangisuratak as nan chiyuy tukún ay suratku kan chakayu, nalilifok as solet nan numnumku ya linmuwaak kiapú as nan ongor ay ngunguyusku. Ngem chaanak nunsurat ta panguyusok chakayu, ngem kunku at laychun ay maammuwanyu ay ongor nan layadku kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_5","077_2_5","2CO","2","5","5","Ad wani, mu wacha kan chakayu nan nangepanguyus as ib-ana, fiakun yangkiay ha-un nan penanguyusna ngem uray chakayu, ngem fiakun chakayu am-in. Kanak un fiakun chakayu am-in, tay achek laychun ay pakaskasinun nan fiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_6","077_2_6","2CO","2","6","6","Ommat nan nanusaan nan kaongoran kan chakayu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_7","077_2_7","2CO","2","7","7","Ad wani, nan atunyu at pakawanunyu hiya ya papigsaunyu nan numnumna ta achi komaskasin chi ngunguyusna ay muntongpar as nan achina makalayawan as nan kauugyat ay likiatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_8","077_2_8","2CO","2","8","8","Isunga pangaasiyu ta epailayu kasin ay laylaychunyu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_9","077_2_9","2CO","2","9","9","Nan usa ay kiapúna as nunsuratak kan chakayu ad kasin at ta mapaneknekan mu manangtongpar kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_10","077_2_10","2CO","2","10","10","Mu wachay pakawanunyu, pakawanok us. O, nan kenatit-iwana at mu wachay masapor ay pakawanok, penakawanku at as nan mangiilan Cristo ta mabendisyonan kayu am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_11","077_2_11","2CO","2","11","11","Enatku chi ta achi takú maawis ya maamis kan Satanas, tay ammu takú at nan mangotettet ay penapangkepna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_12","077_2_12","2CO","2","12","12","As nan inumchanak ad Troas ay uy mangekasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo, naammuwak ay inchat at nan Apo nan chansak ay nun-isuru hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_13","077_2_13","2CO","2","13","13","Ngem uray mu hiyasa, nachanakianak as solet, tay maid sinib-atku kan Tito ay ifiak ay omaafurot. Isunga tenaynak nan iib-a takú hid-i, at inturuyku ay inmuy ad Macedonia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_14","077_2_14","2CO","2","14","14","Ngem munyamanak as solet kan Apo Dios, tay kiapú as nan nakius-usaanmi kan Cristo, kanayon kami ay makelak-am as nan nangafiakana. Hi Apo Dios at osarun chakami ay mangepakaammu as nan tataku henan am-in ay lukiar as nan maepangkep kan Cristo ay hiya nan kaman munfiangu ay insenso. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_15","077_2_15","2CO","2","15","15","Tay nan panangekaskasabami as nan maepangkep kan Cristo at kaman munfiangu ay insenso ay kapnekan Apo Dios ay songsongsongun nan am-in ay manngor ay omaafurot ya nan chiyuycha us maetoróng as nan pakachachaelancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_16","077_2_16","2CO","2","16","16","As nan taku ay maesarakan, munfiangu nan manosongsongna, tay ometoróng as nan fiyag ay maid patingkiana. Ngem as nan malitaw, mun-akub ay kaman as nan akub chi natuy, tay ometoróng as nan chusa ay maid patingkiana. Ngachana ngarud nan makaekaman as nan nauy ay chunu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C22_17","077_2_17","2CO","2","17","17","Chakami nan makaekaman, tay finaor chakami kan Apo Dios, at tit-iwa nan am-in ay ifiagfiakiami as nan mangiilana kiapú as nan nakius-usaanmi kan Cristo. Achi kami kaman as nan ongor ay mangisursuru as kalen Apo Dios ay nan pangkepcha at ta fumaknangcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_1","077_3_1","2CO","3","1","1","As nan nangifiag-anmi as na, ay kananyu un kasinmi cha elapu ay mangichaychayaw as achormi? Ay masapor omepaila kami as surat ay mangiyam-ammu as achormi kan chakayu? Winnu ay masapor epasuratmi kan chakayu ta epailami as nan tataku henan tukún ay il-ili ay ay-ayanmi? Achi! Hiyachi nan cha at-atun nan tapina, ngem achimi masapor atun chi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_2","077_3_2","2CO","3","2","2","Chakayu ay mismu nan kaman pannakasuratmi ay mangepakaammu as nan chunumi. Nan panagfiyagyu ya pammatiyu at kaman surat as nan numnummi, at naraka ay fiasaun nan uray ngachana ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_3","077_3_3","2CO","3","3","3","Mamaila as nan fiyagyu ay chakayu nan kaman surat Cristo ay enpaepaw-etna kan chakami. Fiakun tinta nan naosar as nan surat, ngem kun at nan Espiriton nan matataku ay Apo Dios. Fiakun us kaman as nan nachappichap ay fiatu ay naisuratan nan Lintig Moises nan nangisuratana, ngem kun at as nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_4","077_3_4","2CO","3","4","4","Kananmi un tit-iwa chaná, tay hi Apo Dios nan muntalekanmi ay mangfiachang kan chakami kiapú kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_5","077_3_5","2CO","3","5","5","Achimi kanan un nurpu as nan mismu ay kafiaelanmi nan nangekamananmi as nan nauy ay chunu, tay nan kafiaelanmi at murpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_6","077_3_6","2CO","3","6","6","Hiya challu nan nangichat as kafiaelanmi ay munserfi as nan maepangkep as nan fiarú ay inturagna as nan katakutaku. Nan nauy fiarú ay turag ay maifisar as nan pannakafialin nan Espiritu at achi kaman as nan naisurat ay lintig ay infiakian Apo Dios kan Moises. Tay nan ichat nan naisurat ay lintig at chusa ay maid patingkiana, ngem nan ichat nan Espiritu Santo at fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_7","077_3_7","2CO","3","7","7","Numnumun takú nan nangepail-an Apo Dios kan Moises as nan pannakafialina as nan nangichatana as nan lintigna ay naituktuk as nan fiatu. As nan hana ay timpu, enpailan Apo Dios as nan tataku nan kaichayawana babaen as nan lupan Moises ay kaman sumili. Uray mu cha komapukapuy nan sumiliyana, chaan poros naetoongan nan chiyuycha kianak Israel hiya. Mu assid-i nan pannakafialin ay enpailan Apo Dios as nan nangichatana as nan lintig ay mangichat as chusa ay maid patingkiana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_8","077_3_8","2CO","3","8","8","ay kun achi kaskasin maila nan kaichayawana as nan mangichatana as nan Espirituna babaen as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Jesu Cristo ay chami ekaskasaba? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_9","077_3_9","2CO","3","9","9","Tay mu naila nan kaichayawan Apo Dios as nan nangichatana as nan lintig ay mangichat as chusa ay maid patingkiana, kaskasin maila nan kaichayawana as nan mangifilangana as nan tataku as nalintig as nan mangiilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_10","077_3_10","2CO","3","10","10","Nan kenatit-iwana at namaid nan sikud ay kenaamud nan lintig, tay naesokat ad wani nan maid kaepachongana ay kaichayawan nan karen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_11","077_3_11","2CO","3","11","11","Tay mu wachay kaichayawan nan nasokatan, kaskasin wachay maid kaepachongana ay kaichayawan nan naesokat ay mawawacha in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_12","077_3_12","2CO","3","12","12","Kiapú ta namnamaunmi sa, naturud kami ay mun-is-isuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_13","077_3_13","2CO","3","13","13","Achi kami kaman kan Moises ay liningfiana nan lupana ta achi mailan nan chiyuycha kianak Israel nan cha komapuy ay sumiliyan nan lupana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_14","077_3_14","2CO","3","14","14","Ngem tenmangken nan numnum nan chiyuycha kianak Israel, at chaancha naawatan nan laychun ay kanan nan enommat kan Moises. Uray nan chiyuycha kianak Israel ad wani as nan mangfiasaancha as nan insurat Moises at kaman nalilingfian challu nan numnumcha, tay achicha maawatan nan ustu ay laychun tona ay kanan. Makaan yangkiay nan nanglilingub as nan numnumcha mu maetapicha kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_15","077_3_15","2CO","3","15","15","O tit-iwa sa, tay uray ad wani ay mu maifiasa nan Lintig Moises, kaman wacha nan manglilingub as nan numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_16","077_3_16","2CO","3","16","16","Ngem mu munsakong ay omafurot nan taku as nan Apo, makaantu nan manglilingub as nan numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_17","077_3_17","2CO","3","17","17","Nan “Apo” ay infiakiak as na at hiya nan Espiriton nan Apo, at as nan ngachana ay kawad-an tona ay Espiritu at wacha nan wayawayana as nan lintig ay mangichat as chusa ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C23_18","077_3_18","2CO","3","18","18","Isunga chitaku am-in ay enmafurot ay achi malilingfian chi lupana ay kaman kan Moises at kaman takú sarming ay mangepaila as nan kaichayawan Apo Jesus, ya kanayon takú ay mafiarfialiwan ay omammay inkiana komaman takú kan hiya. Nan cha mangekaman as na kan chitaku at nan Apo challu ay hiya nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_1","077_4_1","2CO","4","1","1","Isunga achi kami machischismaya, tay babaen as nan sug-ang Apo Dios, naichat kan chakami nan nauy ay panagserfi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_2","077_4_2","2CO","4","2","2","Achiyunmi nan am-in ay naetatafun ya kafiafiain ay ukialen chi tataku, ya maid us siksikapanmi. Achimi soksokatan nan kalen Apo Dios, ngem kunmi at epakaawat ay ustu nan tit-iwa. Assesa nan panagfiyagmi as nan mangiilan Apo Dios ta mangammuwan nan uray ngachana ay taku ay ammay nan ukialimi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_3","077_4_3","2CO","4","3","3","Uray mu hiyasa, wachacha us nan tapina ay achicha maawatan. Ngem mu naetatafun nan Ammay ay Chamag ay chami ekaskasaba, naetatafun yangkiay as nan chiyuycha machusa in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_4","077_4_4","2CO","4","4","4","Achicha omafurot, tay hi Satanas ay toray asna's luta ngamin ay mangetortoray kan chicha nan manglilingub as nan numnumcha. O, linilingfiana nan numnumcha ta achicha ilaun nan silaw ay murpu as nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan kaichayawan Cristo ay kail-an nan ustu ay ilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_5","077_4_5","2CO","4","5","5","Fiakun nan achormi nan chami ekaskasaba, ngem kun at nan Apo ay hi Jesu Cristo. Kun pay chakami at fiabfiaarun chakami kan Cristo ta munserfi kami kan chakayu para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_6","077_4_6","2CO","4","6","6","Tay hi Apo Dios nan nangifilin, “Mawacha nan silaw as nan kawad-an chi ngongot.” Hi Apo Dios us challu nan nanilaw as nan numnummi ta maammuwanmi nan kaichayawan Apo Dios ay maila as nan lupan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_7","077_4_7","2CO","4","7","7","Ngem chakami at maepachong kami as nan maid pategna ay fianga ay naittuwan chi napapateg, tay entalek Apo Dios kan chakami nan Ammay ay Chamag. Enatna sa ta maila ay nan nurpuwan nan kafiaelan ay maid maepachongana at kan hiya, fiakun kan chakami ay apud ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_8","077_4_8","2CO","4","8","8","Kanayon kami ay machachagsunan as likiat, ngem achi kami munpaamis. Namen ongor ay nalilifok kami, ngem achi kami poros machischismaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_9","077_4_9","2CO","4","9","9","Parpalikiatun chakami as nan tataku, ngem achi chakami engannganuy kan Apo Dios. Uray mu kiayud chakami patayun, ngem chaan kami natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_10","077_4_10","2CO","4","10","10","O, kanayonmi ay sasakiangun nan utúy ay kaman as nan enommat kan Jesus as nan kawad-ana pay laing asna's luta ta nan fiyag ay inchatna at maila us as nan achormi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_11","077_4_11","2CO","4","11","11","Tit-iwa ay as nan matatakuwanmi, namen ongor ay kiayud kami matuy kiapú as nan enmafurotanmi kan Jesus ta maila koma as nan achormi ay matuy nan fiyag ay inchatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_12","077_4_12","2CO","4","12","12","Isunga uray mu ap-aparun chakami as nan utúy, nan muntongparana at maichat kan chakayu nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_13","077_4_13","2CO","4","13","13","Wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Enmafurotak kan Apo Dios, isunga wacha nan infiakiak.” Kiapú ta assesa us ay pammati nan wacha kan chakami, uray mu maparpalikiat kami, ituruymi challu ay mangifiakia as nan pammatimi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_14","077_4_14","2CO","4","14","14","Tay ammumi ay hi Apo Dios ay nangtaku kan Apo Jesus manipud as nan utúy at takuwunantu us chakami kiapú as nan nakius-usaanmi kan Apo Jesus. Assesa us ay etakinantu chakami pati chakayu am-in ay omaafurot as nan kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_15","077_4_15","2CO","4","15","15","Am-in chaná ay liglikiatmi at para kan chakayu ta omong-ongor nan tataku ay manglak-am as nan grasyan Apo Dios. Mu hiyasa, omong-ongor us nan tataku ay munyaman kan Apo Dios ya maichaychayaw hiya in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_16","077_4_16","2CO","4","16","16","Isunga achi kami machischismaya. Uray mu cha komapukapuy nan achormi, inurkiw ay cha pumigsapigsa nan achi matmatuy ay fiyag ay wacha kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_17","077_4_17","2CO","4","17","17","Tay nan nauy liglikiat ad wani at kun henkemad ya yap-iw mu numnumun takú nan fiyag asna's luta ay munpatingkiantu, ngem nan muntongparan nan nauycha liglikiat at fiyag ay maid patingkiana ya maid maepachongana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C24_18","077_4_18","2CO","4","18","18","Isunga nan nunumnumun takú yangkiay at fiakun nan mamaila asna's luta, ngem kun at nan achi mamaila ay wacha ad chaya. Tay nan mamaila asna's luta at wacha nan munpatingkiaana, ngem nan achi mamaila at maid munpatingkiaana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_1","077_5_1","2CO","5","1","1","Ammu takú ay mu matuy nan achor takú ay maepachong as nan fiawi ay naraka ay machachael, sokatantu Apo Dios as fiarú ay achor ay maepachong as nan afong ay achi machadchachael ay wacha ad chaya ay fiakun taku nan nangkiaub, ngem hi Apo Dios mismu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_2","077_5_2","2CO","5","2","2","As nan matatakuwan takú asna's luta at kaman takú cha mun-anaanana kiapú as nan liglikiat takú. Isunga laraychun takú ay masokatan nan sikud ay achor takú as fiarú ay achor ay murpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_3","077_5_3","2CO","5","3","3","Tay mu hiyasa ay masokatan nan sikud ay achor takú as fiarú ay kaman takú nafiachuwan, achi takú mad-anan ay forfollachan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_4","077_5_4","2CO","5","4","4","As nan mamagyanan takú asna's luta, kaman takú cha mun-anaanana kiapú as nan liglikiat takú. Achek kanan un laychun takú ay matuy ya mad-anan ay forfollachan, ngem kun takú at ifiachu nan fiarú ay achor ay achi matmatuy. Mu hiyasa, nan nauy matuy ay achor at elas-iyan nan fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_5","077_5_5","2CO","5","5","5","Hi Apo Dios nan nangesakiana kan chitaku para as nan nauy fiarú ay achor takú, ya inchatna us nan Espirituna ay hiya nan mangepasiguradu ay tongparun Apo Dios nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_6","077_5_6","2CO","5","6","6","Isunga napigsa nan numnummi. Ammumi ay as nan matatakuwan nan achormi asna's luta, maid kami pay laing as nan kawad-an nan Apo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_7","077_5_7","2CO","5","7","7","tay nan matatakuwanmi asna's luta at maiyunud as nan pammati, fiakun as nan mamaila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_8","077_5_8","2CO","5","8","8","Tit-iwa ay napigsa nan numnummi, ya kaskasinmi laylaychun as solet ay taynan nan achormi ta makeafong kami as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_9","077_5_9","2CO","5","9","9","Ngem uray mu asna's luta nan kawad-anmi winnu ad chaya ay kawad-an nan Apo, nan pangkepmi yangkiay at palaylaychunmi hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_10","077_5_10","2CO","5","10","10","Tay masapor sakiangun takú am-in hi Cristo ta okomuna chitaku. Hiya nan mangichattu as nan gun-gunan nan tunggal usa ay maiyunud as nan en-enatna ay ammay winnu mangisiw as nan natatakuwana asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_11","077_5_11","2CO","5","11","11","Kiapú ta ammumi ay kauugyat nan panang-okóm Apo Jesus, epapatimi nan kafiaelanmi ay mangawis as nan tataku ta omafurotcha kan hiya. Ammon Apo Dios nan am-in ay pangkepmi, ya sapay koma ta ammuyu us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_12","077_5_12","2CO","5","12","12","Fiakunmi pangkep ay mangichaychayaw as achormi kasin kan chakayu as nan nauy ay infiakiami. Ngem kunmi at epakaammu yangkiay kan chakayu nan kiapúna as mangichayawanyu kan chakami ta ammuyu nan esongfiatyu as nan tataku ay mangichayaw as nan mamaila ay kasasaad nan taku, fiakun nan wacha as nan numnumna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_13","077_5_13","2CO","5","13","13","Mu wachay mangali un natongok kami, uray, tay para kan Apo Dios met nan am-in ay atunmi. Mu kanan us nan tapina un ustu nan numnummi, mafialin us, tay para met us as nan omammayanyu nan chunumi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_14","077_5_14","2CO","5","14","14","Tay nan layad Cristo nan mangetortoray kan chakami as nan am-in ay atunmi, tay siguradu kami ay natuy nan usa ay taku ay hi Cristo para as nan am-in, ya babaen kan hiya, nan am-in ay tataku at maifilang as natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_15","077_5_15","2CO","5","15","15","O, natuy hiya para as nan am-in ta as nan panagfiyag takú at fiakun koma nan laylaychun takú nan unuchun takú, ngem kun at nan laylaychun Cristo ay natuy ya nataku manipud as nan utúy para kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_16","077_5_16","2CO","5","16","16","Isunga ad wani, achimi at okomún nan uray ngachana ay taku ay maifisar as nan mamaila ay kasasaad chi taku. Iyafudku ay ad kasin at nan namigfikianmi kan Cristo at maifisar as nan mamaila, ngem ad wani, nafialiwan nan mangnunumnummi kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_17","077_5_17","2CO","5","17","17","Tay uray ngachana ay taku ay makius-usa kan Cristo at munfialinun Apo Dios sa ay taku as fiarú ay taku. Nan sikud ay katatakuna at napapug ya nasokatan as fiarú! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_18","077_5_18","2CO","5","18","18","Hi Apo Dios nan nangekaman kan chatona am-in. Enpakappiana chitaku kan hiya babaen as nan enat Cristo. Inchatna us kan chakami nan nauy ay chunu ay mangepakappia as nan tataku kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_19","077_5_19","2CO","5","19","19","Nan laychunmi ay kanan at cha epakappian Apo Dios nan am-in ay tataku kan hiya babaen as nan natuyan Cristo as nan koros. O, babaen kan Cristo, penakawan Apo Dios nan am-in ay tataku as nan fiasfiasorcha, ya chaana infilang chasa as maekontra kan chicha. Hiyana nan entalek Apo Dios kan chakami ay uymi isuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_20","077_5_20","2CO","5","20","20","Isunga chakami nan pannakaachor Cristo, ya babaen as nan epakpakaammumi kan chakayu, kaman hi Apo Dios mismu nan cha mangaw-awis as nan katakutaku. Kiapú kan Cristo, epakpakaasimi ngarud ay makekappia kayu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C25_21","077_5_21","2CO","5","21","21","Tay hiyana nan enat Apo Dios para kan chitaku: Uray mu maid poros fiasor Cristo, infilang Apo Dios as fiasor Cristo nan fiasfiasor takú. Enatna na ta babaen as nan nakius-usaan takú kan Cristo, maetapi takú as nan kenalintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_1","077_6_1","2CO","6","1","1","Isunga kiapú ta makidkidnu kami kan Apo Dios, epakpakaasimi na kan chakayu: Achiyu eparufus ay nan grasyan Apo Dios ay enawatyu at mamaid nan kotokna as nan panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_2","077_6_2","2CO","6","2","2","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Chinngorku nan kararagyu as nan timpu ay enkeddengku ay manug-angak kan chakayu, ya finadngak chakayu as nan inumchanan nan ustu ay urkiw ay enkeddengku ay mangesarakanak kan chakayu.” Chungrunyu na! Ad wani nan hana ustu ay timpu ay mang-awatanyu as nan grasyan Apo Dios. Ad wani nan hana ustu ay urkiw ay maesarakananyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_3","077_6_3","2CO","6","3","3","Achimi laychun ay wachay kaskas-otan nan enpadnon Apo Dios kan chakami. Isunga il-ilaunmi ta maid ekamkamanmi as kiapón chi maesakiawan chi pachongmi ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_4","077_6_4","2CO","6","4","4","Kunmi at epaila ay munserserfi kami kan Apo Dios as nan am-in ay atunmi. O, anosanmi nan am-in ay mailiwliwas, liglikiat, ya kauugyat ay cha om-ommat kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_5","077_6_5","2CO","6","5","5","Enan-anosanmi ay napakpak-or, naifiarfiarud ya nakurkuru. Nabnabray kami as solet, ya napachasanmi ay chaan nasnassuy ya nangnangan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_6","077_6_6","2CO","6","6","6","Epailami us ay munserserfi kami kan Apo Dios babaen as nan nacharos ay ukialimi, pannakaammumi kan Apo Dios, kenamanang-eta-unmi ya nan kenamanangsug-angmi as nan iib-ami. O, epailami chasa babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo ay wacha kan chakami, ya babaen as nan tit-iwa ay layadmi ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_7","077_6_7","2CO","6","7","7","ya mangisursuruwanmi as nan kenatit-iwa, ya babaen as nan pannakafialin Apo Dios. Wacha us nan kenalintigmi ay inchat Apo Dios ay maepachong as nan fiangkaw ya karasaymi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_8","077_6_8","2CO","6","8","8","As nan munserserfiyanmi at mapadpachayawan kami, ya mu mamingsan at mapabpafiainan kami. Masmas-ot kami, ngem mu mamingsan at marisrispitu kami. Uray mu maifilang kami as nangutum, tit-iwa challu nan chami ifiagfiakia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_9","077_6_9","2CO","6","9","9","Kanan nan tapina un maid filangmi as tataku, ngem nunchinngor kami met. Kaman kami natuy as nan mangiilan nan tapina, ngem kukutug kami met ay matataku. Maparpaliwasan kami, ngem chaan kami met challu natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_10","077_6_10","2CO","6","10","10","Uray mu mamingsan at ngumuyus kami, kanayon kami challu ay munlagsak. Uray mu pugli kami, pafiaknangunmi nan ongor ay tataku. Maid kinakumi asna's luta, ngem kuwami nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_11","077_6_11","2CO","6","11","11","Iib-ak ay i-Corinto, maid poros entafunmi kan chakayu, ngem kunmi at infiakia kan chakayu. Ongor pay chi layadmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_12","077_6_12","2CO","6","12","12","Fiakun chakami nan achi manglaylayad kan chakayu, ngem kun at chakayu nan nafiaiw nan layadna kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_13","077_6_13","2CO","6","13","13","Isunga chakayu ay ifilangku as an-akku, pangaasiyu ta sufialetanyu nan ongor ay layadmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_14","077_6_14","2CO","6","14","14","Achi kayu makius-usa as nan chiyuycha achi omaafurot. Tay ay kun mafialin ay munkatornosan nan nalintig ya nan achi nalintig ay taku? Ay kun mafialin ay munlamong nan lawag ya nan ngongot? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_15","077_6_15","2CO","6","15","15","Achi poros munpachong nan numnum cha Cristo kan Satanas, isunga achi us munpachong nan omaafurot ya achi omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_16","077_6_16","2CO","6","16","16","Ay kun mafialin ay maetapi nan didiosen as nan templon Apo Dios? Achi! Isunga assesa us kan chitaku, tay chitaku nan templo ay omaafongan nan matataku ay Apo Dios. Tay kanan Apo Dios ay mismu, “Omafongak kan chicha ya kadkadwaok chicha. Ha-un nan Apo Dioscha ya chicha nan tatakok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_17","077_6_17","2CO","6","17","17","Isunga kanan us Apo Dios, “Taynanyu chicha ta maisiyan kayu kan chicha. Achi kayu maes-esnop as nan assi ta awatok chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C26_18","077_6_18","2CO","6","18","18","“Mu hiyasa nan atunyu, ha-untu nan Amayu ya chakayuntu nan an-akku.” Hiyachi nan kenalen nan Mannakafialin ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_1","077_7_1","2CO","7","1","1","Chakayu ay laylaychok, kiapú kan chatona ay enkaren Apo Dios kan chitaku, kaanun takú nan am-in ay mangepaassi as nan achor ya numnum takú. Epapati takú nan kafiaelan takú ay mangunud as nan nasantowan ay panagfiyag inkiana maid munkurangan takú babaen as nan manaychayawan takú kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_2","077_7_2","2CO","7","2","2","Pangaasiyu ta epailayu nan layadyu kan chakami, tay maid met en-enatmi as achi nalintig kan chakayu. Maid chinachaelmi as pammatina kan chakayu, ya maid us insiksikapanmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_3","077_7_3","2CO","7","3","3","Achek kanan na ay mangepafiasor kan chakayu, tay pararu met nan layadmi kan chakayu ay kaman as nan infiafiakiak kan chakayu ad kasin. Isunga uray mu ngachana nan ommat kan chitaku as nan matatakuwan winnu matuyan takú, achi munfialiw nan nauy layadmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_4","077_7_4","2CO","7","4","4","Talekok chakayu as solet, ya ichayawku chakayu as nan tapina. O, uray as nan am-in ay likiatku at naragsakak challu, tay pinmigsa nan numnumku kiapú kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_5","077_7_5","2CO","7","5","5","Tay as nan inumchananmi ad Macedonia, chaan nun-ib-iblay nan achormi ya nan numnummi kiapú as nan ongor ay malilifokananmi. Tay henan kumpurmi ay ay-ayanmi at wachacha nan nangonkontra kan chakami, ya wachacha us nan nunchanchanakianmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_6","077_7_6","2CO","7","6","6","Ngem hi Apo Dios ay mangepapigsa as nan numnum nan chiyuycha machischismaya at penapigsana nan numnummi babaen as nan nangepafiangchana kan Tito kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_7","077_7_7","2CO","7","7","7","Fiakun yangkiay nan enmaliyana nan nangepapigsa as numnummi, ngem babaen us as nan nangepachamakiana as nan maepangkep as nan nangepapigsaanyu as nan numnumna. Infiakiana us ay mailiw kayu kan ha-un, ya nunfiafiawi kayu as solet as nan nangsaktananyu kan ha-un ad kasin. Kanana pay un laychunyu kanu ay mangiyapa ya mangesaket kan ha-un. Isunga kaskasinak naragsak ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_8","077_7_8","2CO","7","8","8","Uray mu nginmuyus kayu kiapú as nan chiyuy suratku, achiyak munfiafiawi ad wani ay nangisurat as chi. Ngem nunfiafiawiyak as akét as nan nangammuwak ay nginmuyus kayu, uray mu henkemad yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_9","077_7_9","2CO","7","9","9","Ad wani, naragsakak challu, fiakun kiapú as nan nangepanguyusak kan chakayu, ngem kiapú as nan nunfiafiawiyanyu ay hiyasa nan nunfianakian nan nangepanguyusak kan chakayu. Tay nan hana ngunguyusyu at enosar Apo Dios ta maid mangisiw as om-ommat kan chakayu babaen kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_10","077_7_10","2CO","7","10","10","Achi takú ifiafiawi nan nginmunguyusanyu. Tay nan ngunguyus ay osarun Apo Dios at muntongpar as nan munfiafiawiyan nan tataku as nan achi ustu ta maesarakancha. Ngem nan ngunguyus nan chiyuycha achi omaafurot at muntongpar as nan chusa ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_11","077_7_11","2CO","7","11","11","Numnumunyu nan ammay ay en-enat Apo Dios kan chakayu babaen as nan nauy ngunguyusyu! Tay ad wani at alistu kayu ay mangifiafiawi as nan fiasoryu. Finmungat kayu as nan mangisiw ay ekamkaman nan iib-ayu. Inmugyat kayu, tay anaka ya machusa kayu. Laraychunyu ay omaammay kasin nan munkakadwaan takú. Chinusayu ay ustu nan nakafiasor. Kiapú kan chatona am-in ay en-enatyu, enpailayu ay maid maepafiasor kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_12","077_7_12","2CO","7","12","12","As nan nunsuratak, fiakun yangkiay nan taku ay nakafiasor winnu nan taku ay nakafiasorana nan kiapúna, ngem kunak at nunsurat ta epakaammok kan chakayu as nan mangiilan Apo Dios ay tit-iwa ay lalaychunyu ay mangepalaylayad kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_13","077_7_13","2CO","7","13","13","Isunga pinmigsa nan numnummi. Fiakun yangkiay chatud-i nan nunlagsakanmi, ngem kaskasin kami nalaylaychan as nan nangil-anmi ay naragsak hi Tito, tay nakaan nan chanagna kan chakayu kiapú ta naragsak kayu am-in as nan nang-awatanyu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_14","077_7_14","2CO","7","14","14","Tay ad kasin, inchayawku chakayu kan hiya, ya chaanak nafiainan kiapú as nan infiagfiakiak. O, kaman as nan kenatit-iwan nan am-in ay infiagfiakiami kan chakayu at tit-iwa us nan kenarkalimi ay nangichayaw kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_15","077_7_15","2CO","7","15","15","Isunga cha pumigsapigsa nan layadna kan chakayu ad wani, tay nunumnumuna ay naragsak kayu am-in ay mangtongpar as nan infiakiana kan chakayu, ya enpailayu us nan rispituyu as nan nangmangiliyanyu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C27_16","077_7_16","2CO","7","16","16","Ongor paat chi lagsakku ad wani, tay ammok ay mafialin ay talekok chakayu as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_1","077_8_1","2CO","8","1","1","Iib-ak, laychunmi ay maammuwanyu nan ammay ay nuntongparan nan grasyan Apo Dios as nan chiyuycha iglesia ad Macedonia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_2","077_8_2","2CO","8","2","2","Tay uray mu nunsidlay likiatcha ya uray mu puglicha as solet, ong-ongor challu nan inchatcha ay fiachang as nan iib-acha ay omaafurot kiapú as nan ongor ay lagsakcha kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_3","077_8_3","2CO","8","3","3","Paneknekak ay inchatcha nan kafiaelancha ay ichat, ya nasorsorok pay mu nan kafiaelancha ay ichat. Hiyasa nan enatcha, tay chaancha napelpelet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_4","077_8_4","2CO","8","4","4","Enpapaticha ay nangepakaasi kan chakami ta maettancha as chansacha ay umichat as fiachangcha as nan chiyuycha tatakon Apo Dios ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_5","077_8_5","2CO","8","5","5","Ong-ongor nan enatcha mu nan nenamnamami. Tay entalekcha on-ona nan mismu ay fiyagcha as nan Apo, haat kan chakami, tay ammucha ay hiyasa nan enkeddeng Apo Dios ay atuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_6","077_8_6","2CO","8","6","6","Kiapú ta hi Tito nan chakus nangelapu as nan hana ay planuyu ay mun-among as ifiachangyu as nan kawad-ana pay laing kan chakayu, enawismi hiya ay munfiangad hesa ta fiadngana chakayu ay manglopas as nan hana planuyu ay mun-among ay mangepaila as sug-angyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_7","077_8_7","2CO","8","7","7","Nafiaknang kayu met kayman as nan pammatiyu, as nan mangam-ammuwanyu kan Apo Dios ya as nan kafiaelanyu ay mun-isuru. Makakud kayu pay ay munserfi kan Apo Dios, ya ongor us chi layadyu kan chakami. Isunga ay achi mafialin ay epailayu us ay nafiaknang kayu as layad ay fumachang as nan iib-ayu ay maid kenangekot kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_8","077_8_8","2CO","8","8","8","Achek kanan un filinku na kan chakayu. Laychok yangkiay ay epakaammu kan chakayu ay laraychun nan tapina ay fumachang ta mu turachunyu chicha, paneknekanyu us ay tit-iwa nan layadyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_9","077_8_9","2CO","8","9","9","Ammuyu met nan grasyan Apo takú ay Jesu Cristo, tay uray mu nafiaknang hiya ad chaya, nunfialin hiya as pugli para kan chakayu as nan nunfialinana as taku ta fumaknang kayu babaen as nan hana ay kenapugli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_10","077_8_10","2CO","8","10","10","Isunga as nan munnunumnumku maepangkep as na at un-unuyna mu lopasunyu nan enlapuyu ad tawwun, tay chakayu nan enmon-ona ay nunnumnum ya enmon-ona challu ay nangelapu as sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_11","077_8_11","2CO","8","11","11","Epapatiyu ngarud ay manglopas ay mangichat as nan kafiaelanyu ay ichat ta nan manglaraychanyu ay munlopas ay umichat at kaman as nan nanglaraychanyu ay nunplanu ay umichat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_12","077_8_12","2CO","8","12","12","Tay mu tit-iwa ay laraychunyu ay umichat, awatuntu Apo Dios nan ichatyu ay maiyunud as nan kafiaelanyu ay ichat, tay achina namnamaun ay ichatyu nan achiyu kafiaelan ay ichat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_13","077_8_13","2CO","8","13","13","Achek kanan un munlikiat kayu ta fumaknang koma nan tapina kiapú as nan chayu id-ichat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_14","077_8_14","2CO","8","14","14","Nan laychok yangkiay ay kanan at mapapchong kayu koma. Kiapú ta wachay subrayu ad wani, ammay mu ifiachangyu chachi as nan makasapor ta mu as tapen chi urkiw ay chakayu nan makasapor, ichatcha us nan subracha kan chakayu. Mu hiyasa nan atunyu, mapapchong kayu am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_15","077_8_15","2CO","8","15","15","Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan taku ay ongor chi enamongna at maid subrana, ya nan taku ay akét chi enamongna at maid munkurangana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_16","077_8_16","2CO","8","16","16","Munyamanak kan Apo Dios, tay tit-iwa ay laraychun Tito ay fumachang ay kaman as nan manglaraychananmi ay fumachang kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_17","077_8_17","2CO","8","17","17","Ammok ay tit-iwa na, tay fiakun yangkiay nan chinawatmi nan inyafudna, ngem hiya mismu nan nunnumnum ay omali kan chakayu kiapú as layadna ay fumachang kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_18","077_8_18","2CO","8","18","18","Nan ifiaormi us ay kadwan Tito at nan usa ay ifia takú ay omaafurot ay nunchinngor as nan am-in ay iglesia kiapú as nan nangekaskasabaana as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_19","077_8_19","2CO","8","19","19","Fiakun yangkiay sa, tay hiya at usa us ay chinutokan nan chiyuycha iglesia ay makeali kan chakami ay mangiyuy as nan enamongyu ad Jerusalem. Atunmi na ta maichayaw hi Apo Dios ya ta epailami nan layadmi ay fumachang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_20","077_8_20","2CO","8","20","20","Il-ilaunmi nan chami at-atun ay mangor-ornong ya mangiwarwaras as nan hana ongoongor ay maifiachang ta maid mangepafiasor kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_21","077_8_21","2CO","8","21","21","Tay nan pangkepmi at atunmi nan ustu ay maekaman, fiakun yangkiay as nan mangiilan Apo Dios, ngem as nan mangiilan us nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_22","077_8_22","2CO","8","22","22","Wacha pay nan usa ay ifia takú ay ifiaormi ay makiuy kan chicha. Namen ongor ay penaneknekanmi nan kenamakakudna ay munserfi kan Apo Dios. Ad wani, kiapú as nan ongor ay talekna kan chakayu, kaskasina laychun ay mangfiachang kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_23","077_8_23","2CO","8","23","23","Kun pay hi Tito, hiya nan kadwak ay mangfiachang kan chakayu. Kun pay nan chiyuycha chuwa ay iib-a takú ay makiuy kan hiya, chicha nan pannakaachor nan chiyuycha iglesia, ya babaen kan chicha, maichaychayaw hi Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C28_24","077_8_24","2CO","8","24","24","Epailayu ngarud nan layadyu kan chicha ta mapaneknekan as nan chiyuycha iglesia hena ay napudnu nan layadyu ya tit-iwa us nan mangichaychayawanmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_1","077_9_1","2CO","9","1","1","Ammok ay achiyak masapor munsurat kan chakayu as maepangkep as nan nauy ay ifiachang as nan tatakon Apo Dios ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_2","077_9_2","2CO","9","2","2","Tay naammuwak at ay laraychunyu ay fumachang ay hiyasa nan kiapúna ay inchayawku nan maepangkep kan chakayu as nan chiyuycha i-Macedonia. O, inchayawku chakayu ay i-Acaya, tay nakasakiana kayu ay fumachang nunlapu ad tawwun, ya kiapú as nan nauy manglaraychananyu ay fumachang, naawis nan kaongoran kan chicha ay mun-among us as ifiachangcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_3","077_9_3","2CO","9","3","3","Ngem ifiaorku nan nauycha iib-a ta nan nauy panangichayawku maepangkep kan chakayu at mapaneknekan ay fiakun yangkiay karkali ya ta nakasakiana kayu ay fumachang ay kaman as nan infiakiak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_4","077_9_4","2CO","9","4","4","Tay mu maketakin nan iib-a takú ay i-Macedonia kan ha-un as nan omaliyak hesa, ya maammuwancha ay chaan kayu nakasakiana as ifiachangyu, mafiainan kamintu as solet, tay achi tit-iwa nan panangichayawmi maepangkep kan chakayu. Assesa us ay mafiainan kayuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_5","077_9_5","2CO","9","5","5","Isunga ninumnumku ay epaon-onak chaná ay iib-a ta fiadngancha chakayu ay mangamong as nan enkariyu ay ifiachangyu ya ta nakasakianantu sa as nan umchanak hesa. Tay mu hiyasa nan atunyu, maepailantu nan manglaraychananyu ay umichat ay achi kayu mapelpelet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_6","077_9_6","2CO","9","6","6","Numnumunyu na: Nan taku ay akét chi etanumna at akét us nan apituna, ngem nan taku ay ongor chi etanumna at ongor us nan apituna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_7","077_9_7","2CO","9","7","7","Isunga waschi koma un numnumuna omona nan mafialin ay ichatna, angkiay ichatna kiapú as lagsakna. Achi poros nasaket chi numnumna ay umichat winnu achi mapelpelet. Tay laychun Apo Dios nan naragsak ay umichat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_8","077_9_8","2CO","9","8","8","Kafiaelan Apo Dios ay mangichat kan chakayu as ong-ongor mu nan kasaporanyu ta kanayon ay maid munkuranganyu ya ta ong-ongor pay nan masubra ay maifiachangyu as nan tapina ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_9","077_9_9","2CO","9","9","9","Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep as nan nalintig ay taku ay kanana, “Maid ek-ekotna ay umichat as nan chiyuycha makasapor. Isunga achi maliwliw-an nan ammay ay ekamkamana in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_10","077_9_10","2CO","9","10","10","Tay hi Apo Dios ay mangid-ichat as fing-i as nan muntantanum ya nan kanun chi tataku at hiya challu nan mangid-ichat ya mangepaong-ongor as nan wacha kan chakayu ta mataptapiyan nan ammay ay chayu at-atun ay umid-ichat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_11","077_9_11","2CO","9","11","11","Pafiaknangunantu chakayu as am-in ay karasen chi kenafiaknang ta mafiadnganyu ay kankanayon nan makasapor. Mu awatunchantu nan fiachangyu ay epaw-etyu kan chakami, ongorchantu nan munyaman kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_12","077_9_12","2CO","9","12","12","Nan nauy chayu at-atun ay fumadfiachang at achi yangkiay maichat nan kasaporan nan tatakon Apo Dios, ngem omong-ongorcha us nan munyaman kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_13","077_9_13","2CO","9","13","13","Kiapú ta napaneknekan ay tit-iwa nan hana chayu at-atun ay fumachang, ongorchantu nan mangichaychayaw kan Apo Dios, tay mailacha ay chayu tongtongparun nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo. Nan usa pay at chayawuncha hiya kiapú ta maid ek-ekotyu ay fumachang kan chicha ya as nan tapina ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_14","077_9_14","2CO","9","14","14","Epapasnekchantu ay mangekararag kan chakayu, ya mailiwcha kan chakayu kiapú as nan grasya ay maid kaepachongana ay inchat Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C29_15","077_9_15","2CO","9","15","15","Munyaman takú kan Apo Dios kiapú as nan achi mafilang chi fiarorna ay inchatna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_1","077_10_1","2CO","10","1","1","Wachacha kanu nan mangarkali un napakumbabaak mu maesasakiangak kan chakayu, ngem mu achawwiyak, naturuchak as nan suratku kan chakayu. Isunga ha-un ay Pablo at wacha nan laychok ay chawatun kan chakayu kiapú as nan kenapakumbaba ya kenaanos Cristo ay chak turturachun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_2","077_10_2","2CO","10","2","2","Pangaasiyu ta achiyak koma peletun ay mangepaila as nan kenaturudku as nan omaliyak hesa. Tay tit-iwa ay naturuchak ay maningor as nan chiyuycha mangarkali un nan ukialimi ya pangkepmi at nurpu as nan laylaychun chi taku yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_3","077_10_3","2CO","10","3","3","Tit-iwa ay taku kami yangkiay ay kaman kan chakayu, ngem nan atunmi ay makikufiat as nan mangotettet at achi kaman as nan atun chi taku ay makikufiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_4","077_10_4","2CO","10","4","4","Tay nan armas ay os-osarunmi at fiakun nan os-osarun chi tataku asna's luta, ngem nan armas Apo Dios ay wachay pannakafialina ay mangamis as nan mangontra kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_5","077_10_5","2CO","10","5","5","Isunga amisunmi nan achi tit-iwa ay panagpanpanfor ya numnum nan nunkapangas ay tataku ay manglilingub as nan pannakaawatcha ta achicha afurotun nan kenatit-iwa maepangkep kan Apo Dios. O, amisunmi nan sososekcha ta mafialiwan nan numnumcha ay mangunud as nan laychun Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_6","077_10_6","2CO","10","6","6","As nan mangepail-anyu ay maid kenakurang nan panagtalekyu kan Cristo, nakasakiana kami ay mangchusa as nan am-in ay nunkasokel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_7","077_10_7","2CO","10","7","7","Kokomsaw kayu, tay ilaunyu yangkiay nan mamaila as nan usa ay taku fiakun nan wacha as numnumna. Mu wacha kan chakayu hesa nan mangali un takon Cristo hiya, masapor numnumuna ay chakami us at tatakon Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_8","077_10_8","2CO","10","8","8","Tay uray mu pararu nan enatku ay nangichayaw as nan kalibfenganmi, achiyak mafiainan, tay nan Apo nan nangichat kan chakami as nan nauy ay kalibfengan ta papigsaunmi nan pammatiyu, achimi chachaelun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_9","077_10_9","2CO","10","9","9","Infiakiak na ta achiyu kanan un chak padpachasun ay mangug-ugyat kan chakayu babaen as nan sursuratku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_10","077_10_10","2CO","10","10","10","Tay wachacha nan tapina kan chakayu hesa ay mangali, “Naturud ya natoray hi Pablo as nan suratna, ngem mu wacha hiya kan chitaku, kaman maid kafiaelana ya nan kanana at kaman maid kotkotokna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_11","077_10_11","2CO","10","11","11","Nan cha mangarkali as assesa at masapor maawatana ay nan enpakaammumi as nan suratmi at hiyasa us challu nan atunmi mu wacha kami hesa kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_12","077_10_12","2CO","10","12","12","Achimi poros laychun ay mangepachong as achormi as nan chiyuycha mangichaychayaw as nan mismu ay achorcha. Nan panglukudcha as nan kenaammaycha at nan mismu ay achorcha. Kaman nakutiw chi numnumcha! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_13","077_10_13","2CO","10","13","13","Ngem mu chakami, nan epangasmi yangkiay at nan ifiakian Apo Dios. Tay nan mafialin yangkiay ay epangasmi at nan maepangkep as nan chunu ay entalek Apo Dios kan chakami, at naetapi kayu as nan nauy chunumi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_14","077_10_14","2CO","10","14","14","Isunga chaanmi lenafus ay nangepangas as nan kalibfenganmi ay mun-ekasaba kan chakayu hesa, tay chakami met nan enmon-ona ay nangekasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo as nan enmaliyanmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_15","077_10_15","2CO","10","15","15","Achimi us ifilang nan chunon nan tapina as chunumi ta epangasmi, ngem kunmi at namnamaun ay pumigsa nan pammatiyu ta kaskasinyu ichayaw chakami kiapú as nan chunumi kan chakayu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_16","077_10_16","2CO","10","16","16","ya ta ekasabami nan Ammay ay Chamag henan tapina ay achaachawwi ay il-ili ay maid pay uy nun-ekaskasaba. Tay nan achimi laychun at nan mangepangasanmi as nan chinnon nan tapina ay mangali un fiyangmi chi ay chunu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_17","077_10_17","2CO","10","17","17","Unuchun takú nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu wachay munlayad ay munpangas, nan enat nan Apo yangkiay nan masapor epangasna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C210_18","077_10_18","2CO","10","18","18","Tay nan tit-iwa ay maifilang as ammay ay taku at nan achi mangichayaw as achorna, ngem kun at hi Apo Dios nan mangichayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_1","077_11_1","2CO","11","1","1","Sapay koma ta anosanyu ay chungrun nan akét ay ifiakiak kan chakayu, uray mu nan munnunumnumyu at nangokngokak. Pangaasiyu ta anosanak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_2","077_11_2","2CO","11","2","2","Tay tit-iwa ay esasaketku chakayu ay kaman as nan panangesaket Apo Dios as nan tatakuna. Tay maepachong kayu as nan fiarasang ay inturagku ay epaasawa as nan us-usa ay laraki ay hi Cristo, isunga laychok ay nacharos kayu as nan urkiw ay munchuyasanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_3","077_11_3","2CO","11","3","3","Ngem umugyatak, tay atun at mu maallilaw kayu ay kaman kan Eva ay naisikapan as nan kenasikap nan urug, at taynanyu nan tit-iwa ay layadyu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_4","077_11_4","2CO","11","4","4","Tay mu wachay omali ay tukún chi ekaskasabana maepangkep kan Jesus, hiya met nan chungrunyu. Naraka kayu pay ay omawat as tukún ay espiritu ay fiakun nan Espiritu Santo ay sikud ay enawatyu. Naraka kayu us ay omafurot as nan chamag ay kanancha un ammay, ngem tukún as nan Ammay ay Chamag ay enkaskasabami kan chakayu. Ay apo kayu! Fiakun met koma assesay atunyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_5","077_11_5","2CO","11","5","5","Nan kanak at, “Ay kunak nababbaba mu nan nunkangatu kanu ay apostolesyu?” Achiyak met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_6","077_11_6","2CO","11","6","6","Uray mu achiyak naraing ay munkali, achiyak met munkurang as pannakaammu as nan maepangkep kan Apo Dios. Ammuyu ay tit-iwa na, tay kankanayon ay enpappailami kan chakayu nan kenatit-iwa maepangkep kan hiya as nan am-in ay nun-is-isuruwanmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_7","077_11_7","2CO","11","7","7","Maid poros enar-arak kan chakayu as lagfok ay nangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan Apo Dios. Nunpakumbabaak ta maepangatu kayu kiapú as nan insursurok. Ay fiasorku nan nangekamanak as chi? Fiakun! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_8","077_11_8","2CO","11","8","8","Nan kenatit-iwana at kamanku enakiwan chi tapina ay iglesia, tay as nan nunserserfiyak kan chakayu at enaw-awatku nan inchatcha ta mafiadngak chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_9","077_11_9","2CO","11","9","9","As nan kawad-ak kan chakayu, chaanak kinumkumchaw kan chakayu as nan kinmurangan nan kasaporak, tay wachacha nan iib-a takú ay nurpu ad Macedonia ay nangiyali as kasaporak. Isunga chaanku poros penarpalikiat chakayu, at assesa us nan atok as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_10","077_11_10","2CO","11","10","10","Nan kenatit-iwa ay nurpu kan Cristo at hiyachi nan wacha kan ha-un ay chak ifiagfiakia. Maid ngarud makaepakinak kan ha-un ay mangepangpangas as na, tay chaanak poros kinumkumchaw as fiachang kan chakayu winnu as nan tapina ay tataku henan il-ili ad Acaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_11","077_11_11","2CO","11","11","11","Ngachana ngata nan kiapúna as achek kumkumchawan kan chakayu? Ay kiapú ta achek laylaychun chakayu? Ammon Apo Dios ay laylaychok chakayu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_12","077_11_12","2CO","11","12","12","Ituruyku challu ay achi kumkumchaw kan chakayu ta maid chansan nan chiyuycha achi tit-iwa ay apostoles ay mangepangas as chunucha ay mangarkali un maid natkunan nan chacha at-atun as nan chami at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_13","077_11_13","2CO","11","13","13","Tay nan assesesa ay tataku at fiakuncha tit-iwa apostoles. Omallilawcha as nan am-in ay atuncha ya nunpammarangcha yangkiay as tit-iwa ay apostoles Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_14","077_11_14","2CO","11","14","14","Achi takú koma masmaschaaw as chi, tay uray hi Satanas at mafialin ay munpaila as kaman sumili ay anghel ay nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_15","077_11_15","2CO","11","15","15","Isunga mu kafiaelana chi, achi kayu us masmaschaaw mu nan chiyuycha munserserfi kan hiya at munpailacha us as kaman nalintig ay munserserfi kan Apo Dios. Ngem nan ommat kan chicha as tapen chi urkiw at maifisar as nan mangotettet ay chacha atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_16","077_11_16","2CO","11","16","16","Kasek kanan un masapor achiyu cha numnumnumun ay nangokngokak kiapú ta nan achorku nan ifiagfiakiak. Ngem uray mu assesa nan mangnunumnumyu kan ha-un, anosanak koma ya chungrunyu pay nan akét us ay ichayiwku ay kaman as nan atun nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_17","077_11_17","2CO","11","17","17","Nan nauy mangichayawak as achorku at achi maifisar as nan ukialen Apo Jesus, ngem kun at as nan ukialen chi nangokngok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_18","077_11_18","2CO","11","18","18","Ngem kiapú ta ongorcha nan cha mangichayaw as achorcha ay maifisar as nan numnum nan tataku asna's luta, hiyasa us nan atok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_19","077_11_19","2CO","11","19","19","Tay ensa kananyu un mamasilib kayu, anosanyu ay chungrun nan kanan nan nunkangokngok ay tataku kan chakayu, ya maragsakan kayu pay. Anuy paat nunsidla sa as kenasilibyu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_20","077_11_20","2CO","11","20","20","Tay munfialfialinuncha chakayu as fiabfiaaruncha, winnu aminuncha nan kinakuyu, winnu isiksikapan chakayu, winnu epangpangaschay achorcha kan chakayu, winnu pararu ay pabpafiainancha chakayu, ngem eta-ta-unyu pay laing chi ekamkamancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_21","077_11_21","2CO","11","21","21","Kananyu un nakapuyak tay achek atun chi assisid-i. Mafiainak as solet, tay kurang chi turudmi ay mangekaman as assisid-i. Ngem mu maepangkep as turudcha ay mangichayaw as achorcha, ayu munkaliyak us ay kaman as nan taku ay nangokngok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_22","077_11_22","2CO","11","22","22","Kanancha un Hebreocha. Uray met us ha-un at Hebreowak. Kanancha un kianak Israel chicha. Uray ha-un at kianakak kan Israel. Kanancha us un apucha chin Abraham. Uray us ha-un at apok hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_23","077_11_23","2CO","11","23","23","Kanancha us un munserserficha kan Cristo. Kamanak natongtongok ay cha mangifiagfiakia as na, ngem epapatek ay mangali un napatpateg nan nunserserfiyak kan Cristo, tay makagkakuchak ay munchunu para kan Cristo mu chicha. Ong-ongor nan naifiarfiaruchak kiapú kan hiya, ya achi us mafilang nan nasapsapletak. Namen ongor ay kiayuchak matuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_24","077_11_24","2CO","11","24","24","Namen lema ay senapletak as nan kakailiyak ay Judio as hintutlon pupuru ya siyam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_25","077_11_25","2CO","11","25","25","Namitluwak penak-opak-or as nan chiyuycha i-Roma, ya namingsanak us nalomtak inkiana kiayuchak matuy. As nan chiyuycha nunluglukianak as papor, namitlok napachasan ay nunlukian as papor ay nachachaelan henan fiayfiay, ya as nan namingsan, wachaak henan fiayfiay ay cha tomaptaprak as hin-urkiw ya henlafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_26","077_11_26","2CO","11","26","26","As nan ongor ay nunfiabfiaatak, ongoongor us nan kauugyat ay enom-ommat kan ha-un. Nalikiatanak ay kinumkumchang as nan ongoongor ay chanum as nan wawwang, ya napachasak ay naakiwan as nan chiyuycha homohold-up. Wacha us nan kauugyat ay enkamkaman nan pachongku ay Judio, nan chiyuycha Gentil ya nan chiyuycha agin-aafurot kan Cristo. Wachacha pay nan kauugyat henan chiyuycha siyudad, henan disyerto ya as nan nakiluglukianak as nan papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_27","077_11_27","2CO","11","27","27","Nunchunuchunuwak inkiana nabranabrayak. Namen ongor ay chaanak nasnassuy. Nunchugchukiaangak ya nasnasketanak. Nasnaskawak us, tay kurang chi fiachok. Namen ongor ay chaanak nangnangan kiapú as nan chunok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_28","077_11_28","2CO","11","28","28","Fiakun yangkiay chaná, tay kankanayon ay machanchanakianak kiapú as nan mangnunumnumak as nan am-in ay iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_29","077_11_29","2CO","11","29","29","Tay mu wachay nakapuy chi pammatina, makelekleknaak us kan hiya. Mu wacha us nan masulisug ay fumasor, mangisiw paat chi numnumku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_30","077_11_30","2CO","11","30","30","Achek laychun ay mangichayaw as achorku, ngem mu masapor ekamanku chi, ichayawku nan chiyuycha mangepaila as nan kenakapuyku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_31","077_11_31","2CO","11","31","31","Hi Apo Dios ay Dios ya Aman Apo Jesus at ammuna ay fiakun kinukutum nan ifiagfiakiak. Machaychayaw hiya in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_32","077_11_32","2CO","11","32","32","Ifiakiak nan usa ay enommat ay mangepaila as nan kenakapuyku. Ad kasin, as nan kawadku ad Damasco, nan gobernador ay chinutokan Ari Aretas at lenayadna ay mangepatiliw kan ha-un. Isunga infiaorna nan sosorchachu ay uy mangkuwarcha as nan sugpan nan chiyuy ili. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C211_33","077_11_33","2CO","11","33","33","Ngem wachacha nan finmachang ay iib-ak ay nangittu kan ha-un as nan tekles. Hacha at uy-uyun as nan kaman sawang nan arad nan ili, at enlayawak sa ay gobernador. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_1","077_12_1","2CO","12","1","1","Masapor ituruyku ay mangichayaw as nan achorku, uray mu maid kotokna. Isunga ifiakiak kan chakayu ad wani nan enpappailan Apo Jesus kan ha-un ay kaman iitaw ya nan enpakaammuna us kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_2","077_12_2","2CO","12","2","2","Hinpuru ya opat at ay tawwun nan inmuy as nan enommatan nan nauy estoryaok. Wacha nan ammok ay taku ay enmafurot kan Cristo ay narab-et ad chaya as nan kawad-an Apo Dios. Achek ammu mu nan lenawana yangkiay winnu naetapi us nan achorna ay narab-et. Hi Apo Dios yangkiay nan nangammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_3","077_12_3","2CO","12","3","3","Ammok ay narab-et hiya ay naiyuy ad Paraiso. Ngem achek mampay ammu mu nan lenawana yangkiay nan narab-et winnu naetapi us nan achorna. Hi Apo Dios yangkiay nan nangammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_4","077_12_4","2CO","12","4","4","As nan kawad-ana hid-i, wacha nan chinngorna ay achi mafialin ay maifiakia as nan kalen chi taku, ya achi us eparufus Apo Dios ay maifiakia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_5","077_12_5","2CO","12","5","5","Mu laychok ay ichayaw nan kaman kan tud-i ay taku kiapú as nan naekaman kan hiya at libfengku chi. Ngem mu maepangkep as nan fiyagku asna's luta, maid maichayawku mu achi nan mangepaila as nan kenakapuyku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_6","077_12_6","2CO","12","6","6","Ngem uray mu laychok ay ichayaw nan achorku, achiyak nangokngok mu atok chi, tay tit-iwa met nan chak ifiagfiakia. Ngem achek atun chi, tay achek laychun ay masubraan nan mangnunumnum nan tataku as nan maepangkep kan ha-un. Nauy koma yangkiay nan numnumuncha: am-in ay inilacha ay en-enatku ya chinngorcha ay insursurok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_7","077_12_7","2CO","12","7","7","Kiapú ta achi laychun Apo Dios ay munpangpangasak kiapú as nan ongor ay nakaskaschaaw ay naepappaila kan ha-un, enparufusna nan usa ay fiabfiaarun Satanas ay mangichat as kaman sufet ay kanayon ay mamarpalikiat kan ha-un ta achiyak munpangpangas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_8","077_12_8","2CO","12","8","8","Namitlok enkararag kan Apo Jesus ta kaanuna na koma, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_9","077_12_9","2CO","12","9","9","ngem kenalina kan ha-un, “Ommat nan grasyak kan he-a ta maanosam nan likiatmu, tay maepaila ay ustu nan pannakafialinku as nan kenakapuy chi taku.” Isunga kiapú as nan ensongfiatna, maragragsakanak ay mangichayaw as nan kenakapuyku ta kanayon ay mawawacha kan ha-un nan pannakafialin Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_10","077_12_10","2CO","12","10","10","Isunga mapnekak as nan kenakapuyku, tapina pay ay ligligkiat winnu kauugyat ay om-ommat kiapú as nan munserserfiyak kan Cristo. O, mapnekak us challu mu wachay mangepabpafiain winnu mamarpalikiat kan ha-un kiapú as nan munserserfiyak kan Cristo. Tay mu leknaok nan kenakapuyku, pumigsaak kiapú as nan mangepapigsaana kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_11","077_12_11","2CO","12","11","11","Kamanak nangokngok ay taku kiapú as nan nangichayawak as nan achorku, ngem chakayu met nan namelet kan ha-un. Chakayu koma nan mangichayaw kan ha-un. Tay uray mu maid kafiaelak, fiakunak challu ap-apud mu nan chiyuycha achi tit-iwa ay apostoles ay mangarkali un chicha kanu nan kangatuwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_12","077_12_12","2CO","12","12","12","As nan kawadku kan chakayu, inil-ilayu ay tit-iwa ay apostolak babaen as nan chiyuycha sinyar, as nan chiyuycha nakaskaschaaw ya as nan tukutukún ay milagro ay enan-anosak ay nangekamkaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_13","077_12_13","2CO","12","13","13","Ayu, ifiakiayu! Ay wachay ammay as enkamkamanku para as nan chiyuycha tapina ay iglesia ay chaanku enkamkaman para kan chakayu? Nan yangkiay natkunan nan enatku kan chakayu at nan chaanku nunfiag-an kan chakayu as kasaporak ta achi kayu malikiatan. Mu hiyasa nan fiasorku, pangaasiyu ta pakawanunak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_14","077_12_14","2CO","12","14","14","Nakasakianaak ad wani ay uy kasin mangfisita kan chakayu, at hiyana nan maekatlu ay omaliyaktu hesa. Achiyak omali ay kumchaw kan chakayu as kasaporak ta achi kayu malikiatan, tay chakayu ay mismu nan nunumnumok, fiakun nan kuk-uwayu. Tay nan an-ak at fiakun chicha nan mun-ornong para as nan amacha, ngem kun at libfengun nan ama sa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_15","077_12_15","2CO","12","15","15","Isunga ongor chi lagsakku ay mam-inan as siping ya pigsa para kan chakayu. Ay maak-aketan nan layadyu kan ha-un kiapú as nan omam-amuchan nan layadku kan chakayu? Ay mafialin sa? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_16","077_12_16","2CO","12","16","16","Mafialin siguru ay iyafudyu ay chaanak kinumkumchaw kan chakayu as pagfiyagku, ngem wachacha nan mangarkali un somasatorak ay taku, tay insiksikapak chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_17","077_12_17","2CO","12","17","17","Anan enatku ay nangekamkaman as chi? Ay insiksikapak chakayu babaen as nan chiyuycha infiabfiaorku ay inmuy hesa kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_18","077_12_18","2CO","12","18","18","Enawisku hi Tito ay omali hesa ya nan infiaorku ay usa ay ifia ay omaafurot as kadwana. Ay insiksikapancha chakayu? Chaan! Ay kun achi us-usa nan enpappailami kan chakayu ay pangkep ya ukialimi? Us-usa met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_19","077_12_19","2CO","12","19","19","Mafialin ay nan wacha as numnumyu at chami ekalkalintikian nan achormi as nan sangwananyu. Ngem nan kenatit-iwana at maid pangkepmi mu achi nan pumigsaan nan pammatiyu ay laylaychok. O, hi Apo Dios nan mangepaneknek, ya kiapú as nan nakius-usaanmi kan Cristo, ifiakiak kan chakayu nan tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_20","077_12_20","2CO","12","20","20","Umugyatak ay mu omaliyak hesa, uchanak chakayu ay cha mangekamkaman as achek laychun ay ilaun. Mu assid-i nan ommat, achiyu met us laychun nan atok kan chakayu. Tit-iwa ay umugyatak, tay anaka ya wachachay uchanak ay cha masussusuma, cha mun-eennapos, munfifinnungat, mun-eennakum, munkekennak-ali, munpepennamangisiw, munpepennangas ya munkikinnuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C212_21","077_12_21","2CO","12","21","21","Umugyatak ay as nan kasek omaliyan, ipidwan Apo Dios ay mangepafiain kan ha-un kiapú as nan hanacha chayu at-atun ay manangotettet. Nan munfianakian nan hanacha at masaktan chi numnumku kiapú as nan ongoongor ay nakafiasor ad kasin ya chaancha pay infiafiawi nan assi ay en-enatcha ay kaman as nan mangepapasan as assi ay lachok ya nan tapina ay manangotettet ay ukiali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_1","077_13_1","2CO","13","1","1","Hiyana nan maekatlu ay mangfisitaak kan chakayu. Numnumunyu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu wachay mangicharum as nan ib-ana, masapor wachay chuwa winnu turu ay muntistigu ay mangepaneknek as nan kenatit-iwana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_2","077_13_2","2CO","13","2","2","As nan maekadwa ay nangfisitaak kan chakayu, finag-ak nan chiyuycha nakafiasor ad kasin ya nan tapina kan chakayu ay fumasofiasor ay chusaoktu chicha as nan munfiangchak mu achicha pay laing munfiafiawi. Ad wani, uray mu maichak hesa as kawad-anyu, kasek itukun kan chicha un maid makalayaw as nan munchusaak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_3","077_13_3","2CO","13","3","3","Kiapú ta laychunyu ay paneknekak ay hi Cristo nan cha munkarkali babaen kan ha-un, epailak ngarud nan kenatit-iwana as nan manusaak as nan chiyuycha cha mangekamkaman as mangotettet. Tay hi Cristo at achi nakapuy ay manusa as nan nakafiasor, ngem kuna at epaila nan pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_4","077_13_4","2CO","13","4","4","Tay tit-iwa ay naila nan kenakapuy Cristo as nan naelansaana as nan koros, ngem nan pannakafialin Apo Dios nan maila ad wani as nan matatakuwana. Makelak-am kami us as nan kenakapuyna babaen as nan nakius-usaanmi kan hiya, ngem babaen as nan maketakuwanmi kan hiya, epailamintu us nan pannakafialin ay nurpu kan Apo Dios as nan omaliyanmintu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_5","077_13_5","2CO","13","5","5","Fistikiarunyu ay ustu nan mismu ay achoryu ta paneknekanyu mu tit-iwa nan pammatiyu. O, chistingunyu mismu nan achoryu, tay narakayu met ay maematonan ay wacha hi Cristo Jesus kan chakayu sukúd mapaneknekan ay maid payat pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_6","077_13_6","2CO","13","6","6","Mu assid-i nan atunyu, namnamaok ay maammuwanyu us ay tit-iwa ay apostolak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_7","077_13_7","2CO","13","7","7","Ekarkararagmi kan Apo Dios ay maid koma chayu at-atun as mangotettet. Nan kiapúna as mangekarkararakianmi's chi at fiakun kiapú ta laychunmi ay mapaneknekan nan kenaapostolmi. Laychunmi yangkiay ay ammay ya ustu nan am-in ay chayu at-atun uray maid chansami ay mangepaila as nan kenaapostolmi babaen as nan manusaanmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_8","077_13_8","2CO","13","8","8","Tay achimi kafiaelan ay mangontra kan chakayu mu chayu un-unuchun nan tit-iwa ay sursuru, ngem kunmi at fiadngan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_9","077_13_9","2CO","13","9","9","Isunga maragsakan kami mu nakapuy nan mangiilan nan tataku kan chakami, mu kun kayu at napigsa. Tay nan ekarkararagmi at kasin koma omammay nan chayu at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_10","077_13_10","2CO","13","10","10","Isunga isuratku na ad wani as nan kamaidku kan chakayu ta as nan omaliyak hesa at achek koma masapor epaila nan kalibfengak ay inchat nan Apo kan ha-un ay hiyasa nan osarok ay manusa kan chakayu. Tay nan ustu ay kaosaran nan nauy kalibfengak at achi chumachael, ngem kun at omepapigsa as pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_11","077_13_11","2CO","13","11","11","Ad wani, anongos na ay ifiakiak kan chakayu ay iib-a! Paammayunyu kasin nan chayu at-atun. Chumngor kayu as nan tukunku kan chakayu. Mun-us-usaunyu nan numnumyu ya muntotornos kayu, tay mu assesa nan atunyu, wacha kan chakayu hi Apo Dios ay kurpuwan chi layad ya talna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_12","077_13_12","2CO","13","12","12","Munpepennakomosta kayu ay mangepaila ay munlelennayad kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_13","077_13_13","2CO","13","13","13","Am-in nan tatakon Apo Dios hena at cha chakayu pakomostaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("C213_14","077_13_14","2CO","13","14","14","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo Jesu Cristo, nan layad Apo Dios ya nan makekakadwaan nan Espiritu Santo kan chakayu.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_1","078_1_1","GAL","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay nachutokan ay apostol Jesu Cristo. Fiakun taku nan nangchutok winnu nangifiaor kan ha-un ay munfialin as apostol, mu achi hi Jesu Cristo ya hi Dios Ama ay nangtaku kan Jesu Cristo manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_2","078_1_2","GAL","1","2","2","Nauy nan suratku as nan tunggal usa ay iglesia ad Galacia. Ha-un ya nan am-in ay iib-a hena ay omaafurot at chami pakomostaun chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_3","078_1_3","GAL","1","3","3","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya talna ay nurpu kan Dios Ama ya kan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_4","078_1_4","GAL","1","4","4","Inchat Cristo nan fiyagna ta mapakawan takú as nan fiasfiasor takú. Enatna chi, tay hiyachi nan laychun Apo Dios ay Ama takú ta maesarakan ya mawayawayaan takú as nan manangotettet ay wacha asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_5","078_1_5","GAL","1","5","5","Machaychayaw koma hi Apo Dios in-inkiana! Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_6","078_1_6","GAL","1","6","6","Maschaawak kan chakayu, tay kun henkemad ya chinukkianyu hi Apo Dios ay nangayag kan chakayu babaen as nan grasyan Cristo, at inmunud kayu kanu as nan tukún ay sursuru ay kananyu un ammay ay chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_7","078_1_7","GAL","1","7","7","Nan kenatit-iwana at maid tapina as tukún ay Ammay ay Chamag. Kenalek na, tay wachacha nan cha mangal-allilaw kan chakayu. Chacha padpachasun ay manoksokat as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_8","078_1_8","GAL","1","8","8","Ngem nan mangekaskasaba as tuktukún mu nan enkaskasabami kan chakayu uray mu chakami ay mismu winnu anghel ay nurpu ad chaya at sapay koma ta machusa hiya ad inferno in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_9","078_1_9","GAL","1","9","9","Infiakiami na kan chakayu ad kasin, ngem kasek ifiakia ay mu wachay mangekasaba kan chakayu as Ammay ay Chamag ay tuktukún mu nan enawatyu ad kasin at sapay koma ta machusa hiya ad inferno in-inkiana! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_10","078_1_10","GAL","1","10","10","Ay kunak cha mun-an-anap as taku ay mangchayaw kan ha-un as nan assesa ay chak ifiagfiakia? Achi! Nan chak anapun at nan mangepalaylayad kan Apo Dios, tay mu nan panangchayaw nan tataku nan chak anapun, chaanak koma nunfialin as fiabfiaarun Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_11","078_1_11","GAL","1","11","11","Iib-a, laychok ay maammuwanyu ay fiakun takuy nanglumu as nan Ammay ay Chamag ay enkaskasabak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_12","078_1_12","GAL","1","12","12","Tay fiakun as nan taku nan nang-awatak winnu nanuruwak as nan nauy Ammay ay Chamag mu achi kan Jesu Cristo mismu ay nangepakaammu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_13","078_1_13","GAL","1","13","13","Chinngoryu met nan maepangkep as nan sikud ay katatakok as nan nangab-afurotak as nan ukialen chi Judio. Ammuyu ay pararuy penarpalikiatku nan tatakon Apo Dios, ya enpapatek nan kafiaelak ay nanachael kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_14","078_1_14","GAL","1","14","14","Mu maepangkep as nan nanongtongparak as nan lintig chi Judio, ha-un nan kaskasin makakud ay munchunu mu nan chiyuycha ongor ay katawwunak, tay enpapatek as solet ay nangekaman as nan tenawidmi as nan kaap-uwanmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_15","078_1_15","GAL","1","15","15","Ngem ad wani, naammuwak nan pangkep Apo Dios. Babaen as nan grasyana, pinipiliyak kan hiya as nan chaanku pay naiyankan, ya enayakianak ta munserfiyak kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_16","078_1_16","GAL","1","16","16","Kun pay inumchan nan timpu ay nanglaychanan Apo Dios ay mangepaila as nan Anakna kan ha-un ta ekasabak nan maepangkep as nan Anakna as nan chiyuycha Gentil, maid usa ay taku as uyku nunpaisuruwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_17","078_1_17","GAL","1","17","17","Chaanak us in-inmuy ad Jerusalem ay uy nunpaisuru as nan chiyuycha apostoles ay enmon-ona mu ha-un, ngem kunak at inmuy ay dagus henan disyerto ay Arabia. Angkiay ya nunfiangachak kasin henan siyudad ay Damasco. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_18","078_1_18","GAL","1","18","18","As nan inmuyan chi turu ay tawwun nunlapu as nan enmafurotak, enmabratak ad Jerusalem ta uyak maketakiatfor kan Pedro, at nakepagyanak kan hiya as chuwa ay chumingku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_19","078_1_19","GAL","1","19","19","Ngem maid inilak as tapina ay apostoles mu achi yangkiay hi Pedro ya hi Santiago ay sunúd nan Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_20","078_1_20","GAL","1","20","20","Ammon Apo Dios ay tit-iwa nan nauy chak isurat kan chakayu, fiakun kinukutum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_21","078_1_21","GAL","1","21","21","Kun pay narpas chi, inmuyak henan chiyuycha sakop nan Siria ya Cilicia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_22","078_1_22","GAL","1","22","22","As nan hiyachi ay timpu, chaanak pay inil-ila as nan chiyuycha omaafurot ay nakius-usa kan Cristo ad Judea. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_23","078_1_23","GAL","1","23","23","Nan chinchinngorcha yangkiay at hiyana: “Nan namarpalikiat kan chitaku ad kasin kiapú as nan pammati takú kan Cristo at chana ekaskasaba ad wani nan nauy pammati ay penachasna ay maichun.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL1_24","078_1_24","GAL","1","24","24","Isunga chinaychayawcha hi Apo Dios kiapú kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_1","078_2_1","GAL","2","1","1","Kun pay inmuy chi hinpuru ya opat ay tawwun, nunfiangachak ad Jerusalem ay kadwak hi Bernabe. Entakinmi us hi Tito. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_2","078_2_2","GAL","2","2","2","Inmuyak hid-i, tay enpakaammon Apo Dios ay masapor umuyak. Enlawlawagku as nan chiyuycha yangkiay mangepangpanguru as nan iglesia nan Ammay ay Chamag ay enkaskasabak as nan chiyuycha Gentil. Enatku chi ta maammuwak mu aprobarancha nan enlawlawagku. Tay mu achicha aprobaran, maid kotkotok nan nunforforayak ya nan chak munforforayan ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_3","078_2_3","GAL","2","3","3","Isunga nan nunfianakiana at enaprobarancha nan insursurok. Kun pay hi Tito ay kadwak ay uray mu Griego at chaancha penelet ay epasugyat ay kaman as nan kanan nan Lintig Moises, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_4","078_2_4","GAL","2","4","4","uray mu wachacha nan tapina ay Judio ay manglayad ay manugyat kan hiya. Chatona nan tataku ay naetapi kan chakami ay nunpammarang as iib-ami, at enmalicha ay nanisiim kan chakami ta maammuwancha nan maepangkep as nan wayawaya takú as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus. Tay laychuncha ay mafiabfiaor takú kasin babaen as nan mangun-unuchan takú as nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_5","078_2_5","GAL","2","5","5","Ngem chaanmi poros inyafud nan kanancha ta achi masoksokatan nan kenatit-iwan nan Ammay ay Chamag ay chayu ab-afurotun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_6","078_2_6","GAL","2","6","6","Kun pay nan chiyuycha maifilang as mangepangpanguru as nan iglesia, maid kenalicha as munkurangan nan isursurok. (Uray mu hiyasa, achi napateg kan ha-un nan saadcha, tay mapapchong am-in nan tataku kan Apo Dios.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_7","078_2_7","GAL","2","7","7","Ngem kuncha at naawatan ay entalek Apo Dios kan ha-un nan panangekasaba as nan Ammay ay Chamag as nan chiyuycha Gentil, kaman as nan nangetalekana kan Pedro ay mun-ekasaba as nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_8","078_2_8","GAL","2","8","8","Tay nunfialinunak kan Apo Dios as apostolna as nan chiyuycha Gentil, kaman kan Pedro ay nunfialinuna hiya as apostolna as nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_9","078_2_9","GAL","2","9","9","As nan nangammuwan cha Santiago, Pedro ya Juan ay maifilang as mangepangpanguru as nan iglesia hid-i ay benendisyonan Apo Dios nan nauy chunu ay entalekna kan ha-un, lenamanu chakami ay mangepaila ay us-usa nan pangkepmi. Nuntuturag kami ay iturturuymi ay umuy as nan chiyuycha Gentil ya iturturuycha ay umuy as nan chiyuycha Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_10","078_2_10","GAL","2","10","10","Nan paatcha infilin kan chakami at iturturuymi ay mamadfiachang as nan chiyuycha pugli ay omaafurot ad Jerusalem. Hiyana challu nan komakuchak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_11","078_2_11","GAL","2","11","11","Ngem as nan enmaliyan Pedro ad Antiokia, kenontrak hiya as nan sangwanan nan chiyuycha omaafurot, tay narawag ay achi ustu nan enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_12","078_2_12","GAL","2","12","12","Tay as nan kaar-alina, nakekkekan hiya as nan chiyuycha Gentil ay omaafurot. Ngem as nan enmaliyan nan chiyuycha Judio ay infiaor Santiago, chaana at inturuy ay nakekkekan kan chicha, tay umugyat hiya as nan chiyuycha Judio ay mangepapelet ay maunud nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_13","078_2_13","GAL","2","13","13","Kiapú as nan nauy ay enat Pedro, nan tapina ay Judio ay omaafurot at tinuradcha hiya uray mu ammucha ay achi ustu nan chana at-atun. Uray hi Bernabe at naetapi us kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_14","078_2_14","GAL","2","14","14","Kunku pay naammuwan ay nan chacha at-atun at maekontra as nan tit-iwa ay isursuron nan Ammay ay Chamag, infiakiak kan Pedro as nan sangwanancha am-in, “Usaka ay Judio, ngem chaanmu inun-unud nan tapina ay iniili ay ukialen chi Judio, ya inun-unudmu nan tapina ay iniili ay ukialen nan Gentil. Uray mu assesa, adchi t'uymu peletun nan Gentil ay mangekaman as nan cha takú un-unuchun ay Judio?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_15","078_2_15","GAL","2","15","15","Kenalek pay kan cha Pedro, “Tit-iwa ay Judio kami, tay naiyanak kami as nan Judio ay chanakchakor. Fiakun kami Gentil ay achi nangammu as nan lintig Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_16","078_2_16","GAL","2","16","16","Ngem ammumi ay achi maifilang as nalintig nan usa ay taku as nan mangiilan Apo Dios babaen as nan manongtongparana as nan Lintig Moises mu achi yangkiay babaen as nan pammatina kan Jesu Cristo. Isunga uray chakami ay Judio at enmafurot kami kan Cristo Jesus ta ifilang chakami kan Apo Dios as nalintig babaen as nan pammatimi kan Cristo, fiakun babaen as nan manongtongparanmi as nan Lintig, tay maid poros maifilang as nalintig babaen as nan manongtongparan as nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_17","078_2_17","GAL","2","17","17","Ngem mu as nan chami paat manganapan as mangifilangan chakami kan Cristo as nalintig, angkiay ya naanapan ay naifilang kami as fumafiasor ay kaman as nan chiyuycha Gentil, ay nan laychun tona ay kanan at hi Cristo nan nangetoróng kan chakami as nan fumasoranmi? Fiakun met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_18","078_2_18","GAL","2","18","18","Mu munfiangachak ay mangunud kasin as nan Lintig ay chinukkiak ad kasin, maifilangak as fumafiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_19","078_2_19","GAL","2","19","19","Tay mu maepangkep as nan Lintig, achek kafiaelan ay tongparun ya hiyasa nan nangammuwak ay nakeddenganak ay matuy ay maisiyan kan Apo Dios. Isunga kiapú ta naifilangak as natuy mu maepangkep as nan Lintig, nawayawayaanak as nan nauy ay Lintig ay mataku para kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_20","078_2_20","GAL","2","20","20","O, kamanak naetapi ay naelansa as nan koros. Isunga fiakun ha-un nan matataku, mu achi hi Cristo ay wacha kan ha-un. Ad wani, matatakuwak babaen as nan pammatek as nan Anak Apo Dios ay nangichat as fiyagna kiapú as layadna kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL2_21","078_2_21","GAL","2","21","21","Achek ifilang nan grasyan Apo Dios as maid kotkotokna. Tay mu maifilang as nalintig nan usa ay taku as nan mangiilan Apo Dios babaen as nan manongtongparana as nan Lintig, maid kotkotok nan natuyan Cristo.” Hiyana nan ifiakiak as nan iglesia ad Antiokia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_1","078_3_1","GAL","3","1","1","Chakayu ay i-Galacia, anuy kayu kaman nunkangokngok! Ngachana nan nangallilaw kan chakayu? Ay achi narawag nan infiaagku kan chakayu maepangkep as nan natuyan Jesu Cristo as nan koros? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_2","078_3_2","GAL","3","2","2","Sarudsuchok man na kan chakayu: Ay enawatyu nan Espiriton Apo Dios babaen as nan nangtongparanyu as nan Lintig Moises winnu babaen as nan nangafurotanyu as nan Ammay ay Chamag ay chinngoryu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_3","078_3_3","GAL","3","3","3","Uyaka sa kayong as kenangokngokyu! Lenapuwanyu met nan fiarú ay fiyagyu kan Cristo babaen as nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios. Angkiay ya ad wani, laychunyu ay maifilang as nalintig as nan mangiilan Apo Dios babaen as nan mismu ay kafiaelanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_4","078_3_4","GAL","3","4","4","Ay kun paat maid kotkotok nan am-in ay enommat kan chakayu as nan enmafurotanyu? Sapay koma ta wacha! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_5","078_3_5","GAL","3","5","5","Ay kananyu un babaen as nan nanongtongparanyu as nan Lintig Moises nan nangichatan Apo Dios as Espirituna kan chakayu ya nan nangekamanana as nakaskaschaaw winnu babaen as nan enmafurotanyu as nan Ammay ay Chamag ay chinngoryu? Fiakun! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_6","078_3_6","GAL","3","6","6","Numnumunyu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan Abraham ay kanana, “Enafurotna hi Apo Dios, at kiapú as nan pammatina, infilang Apo Dios hiya as nalintig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_7","078_3_7","GAL","3","7","7","Isunga masapor maawatanyu ay nan chiyuycha omafurot kan Apo Dios nan maifilang as tit-iwa ay an-ak Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_8","078_3_8","GAL","3","8","8","Naepadtu as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay ifilangtu Apo Dios nan chiyuycha Gentil as nalintig babaen as nan pammaticha. Hiyana nan enpapakaammon nan Ammay ay Chamag kan Abraham ay kanana, “Kiapú kan he-a, mabendisyonan nan am-in ay tataku asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_9","078_3_9","GAL","3","9","9","Isunga mabendisyonan am-in nan omafurot kan Apo Dios ay kaman as nan pannakabendisyon Abraham babaen as nan pammatina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_10","078_3_10","GAL","3","10","10","Ngem nan am-in ay muntaltalek as nan manongtongparancha as nan Lintig at machusacha in-inkiana. Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Machusa in-inkiana nan uray usa ay achi mangtongpar as nan am-in ay naisurat as nan liblon nan Lintig Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_11","078_3_11","GAL","3","11","11","Narawag tit-iwa ay maid taku ay maifilang as nalintig as nan sangwanan Apo Dios babaen as nan manongtongparana as nan Lintig, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan taku ay maifilang as nalintig babaen as nan pammatina at mawad-an as fiyag ay maid patingkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_12","078_3_12","GAL","3","12","12","Ngem tukún nan Lintig as nan pammati, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan taku ay mangtongpar as nan am-in ay epakaman nan Lintig at mataku hiya in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_13","078_3_13","GAL","3","13","13","Ngem maid makatongpar as nan am-in ay filin nan Lintig, isunga masapor machusa takú am-in. Ngem wenayawayaan chitaku kan Cristo as nan chusa takú babaen as nan natuyana as nan koros, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “As nan maelansaan nan taku as nan kaiw, maila ay chinusan Apo Dios hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_14","078_3_14","GAL","3","14","14","Enat Cristo Jesus chi ta babaen kan hiya, maichat us as nan chiyuycha Gentil nan bendisyon ay enkaren Apo Dios ay naichat kan Abraham, ya babaen as nan pammati takú, maawat takú us koma nan enkarina ay Espirituna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_15","078_3_15","GAL","3","15","15","Iib-a, epachongku nan enkaren Apo Dios kan Abraham. Mu munturag nan chuwa ay taku ya penermaancha nan nunturakiancha, achi mafialin ay maichun winnu tapiyan nan naisurat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_16","078_3_16","GAL","3","16","16","Hiyasa nan enkaren Apo Dios kan Abraham ya as nan usa ay kianakna. Chaan kenalen nan naisurat as nan Kalen Apo Dios, “As nan chiyuycha kianakmu,” ay kaman kun ongor ay tataku nan laychuna ay kanan, ngem nan enpaisurat Apo Dios at hiyana, “As nan kianakmu.” Nan laychuna ay kanan at us-usa yangkiay ay taku, ya nan hana ay taku at hi Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_17","078_3_17","GAL","3","17","17","Nauy nan laychok ay kanan: Wacha nan enkaren Apo Dios ay inturagna kan Abraham. Isunga nan Lintig ay inchat Apo Dios kan Moises as nan narpasan chi opat kiasot ya turon puru ay tawwun at achina mafialin ay maichun nan enmon-ona ay turag ay enkarina. Tay kukutug nan enkaren Apo Dios, ya siguradu ay atuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_18","078_3_18","GAL","3","18","18","Tay mu tawichun takú nan enkaren Apo Dios babaen as nan manongtongparan takú as nan Lintig, maid kotkotok nan chiyuy karina. Ngem fiakun assesa, tay nan kenatit-iwana at enpakchaw Apo Dios kan Abraham kiapú ta enkarina kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_19","078_3_19","GAL","3","19","19","Mu hiyasa, ngachana ngay ngarud nan kotok nan Lintig ay naichat? Enammaan Apo Dios nan nauy Lintig ta epailana nan panagfiasor nan tataku babaen as nan achicha mangtongparan as nan hana ay Lintig. O, enkeddeng Apo Dios ay munturturuy nan hana Lintig inkiana as nan omaliyan nan kianak Abraham ay hi Cristo ay matongparan nan enkarina. Naraka ay maematonan ay napatpateg nan karina mu nan Lintig, tay nan angheles nan enosar Apo Dios ay nangichat as nan Lintig kan Moises, ya hi Moises nan nangifiakia as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_20","078_3_20","GAL","3","20","20","Ngem chaan enosar Apo Dios chi maketagtakiatfor as para kan Abraham as nan nakiturakiana kan hiya, tay hiya mismu nan nun-ekari kan Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_21","078_3_21","GAL","3","21","21","Ay kontraun ngarud nan Lintig nan enkaren Apo Dios? Achi poros mafialin! Tay mu wachay lintig ay inchat Apo Dios ay mafialin ay tomaku, mafialin ay mapalintig nan taku as nan mangiilan Apo Dios babaen as nan manongtongparana as nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_22","078_3_22","GAL","3","22","22","Ngem maid nakaekaman as sa, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un nafiafiarud nan am-in ay tataku as nan pannakafialin nan fiasor. Isunga maiyunud as nan pangkep Apo Dios, nan enkaren Apo Dios at maichat babaen yangkiay as nan omafurotan nan taku kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_23","078_3_23","GAL","3","23","23","Sakbay inumchan nan timpu ay enmafurotan nan tataku kan Cristo, kaman takú fiarud ay kinukuwarchaan nan Lintig inkiana enmali hi Cristo ay enafurot takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_24","078_3_24","GAL","3","24","24","Nan Lintig us at kaman as nan mamanfiantay as onga, tay finanfiantayana chitaku inkiana enmali hi Cristo ta mapalintig takú as nan sangwanan Apo Dios kiapú as pammati kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_25","078_3_25","GAL","3","25","25","Ngem ad wani, kiapú ta enmali nan timpu ay omafurotan nan tataku kan Cristo, napapug nan nangukuwarchaan nan Lintig kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_26","078_3_26","GAL","3","26","26","Ad wani, chakayu ay nakius-usa kan Cristo babaen as nan pammatiyu kan hiya at naifilang kayu am-in as an-ak Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_27","078_3_27","GAL","3","27","27","tay nafunyakian kayu am-in ay nakius-usa kan Cristo. Isunga kamanyu senokatan as ukialen Cristo nan ukialiyu ay maila as nan panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_28","078_3_28","GAL","3","28","28","As nan mangiilan Apo Dios, maid natkunan nan Judio as nan Gentil, kaman us nan mafiabfiaor as nan achi, laraki as nan fiafiai. Tay nun-us-usa kayu am-in babaen as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL3_29","078_3_29","GAL","3","29","29","Isunga mu makius-usa kayu kan Cristo, maifilang kayu as kianak Abraham, at maketawid kayuntu as nan enkaren Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_1","078_4_1","GAL","4","1","1","Nauy pay nan usa ay laychok ay kanan maepangkep as nan tomawid: Mu kutug ay onga nan manawid as nan tawid amana, maepapachong challu hiya as nan chiyuycha fiabfiaarun amana uray mu kuwana nan am-in, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_2","078_4_2","GAL","4","2","2","tay wachacha nan mangisursuru kan hiya ya mangil-ila as nan kuk-uwana inkiana omali nan ustu ay timpu ay enkeddeng amana ay mangichatana as nan tawidna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_3","078_4_3","GAL","4","3","3","Kaman us kan chitaku ay as nan chaan takú nangawatan as nan tit-iwa ay sursuru at fiabfiaarun chitaku as nan chiyuycha tukutukún ay penapakianu ay ukiali ay muntortoray asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_4","078_4_4","GAL","4","4","4","Ngem as nan inumchanan nan ustu ay timpu ay enkeddeng Apo Dios, finaorna nan Anakna. Naiyanak hiya as nan fiafiai ay Judio, ya tenongtongparna nan Lintig Moises. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_5","078_4_5","GAL","4","5","5","Enat Apo Dios chi ta wayawayaana nan tataku ay kaman finafiarud nan Lintig ta munfialin taku am-in ay omafurot kan Cristo as tit-iwa ay an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_6","078_4_6","GAL","4","6","6","Kiapú ta an-akna chitaku, finaorna nan Espiriton nan Anakna ta mawawacha kan chitaku. Isunga babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo, mafialin takú ay kanan kan Apo Dios, “Ama,” as nan munkararakian takú kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_7","078_4_7","GAL","4","7","7","Isunga nan tunggal usa kan chakayu at fiakun mafiabfiaor ad wani, ngem tit-iwa ay anak Apo Dios. Kiapú ta nunfialin kayu as an-akna, mafialinyu us ay tawichun nan am-in ay epatawidna as nan an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_8","078_4_8","GAL","4","8","8","Ad kasin as nan chaanyu nangam-ammuwan kan Apo Dios, kaman chakayu fiabfiaarun as nan chiyuycha didiosen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_9","078_4_9","GAL","4","9","9","Ngem ad wani ay naammuwanyu hi Apo Dios, winnu kanak koma un naammuwan chakayu kan Apo Dios, ay laychunyu pay laing ay munfiangad as nan chiyuycha tukutukún ay penapakianu ay ukiali ay maid kotkotokcha ya maid tit-iwa pannakafialincha? Ay laychunyu kasin ay munfialin as fiabfiaaruncha? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_10","078_4_10","GAL","4","10","10","Figfikunyu met nan chiyuycha iniili ay ukialen chi Judio ay maekamkaman as nan chiyuycha napateg ay urkiw, furan, timpu ya tawwun! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_11","078_4_11","GAL","4","11","11","Isunga machanakianak maepangkep kan chakayu, tay anaka ya maid kotkotok nan nangepapatiyak ay nun-is-isuru kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_12","078_4_12","GAL","4","12","12","Iib-a, pangaasiyu ta turachunak, tay kamanak met us kan chakayu ay Gentil ay achi etortorayan nan Lintig. Maid met mangisiw as en-enatyu kan ha-un ad kasin as nan kawad-ak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_13","078_4_13","GAL","4","13","13","Ammuyu met ay nan enmon-ona ay nangekaskasabaak kan chakayu as nan Ammay ay Chamag at kiapú as nan nunsaketak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_14","078_4_14","GAL","4","14","14","Ngem chaanak enlaylayusan winnu chinukchukkian kan chakayu, uray mu nalikiatan kayu as nan nunsaketak. Kunak at menangili kan chakayu ay kaman ha-un nan anghel Apo Dios winnu kaman ha-un hi Cristo Jesus ay mismu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_15","078_4_15","GAL","4","15","15","Ngachanay enommat as nan chiyuy lagsakyu para kan ha-un as nan kawad-ak kan chakayu? Ha-un mismu nan mangepaneknek ay ad kasin at ongor chi layadyu kan ha-un, at mu mafialin, uray oketanyu nan matayu ta ichatyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_16","078_4_16","GAL","4","16","16","Kun pay ad wani, ay nunfialinak as kafusoryu kiapú ta infiakiak nan tit-iwa kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_17","078_4_17","GAL","4","17","17","Ngem nan chiyuycha mangisuru as achi tit-iwa at kaman chakayu esasaket, ngem achi ammay nan pangkepcha. Tay nan laychuncha at chukkianak kan chakayu ta chicha nan esaketyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_18","078_4_18","GAL","4","18","18","Ammay tit-iwa ay omesasaket mu ammay nan pangkep ay kaman as nan nangmangiliyanyu kan ha-un ad kasin. Assesa koma nan kanayon ay atunyu, fiakun yangkiay mu wachaak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_19","078_4_19","GAL","4","19","19","Chakayu ay an-akku ay laylaychok, munlikiatak kasin kiapú kan chakayu ay kaman as nan ena ay munpasikar. Iturturuyku ay munlikiat inkiana munfialin kayu as tit-iwa ay pasorot Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_20","078_4_20","GAL","4","20","20","Mu wachaak koma kan chakayu ad wani ta mafialin ay kunak kun maketakiatfor kan chakayu, tay machanakianak as solet kan chakayu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_21","078_4_21","GAL","4","21","21","Sarudsuchok man na kan chakayu ay manglayad ay mangunud as nan Lintig Moises: Ay achiyu maawatan nan laychun ay kanan nan Lintig? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_22","078_4_22","GAL","4","22","22","Naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kun chuwa ay lanaraki nan potot Abraham. Nan usa at naiyanak as nan usa ay fiabfiaarun asawana, ya nan usa at naiyanak kan asawana ay hi Sara ay fiakun mafiabfiaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_23","078_4_23","GAL","4","23","23","Nan anak nan chiyuy mafiabfiaor at achi nakaskaschaaw nan enatna ay naiyanak. Ngem nan anak asawana ay fiakun mafiabfiaor at chaan koma naiyanak mu chaan enkaren Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_24","078_4_24","GAL","4","24","24","Nan nauycha ay enommat at wacha nan laychuncha ay kanan. Nan nauycha chuwa ay fianafiai at maepachongcha as nan chuwa ay inturag Apo Dios. Nan usa ay inturagna at nan Lintig ay inchatna kan Moises henan chuntug ay Sinai, ya maepachong na kan Agar ay mafiabfiaor. Isunga nan chiyuycha mangtongpar as nan Lintig at kamancha an-ak Agar ay mafiabfiaor, tay fiabfiaarun nan Lintig chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_25","078_4_25","GAL","4","25","25","O, hi Agar at maepachong henan chuntug ay Sinai ay wacha ad Arabia ay nurpuwan nan Lintig. Maepachong us henan siyudad ay Jerusalem ad wani, tay nan chiyuycha umiili hid-i ya nan am-in ay Judio ay manngotongpar as nan Lintig Moises at fiabfiaarun nan chiyuy Lintig chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_26","078_4_26","GAL","4","26","26","Ngem hi Sara ay fiafiai ay fiakun mafiabfiaor at maepachong henan Jerusalem ay wacha ad chaya, ya kaman hiya nan ena takú ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_27","078_4_27","GAL","4","27","27","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Munlagsakka, he-a ay chaan poros enman-anak! Munfukiawka kiapú as lagsakmu, he-a ay chaan nunpaspasikar! Tay he-a ay tenaynan chi asawana at ong-ongortu nan an-akmu mu nan fiafiai ay kutug nan asawana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_28","078_4_28","GAL","4","28","28","Iib-a, chitaku ay enmafurot at kaman takú kan Isaac ay naiyanak kiapú ta enkaren Apo Dios. Kiapú as nan nauy enkaren Apo Dios, maifilang takú us as an-ak Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_29","078_4_29","GAL","4","29","29","As nan hiyachi ay timpu, nan anak ay achi nakaskaschaaw nan enatna ay naiyanak at penalikiatna hi Isaac ay naiyanak babaen as nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios. Assesa us, uray ad wani, tay cha chitaku parpalikiatun as nan chiyuycha finabfiaor nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_30","078_4_30","GAL","4","30","30","Ngem numnumun takú nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Pak-akum nan mafiabfiaor ya nan anakna, tay achi mafialin ay maketawid nan anak nan mafiabfiaor as nan tawid nan anak nan fiakun mafiabfiaor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL4_31","078_4_31","GAL","4","31","31","Iib-a, fiakun chitaku ngarud an-ak as nan mafiabfiaor, ngem kun takú at maifilang as an-ak nan fiakun mafiabfiaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_1","078_5_1","GAL","5","1","1","Nawayawayaan takú tit-iwa, tay wenayawayaan chitaku kan Cristo! Isunga epapasnekyu ay mangekalintikian as nan pannakawayawayayu. Achiyu eparufus ay epatiincha nan Lintig Moises kan chakayu ta achi kayu kasin munfialin as mafiabfiaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_2","078_5_2","GAL","5","2","2","Chungrunyu na: Ha-un hi Pablo ay mangifiakia un mu kananyu ay masapor masugyatan kayu ta maifilang kayu as nalintig as nan mangiilan Apo Dios, maid ngarud kotkotok nan enat Cristo para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_3","078_5_3","GAL","5","3","3","Itukunku kasin kan chakayu ay nan taku ay munpasugyat at masapor ngarud tongparuna nan am-in ay Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_4","078_5_4","GAL","5","4","4","Isunga nan taku ay munlarayad ay maifilang as nalintig as nan mangiilan Apo Dios babaen as nan manongtongparana as nan Lintig at naisiyan hiya kan Cristo ya chinukkiana nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_5","078_5_5","GAL","5","5","5","Kun pay chitaku, namnamaun takú ay ifilang chitaku kan Apo Dios as nalintig babaen as nan pammati takú kan Cristo. Fiadfiadngan chitaku as nan Espiritu Santo as nan manman-uchan takú as nan matongparana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_6","078_5_6","GAL","5","6","6","Tay mu makius-usa takú kan Cristo Jesus, munpachong as nan mangiilan Apo Dios nan nasugyatan ya nan chaan. Nan kasaporan yangkiay at nan pammati takú ay maepaila as nan manglaylaychanan takú as nan pachong takú ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_7","078_5_7","GAL","5","7","7","Ad kasin, ammay paat chi nangab-afurotanyu kan Cristo. Ngachana nan nangallilaw kan chakayu t'uyyu at achi afurotun nan tit-iwa? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_8","078_5_8","GAL","5","8","8","Nan chiyuycha nangallilaw kan chakayu at chaancha nurpu kan Apo Dios ay nangayag kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_9","078_5_9","GAL","5","9","9","Numnumunyu nan kankanan nan tataku, “Uray mu ak-akét nan lebadura, epabrorna nan am-in ay maetapiyana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_10","078_5_10","GAL","5","10","10","Ngem uray mu tit-iwa na ay kankanan nan tataku, muntalekak kan chakayu kiapú as nan nakius-usaan takú as nan Apo, isunga maid chuwachuwak ay achiyu un-unuchun nan tukún ay sursuru. Ammok us ay chusauntu Apo Dios nan taku ay nangallilaw kan chakayu uray mu ngachana nan katatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_11","078_5_11","GAL","5","11","11","Ngem mu para kan ha-un ay iib-a, chak ekaskasaba kanu ay masapor masugyatan nan Gentil mu omafurot hiya. Mu tit-iwa na, adchi ngay ngarud t'uyak cha parpalikiatun as nan chiyuycha Judio? Tay mu tit-iwa ay chak ekaskasaba ay masapor masugyatan nan taku, maid koma manglilifok kan ha-un as nan chak mangekaskasabaan as nan maepangkep kan Cristo ya maepangkep as nan natuyana as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_12","078_5_12","GAL","5","12","12","Mu para as nan chiyuycha cha mangal-allilaw kan chakayu ay mu epapeletcha ay masapor chi sugyat at pay-anyu chicha, uray mu putnancha nan kuwacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_13","078_5_13","GAL","5","13","13","Iib-a, enayakian chakayu kan Apo Dios ta mawayawayaan kayu. Ngem achiyu epanfor nan pannakawayawayayu ay mangekaman as laylaychun nan achoryu, kun kayu at munfifinnachang kiapú as nan munlelennayachanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_14","078_5_14","GAL","5","14","14","Tay am-in ay filin as nan Lintig at nunfialincha as us-usa ay filin ay kanana, “Laylaychum nan pachongmu ay taku ay kaman as nan atum ay manglaylayad as nan achormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_15","078_5_15","GAL","5","15","15","Ngem mu iturturuyyu ay munkekennarat ya mun-iinnischa ay kaman as nan chiyuycha animar, il-ilaunyu, tay siguraduntu ay munchichinnachael kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_16","078_5_16","GAL","5","16","16","Hiyana nan laychok ay kanan: Munpaetoróng kayu as nan Espiritu Santo ta nan laychuna nan atunyu, fiakun nan mun-ongosán nan achoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_17","078_5_17","GAL","5","17","17","Tay achi munpachong nan laychun nan Espiritu ya nan laychun nan achor. Munkennontra chaná ay chuwa ay kamancha munkafusor, isunga achiyu mafialin ay atun nan laychunyu ay atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_18","078_5_18","GAL","5","18","18","Ngem mu nan Espiritu Santo nan mangetoróng kan chakayu, achi chakayu cha etorayan as nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_19","078_5_19","GAL","5","19","19","Naraka ay maematonan nan ukiali ay nurpu as nan mun-ongosán nan achor nan taku, at nauycha: Nan mangepapasan as assi ay lachok, nan mangekamanan as nunkaaras, nan mangotettet ay ukiali; ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_20","078_5_20","GAL","5","20","20","nan manaychayawan as didiosen, nan enaanennet ay ekamkaman; nan mun-iinningoran, nan munsusumaan, nan omaposan, nan fumungfungtan ya nan mun-eennekotan, nan achi munkekennaawatanan ya nan munsisiyanan; ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_21","078_5_21","GAL","5","21","21","nan mun-eennakuman, nan munfutfutangan, nan narafus ay panaglagragsak ya tapina pay ay kaman as nan nauycha. Kasek fiagfiag-an chakayu ad wani ay kaman as nan namagfiag-ak kan chakayu ad kasin: Nan chiyuycha mangekamkaman as nan nauycha at achicha maetapi henan muntorayan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_22","078_5_22","GAL","5","22","22","Ngem nan ukialen nan taku ay murpu as nan Espiritu Santo at nauycha: mananglayad, naragsak, natalna, naanos, manangfiachang, ammay chi atun as nan pachong ay táku, matalek, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_23","078_5_23","GAL","5","23","23","napakumbaba ya tuntun-una nan laylaychun nan achorna. Maid lintig ay mangepawa as mangekamanan as nan nauycha ay ukiali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_24","078_5_24","GAL","5","24","24","Am-in ay nakius-usa kan Cristo Jesus at kamancha enlansa as nan koros nan sikud ay numnumcha patí nan am-in ay mun-ongosán ya laraychun nan achorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_25","078_5_25","GAL","5","25","25","Kiapú ta enettan chitaku as fiarú ay fiyag as nan Espiriton Apo Dios, masapor munpaetoróng takú as nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL5_26","078_5_26","GAL","5","26","26","Isunga achi takú epangpangas nan achor takú, achi takú us munpepennafungat ya mun-eennapos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_1","078_6_1","GAL","6","1","1","Iib-a, mu wachay usa kan chakayu ay nasulisukian ay finmasor, chakayu ay etortoróng nan Espiritu Santo at iyam-ammayu ay manuchu kan hiya ta unuchuna kasin nan laychun Apo Dios. Ngem pangaasiyu ta achi kayu us masursulisug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_2","078_6_2","GAL","6","2","2","Munfifinnachang kayu mu wachay likiat chi usa kan chakayu. Mu hiyasa nan atunyu, matongparyu nan lintig Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_3","078_6_3","GAL","6","3","3","Tay mu ngachana nan mangifilang as achorna as wachay kafiaelana ngem maid payat, kuna cha sugsugnuwun nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_4","078_6_4","GAL","6","4","4","Masapor waschi un ninumnumna nan chana at-atun ta paneknekana mu ustu winnu achi. Tay mu ustu, mafialin ay hiyasa nan munlaylaychana, ya masapor achina epadpachong nan enatna as nan enat nan tapina ay tataku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_5","078_6_5","GAL","6","5","5","tay masapor waschi un senakfiatana nan uchuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_6","078_6_6","GAL","6","6","6","Nan taku ay maisursuruwan as Kalen Apo Dios at masapor umichat as kasaporan nan mangisursuru kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_7","078_6_7","GAL","6","7","7","Achiyu mafialin ay luklukuwun hi Apo Dios, isunga achiyu sugsugnuwun nan achoryu. Tay mu ngachana nan entanum nan taku, hiya us chi nan apituna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_8","078_6_8","GAL","6","8","8","Nan taku ay mangunud as nan mun-ongosán nan achorna at apetunantu nan chusa ay maid patingkiana. Ngem nan taku ay mangunud as nan laylaychun nan Espiritu Santo at apitunantu nan fiyag ay maid patingkiana ay nurpu as nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_9","078_6_9","GAL","6","9","9","Isunga achi takú koma maum-uma ay mangekamkaman as ammay, tay mu epapasnek takú ay mangiturturuy ay mangekamkaman as ammay, wacha nan maara takú ay gun-guna mu umchan nan ustu ay timpu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_10","078_6_10","GAL","6","10","10","Isunga mu wachay chansa takú, ekaman takú nan ammay as nan am-in ay tataku, kaskasin as nan iib-a takú ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_11","078_6_11","GAL","6","11","11","Ilaunyu nan kaanad-achan nan surat ay ha-un mismu nan cha mangisurat! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_12","078_6_12","GAL","6","12","12","Nan chiyuycha mangepapelet ay masugyatan kayu at chicha nan manglayad ay mangepangpangas as maepangkep as nan mamaila. Atuncha sa ta malisiyancha nan maparpalikiatanancha. Tay ammucha ay mu isurucha nan hana kaesarakanan babaen as nan natuyan Cristo as nan koros, palikiatuntu nan iib-acha ay Judio chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_13","078_6_13","GAL","6","13","13","Uray chicha ay nasugyatan at achicha ekamkaman nan am-in ay Lintig Moises. Kuncha laylaychun ay munpasugyat kayu ta mafialincha ay epangas ay nunpasugyat kayu kiapú kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_14","078_6_14","GAL","6","14","14","Ngem mu para kan ha-un, maid tukún as ichaychayawku mu achi yangkiay nan natuyan Apo takú ay Jesu Cristo as nan koros kiapú kan ha-un. Tay kiapú as nan enatna, nan cha epatpateg nan tataku asna's luta at maid kotkotokna kan ha-un, ya nan chak epatpateg at maid us kotkotokna kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_15","078_6_15","GAL","6","15","15","Munpachong nan nasugyatan winnu chaan as nan mangiilan Apo Dios, tay nan kasaporan at nan mangepafiaruwan as nan panagfiyag babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_16","078_6_16","GAL","6","16","16","Sapay koma ta mawawacha nan talna ya grasya ay nurpu kan Apo Dios as nan am-in ay mangunud as nan nauy kaifiagfiakiak kan chicha ay tit-iwa ay tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_17","078_6_17","GAL","6","17","17","Munlapu ad wani, masapor maid kan chakayu nan mangot-otyok as nan chak isursuru, tay nauycha nan filatku ay mangepaila ay tit-iwa ay fiabfiaarunak kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("GL6_18","078_6_18","GAL","6","18","18","Iib-a, sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo takú ay Jesu Cristo. Amen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_1","079_1_1","EPH","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay usa ay apostol Cristo Jesus, tay hiyana nan enkeddeng Apo Dios. Nauy nan suratku kan chakayu ay tatakon Apo Dios ad Efeso ay tit-iwa ay nakius-usa kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_2","079_1_2","EPH","1","2","2","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_3","079_1_3","EPH","1","3","3","Chayawun takú hi Apo Dios ay hiya nan Dios ya Aman Apo takú ay Jesu Cristo. Benendisyonana chitaku ay nakius-usa kan Cristo as nan am-in ay naespirituwan ay bendisyon ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_4","079_1_4","EPH","1","4","4","Tay sakbay mafiayang nan luta, pinipilen Apo Dios chitaku ay munfialin as tatakuna kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo ta munfialinuna chitaku as nasantowan ya maid fiasorna as nan mangiilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_5","079_1_5","EPH","1","5","5","Kiapú as nan layad Apo Dios, sikud ay enkeddengna ay munfialinun chitaku as an-akna babaen as nan enat Jesu Cristo ay maiyunud as nan laychuna ya pangkepna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_6","079_1_6","EPH","1","6","6","Isunga chaychayawun takú koma hi Apo Dios kiapú as nan nakaskaschaaw ay grasyana ay chaana inyekot ay inchat kan chitaku ay nakius-usa as nan laylaychuna ay Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_7","079_1_7","EPH","1","7","7","Tay babaen as nan enmayas ay charan nan Anakna ay hi Cristo at nawayawayaan takú. Nan laychuna ay kanan at napakawan takú as nan fiasfiasor takú ay maiyunud as nan kenaongor nan grasyan Apo Dios ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_8","079_1_8","EPH","1","8","8","ay chana ichaichat kan chitaku. Inchatna us nan kenasilib ya pannakaawat takú maepangkep as nan enat Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_9","079_1_9","EPH","1","9","9","Tay maiyunud as nan laychuna, enpakaammuna kan chitaku nan planuna ay chaan naepakaammu ad pus-uy ay sikud ay enkeddengna ay matongpar babaen kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_10","079_1_10","EPH","1","10","10","Nan nauy planuna at lopasunantu as nan umchanantu nan ustu ay timpu. As nan hiyachi, mun-us-usaunantu nan am-in ay finayangna ad chaya ya asna's luta ta hi Cristo yangkiay nan Apocha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_11","079_1_11","EPH","1","11","11","Am-in ay ekamkaman Apo Dios at maiyunud as nan planuna ya pangkepna. Hiyasa us challu as nan nangpiliyana kan chakami ta munfialin kami as tatakuna kiapú as nan nakius-usaanmi kan Cristo, tay hiyana nan sikud ay enkeddengna nunlapu as nan laplapuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_12","079_1_12","EPH","1","12","12","Enatna na ta chakami ay enmon-ona ay nawad-an as namnama kan Cristo at chaychayawunmi koma nan kenangaton Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_13","079_1_13","EPH","1","13","13","Kaman us kan chakayu at nakius-usa kayu kan Cristo babaen as nan nanngoranyu as nan tit-iwa ay kalina ay hiyana nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan kaesarakananyu ya babaen as nan enmafurotanyu kan Cristo. Isunga inchat Apo Dios kan chakayu nan Espiritu Santo ay enkarina ay hiya nan kaman marka ay mangepaila ay chakayu nan kuwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_14","079_1_14","EPH","1","14","14","Nan naichatan nan Espiritu Santo kan chitaku at hiyana nan mangepasiguradu ay awatun takú nan am-in ay enkarina as nan tatakuna. Hiyana us nan mangammuwan takú ay siguradu ay kumpilituwunantu nan pannakawayawaya takú. Chaychayawun takú koma nan kenangaton Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_15","079_1_15","EPH","1","15","15","Isunga hiyana nan kiapúna ay nunlapu as nan nangammuwak as nan pammatiyu kan Apo Jesus ya nan layadyu as nan am-in ay iib-ayu ay tatakon Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_16","079_1_16","EPH","1","16","16","chaanku inkinkinak ay nunyaman kan Apo Dios kiapú kan chakayu. Kunak kay munkararag kan Apo Dios, ekararakiak chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_17","079_1_17","EPH","1","17","17","Nan chak ekarkararag as nan machaychayaw ay Ama ay hiya nan Dios Apo takú ay Jesu Cristo at ichatna koma kan chakayu nan kenasilib ya pannakaawat ay nurpu as nan Espiritu Santo ta kaskasinyu maammuwan nan maepangkep kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_18","079_1_18","EPH","1","18","18","Ekararagku us ay masilawan koma nan numnumyu ta maammuwanyu nan chayu namnamaun as nan nangayakiana kan chakayu ya ta maammuwanyu us nan kenaongor nan nakaskaschaaw ay bendisyona ay enkarina as nan tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_19","079_1_19","EPH","1","19","19","Ekararagku pay ay maammuwanyu nan maid kaepachongana ay kenaamud nan pannakafialina ay cha mawacha kan chitaku ay omaafurot. Nan nauy ay pannakafialin ay cha mamadfiachang kan chitaku at pachong nan nakaskaschaaw ay pannakafialina ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_20","079_1_20","EPH","1","20","20","ay enpailana as nan nangtakuwana kan Cristo manipud as nan utúy ya as nan nangepatokorana kan hiya as apét kannawana ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_21","079_1_21","EPH","1","21","21","Hid-i nan cha muntorayan Cristo ad wani. Nan torayna at natortoray mu nan am-in ay anap-apu, nan wachay kalibfengana ya nan am-in ay wachay pannakafialina asna's luta ya ad chaya. O, nan ngachana at natortoray us mu nan am-in ay ngachan nan totoray ay maichat ad wani ya as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_22","079_1_22","EPH","1","22","22","Enpaetoray us Apo Dios hi Cristo as nan am-in ay nafiayang, ya chinutokana hiya as mangepanguru as nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP1_23","079_1_23","EPH","1","23","23","Nan iglesia nan maepachong as nan achor ya hi Cristo nan maepachong as nan uruna. Mu maid achor nan uru, achi kumpilitu. Assesa us as nan iglesia ya hi Cristo, tay nan iglesia nan mangumpilitu kan Cristo, ya hi Cristo us nan mangumpilitu as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_1","079_2_1","EPH","2","1","1","Ad kasin at naifilang kayu as natuy as nan mangiilan Apo Dios kiapú as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_2","079_2_2","EPH","2","2","2","As nan hiyachi ay timpu at inun-unudyu nan mangotettet ay panagfiyag nan tataku asna's luta. Enab-afurotyu hi Satanas ay ap-apon nan chiyuycha anennet as nan kawad-an nan chiyuycha lifuu ay hiya nan cha mangetortoray as nan chiyuycha achi omaafurot kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_3","079_2_3","EPH","2","3","3","Nan kenatit-iwana at uray chitaku am-in ad kasin at pachong nan panagfiyag takú nan panagfiyagcha. Tay enpapas takú nan chiyuycha mun-ongosán nan achor ya nan numnum takú ay chicha nan nurpu as nan mangotettet ay katataku takú. Isunga pachong takú nan tapina ay maid pammaticha ay nakeddengan us ay machusa kiapú as nan fungat Apo Dios kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_4","079_2_4","EPH","2","4","4","Ngem hi Apo Dios at sumusug-ang, ya kiapú as nan ongor ay layadna kan chitaku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_5","079_2_5","EPH","2","5","5","entapina chitaku kan Cristo as nan natakuwana manipud as nan utúy uray kun takú naifilang as natuy kiapú as nan fiasfiasor takú ta mawacha nan fiarú ay fiyag takú. Kiapú as nan grasyan Apo Dios challu, naesarakan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_6","079_2_6","EPH","2","6","6","Kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus, entapen Apo Dios chitaku kan Cristo ay nataku as nan natakuwana as nan utúy, ya enpaetorayna chitaku kan hiya ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_7","079_2_7","EPH","2","7","7","Enat Apo Dios na ta ad wani ya as tapen chi urkiw at epailana nan maid kaepachongana ay grasyana babaen as nan layadna kan chitaku kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_8","079_2_8","EPH","2","8","8","Tay kiapú as nan grasyan Apo Dios at naesarakan kayu babaen as nan pammatiyu kan Cristo. Fiakun kiapú as nan mangesarakananyu as nan mismu ay achoryu, ngem kun at inchat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_9","079_2_9","EPH","2","9","9","O, fiakun kiapú as nan mismu ay ekamkaman takú ta maid poros atun takú ay mangepangas as nan kaesarakanan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_10","079_2_10","EPH","2","10","10","Tay kun pay chitaku, hi Apo Dios nan nangepafiarú as nan fiyag takú kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus ta atun takú koma nan ammay ay sikud ay ensakianan Apo Dios ay atun takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_11","079_2_11","EPH","2","11","11","Isunga chakayu ay naiyanak ay Gentil, numnumunyu nan kasasaadyu ad kasin. “Chaan nasugyatan” nan inyawag nan chiyuycha Judio kan chakayu. Chicha ay Judio nan mangepangpangas ay chicha nan “nasugyatan”, tay kanancha un chicha nan tatakon Apo Dios. Nan sugyat at ekaman nan tataku as nan achor yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_12","079_2_12","EPH","2","12","12","Numnumunyu us ay as nan hana ay timpu at maid poros pannakaammuyu maepangkep kan Cristo. Kaili kayu challu ay chaan naetapi as nan chiyuycha kianak Israel ay pinilen Apo Dios as tatakuna. Chaan kayu us naetapi as nan chiyuycha inturag Apo Dios as nan tatakuna ay naifisaran nan karina kan chicha. Natataku kayu henan nauy ay lufong ay maid kayman namnamayu ya maid poros am-ammuyu maepangkep kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_13","079_2_13","EPH","2","13","13","Ngem ad wani, kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus, chakayu ay achawwi nan pannakaammuna maepangkep kan Apo Dios ad kasin at enesnopna chakayu kan hiya babaen as nan enmayas ay charan Cristo as nan natuyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_14","079_2_14","EPH","2","14","14","Tay hi Cristo ay mismu nan nangepakappia kan chitaku ay Judio as nan Gentil. Hiya nan nangepaus-usa as numnum takú ya nangaan as nan kiapón nan masisiyanan takú ay nurpuwan nan mun-iinningoran takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_15","079_2_15","EPH","2","15","15","Babaen as nan natuyana as nan koros, kenaana nan toray nan Lintig Moises ay kawad-an nan am-in ay filin ay masapor tongparun takú ay Judio. Enatna na ta nan chuwa ay chicha nan chiyuycha Judio ya nan chiyuycha Gentil at kamana fiayangun chicha as usa yangkiay ay fiarú ay taku babaen as nan nakius-usaancha kan Cristo. Mu assena, hiya nan nangepakappia kan chatona ay chuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_16","079_2_16","EPH","2","16","16","O, babaen as nan natuyana as nan koros, nan hanacha chuwa ay finayangna as usa yangkiay ay achor at enpakappiana kan Apo Dios. Hiyana nan enat Cristo ay nangaan as nan mun-iinningoran takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_17","079_2_17","EPH","2","17","17","Enmali hi Cristo asna's luta, ya enkasabana kan chakayu ay Gentil ay naifilang as achawwi kan Apo Dios ya kan chakami ay naifilang as asnop kan hiya nan maepangkep as nan makekappiaan takú kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_18","079_2_18","EPH","2","18","18","Tay babaen kan Cristo, nan chuwa ay chicha nan chiyuycha Judio ya nan chiyuycha Gentil at mafialincha ay maesnop kan Apo Dios ay Ama takú babaen as nan fiachang nan us-usa ay Espirituna ay wacha kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_19","079_2_19","EPH","2","19","19","Isunga chakayu ay Gentil at fiakun kayu at kaili winnu kaili ay achi am-ammu, ngem munkakailiyan kayu as nan tatakon Apo Dios ya naifilang kayu as membron nan pamilyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_20","079_2_20","EPH","2","20","20","Maepachong kayu as nan maiyamma as afong ay cha kiaufun Apo Dios as nan kunug ay pugnad. Nan apostoles ya nan chiyuycha pomapadtu at chicha nan maepachong as nan pugnad, ya hi Cristo Jesus nan kaamuchan ay fiatu as nan pugnad ay mangepapaknug as nan intiru ay afong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_21","079_2_21","EPH","2","21","21","O, kiapú kan Cristo, naepapaot ay ustu nan am-in ay parten nan afong, ya hi Cristo nan mangepaad-acha as nan afong ta munfialin as nasantowan ay templo ay para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP2_22","079_2_22","EPH","2","22","22","Assesa us kan chakayu ay Gentil kiapú as nan nakius-usaanyu kan hiya. Ad wani, cha kayu maketapi as nan tapina ay omaafurot ta munfialin kayu as magyanan nan Espiriton Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_1","079_3_1","EPH","3","1","1","Hiyana nan kiapúna ay ha-un ay Pablo ay naifiafiarud kiapú as nan chak munserserfiyan kan Cristo Jesus para as nan omammayanyu ay Gentil at ituruyku ay munkarkararag kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_2","079_3_2","EPH","3","2","2","Siguradu ngarud ay chinngoryu ay entalek Apo Dios na ay chunu kan ha-un ay mangepakaammu as nan grasyana kan chakayu para as nan omammayanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_3","079_3_3","EPH","3","3","3","Enpakaammon Apo Dios kan ha-un nan planuna ay chaan naepakaammu ad pus-uy, ya hiyasa challu nan ap-aptek ay insuratku as nan nauy suratku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_4","079_3_4","EPH","3","4","4","As nan mangfiasaanyu ay ustu as na, mafialinyu ay maammuwantu nan pannakaawatku as nan chaan naepakaammu ay planuna ay maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_5","079_3_5","EPH","3","5","5","Ad pus-uy, chaan naepakaammu na ay planuna as nan tataku. Ngem ad wani, enpakaammon nan Espiriton Apo Dios as nan apostoles ya as nan chiyuycha pomapadtu ay pinilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_6","079_3_6","EPH","3","6","6","Hiyana nan enpakaammuna ad wani: Chakayu ay Gentil, kiapú as nan enmafurotanyu as nan Ammay ay Chamag, maketawid kayu ay Gentil kan chakami ay Judio as nan chiyuycha bendisyon Apo Dios. O, chakayu at naifilang kayu ay makemembro kan chakami as nan us-usa ay achor, ya makikudwa kayu as nan enkaren Apo Dios ay ichatna as nan am-in ay nakius-usa kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_7","079_3_7","EPH","3","7","7","Kun pay ha-un, inchat Apo Dios kan ha-un nan grasyana babaen as nan pannakafialina. O, babaen as nan pannakafialina, nunfialinunak kan hiya as usa ay munserserfi ay wachay kalibfengana ay mangekasaba as nan Ammay ay Chamag ay hiyana nan grasyana kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_8","079_3_8","EPH","3","8","8","Uray kun ha-un nan kaapuchan as nan am-in ay tatakon Apo Dios, ha-un challu nan nangichatan Apo Dios as nan grasyana ta ekasabak kan chakayu ay Gentil nan maepangkep as nan chiyuycha achi markud ay bendisyon ay mawawacha kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_9","079_3_9","EPH","3","9","9","O, inchatna nan grasyana ta epakaawatku as nan am-in ay tataku nan atun nan planuna ay matongpar ay chaan naepakpakaammu. Tay hi Apo Dios ay namayang as nan am-in ay wacha at nafiayag ay chaana enpakaammu nan nauy ay planuna inkiana ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_10","079_3_10","EPH","3","10","10","Enatna na ta ad wani babaen as nan iglesia, nan chiyuycha anap-apon nan angheles ya nan chiyuycha wachay pannakafialina ay wacha ad chaya at maammuwancha nan kenasilibna as nan am-in ay tukutukún ay kaepail-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_11","079_3_11","EPH","3","11","11","Nan nauy ay enat Apo Dios at naiyunud as nan sikud ay penangkepna ay atun as nan laplapuna ay tenongparna babaen kan Cristo Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_12","079_3_12","EPH","3","12","12","Kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo ya babaen as nan pammati takú kan hiya at mafialin takú ay tumurud ay maesnop kan Apo Dios as nan munkararakian takú kan hiya, tay chungruna chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_13","079_3_13","EPH","3","13","13","Isunga munpakaasiyak kan chakayu ay achi kayu koma machischismaya kiapú ta chaak mun-iliwliwas para as nan omammayanyu challu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_14","079_3_14","EPH","3","14","14","Hiyana nan kiapúna ay munpalintumangak ay munkararag kan Apo Dios ay Ama takú ad chaya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_15","079_3_15","EPH","3","15","15","tay hiya nan Aman nan am-in ay pamilya asna's luta ya ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_16","079_3_16","EPH","3","16","16","Ekarkararagku kan hiya ay maiyunud as nan kenaongor nan nakaskaschaaw ay bendisyona at papigsaun koma nan Espirituna nan numnumyu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_17","079_3_17","EPH","3","17","17","ta iturturuy koma Cristo ay mawawacha kan chakayu babaen as nan pammatiyu kan hiya. Ekarkararagku us ay lomamot pay koma nan layadyu kan Apo Dios ya as nan iib-ayu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_18","079_3_18","EPH","3","18","18","ta maketapi kayu as nan am-in ay tatakon Apo Dios ay makaawat koma ay ustu as nan achi markud ay layad Cristo kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_19","079_3_19","EPH","3","19","19","O, ekararagku ay kaskasinyu lak-amun koma nan nauy layadna uray achiyu maammuwan ay ustu. Mu assesa, sumubra kan chakayu nan kenadios Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_20","079_3_20","EPH","3","20","20","Maichaychayaw koma hi Apo Dios ay mannakafialin as nan am-in. Hiya nan makafiael ay mangekaman as chamchamuna as solet mu nan uray ngachana ay chawatun winnu numnumun takú ay maiyunud as nan pannakafialin nan Espirituna ay nawacha kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP3_21","079_3_21","EPH","3","21","21","O, maichayaw koma hi Apo Dios babaen as nan iglesia, ya babaen kan Cristo Jesus as nan am-in ay kianak, ya as in-inkiana ay maid patingkiana. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_1","079_4_1","EPH","4","1","1","Isunga ha-un ay usa ay naifiafiarud kiapú as nan chak munserserfiyan kan Apo Jesus at munpakaasiyak kan chakayu ay mataku kayu ay maiyunud as nan nangayakian Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_2","079_4_2","EPH","4","2","2","Uray ngachana ay uras at epailayu koma ay napakumbaba kayu ya naanos kayu. Mun-eennanos kayu koma ay mangepaila ay munlelennayad kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_3","079_4_3","EPH","4","3","3","Epapatiyu nan kafiaelanyu ay mangiturturuy as nan mun-us-usaanyu ay inchat nan Espiritu Santo babaen as nan munkekennappiaanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_4","079_4_4","EPH","4","4","4","Chakayu ay nakius-usa kan Cristo at maepachong kayu as nan us-usa ay achor. Us-usa nan Espiriton Apo Dios ay wacha kan chitaku. Assesa us ay us-usa nan namnama takú ay nangayakian Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_5","079_4_5","EPH","4","5","5","Us-usa nan Apo takú. Us-usa nan pammati takú, ya us-usa us nan nafunyakianan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_6","079_4_6","EPH","4","6","6","Us-usa hi Apo Dios ay Aman nan am-in ay tataku. Hiya nan Apo ay mangetortoray as nan am-in. Epatongparna nan laychuna as nan am-in ay tataku, ya hiya nan mawawacha as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_7","079_4_7","EPH","4","7","7","Ngem as nan tunggal usa kan chitaku at inchat Cristo nan kafiaelan ay maiyunud as nan enkeddengna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_8","079_4_8","EPH","4","8","8","Isunga wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep kan Cristo ay kanana, “Enamisna nan kafusorna, ya as nan ngenmatuwana ay nunfiangad ad chaya, entakina nan ongor ay naifiafiarud, ya wacha nan inchatna as nan tatakuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_9","079_4_9","EPH","4","9","9","Ngachana ngarud nan laychun ay kanan nan “ngenmatuwana ay nunfiangad ad chaya”? Nan laychun tona ay kanan at sakbay ngenmatu, kenomsop ay nurpu ad chaya inkiana as nan karorosongan ay kawad-an asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_10","079_4_10","EPH","4","10","10","Nan chiyuy kenomsop ay nurpu ad chaya at hiya challu nan ngenmatu kasin hid-i ta hiya nan mangumpilitu as nan am-in henan uray ngachana ay lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_11","079_4_11","EPH","4","11","11","O, hiya challu nan nangichat as tukutukún ay kafiaelan as nan am-in ay tatakuna. Chinutokana nan tapen nan tataku ay munfialin as apostoles, as pomapadtu, ya chinutokana nan tapina as mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag. Nan tapen nan tataku at pinilina chicha as papastor ay mangay-aywan as nan omaafurot, ya nan tapina at inchatna nan kafiaelan ay mangisursuru kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_12","079_4_12","EPH","4","12","12","Enatna na ta esakianana nan am-in ay tatakon Apo Dios ta munserserficha kan hiya ya as nan iib-acha. Hiyana nan enkamana ta pumigsa nan chiyuycha omaafurot ay chicha nan naifilang as achor Cristo ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_13","079_4_13","EPH","4","13","13","inkiana mun-us-usa takuntu am-in as nan panagtalek takú ya as nan pannakaammu takú as nan Anak Apo Dios. O, hiyana nan maekaman inkiana maonngan takú as nan pammati takú kan hiya ya inkiana maepachong takú ay ustu kan Cristo ay maid poros munkurangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_14","079_4_14","EPH","4","14","14","Mu hiyasa, fiakun takú at kaman ongong-a ay naraka ay mafiarfialiwan chi numnumcha maepangkep as pammati, winnu kaman as nan fiangka ay iyin-inchayon chi challuyon ya iturturchun chi angin ay hiyasa nan achi tit-iwa ay sursuru. O, mu hiyasa, achi takú at maaw-awis as nan chiyuycha omallilaw ay sursurucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_15","079_4_15","EPH","4","15","15","Ngem kun takú at koma mataku ay maiyunud as nan tit-iwa ay sursuru ay mangepaila as nan layad takú as nan iib-a takú. Mu hiyasa, as nan am-in ay fianag, maonngan takú ay munfialin as kaman kan Cristo ay hiya nan kaman uru takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_16","079_4_16","EPH","4","16","16","Kiapú ta hiya nan kaman uru takú ya chitaku nan achorna, hiya nan mangetoray ya manosoop ay ustuustu as nan am-in ay parten nan achorna. Isunga mu waschi un tongparuna nan libfengna, pumigpigsa ya omad-acha nan intiru ay achor babaen as nan munlelennayachan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_17","079_4_17","EPH","4","17","17","Isunga nauy nan laychun nan Apo ay ifilinku ya epeletku kan chakayu: Achiyu iturturuy ay mangunud as nan panagfiyag nan chiyuycha achi omaafurot ay nan panagnumnumnumcha at maid kotkotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_18","079_4_18","EPH","4","18","18","O, kaman challu kenokorafuwan chi mangotettet nan pannakaawatcha, ya insiyanchay achorcha kan Apo Dios, tay achicha laychun ay mangammu kan hiya kiapú ta nasokelcha challu as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_19","079_4_19","EPH","4","19","19","Nunsidlay inmingsacha ay mangekamkaman as kafiafiain, ya nuntabnawcha at as nan am-in ay karasen chi kaiisiw ya kenarachok ay chacha at-atun ay achicha ikinkinak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_20","079_4_20","EPH","4","20","20","Ngem chakayu at fiakun assesa nan sinuruyu maepangkep kan Cristo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_21","079_4_21","EPH","4","21","21","tay chinngoryu met nan maepangkep kan hiya. As nan nakius-usaanyu kan hiya, naisursuruwan kayu ay maiyunud as nan kenatit-iwa maepangkep kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_22","079_4_22","EPH","4","22","22","O, naisursuruwan kayu ay mangaan ay mamingpingsan as nan sikud ay katatakuyu ay mangetortoróng as nan panagfiyagyu ad kasin. Tay nan sikud ay katatakuyu at cha machachael babaen as nan chiyuycha omallilaw ay mun-ongosán nan achoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_23","079_4_23","EPH","4","23","23","Masapor eparufusyu ay hi Apo Dios nan mangepafiarú as nan numnumyu ya katatakuyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_24","079_4_24","EPH","4","24","24","Esokatyu ngarud ay mamingpingsan nan fiarú ay katatakuyu ay nafiayang ay maepachong ay ustu as nan kenadios Apo Dios. Mu assena, maepailantu ay tit-iwa ay nalintig ya nasantowan nan panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_25","079_4_25","EPH","4","25","25","Isunga achi kayu munkutkutum, ngem kun at waschi un ifiakiana nan tit-iwa as nan iib-ana, tay nakius-usa takú am-in as nan achor Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_26","079_4_26","EPH","4","26","26","Mu fumungat kayu, achiyu eparufus sa ay fungat ay manglumu as fumasoranyu. Achiyu us iturturuy ay fumungat inkiana mauynu nan urkiw ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_27","079_4_27","EPH","4","27","27","ta maid chansan Satanas ay manulisug kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_28","079_4_28","EPH","4","28","28","Nan mangaakiw at masapor ikinakna at ay mangakiw. Ngem kun at komakud hiya ay munchunu ta wachay pagfiyagna ya wachay ifiachangna as nan pugli. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_29","079_4_29","EPH","4","29","29","Achi kayu munkarkali as omepasaket, ngem nan ifialekasyu yangkiay at nan ammay ay mangepapigsa as numnum nan chiyuycha chumngor ay maiyunud as nan kasaporancha ta mafiadngancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_30","079_4_30","EPH","4","30","30","Achiyu koma panguyusun nan nasantowan ay Espiriton Apo Dios, tay hiya nan inchat Apo Dios kan chakayu ay kaman marka ay mangepaila ay chakayu nan kuwana. Hiya us nan mangepasiguradu ay tongparuntu Apo Dios nan enkarina ay wachantu nan urkiw ay tit-iwa ay mangwayawayaana kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_31","079_4_31","EPH","4","31","31","Isunga ikinakyu am-in chaná: nan saket chi numnum, nan umingoran, nan fumungtan, nan munsesennongfiatan, nan omekak-aliyan, ya nan am-in ay mangotettet ay pangkep. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP4_32","079_4_32","EPH","4","32","32","Kun kayu at mun-eennanos ya munsisinnug-ang. Munpepennakawan kayu ay kaman as nan namakawanan Apo Dios kan chakayu babaen kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_1","079_5_1","EPH","5","1","1","Kiapú ta infilang Apo Dios chakayu as an-akna ay laylaychuna, hiya koma nan turachunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_2","079_5_2","EPH","5","2","2","Mataku kayu koma ay mananglayad ay kaman as nan nanglaylaychanan Cristo kan chitaku babaen as nan nangichatana as achorna ay matuy para kan chitaku. Nan natuyana at kaman as nan munfiangu ay chaton kan Apo Dios ay mangepalaylayad kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_3","079_5_3","EPH","5","3","3","Ngem masapor maid poros maanapan kan chakayu as mangepapas as assi ay lachok, winnu uray ngachana ay kaiisiw ay kenarachok, winnu taku ay naakum. Tay nan nauycha manangotettet at achicha maifiakiay as nan tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_4","079_5_4","EPH","5","4","4","Achi us maifiakiay kan chakayu ay munkarkaliyanyu as assi, maid kotkotokna winnu naruket ay ot-otyok, ngem kun kayu at munyaman koma kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_5","079_5_5","EPH","5","5","5","Tay ammuyu met ay maid as nan chiyuycha mangepappapas as assi ay lachok winnu mangekamkaman as kumpurmi ay ilan chi assi nan maetapi henan muntorayan Cristo ya hi Apo Dios. Kaman us as nan taku ay naakum, tay nan kenaakum nan diosna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_6","079_5_6","EPH","5","6","6","Achi kayu maar-allilaw as nan uray ngachana ay munkarkali as maid kotkotokna. Tay kiapú as assesesa ay infiagfiakiak at omalintu nan manusaan Apo Dios as nan achi omafurot kan hiya kiapú as fungatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_7","079_5_7","EPH","5","7","7","Isunga achi kayu makekadkadwa as nan assesesa ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_8","079_5_8","EPH","5","8","8","Tay ad kasin at kaman ngongot nan panagnumnumnumyu. Ngem ad wani, nasilawan kayu at ay ustuustu kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. Isunga unuchunyu nan panagfiyag ay maifiakiay as nan tataku ay mawawacha as nan silaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_9","079_5_9","EPH","5","9","9","Tay nan nasilawan ay panagnumnumnum at fumkias as am-in ay ilan chi kenaammay, kenalintig ya kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_10","079_5_10","EPH","5","10","10","Epapasnekyu ay mangachar as nan mangepalaylayad kan Apo Dios ta hiyasa nan atunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_11","079_5_11","EPH","5","11","11","Achi kayu poros maetaptapi as nan maid kotkotokna ay ekamkaman nan tataku ay kaman ngongot chi panagnumnumnumcha, ngem kunyu at epakaammu kan chicha ay mangotettet nan chacha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_12","079_5_12","EPH","5","12","12","Tay kafiafiain tit-iwa uray kun yangkiay nan mangifiagfiag-an as nan maetabtafun ay cha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_13","079_5_13","EPH","5","13","13","Ngem kun pay masilawan nan am-in at maila nan tit-iwa ay ilacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_14","079_5_14","EPH","5","14","14","Tay nan am-in ay masilawan at munfialin as kaman munpaway. Hiyana nan kiapúna ay kanan nan kanta, “Fumangunka, he-a ay suyyop. Matakuka, he-a ay natuy, at silawan Cristo nan numnummu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_15","079_5_15","EPH","5","15","15","Il-ilaunyu ngarud nan panagfiyagyu. Achiyu turturachun nan chiyuycha maid silibcha, ngem kunyu at turachun nan mamasilib. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_16","079_5_16","EPH","5","16","16","Osarunyu koma nan tunggal chansayu ay mangekaman as ammay, tay ongorcha nan cha mangekamkaman as mangotettet ad wani ay timpu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_17","079_5_17","EPH","5","17","17","Isunga achiyu ekamkaman chi maid kotkotokna, ngem kunyu at epapasnek ay mangammu as nan laychun nan Apo ay atunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_18","079_5_18","EPH","5","18","18","Achi kayu munfutfutang, tay hiyasa nan manglumu as machachaelanyu, ngem kunyu at eparufus nan Espiritu Santo ay mangetoray kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_19","079_5_19","EPH","5","19","19","As nan maam-amonganyu, munpepennapigsa kayu babaen as nan chiyuycha kali ay naisurat as nan salmo ya tapina pay ay kankanta ay pangchaychayaw as nan Apo. Munkekennanta kayu ay mangichaychayaw kan Apo Dios as nan am-in ay pusuyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_20","079_5_20","EPH","5","20","20","As nan am-in ay om-ommat kan chakayu, kanayon kayu ay munyaman kan Dios Ama kiapú as nan nakius-usaanyu kan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_21","079_5_21","EPH","5","21","21","Nan usa us at munpaetoray kayu as nan tunggal usa kiapú ta epailayu nan rispituyu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_22","079_5_22","EPH","5","22","22","Chakayu ay fianafiai ay naasaw-an, waschi un munpaetoray as nan asawana, tay hiyana nan laychun nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_23","079_5_23","EPH","5","23","23","Tay nan laraki nan mangepanguru as nan asawana ay kaman kan Cristo ay hiya nan mangepanguru as nan iglesia ay pannakaachorna. Hi Cristo mismu nan mangesarakan as nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_24","079_5_24","EPH","5","24","24","Kaman as nan atun nan iglesia ay munpaetoray kan Cristo, chakayu ay fianafiai ay naasaw-an at waschi un munpaetoray koma as nan asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_25","079_5_25","EPH","5","25","25","Chakayu ay lanaraki ay naasaw-an at waschi un masapor laylaychuna nan asawana ay kaman as nan pananglaylayad Cristo as nan iglesia ya as nan nangichatana as achorna ay matuy para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_26","079_5_26","EPH","5","26","26","Enatna na ta pasantowuna chicha ay tatakon Apo Dios babaen as nan nangorasana kan chicha as nan nafunyakianancha as chanum ya as kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_27","079_5_27","EPH","5","27","27","Nan kiapón nan nangekamanan Cristo as na at ta esakianana nan iglesia ay munfialin as kuwana ay nasantowan ya maid poros fiasfiasorna as nan omaliyana. O, esakianana nan iglesia ay maepachong as nan maichuyas ay fiafiai ta mailantu nan kenapentasna ay maid poros mansana winnu korotna winnu uray ngachana ay munkurangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_28","079_5_28","EPH","5","28","28","Assesa us kan chakayu ay lanaraki ay naasaw-an. Waschi un laylaychuna koma nan asawana ay kaman as nan pananglaylayadna as nan achorna. Tay nan laraki ay manglaylayad as asawana at nan achorna challu nan laylaychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_29","079_5_29","EPH","5","29","29","Manuwat, tay maid taku as mang-ingor as achorna, ngem kuna at pakanun ya aywanan ay kaman as nan panang-aywan Cristo as nan iglesia, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_30","079_5_30","EPH","5","30","30","tay chitaku nan membron nan achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_31","079_5_31","EPH","5","31","31","Wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Hiyana nan kiapúna ay nan laraki at taynana cha amana kan enana, at maetepontu as nan asawana. Mu assena, munfialincha as us-usa.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_32","079_5_32","EPH","5","32","32","Wacha nan amud ay laychun ay kanan nan nauy chaan naepakpakaammu. Nan maawatak ay maepachongana at kan Cristo ya as nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP5_33","079_5_33","EPH","5","33","33","Ngem nauy nan para as nan nunkaasaw-an: Tunggal laraki ay naasaw-an at masapor laylaychuna nan asawana ay kaman as nan pananglaylayadna as nan achorna. Kun pay as nan fianafiai ay naasaw-an, tunggal usa at rispituwuna koma nan asawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_1","079_6_1","EPH","6","1","1","Chakayu ay an-ak, manangtongpar kayu as nan chanakchakoryu, tay hiyasa nan ustu ay atunyu ay laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_2","079_6_2","EPH","6","2","2","Tay nan omona ay filin Apo Dios ay wachay karina at kanana, “Chayawum cha amam kan enam ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_3","079_6_3","EPH","6","3","3","ta omam-ammay ya oman-anchu nan fiyagmu asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_4","079_6_4","EPH","6","4","4","Chakayu ay chanakchakor, achiyu pafungfungtun nan an-akyu. Ngem kunyu at paurukún chicha ay maiyunud as nan disiplina ya sursuru ay maifiakiay as nan nakius-usaanyu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_5","079_6_5","EPH","6","5","5","Chakayu ay mafiabfiaor, manangtongpar kayu as nan chiyuycha amoyu asna's luta. Rispituwunyu tit-iwa chicha ay achi kayu aginseserfi kan chicha ay kaman hi Cristo nan chayu munserserfiyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_6","079_6_6","EPH","6","6","6","Fiakun yangkiay as nan mangiil-an nan chiyuycha amoyu nan mangtongparanyu kan chicha ta aprobarancha chakayu. Ngem kun kayu at komakukakud ay mangekaman as nan enkeddeng Apo Dios, tay chakayu at munserserfi kayu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_7","079_6_7","EPH","6","7","7","Lagragsakunyu ay munchunu ay kaman challu hi Apo Jesus nan chayu munserfiyan, fiakun as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_8","079_6_8","EPH","6","8","8","Tay ammuyu ay gun-gunaantu nan Apo nan tunggal usa kiapú as nan ammay ay ekaman nan uray mafiabfiaor winnu fiakun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_9","079_6_9","EPH","6","9","9","Chakayu ay amocha, ammay us nan atunyu as nan fiabfiaarunyu. Ikinakyu ay mangiyug-ugyat as chusa kan chicha, tay ammuyu ay nan Apocha at hiya us nan Apoyu ay wacha ad chaya, ya mapapchong kayu as nan mangiilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_10","079_6_10","EPH","6","10","10","Ad wani, nauy nan anongos ay tukunku kan chakayu. Pumigsa kayu koma babaen as nan nakius-usaanyu kan Apo Jesus ya babaen as nan napigsa ay pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_11","079_6_11","EPH","6","11","11","Osarunyu nan am-in ay armas Apo Dios ta makatakchug kayu ay mangamis as nan mangotettet ay kenasikap Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_12","079_6_12","EPH","6","12","12","Tay fiakun as nan tataku nan makepapatuyan takú mu achi as nan am-in ay mangotettet ay achi maila ay wacha as nan kawad-an nan chiyuycha lifuu. O, nan am-in ay ap-apu, nan wachay kalibfengana, nan wachay pannakafialina ya nan chiyuycha anennet at chicha nan cha mangetortoray as nan tataku ay kaman ngongot chi panagnumnumnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_13","079_6_13","EPH","6","13","13","Isunga osarunyu nan am-in ay armas Apo Dios. Mu assena, uray ngachanantu ay uras ay ommatantuy mangotettet at nakasakiana kayu ay tomakchug ay mangamis as nan kafusoryu. Kun kayu pay marpas, mangatakchug kayu pay laing ay mangamis as nan mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_14","079_6_14","EPH","6","14","14","Isunga munsasakiana kayu ay wacha nan nauycha armasyu: Nan pannakasinturunyu at nan mangifiag-anyu as nan kenatit-iwa. Nan esarakyu as tagrangyu at nan nalintig ay panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_15","079_6_15","EPH","6","15","15","Nan pannakasapatosyu at nan munsasakianaanyu ay mangekasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep as nan natalna ay numnum ay ichat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_16","079_6_16","EPH","6","16","16","Etatapiyu ay mamangchun as nan pannakakarasayyu ay hiyasa nan pammatiyu kan Cristo. Babaen as nan nauy, kafiaelanyu ay mangpatuy as nan am-in ay cha omap-apuy ay epanan nan Mangotettet ay hi Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_17","079_6_17","EPH","6","17","17","Araunyu nan pannakahelmetyu ay hiyasa nan kaesarakananyu, ya nan pannakaespadayu ay hiyasa nan kalen Apo Dios ay ichat nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_18","079_6_18","EPH","6","18","18","As nan mangos-osaranyu kan chatona am-in, munkararag kayu ay chumawat as fiachang Apo Dios. Uray ngachana ay atunyu, munkararag kayu babaen as nan mangepanguruwan nan Espiritu Santo kan chakayu. As nan munkararakianyu, etatalengaanyu ya epapasnekyu ay munkararag para as nan am-in ay tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_19","079_6_19","EPH","6","19","19","Ekarkararakianak us ta as nan kawad-an chi chansak ay munkali, ichat Apo Dios koma kan ha-un nan ustu ay kali ya turudku ay mangepakaammu as nan Ammay ay Chamag ay chaan naepakaammu ad pus-uy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_20","079_6_20","EPH","6","20","20","Tay kiapú as nan nauy ay chamag, finaorak kan Apo Jesus as pannakaachorna, ya hiyana nan kiapúna ay naifiafiaruchak ad wani. Isunga ekarkararakianak kan chakayu ta tumuruchak ay mun-ekasaba, tay hiyasa challu koma nan ustu ay atok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_21","079_6_21","EPH","6","21","21","Ad wani ta maammuwanyu nan am-in ay cha om-ommat kan ha-un, ifiaorku hi Tikico kan chakayu. Hiya nan usa ay laylaychok ay ifia takú, ya matalek hiya ay munserserfi as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_22","079_6_22","EPH","6","22","22","O, hiyana nan kiapúna ay ifiaorku hiya kan chakayu ta epachamagna nan cha om-ommat kan chakami hena ya ta papigsauna nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_23","079_6_23","EPH","6","23","23","Sapay koma ta mawawacha as nan iib-a nan natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo Jesu Cristo. Mawawacha koma us kan chicha nan layad kiapú as pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("EP6_24","079_6_24","EPH","6","24","24","Sapay koma ta mawawacha nan grasyan Apo Dios as nan am-in ay achi mamammaid chi layadcha kan Apo takú ay Jesu Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_1","080_1_1","PHP","1","1","1","Chakami cha Pablo kan Timoteo ay munserserfi kan Cristo Jesus. Nauy nan suratmi kan chakayu am-in ay tatakon Apo Dios ad Filipos ay nakius-usa kan Cristo Jesus ya as nan chiyuycha mangepangpanguru ya fumadfiachang as nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_2","080_1_2","PHP","1","2","2","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya nan natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_3","080_1_3","PHP","1","3","3","Kunku kay numnumun chakayu, munyamanak kan Apo Dios ay munserserfiyak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_4","080_1_4","PHP","1","4","4","Kunku kay ekarkararakian chakayu am-in, naragsakak ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_5","080_1_5","PHP","1","5","5","kiapú as nan nangfiadfiadnganyu kan ha-un as nan naekaskasabaan nan Ammay ay Chamag nunlapu as nan enmon-ona ay urkiw ay enmafurotanyu inkiana ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_6","080_1_6","PHP","1","6","6","Siguraduwak ay hi Apo Dios ay nangelapu as nan ammay ay chana at-atun as nan fiyagyu at iturturuyna inkiana lopasuna as nan urkiw ay munfiangchan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_7","080_1_7","PHP","1","7","7","Ustu nan ammay ay leknak maepangkep kan chakayu am-in kiapú as nan layadku kan chakayu. Tay uray as nan naifiafiaruchak ya as nan chak mangepaneknekan as nan kenatit-iwan nan Ammay ay Chamag, chakayu am-in at naetapi kayu kan ha-un as nan grasyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_8","080_1_8","PHP","1","8","8","Hi Apo Dios nan mangepaneknek ay mailiwak as solet kan chakayu. Tay nan layadku kan chakayu at kaman as nan layad Cristo Jesus kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_9","080_1_9","PHP","1","9","9","Nauy ngarud nan kararagku para kan chakayu: Kaskasin omongor koma nan layadyu as nan pachongyu ay taku. Assesa us ay omong-ongor komay ammuyu maepangkep kan Apo Dios ya kafiaelanyu ay mangematon as nan tit-iwa ya ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_10","080_1_10","PHP","1","10","10","Mu hiyasa, mafialinyu ay piliyun nan kaammayan ta nacharos ya maidtu maepabpafiasor kan chakayu as nan urkiw ay munfiangchan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_11","080_1_11","PHP","1","11","11","O, ekararakiak chakayu ta as nan am-in ay panagfiyagyu at nalintig kayu babaen yangkiay as nan fiachang nan pannakafialin Jesu Cristo. Tay mu hiyasa, chayawun nan tataku hi Apo Dios ya figfikuncha nan kenangatuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_12","080_1_12","PHP","1","12","12","Laychok ay maammuwanyu ay iib-a ay nan nunfianakian nan naifiaruchak at ammay, tay kaskasin naepachamag nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_13","080_1_13","PHP","1","13","13","Nan enommat challu at nunchinngor as nan am-in ay munkukuwarcha as nan palasyu ya as nan am-in ay tapina ay tataku hena ay naifiafiaruchak kiapú ta usaak ay munserserfi kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_14","080_1_14","PHP","1","14","14","Kiapú as nan naifiafiaruchak, kaskasin talekun nan kaongoran as nan iib-a takú nan Apo, ya kaskasincha tinmurud ya maid ug-ugyatcha ay mangekasaba as nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_15","080_1_15","PHP","1","15","15","Tit-iwa ay wachacha nan tapina ay mangekasaba as nan maepangkep kan Cristo kiapú as aposcha kan ha-un, ya kuncha laychun ay makisumsuma. Ngem fiakun sa as nan tapina, tay ustu nan pangkepcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_16","080_1_16","PHP","1","16","16","Nan nauycha ustuy pangkepcha at mun-ekasabacha kiapú as layadcha kan ha-un, tay ammucha ay inchat Apo Dios kan ha-un nan chunu ay mangepaneknek as nan kenatit-iwan nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_17","080_1_17","PHP","1","17","17","Kun pay nan nauycha omapos at ekasabacha nan maepangkep kan Cristo ta epangatucha nan mismu ay achorcha. Achi ustu nan pangkepcha, tay ka-anancha ay kaskasinak palikiatun as nan kawad-ak as pagfiaruchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_18","080_1_18","PHP","1","18","18","Pay-anyu ud-ay! As nan am-in ay pamuspusan, uray achi tit-iwa winnu tit-iwa nan pangkepcha at maekasaba koma nan maepangkep kan Cristo. Mu hiyasa, munlagsakak challu. O, ituruyku ay munlagsak, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_19","080_1_19","PHP","1","19","19","tay ammok ay mawayawayaanaktu as nan nauy cha om-ommat kan ha-un babaen as nan kararagyu ya fiachang nan Espiriton Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_20","080_1_20","PHP","1","20","20","Nan laraychok paat ya namnamaok at achiyaktu poros mafiainan as nan sangwanan Apo Dios. Ngem kun at nan laraychok at kanayon ay naturuchak as solet, kaskasin ad wani ta maichayaw hi Jesu Cristo babaen kan ha-un as nan matatakuwak winnu matuyak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_21","080_1_21","PHP","1","21","21","Tay mu para kan ha-un, nan matatakuwak asna's luta at ituruyku ay munserfi kan Cristo ta maichayaw hiya. Mu matuyak, kaskasin ammay, tay umuyak as nan kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_22","080_1_22","PHP","1","22","22","Ngem mu kutukiak ay matataku, ongor pay nan mafiadngak. Tuan, achek ammu nan piliyok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_23","080_1_23","PHP","1","23","23","O, tit-iwa ay nalikiat ay munpili as nan nauycha chuwa. Laraychok ay uray ud-ay kunak matuy ta wachaak kan Cristo, tay hiyasa nan kaskasin ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_24","080_1_24","PHP","1","24","24","Ngem kaskasin kasaporan ay ituruyku ay mataku ta mafiadngak chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_25","080_1_25","PHP","1","25","25","Maid chuwachuwak as na. Isunga ammok ay matakuwak pay laing ya kutukiak kan chakayu am-in ta kaskasin kayu napigsa ya naragsak as nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_26","080_1_26","PHP","1","26","26","Laychok ay mataku pay ta as nan kasektu mangfisitaan kan chakayu, kaskasinyu ichaychayaw hi Cristo Jesus kiapú kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_27","080_1_27","PHP","1","27","27","Ngem uray mu ngachanay ommat, masapor maiyunud nan panagfiyagyu as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Jesu Cristo. O, atunyu sa ta mu makaaliyak hesa winnu achi, machamagku koma ay achi kayu munchuwachuwa ay mun-us-usa as nan pammatiyu, ya mun-us-usa kayu us ay mangepaneknek as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_28","080_1_28","PHP","1","28","28","Achi kayu umug-ugyat as nan chiyuycha mangkontra kan chakayu. Hiyana nan mangepaila kan chicha ay maamischantu ay machusa, ya chakayuntu nan mangafiak ay maesarakan, tay hi Apo Dios nan mangepangafiak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_29","080_1_29","PHP","1","29","29","Tay inchat Apo Dios kan chakayu nan grasyana, fiakun yangkiay ta omafurot kayu kan Cristo, ngem ta mun-iliwas kayu us para kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP1_30","080_1_30","PHP","1","30","30","Nan chayu iliwliwas at kaman as nan inliwliwasku ay inil-ilayu as nan kawad-ak kan chakayu. Inkiana ad wani, hiyasa challu nan chayu chungchungrun ay chak iliwliwas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_1","080_2_1","PHP","2","1","1","Ammuyu ay pinmigsa nan numnumyu kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo, ya naliwliwa kayu kiapú as nan layadna kan chakayu. Nakiuus-usa kayu us as nan Espiritu Santo. Ammuyu us ay munlelennayad ya munsisinnug-ang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_2","080_2_2","PHP","2","2","2","Chawatok ngarud kan chakayu ay paragsakunak ay ustu babaen as nan mapapchongan nan numnumyu, mapapchongan nan layadyu, ya mun-us-usaan nan leknayu ya pangkepyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_3","080_2_3","PHP","2","3","3","Achi kayu poros omekaman as kumpurmi ta epangatuyu winnu epangasyu nan mismu ay achoryu. Ngem kun kayu at munpakumbaba as nan tunggal usa, ya ifilangyu nan tapina as kaskasin amud mu chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_4","080_2_4","PHP","2","4","4","Nan tunggal usa kan chakayu at fiakun nan omammayana yangkiay nan numnumuna, ngem nan omammayan us chi tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_5","080_2_5","PHP","2","5","5","Masapor munpachong nan panagnumnumnumyu as nan panagnumnumnum Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_6","080_2_6","PHP","2","6","6","Tay uray sikud ay munpachong cha Jesu Cristo kan Apo Dios, chaan enpelet Jesus ay kumukutug hiya as nan saadna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_7","080_2_7","PHP","2","7","7","ngem kuna at chinukkian nan hana saadna, ya nunfialin as mafiabfiaor. As nan enmaliyana asna's luta, naiyanak ay taku nan kail-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_8","080_2_8","PHP","2","8","8","As nan nunfialinana as taku, nunpakumbaba hiya, ya inyab-afudna nan pangkep Apo Dios kan hiya uray inkiana natuy as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_9","080_2_9","PHP","2","9","9","Isunga enpangaton Apo Dios hiya as nan kangatuwan ay saad, ya inchatna us kan hiya nan ngachan ay katotorayan as nan am-in ay ngachan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_10","080_2_10","PHP","2","10","10","Enat Apo Dios sa ta kan Jesus nan munpalintumangantu nan am-in ay wacha ad chaya, asna's luta ya uray as nan kawad-an nan nunkatuy ay munchaychayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_11","080_2_11","PHP","2","11","11","O, nan am-in at ipudnuchantu ay hi Jesu Cristo nan Apo ta machaychayaw hi Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_12","080_2_12","PHP","2","12","12","Isunga iib-a ay laylaychok, kaman as nan nanongtongparanyu as nan insursurok as nan kawad-ak kan chakayu, kaskasinyu pay tongparun ad wani ay maichak hesa. Ituruyyu ay mangepapasnek as nan panagfiyag ay maifiakiay para as nan tataku ay ensarakan Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_13","080_2_13","PHP","2","13","13","tay hi Apo Dios nan mawawacha kan chakayu ay mangichat as layadyu ya kafiaelanyu ay mangtongpar as nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_14","080_2_14","PHP","2","14","14","As nan am-in ay atunyu, achi kayu munlillili ya makisumsuma ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_15","080_2_15","PHP","2","15","15","ta maid poros maepafiasor kan chakayu ya nacharos kayu as an-ak Apo Dios. O, mu atunyu sa, maid fiasoryu as nan maketatakuwanyu as nan tataku asna's luta ay manangotettet chi ukialicha ya tataku ay nunkarubchok. Kun at nan panagfiyagyu at maepachong as nan taraw ay manisilaw as nan ngongot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_16","080_2_16","PHP","2","16","16","Atunyu sa as nan chayu mangepakaammuwan kan chicha as nan kalen Apo Dios ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. Mu hiyasa nan atunyu, wachay kiapúna as mangepangasak kan chakayu as nan kasin omaliyan Cristo, tay maepailantu ay chaan challu nasayang nan nunforayak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_17","080_2_17","PHP","2","17","17","O, chaan nasayang nan nunforayak, tay nan omafurotanyu ya munchaychayawanyu kan Apo Dios at maepachong as nan chaton kan hiya. Ngem kun pay ha-un, uray mu maepapatuyak at maepachongak as nan naetatasa ay fiayas ay maikuyag as nan chatonyu. Uray mu assesa, naragsak ya makelagragsakak kan chakayu am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_18","080_2_18","PHP","2","18","18","Kaman us kan chakayu, naragsak kayu, ya makelagsak kayu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_19","080_2_19","PHP","2","19","19","Namnamaok ay achi mafiayag at eparufus Apo Jesus ay ifiaorkuntu hi Timoteo kan chakayu. Mu hiyasa, makelagsakaktu us kan chakayu as nan munfiangchanantu ay mangepachamag as nan maepangkep kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_20","080_2_20","PHP","2","20","20","Hiya yangkiay nan makelekna tit-iwa kan ha-un maepangkep as nan omammayanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_21","080_2_21","PHP","2","21","21","Tay am-in nan tapina at kun nan omammayancha yangkiay chi chacha an-anapun, fiakun nan laychun Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_22","080_2_22","PHP","2","22","22","Ngem mu maepangkep kan Timoteo, ammuyu met mismu ay napaneknekan ay matalek hiya. Kaman as nan atun nan anak as nan ama, assesa us nan enatna ay nakeserfi kan ha-un as nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_23","080_2_23","PHP","2","23","23","Namnamaok ngarud ay hiya nan mun-ifiaorku kan chakayu as nan mangammuwak ay dagus as nan maepangkep as nan kasok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_24","080_2_24","PHP","2","24","24","Munnamnamaak us as nan Apo ay achi mafiayag at makaaliyak hesa kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_25","080_2_25","PHP","2","25","25","Ninumnumku ay masapor pafiangchok hesa hi Epafrodito ay ifiak as nan pammati. Pachongku hiya ay munchunchunu kan Cristo ya pachongku ay sorchachon Cristo. Hiya us nan infiaoryu ay mamadfiachang kan ha-un as nan kasaporak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_26","080_2_26","PHP","2","26","26","O, pafiangchok hiya kan chakayu am-in, tay mailiw kan chakayu ya machanakian as solet as nan nangchamakianyu ay nunsaket hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_27","080_2_27","PHP","2","27","27","Tit-iwa ay nunsaket hiya ya kiayud matuy. Ngem sinug-angan Apo Dios hiya. Fiakun hiya yangkiay nan sinug-angana ngem uray ha-un, tay inlisiyak as nan kaskasin ongor ay ngunguyusku mu kun natuy hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_28","080_2_28","PHP","2","28","28","Isunga laraychok ay pafiangchun hiya kan chakayu ta maragsakan kayu as nan mangil-anyu kasin kan hiya ya ta makakkaanan chi chanagku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_29","080_2_29","PHP","2","29","29","Munlagsak kayu ay mang-awat kan hiya as usa ay ifia takú as nan Apo. Ichayawyu nan tataku ay kaman kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP2_30","080_2_30","PHP","2","30","30","tay enpostana nan achorna ya kiayudna ekatuy kiapú as nan nunserfiyana kan Cristo. Enatna na ta fiadnganak as nan kamaidyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_1","080_3_1","PHP","3","1","1","Nan usa pay ay iib-a, munlagragsak kayu kiapú as nan nakius-usaanyu as nan Apo. Achiyak mauma ay mangisurat kasin as nan chiyuycha insuratku kan chakayu, ya hiyana nan mangsarak kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_2","080_3_2","PHP","3","2","2","Il-ilaunyu nan tataku ay mangekamkaman as manangotettet ay maepachong as nan chiyuycha atap ay asu. Chatosa ay tataku at epapeletcha ay achi maesarakan chi taku mu achi masugyatan. Kenomsawcha! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_3","080_3_3","PHP","3","3","3","Chitaku nan naifilang as tit-iwa ay nasugyatan, fiakun chicha. O, chitaku nan tatakon Apo Dios, tay chaychayawun takú hi Apo Dios babaen as nan Espirituna ya munlagragsak takú kiapú as nan nakius-usaan takú kan Cristo Jesus. Achi takú poros piyarun nan panagsugyat ya tapina ay infilin nan chiyuycha lintig nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_4","080_3_4","PHP","3","4","4","Uray ha-un mismu at wachay panagtalekku as nan hanacha ay infilin nan chiyuycha lintig nan tataku. Mu ka-anan nan tapina kan chakayu un talekuncha nan hanacha, kaskasin pay ay talekok nan hanacha mu chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_5","080_3_5","PHP","3","5","5","Nasugyatanak as nan maekawaru ay urkiwku. Naiyanakak ay kianak Israel ya nurpuwak as nan tribon Benjamin. Tanikiak ay Hebreo, tay Hebreocha nan kaap-uwak. Mu maepangkep as nan manongtongparak as nan lintig, usaak ay Fariseo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_6","080_3_6","PHP","3","6","6","As nan manglaraychanak ay mangekaman as nan ka-anak un laychun Apo Dios, ongor nan penarpalikiatku ay enmafurot kan Jesus. Mu maepangkep as kenalintig babaen as nan manongtongparan as nan Lintig Moises, maid poros maepafiasor kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_7","080_3_7","PHP","3","7","7","Ngem am-in chasa ay ka-anak un makaesarakan kan ha-un at ifilangku as maid kotkotokcha ad wani kiapú kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_8","080_3_8","PHP","3","8","8","Fiakun yangkiay nan hanacha ay ifilangku as maid kotkotokcha, ngem am-in us ay nafiaror kan ha-un kiapú as nan am-amud as solet ay hiyasa nan mangam-ammuwak kan Cristo Jesus ay Apok. Kiapú kan hiya, inwagkiak at am-in chasa as kaman fiasura ta maam-ammok hi Cristo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_9","080_3_9","PHP","3","9","9","ya ta kunak yangkiay makius-usa kan hiya. Isunga ad wani, nan nunfialinak as nalintig at fiakun babaen as nan nanongtongparak as nan lintig, ngem kun at babaen as nan enmafurotak kan Cristo. Nan nauy ay kenalintig at nurpu kan Apo Dios ya maifisar as nan pammati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_10","080_3_10","PHP","3","10","10","Nan laychok yangkiay at maammuwak ay ustu hi Cristo. Laychok ay lak-amun nan natakuwana manipud as nan utúy. Laychok us ay makiliwas kan hiya, ya laychok ay matuy ay kaman kan hiya ay nangtongpar as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_11","080_3_11","PHP","3","11","11","Ekamanku chasa ta as nan munnamnamaak at takuwunaktu kan Apo Dios manipud as nan utúy as nan matuyaktu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_12","080_3_12","PHP","3","12","12","Achek kanan un naarak at chaná am-in, ya achek us kanan un maid at munkurangak. Ngem epapasnekku ay mangtongpar as nan laychun Jesu Cristo kan ha-un, tay hiyasa nan kiapúna ay piniliyak ta makius-usaak kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_13","080_3_13","PHP","3","13","13","Iib-a, achek met kanan un naarak at chaná. Ngem nan usa ay atok at hiyana: Liw-ak nan en-enatku ad kasin, ya epapasnekku ay mangtongpar as nan laychuna yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_14","080_3_14","PHP","3","14","14","Isunga epapasnekku nan laychuna ay kamanak cha makeab-abfiak as tennagtakian ta maarak nan gun-guna, tay hiyachi nan nangayakianan Apo Dios kan ha-un as nan fiyag ad chaya babaen kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_15","080_3_15","PHP","3","15","15","Chitaku am-in ay naonngan as nan pammati at assesa koma nan numnum takú. Ngem mu wachachay tapina kan chakayu ay tukún chi numnumna, lawlawakiantu Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_16","080_3_16","PHP","3","16","16","Uray mu hiyasa, iturturuy takú ay mangun-unud as nan naammuwan takú at ay laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_17","080_3_17","PHP","3","17","17","Iib-a, mun-us-usa kayu koma ay manurad kan ha-un. Ilaunyu nan chiyuycha cha mangun-unud as nan ustu ay panagfiyag ay enpailami ay turachunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_18","080_3_18","PHP","3","18","18","Namen ongorku ay infiakia kan chakayu ad kasin, ya ad wani lumuruwaak ay kasin mangifiakia as na: Ongorcha challuy mataku as kafusor Cristo ay mangelalayus as nan natuyana as nan koros babaen as nan mangotettet ay panagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_19","080_3_19","PHP","3","19","19","Nan munfianakianchantu at machusacha ad inferno, tay nan laylaychun nan achorcha yangkiay nan tongtongparuncha as kaman dioscha. Epangpangascha nan ekafiaincha koma, ya kuncha yangkiay nunumnumun nan wacha asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_20","080_3_20","PHP","3","20","20","Ngem chitaku at membro takú henan muntorayan ad chaya. Hid-i nan kurpuwan nan laraychun takú ay sasad-un ay mangesarakan kan chitaku ay hi Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP3_21","080_3_21","PHP","3","21","21","Munfialinunantu nan nakapuy ya matuy ay achor takú as kaman as nan machaychayaw ay achorna babaen as nan pannakafialin ay mangichat as kafiaelana ay mangetoray as nan am-in ay wacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_1","080_4_1","PHP","4","1","1","Isunga iib-ak ay laylaychok, maiiliwak as solet kan chakayu. O, chakayu ay mangepalagragsak kan ha-un, ya kaman gun-gunak as nan nunforforayak at achi kayu koma munchuwachuwa ay mangafurot as nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_2","080_4_2","PHP","4","2","2","Chakayu Evodias kan Sintike, pangaasiyu ta munkatornosan kayu, tay kaman kayu hen-aki kiapú as nan nakius-usaanyu kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_3","080_4_3","PHP","4","3","3","He-a us ay matalek ay pachongku ay munchunchunu, fiadngam pay chatona ay fianafiai ta munkatornosancha. Tay chatona ay chuwa at makakudcha ay nakidkidnu kan ha-un as nan nangekaskasabaanmi as nan Ammay ay Chamag patí hi Clemente ya nan chiyuycha tapina. Am-incha at naelesta nan ngadngachancha as nan liblon Apo Dios ay naelestaan nan chiyuycha wachay fiyagcha ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_4","080_4_4","PHP","4","4","4","Kanayon ay munlagsak kayu kiapú as nan nakius-usaanyu as nan Apo. Ipidwak ay mangifiakia, “Munlagragsak kayu!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_5","080_4_5","PHP","4","5","5","Epailayu ay naanos kayu as nan am-in ay tataku, tay kiayud omali nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_6","080_4_6","PHP","4","6","6","Achi kayu lawá cha munchanchanag as kumpurmi, ngem as nan am-in ay kasasaadyu, kun kayu at chumawat kan Apo Dios as kasaporanyu. Kun kayu kay munkararag, munyaman kayu us kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_7","080_4_7","PHP","4","7","7","Mu hiyasa nan atunyu, ichat Apo Dios kan chakayu nan natalna ay numnum ay ong-ongor mu nan mafialin ay maawatan chi taku. Hiyasa nan mangepaammay as nan leknayu ya numnumyu babaen as nan nakius-usaanyu kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_8","080_4_8","PHP","4","8","8","Kun pay nan anongos ay ifiakiak kan chakayu ay iib-a at nunumnumunyu nan nauycha anam-ammay ya nan nauycha maekari ay maichayaw: uray ngachana ay tit-iwa, maekari ay marispitu, nalintig, nasantowan, makapalaylayad, ya maekari ay maichaychayaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_9","080_4_9","PHP","4","9","9","Iturturuyyu ay mangekamkaman as nan chiyuycha enacharyu ya enawatyu kan ha-un. Atunyu us nan chiyuycha chinngoryu ya inilayu ay enatku. Mu hiyasa, hi Apo Dios ay mangid-ichat as natalna ay numnum at mawawachantu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_10","080_4_10","PHP","4","10","10","Munlagsakak as solet as nan nakius-usaak as nan Apo, tay as nan inmuyan chi nafiayag ay timpu at kasinyu enpaila nan layadyu ay fumachang kan ha-un. Tit-iwa ay ninumnumyu ay fumachang kan ha-un, ngem kun maid chansayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_11","080_4_11","PHP","4","11","11","Achek kanan na kiapú ta munkurangak as kasaporak, tay enpaingsak ay mapnek as nan uray ngachana ay kasasaadku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_12","080_4_12","PHP","4","12","12","Napachasak ay nakurkurangan ya nasubsubraan as kasaporan. As nan ay chaud ay kawad-ak as nan kumpurmi ay uras at nasurok ay mapnek uray mu masufuwak winnu munchukiaangak, ya uray mu masubraanak winnu makuranganak as kasaporan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_13","080_4_13","PHP","4","13","13","As nan am-in ay kasasaadku at mafialin kan ha-un kiapú kan Cristo ay mangepapapigsa kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_14","080_4_14","PHP","4","14","14","Ngem uray mu hiyasa, ammay challu nan enatyu ay finmachang kan ha-un as nan nunlikiatak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_15","080_4_15","PHP","4","15","15","Chakayu ay i-Filipos, ammuyu met ay as nan nangelapuwak ay nangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag henan probinsiya ay Macedonia, chakayu yangkiay nan namadfiachang kan ha-un. O, maid tapina as iglesia ay nangepaw-et as siping para as nan kasaporak mu achi chakayu yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_16","080_4_16","PHP","4","16","16","Uray as nan kawad-ak pay laing ad Tesalonica at fiakun yangkiay namingsan ay enpaw-etanak kan chakayu as kasaporak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_17","080_4_17","PHP","4","17","17","Fiakun nan chayu id-ichat nan chak ag-akiay-un kan chakayu, ngem kun at nan matapiyanan nan gun-gunayu ay ichat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_18","080_4_18","PHP","4","18","18","Ifilangyu nan nauy surat as resibo ay naawatku am-in nan enpaw-etyu kan Epafrodito, at napnekak as solet! Chatud-i ay inchatyu at maepachongcha as nan omepalaylayad ya munfiangu ay chaton kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_19","080_4_19","PHP","4","19","19","Hi Apo Dios ay munserserfiyak at hiya nan mangichattu as nan am-in ay kasaporanyu ay maiyunud as nan ongoongor ya machaychayaw ay kenafiaknangna kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_20","080_4_20","PHP","4","20","20","Machaychayaw koma in-inkiana hi Apo Dios ay Ama takú. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_21","080_4_21","PHP","4","21","21","Pakomostaunyu nan am-in ay tatakon Apo Dios ay nakius-usa kan Cristo Jesus. Nan iib-a takú hena at chacha kayu pakomostaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_22","080_4_22","PHP","4","22","22","Nan am-in ay tatakon Apo Dios hena ad Roma at chacha kayu pakomostaun kaskasin nan chiyuycha munchunchunu as nan palasyon Emperador. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PP4_23","080_4_23","PHP","4","23","23","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo Jesu Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_1","081_1_1","COL","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay usa ay apostol Cristo Jesus, tay hiyasa nan enkeddeng Apo Dios. Nan kadwak hena ay nunsurat at hi Timoteo ay ifia takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_2","081_1_2","COL","1","2","2","Nauy nan suratmi kan chakayu ay tatakon Apo Dios ad Colosas ay matalek ay iib-ami ay nakius-usa kan Cristo. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_3","081_1_3","COL","1","3","3","As nan mangekarkararakianmi kan chakayu, kanayon kami ay munyaman kan Apo Dios ay Aman Apo takú ay Jesu Cristo, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_4","081_1_4","COL","1","4","4","tay nachamagmi nan maepangkep as nan pammatiyu kan Cristo Jesus ya nan layadyu as nan am-in ay tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_5","081_1_5","COL","1","5","5","Nan nauy pammatiyu ya layadyu at naifisar as nan namnamayu ay hiyasa nan mang-awatanyuntu as nan ensasakianan Apo Dios ad chaya para kan chakayu. Naammuwanyu nan maepangkep as nan nauy ay namnamayu nunlapu as nan nanngoranyu as nan tit-iwa ay sursuru ay hiyasa nan Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_6","081_1_6","COL","1","6","6","Nan nauy Ammay ay Chamag ay naekasaba kan chakayu at cha maepadpachamag henan tukutukún ay lukiar asna's luta, ya chacha omong-ongor nan omab-afurot kan Cristo. As nan chacha tit-iwa omab-afurotan, cha mafiarfialiwan nan panagfiyagcha ay kaman as nan enommat kan chakayu nunlapu as nan nanngoranyu as nan maepangkep as nan grasyan Apo Dios ya as nan nangammuwanyu as nan kenatit-iwana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_7","081_1_7","COL","1","7","7","Sinuruyu na kan Epafras ay laylaychunmi ay pachongmi ay usa ay matalek ay munserserfi kan Cristo. Hiya nan pannakaachormi ay omali hesa kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_8","081_1_8","COL","1","8","8","Hiya us nan nangepakaammu kan chakami as nan maepangkep as nan layadyu as nan am-in ay tatakon Apo Dios ay ichat nan Espiritu Santo kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_9","081_1_9","COL","1","9","9","Hiyana nan kiapúna ay nunlapu as nan nangchamakianmi as nan maepangkep kan chakayu, chami iturturuy ay cha mangekarkararag kan chakayu. Chami chawachawatun kan Apo Dios ay epakaammuna koma kan chakayu nan ustu ay laychuna ay atunyu babaen as nan am-in ay kenasilib ya pannakaawat ay ichat nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_10","081_1_10","COL","1","10","10","Tay mu hiyasa, matataku kayu koma ay maiyunud as nan panagfiyag ay laychun Apo Dios, ya kanayonyu ay atun nan mangepalaylayad kan hiya. O, mu assesa, kaman kayuntu fumkias as nan am-in ay karasen chi ammay ay ekamkaman, ya mataptapiyantu us nan ammuyu maepangkep kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_11","081_1_11","COL","1","11","11","Ekararagmi us ay nan nakaskaschaaw ay pannakafialin Apo Dios nan mangepapapigsa koma as nan numnumyu ta naragsak kayu challu ay mun-eta-ta-un as likiat ya mangan-anos as nan chiyuycha mamalikiat kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_12","081_1_12","COL","1","12","12","Fiakun yangkiay sa, ngem munyaman kayu us koma kan Apo Dios ay Ama takú, tay infilangna chitaku as maekari ay makifingaytu as nan am-in ay ensasakianana para as nan tatakuna ay naetatapi henan muntorayana ay maid poros ngongotna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_13","081_1_13","COL","1","13","13","Tay nan enat Apo Dios at ensarakana chitaku manipud as nan pannakafialin Satanas ay cha mangetortoray as nan chiyuycha kaman ngongot chi numnumcha, ya entapina chitaku henan muntorayan nan laylaychuna ay Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_14","081_1_14","COL","1","14","14","Babaen as nan nangesarakan nan Anakna kan chitaku, nawayawayaan takú as nan panangchusan Apo Dios. Nan laychuna ay kanan at napakawan takú as nan fiasfiasor takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_15","081_1_15","COL","1","15","15","Hi Cristo at hiya nan ustuustu ay kail-an nan kenadios nan achi poros maila ay Dios. Hiya us nan katotorayan as nan am-in ay nafiayang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_16","081_1_16","COL","1","16","16","Tay babaen kan hiya, finayang Apo Dios nan am-in ay wacha ad chaya ya asna's luta ay maila ya achi maila patí nan chiyuycha anennet ay ar-ari, anap-apu, totoray ya nan chiyuycha wachay kalibfengana. O, nan am-in ay wacha at nafiayangcha babaen kan Cristo ya para kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_17","081_1_17","COL","1","17","17","Hi Cristo at nawawacha sakbay mafiayang nan am-in, ya hiya nan mangiyoornos ya mangepaturturuy as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_18","081_1_18","COL","1","18","18","Hiya nan maepachong as nan uru ay mangepanguru as nan iglesia ay naifilang as achorna. Hiya us nan nurpuwan nan maid patingkiana ay fiyag nan am-in ay omafurot kan hiya, tay hiya nan enmona ay nataku in-inkiana as nan nunkatuy ta hiya nan katotorayan as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_19","081_1_19","COL","1","19","19","Tay nan enkeddeng Apo Dios at mawawacha challu nan am-in ay kenadiosna as nan Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_20","081_1_20","COL","1","20","20","O, babaen as nan Anakna, enkeddeng us Apo Dios ay nan am-in ay wacha ad chaya ya asna's luta at maepakappiacha kan hiya. Enatna na babaen as nan enmayas ay charan nan Anakna ay hi Cristo as nan natuyana as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_21","081_1_21","COL","1","21","21","Uray chakayu ad kasin at naisiyan kayu kan Apo Dios, ya naifilang kayu as kafusorna kiapú as nan manangotettet ay ninumnumnumyu ya en-enatyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_22","081_1_22","COL","1","22","22","Ngem ad wani, babaen as nan natuyan Cristo as nan koros, enpakappian Apo Dios chakayu kan hiya mismu ta nasantowan, nacharos ya maid maepabpafiasor kan chakayu as nan maepasakianganyuntu as nan sangwanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_23","081_1_23","COL","1","23","23","Ngem masapor challu munturturuy kayu ay kukumnug as nan pammatiyu kan Cristo ay achi kayu munchuwachuwa. Achiyu eparufus chi uray ngachana ay mangepasiyan kan chakayu as nan namnamayu ay enawatyu as nan nanngoranyu as nan Ammay ay Chamag. O, nan nauy Ammay ay Chamag at naekaskasaba as nan am-in ay tataku asna's luta, ya hiyana nan kiapúna ay ha-un ay Pablo at nunfialinak as munserserfi kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_24","081_1_24","COL","1","24","24","Ad wani, munlagragsakak kiapú as nan chiyuycha chak iliwliwas ay para as nan omammayanyu. O, naragsakak ay mangiliwas as nan am-in ay ekeddeng Cristo ay masapor iliwasku as nan munserserfiyak kan hiya para as nan omammayan nan iglesia ay naifilang as achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_25","081_1_25","COL","1","25","25","Maiyunud as nan nangchutokanak kan Apo Dios, nunfialinak as munserserfi para as nan iglesia, ya tongparok nan libfengku ay mangepakaammu ay ustu as nan Ammay ay Chamag kan chakayu ay Gentil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_26","081_1_26","COL","1","26","26","Nan nauy ay kali ay epakaammok at chaan enpakpakaammon Apo Dios as nan am-in ay kaap-uwan ad pus-uy, ngem ad wani enpakaammuna kan chitaku ay tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_27","081_1_27","COL","1","27","27","O, enkeddeng Apo Dios ay epakaammuna as nan tatakuna nan sikud ay chaana enpakpakaammu ay nan kenaongor nan nakaskaschaaw ay bendisyon Cristo at para as nan am-in ay tataku, kaskasin kan chakayu ay Gentil. Nan nauy chaan enpakpakaammon Apo Dios at hiyana: Wacha at hi Cristo kan chakayu ay Gentil. Babaen kan hiya, wacha at nan namnamayu ay mawad-an as fiyag ay maid patingkiana as nan kawad-an Apo Dios ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_28","081_1_28","COL","1","28","28","Isunga hi Cristo nan ekaskasabami as nan am-in ay tataku. Fiag-anmi ya isuruwanmi nan tunggal usa babaen as nan am-in ay kenasilibmi ta mafialin ay epasakiangmintu kan Apo Dios nan am-in ay maonngan chi pammaticha kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL1_29","081_1_29","COL","1","29","29","O, hiyana nan kiapúna ay chaak munforforay as nan chunok. Uray mu hiyasa, fiakun babaen as nan mismu ay pigsak nan mangekamanak as na ngem babaen as nan am-in ay pannakafialin Cristo ay nangepapigsa kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_1","081_2_1","COL","2","1","1","Laychok ay maammuwanyu nan ongor ay forayku para kan chakayu ay i-Colosas ya i-Laodicea, ya para as nan am-in ay chaan nangil-ila kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_2","081_2_2","COL","2","2","2","O, chak at-atun na ta pumigsa koma nan numnumyu ya mun-us-usa kayu babaen as nan munlelennayachanyu. Hiyasa us ta maawatanyu koma ay ustu ay maid poros chuwachuwayu as nan mangammuwanyu as nan maepangkep as nan planon Apo Dios ay chaana enpakpakaammu. Nan nauy at maepangkep kan Cristo mismu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_3","081_2_3","COL","2","3","3","ay hiya yangkiay nan mangammuwan takú as nan am-in ay naitutupug ay kenasilib ya numnum Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_4","081_2_4","COL","2","4","4","Ifiakiak na ta maid koma mangallilaw kan chakayu babaen as nan chiyuycha achi tit-iwa ay makaawis ay sososekcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_5","081_2_5","COL","2","5","5","Tay uray mu maichak hesa kan chakayu, nunumnumok challu chakayu. Maragsakanak as nan mun-uus-usaanyu ya kukumnukian nan pammatiyu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_6","081_2_6","COL","2","6","6","Kiapú ta enawatyu nan sursuru ay hi Cristo Jesus at hiya nan Apo, unuchunyu ngarud nan panagfiyag ay maifiakiay as nan taku ay nakius-usa kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_7","081_2_7","COL","2","7","7","Nan pammatiyu kan Jesus at maepachong koma as nan kaiw ay inmuinmuy ad chur-um chi lamotna, winnu maepachong as nan naammaan ay afong ay kunug chi tukudna. Kaman as nan naisursuruwananyu maepangkep kan hiya, kaskasin pay koma pumigsa nan pammatiyu, ya kanayon kayu ay munyaman kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_8","081_2_8","COL","2","8","8","Il-ilaunyu ta maid koma mamabfiaor kan chakayu babaen as nan chiyuycha maid kotkotokcha ya makaallilaw ay sursuru. Tay nan assisid-i ay sursuru at enpatawid chi tataku ya nurpucha as nan chiyuycha tukutukún ay penapakianu ay ukiali ay muntortoray asna's luta. Achi maiyunud chasa as nan sursuron Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_9","081_2_9","COL","2","9","9","Tay nan kenatit-iwana at nunfialin hi Cristo as taku, ngem wacha kan hiya nan am-in ay kenadios Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_10","081_2_10","COL","2","10","10","Kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo ay hiya nan mangetoray as nan am-in ay wachay torayna ya kalibfengana, wacha kan chakayu nan am-in ay kasaporanyu as nan fiarú ay fiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_11","081_2_11","COL","2","11","11","O, kiapú as nan nakius-usaanyu kan hiya, kaman kayu nasugyatan. Nan nasugyatananyu at fiakun kaman as nan panangsugyat chi taku as nan achor, ngem kun at naespirituwan ay hiyasa nan mangaanan Cristo as nan managfiasor ay panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_12","081_2_12","COL","2","12","12","Tay as nan nafunyakiananyu, kaman kayu naetapi kan Cristo as nan nailubkana. Assesa us ay naetapi kayu as nan natakuwana manipud as nan utúy babaen as nan pammatiyu as nan pannakafialin Apo Dios ay nangtaku kan Cristo manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_13","081_2_13","COL","2","13","13","Ad kasin at naifilang kayu as natuy as nan mangiilan Apo Dios kiapú as nan ongor ay fiasoryu ya kiapú ta Gentil kayu ay chaan nangunud as nan Lintig Moises kaman as nan panagsugyat. Ngem ad wani, entapen Apo Dios chakayu kan Cristo as nan natakuwana manipud as nan utúy babaen as nan nakius-usaanyu kan hiya. Penakawana chitaku as nan am-in ay fiasfiasor takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_14","081_2_14","COL","2","14","14","Nan enat Apo Dios at kamana pinunasan nan lestaan nan chiyuycha utang takú kan hiya ay chicha nan nangepaneknek ay finmasor takú kiapú as nan chaan takú nanongtongparan as nan lintigna. O, nan enatna at kamana entapi chaná ay nangelansa kan Cristo as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_15","081_2_15","COL","2","15","15","Babaen us as nan natuyan Cristo as nan koros, kenaan Apo Dios nan pannakafialin nan chiyuycha manangotettet ay achi maila ay anap-apu ya wachay kalibfengancha ay muntoray, ya enpailana ay naamischa as nan sangwanan nan am-in ay wacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_16","081_2_16","COL","2","16","16","Isunga kunyu iyangkiayan nan chiyuycha mangmangsot kan chakayu mu achiyu un-unuchun nan chiyuycha lintigcha maepangkep as makan, maikop winnu ongor ay ngilincha ay kaman as nan fiastan nan pomat-oran nan furan winnu nan Urkiw ay Mun-iblayan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_17","081_2_17","COL","2","17","17","Tay am-in chaná ay naisursuru ad pus-uy at kamancha yangkiay aiw ay inchat Apo Dios as nan tatakuna ay mangepaila as nan atunantu ay mangesarakan kan chicha. Nan tit-iwa ay nakin aiw at hi Cristo mismu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_18","081_2_18","COL","2","18","18","Achiyu poros eparufus ay wachay mamelet kan chakayu ay munpakumbaba kayu ya munchaychayaw kayu as nan angheles ta maesarakan kayu. Nan assesesa ay tataku at epangpangascha nan inilacha ay kaman iitaw, ya napangascha us uray maid kiapkiapúna, tay nan wacha asna's luta yangkiay nan chacha numnumnumun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_19","081_2_19","COL","2","19","19","Chaancha inturuy ay omafurot as nan tit-iwa ay sursuron Cristo ay hiya nan pannakauru takú, ya chitaku nan pannakaachorna. Kaman as nan am-in ay parten nan achor ay ustuustuy enatcha ay naesoop, assesa us ay mun-us-usaun ya papigsaun Cristo nan tatakuna ta masikun nan achor ay maiyunud as nan planon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_20","081_2_20","COL","2","20","20","Chakayu ay omaafurot, kiapú ta naetapi kayu as nan natuyan Cristo, nawayawayaan kayu as nan chiyuycha anennet ay cha muntortoray asna's luta. Anuyyu pay laing cha at-atun nan achi tit-iwa ay sursuru? Anuyyu cha un-unuchun nan filfilin ay kaman as nan nauycha: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_21","081_2_21","COL","2","21","21","“Achiyu un-unnan chaná! Achiyu tamtamtaman chaná! Achiyu kapkaprosun chaná”? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_22","081_2_22","COL","2","22","22","Nan nauycha am-in maepangkep as nan makan ya maikop at enammaan Apo Dios as osarun chi tataku ta mam-incha. Tay nan nauycha ay filfilin at naifisarcha as nan numnum chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL2_23","081_2_23","COL","2","23","23","Kaman met kayman wachay kenasilib nan filfilincha as nan mangepeletancha ay munchaychayaw as nan angheles, munpakumbabaancha ay mangtongpar as nan ukialicha, ya as nan mamalikiatancha as achorcha. Ngem nan kenatit-iwana at maid kafiaelan chatosa ay mangetpor as nan mun-ongosán nan achorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_1","081_3_1","COL","3","1","1","Kiapú ta naetapi kayu ay nataku as nan natakuwan Cristo manipud as nan utúy, kanayon kayu koma ay mataku ay mangepalaylayad kan Apo Dios ad chaya ay kawad-an Cristo ay nangatokor as nan tronona as apét kannawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_2","081_3_2","COL","3","2","2","O, kanayon koma ay nunumnumunyu nan maepangkep as nan chiyuycha wacha ad chaya, fiakun nan wacha asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_3","081_3_3","COL","3","3","3","Tay chakayu at naifilang kayu as natuy mu maepangkep as nan sikud ay panagfiyagyu. Ad wani, nan fiarú ay fiyagyu kiapú as nan nakius-usaanyu kan Cristo ay nakius-usa kan Apo Dios ad chaya at achi pay mailan chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_4","081_3_4","COL","3","4","4","As nan kasintu munpail-an Cristo ay hiya nan murpuwan nan hana fiarú ay fiyagyu, maetapi kayu kan hiya ay munpaila, ya makelak-am kayu us as nan kaichayawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_5","081_3_5","COL","3","5","5","Isunga ikinakyu ay mataku as nan sikud ay panagfiyagyu. Achiyunyu nan uray ngachana ay mangepapasan as assi ay lachok, assi ay numnum, ya kaiisiw ay mun-ongosán. Assesa us ay achiyunyu nan manglaylaychanan ay mangekaman as manangotettet ya kenaakum. Tay nan kenaakum at usa ay karasen chi panagchaychayaw as didiosen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_6","081_3_6","COL","3","6","6","Kiapú as nan hanacha, chusaun Apo Dios nan tataku ay achi mangtongpar kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_7","081_3_7","COL","3","7","7","Uray chakayu ad kasin at assesa nan panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_8","081_3_8","COL","3","8","8","Ngem ad wani, ikinakyu chaná am-in: fungat, ingor ya mangotettet ay pangkep. Achi kayu at omekak-ali ya munkarkali as assi ay kali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_9","081_3_9","COL","3","9","9","Achi kayu at munkikinnutum, tay kenaanyu met nan sikud ay katatakuyu ya panagfiyagyu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_10","081_3_10","COL","3","10","10","ya enawatyu nan fiarú ay katatakuyu ay inchat Apo Dios ay cha mangepafiarú kan chakayu ta komaman kayu kan hiya ya maam-ammuyu ay ustu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_11","081_3_11","COL","3","11","11","Kiapú as nan nauy ay enat Apo Dios, maid paspasikuna as Gentil winnu Judio, nasugyatan winnu chaan, nan chaan nakaachar, nan songel ay taku, nan mafiabfiaor winnu fiakun, ngem hi Cristo nan mangetortoray as nan am-in, ya hiya nan wacha as nan am-in ay omafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_12","081_3_12","COL","3","12","12","Isunga kiapú ta pinilen Apo Dios chakayu as tatakuna ay laylaychuna ya penakawana, masapor ngarud mannakelekna ya manangfiachang kayu as nan pachongyu ay taku. Masapor us napakumbaba, naanos ya manang-eta-un kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_13","081_3_13","COL","3","13","13","Mun-eennanos kayu, ya munpepennakawan kayu mu wachay munlinnili kan chakayu. Pomakawan kayu ay kaman as nan enat Apo Jesus ay namakawan kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_14","081_3_14","COL","3","14","14","Nan kaamuchan ay atunyu at munlelennayad kayu. Tay mu hiyasa nan tit-iwa ay atunyu, munkatornosan kayu ay maid munkurangan nan nun-us-usaan chi numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_15","081_3_15","COL","3","15","15","Nan panagtotornos ay inchat Cristo kan chakayu nan kanayon koma ay mangetortoróng as numnumyu, tay hiyasa nan kiapúna ay enayakian chakayu kan Apo Dios as nan us-usa ay achor Cristo. Munyaman kayu ngarud kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_16","081_3_16","COL","3","16","16","Kanayonyu ay numnumun nan chiyuycha insursuron Cristo. Munsisinnuru ya muntitinnukun kayu koma babaen as nan am-in ay kenasilib ay inchat Apo Dios kan chakayu. Ekantayu kan Apo Dios nan chiyuycha salmo, nan kalen Apo Dios ay maekankanta, ya tapina pay ay kankantan chi omaafurot ay wachay panagyamanyu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_17","081_3_17","COL","3","17","17","As nan kumpurmi ay atunyu winnu ifiakiayu, atunyu nan am-in as usa ay pannakaachor Apo Jesus, ya munyaman kayu kan Apo Dios ay Ama takú babaen kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_18","081_3_18","COL","3","18","18","Chakayu ay fianafiai ay naasaw-an, waschi un munpaetoray as nan asawana, tay hiyasa nan ustu ay atun nan omafurot kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_19","081_3_19","COL","3","19","19","Chakayu ay lanaraki ay naasaw-an, waschi un masapor laylaychuna nan asawana, ya achi songel kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_20","081_3_20","COL","3","20","20","Chakayu ay an-ak, manangtongpar kayu as nan chanakchakoryu as nan am-in, tay hiyasa nan mangepalaylayad kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_21","081_3_21","COL","3","21","21","Chakayu ay chanakchakor, achiyu ifungtan as solet nan an-akyu, tay mu atunyu, machismayachantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_22","081_3_22","COL","3","22","22","Chakayu ay mafiabfiaor, manangtongpar kayu as nan chiyuycha amoyu asna's luta as nan am-in. Fiakun yangkiay as nan mangiil-an nan chiyuycha amoyu nan manongtongparanyu kan chicha ta aprobarancha chakayu, ngem manangtongpar kayu ay maid etabtafunyu as mangisiw ay pangkep kiapú as nan chayu mangichayawan kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_23","081_3_23","COL","3","23","23","Uray ngachana nan chunuyu, epapatiyu nan kafiaelanyu ay munchunu ay kaman hi Cristo nan chayu munserfiyan, fiakun taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_24","081_3_24","COL","3","24","24","Numnumunyu ay ichattu Apo Jesus kan chakayu nan gun-guna ay enkarina as nan tatakuna, tay hi Cristo nan tit-iwa ay Apo ay chayu munserserfiyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL3_25","081_3_25","COL","3","25","25","Ngem nan ngachana ay mangekaman as achi nalintig, awatunantu nan chusa ay nunfianakian nan enkamana, tay mapapchong nan atun Apo Dios ay mun-okóm. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_1","081_4_1","COL","4","1","1","Chakayu ay amo, nalintig ya ustu nan atunyu as nan fiabfiaarunyu. Numnumunyu ay uray chakayu at wacha us nan Apoyu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_2","081_4_2","COL","4","2","2","Epapasnekyu ay mangiturturuy ay munkararag. As nan munkararakianyu, etatalengaanyu, ya munyaman kayu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_3","081_4_3","COL","4","3","3","Ekarkararakianyu us chakami ta ichat Apo Dios nan chansami ay mangekaskasaba as nan chaan naepakpakaammu ad pus-uy maepangkep kan Cristo. O, nan nauy nangekaskasabaak as nan Ammay ay Chamag nan kiapón nan naifiafiaruchak ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_4","081_4_4","COL","4","4","4","Ekarkararakianak ta fiadnganak kan Apo Dios ay mangelawlawag ay ustu as nan maepangkep kan Cristo, tay hiyasa challu nan masapor ay atok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_5","081_4_5","COL","4","5","5","Masilib kayu ngarud as nan am-in ay atunyu as nan chiyuycha achi omaafurot, ya osarunyu nan tunggal chansayu ay mangifiakia as nan maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_6","081_4_6","COL","4","6","6","As nan munkaliyanyu as nan chiyuycha achi omaafurot, kanayonyu koma ay epaila nan rispituyu kan chicha ya ifiakiayu nan omepalaylayad ta ammuwunyu nan atunyu ay manfor ay ustu as nan am-in ay munsarudsud kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_7","081_4_7","COL","4","7","7","Ad wani, nan am-in ay cha om-ommat kan ha-un at hi Tikico nan ifiaorku ay mangepakaammuntu kan chakayu. Hiya nan laylaychunmi ya matalek ay ifiami ay pachongmi ay cha munserserfi kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_8","081_4_8","COL","4","8","8","Hiyana nan kiapúna ay ifiaorku hiya kan chakayu ta maammuwanyu nan cha om-ommat kan chakami am-in hena ya ta papigsauna nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_9","081_4_9","COL","4","9","9","Nan mangadwa kan hiya at hi Onesimo ay kailiyanyu. Hi Onesimo at matalek ya laylaychunmi ay ifiami. Chicha nan uy mangepakaammu kan chakayu as nan am-in ay cha om-ommat hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_10","081_4_10","COL","4","10","10","Cha chakayu pakomostaun kan Aristarco ay kadwak ay fiarud hena, ya kaman us kan Marcos ay kasinsin Bernabe. (Enpakaammok met at kan chakayu nan maepangkep kan Marcos. Mu umuy hesa, ammay koma nan atunyu ay mangmangili kan hiya.) ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_11","081_4_11","COL","4","11","11","Cha chakayu pakomostaun us kan Jesus ay makali un Justo. Cha Aristarco, Marcos ya Jesus yangkiay nan Judio ay omaafurot ay pachongku ay munchunchunu as nan maepangkep henan muntorayan Apo Dios. Ongor paat chi naifiachang nan nauycha turu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_12","081_4_12","COL","4","12","12","Hi Epafras ay usa pay ay kailiyanyu ay cha munserserfi kan Cristo Jesus at chana us pakomostaun chakayu. Kanayona ay epapasnek ay mangekararag kan chakayu ta maonngan kayu koma as nan pammatiyu, ya achi kayu munchuwachuwa ay mangtongpar as nan am-in ay enkeddeng Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_13","081_4_13","COL","4","13","13","Paneknekak ay makakud hiya ay munchunu para kan chakayu ya para as nan chiyuycha omaafurot us ad Laodicea ya ad Hierapolis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_14","081_4_14","COL","4","14","14","Hi Lucas ay laylaychun takú ay choktor ya hi Demas at cha chakayu pakomostaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_15","081_4_15","COL","4","15","15","Id-anyu nan pakomostak as nan iib-a hesa ad Laodicea ya kaman us kan Nimfas ya as nan chiyuycha omaafurot ay maam-among as afongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_16","081_4_16","COL","4","16","16","As nan marpasanyu ay mamasa as nan nauy ay suratku, epafiasayu ay epafiasa as nan iglesia ad Laodicea. Angkiay araunyu nan suratku kan chicha ta maifiasa us kan chakayu hesa ad Colosas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_17","081_4_17","COL","4","17","17","Nan usa pay at ifiakiayu kan Arkipo ay masapor lopasuna nan chunu ay naetalek kan hiya kiapú as nan munserserfiyana kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("CL4_18","081_4_18","COL","4","18","18","Ha-un hi Pablo ay mismu ay cha mangisurat as nan nauy anongos ay pakomosta kan chakayu. Achiyu pay liwliw-an ay mangekarkararag kan ha-un as nan nauy naifiafiaruchak. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_1","082_1_1","1TH","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay nurpuwan nan nauy surat. Nan kakadwak ay nunsurat at cha Silas kan Timoteo. Nauy nan suratmi as nan iglesia ad Tesalonica ay naifilang as tatakon Dios Ama ya hi Apo Jesu Cristo. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya nan natalna ay numnum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_2","082_1_2","1TH","1","2","2","Kanayon kami ay munyaman kan Apo Dios kiapú kan chakayu am-in, ya achimi liwliw-an ay chumawat as para kan chakayu as nan munkarkararakianmi ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_3","082_1_3","1TH","1","3","3","kan Apo Dios ay Ama takú, tay manunumnummi nan chayu at-atun kiapú as nan pammatiyu kan hiya. Manunumnummi us nan kakudyu ay munserfi kiapú as nan layadyu ya kenapasnekyu kiapú as nan namnamayu kan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_4","082_1_4","1TH","1","4","4","Iib-a ay laylaychun Apo Dios, ammumi ay pinilen Apo Dios chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_5","082_1_5","1TH","1","5","5","Naammuwanmi sa, tay as nan nangekaskasabaanmi as nan Ammay ay Chamag kan chakayu, fiakun yangkiay babaen as nan kalimi, ngem babaen us as nan pannakafialin ay nurpu as nan Espiritu Santo, ya achi kami poros munchuwachuwa as nan kenatit-iwan nan kenalimi. Ammuyu us nan panagfiyagmi as nan nakepapagyananmi kan chakayu, tay nan pangkepmi at nan omammayan chi fiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_6","082_1_6","1TH","1","6","6","Nan usa pay ay nangammuwanmi ay pinilen Apo Dios chakayu at kiapú ta tinurturadyu chakami ya hi Apo Jesus. Tay uray kun ongor chi inliwasyu as nan nang-awatanyu as nan Ammay ay Chamag at ongor challu nan lagsakyu ay inchat nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_7","082_1_7","1TH","1","7","7","Isunga nunfialin kayu as munturachan nan am-in ay omaafurot henan probinsiya ay Macedonia ya Acaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_8","082_1_8","1TH","1","8","8","Tay chakayu nan nunlapuwan nan naepachamakian nan kalen Apo Dios maepangkep kan Apo Jesus ad Macedonia ya ad Acaya. Fiakun yangkiay chi, ngem uray nan pammatiyu kan Apo Dios at naammuwan henan am-in ay lukiar. Isunga maid at masapor kananmi as maepangkep kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_9","082_1_9","1TH","1","9","9","Tay chicha mismu nan cha mangepadpachamag as nan enkamanyu ay nangmangili kan chakami ya nan enkamanyu ay nankug as nan chiyuycha didiosen ta munserfi kayu as nan matataku ya tit-iwa ay Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H11_10","082_1_10","1TH","1","10","10","Ifiakiacha us nan maman-uchanyu as nan omaliyan kasin nan Anakna ay murpu ad chaya ay tenakon Apo Dios manipud as nan utúy. Nan hana ay Anakna nan mangesarakan kan chitaku as nan omalintu ay ichusan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_1","082_2_1","1TH","2","1","1","Iib-a, chakayu ay mismu at ammuyu ay wacha nan kotok nan nangfisitaanmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_2","082_2_2","1TH","2","2","2","Tay ammuyu ay uray kun chakami penarpalikiat ya infiafiain ad Filipos as nan chaanmi pay enmaliyan kan chakayu hesa ad Tesalonica, inchat challu Apo Dios kan chakamiy turud ay mangekasaba kan chakayu as nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan hiya. Tit-iwa ay enommat sa uray kun ongor chi komokontra kan chakami hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_3","082_2_3","1TH","2","3","3","Tay nan mangaw-awisanmi kan chakayu at achi maifisar as nan kinukutum winnu as nan kenaruket ay pangkep winnu as nan mangisiksikapan as tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_4","082_2_4","1TH","2","4","4","Ngem kunmi yangkiay cha atun nan laychun Apo Dios, tay penaneknekana ay matalek kami ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag. Isunga achi kami cha mun-ekaskasaba ta palaylaychunmi nan tataku, ngem kun at ta palaylaychunmi hi Apo Dios ay nangammu as nan wacha as numnummi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_5","082_2_5","1TH","2","5","5","Ammuyu met us ay as nan kawad-anmi kan chakayu, chaan kami nun-osar as makaawis ay kali ay manikap kan chakayu, winnu chaan kami nun-osar as kali ay manglingubmi as nan kenaakummi. Hi Apo Dios nan mangepaneknek as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_6","082_2_6","1TH","2","6","6","Nan usa pay at chaanmi enanap chi maichayawanmi ay nurpu kan chakayu winnu as nan tapina ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_7","082_2_7","1TH","2","7","7","O, chaanmi enanap sa, uray mu wachay kalintikianmi koma ay manapor as rispitu kan chakayu, tay apostoles chakami kan Cristo. Ngem kun kami at naanos kan chakayu ay kaman as nan kenaanos nan ena ay mangaywan as nan an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_8","082_2_8","1TH","2","8","8","Kiapú as nan ongor ay layadmi kan chakayu, fiakun yangkiay nan Ammay ay Chamag ay murpu kan Apo Dios nan isurumi kan chakayu, ngem nakasakiana kami us ay matuy para kan chakayu, tay napateg kayu as solet kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_9","082_2_9","1TH","2","9","9","Iib-a, ammok ay manunumnumyu nan foraymi ya likiatmi ay nunchunchunu as inurkiw ya lenafi ta wachay iyarami as kasaporanmi. Tit-iwa sa, tay achimi laychun ay palikiatun chi uray usa kan chakayu as nan nun-ekaskasabaanmi kan chakayu as nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_10","082_2_10","1TH","2","10","10","Chakayu ya hi Apo Dios nan mangepaneknek as nan ukialimi kan chakayu ay omaafurot hesa. Nasantowan ya nalintig kami met ya maid us en-enatmi as maepafiasoranmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_11","082_2_11","1TH","2","11","11","Ammuyu met us ay nan en-enatmi kan chakayu am-in at kaman as nan atun nan ama ay manukun as nan pototna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_12","082_2_12","1TH","2","12","12","Tinugtukunmi chakayu, liniwliwami chakayu ya finilfilinmi chakayu ay mataku kayu koma ay maiyunud as nan laychun Apo Dios ay nangayag kan chakayu ay maetapi henan muntorayana ya kaichayawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_13","082_2_13","1TH","2","13","13","Kanayon kami us ay munyaman kan Apo Dios, tay as nan nanngoranyu as nan kalina ay enkasabami at achiyu ifilang chi as ap-apat chi tataku, ngem kunyu at infilang as tit-iwa ay kalen Apo Dios. Nan kalen Apo Dios at wachay pannakafialina ay cha mamarfialiw as nan fiyagyu ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_14","082_2_14","1TH","2","14","14","Iib-a, maila ay enmafurot kayu tit-iwa, tay nan enommat kan chakayu at kaman as nan enommat as nan chiyuycha iglesian Apo Dios ad Judea ay chicha nan omaafurot kan Cristo Jesus. Penarpalikiat chakayu as nan kakailiyanyu ay kaman kan chicha ay penarpalikiat nan kakailiyancha ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_15","082_2_15","1TH","2","15","15","Chicha ay Judio nan nangepapatuy kan Apo Jesus ya nan chiyuycha pomapadtu, ya chicha us nan namalikiat kan chakami. Kontrauncha us nan laychun Apo Dios, ya munfialincha as kafusor chi am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_16","082_2_16","1TH","2","16","16","Tit-iwa sa, tay penachascha ay mangepawa kan chakami ay mun-ekasaba as nan chiyuycha Gentil ta maesarakancha koma. Hiyana nan chacha at-atun ay manapitapi as fiasfiasorcha inkiana ongoongor. Ngem ad wani, inumchan nan manusaan Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_17","082_2_17","1TH","2","17","17","Iib-a, as nan naisiyananmi kan chakayu as hen-omaketan, enpapatimi ay munfiangad hesa ta kasin takú koma mun-iinnila, tay nailiw kami as solet kan chakayu. Uray mu achawwi kayu kan chakami, nunumnumunmi challu chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_18","082_2_18","1TH","2","18","18","Laraychunmi tit-iwa ay munfiangad ay mangila kan chakayu, kaskasin kan ha-un. Namen ongor ay penadpachasku ay umuy hesa, ngem penas-iw chakami kan Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_19","082_2_19","1TH","2","19","19","Nan munlaraychanmi ay mangila kan chakayu at kiapú ta chakayu nan lagsakmi, namnamami ya kaichayawanmi as nan maesakianganmi kan Apo takú ay Jesus as nan kasina omaliyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H12_20","082_2_20","1TH","2","20","20","Tit-iwa ay chakayu nan mangepalagragsak kan chakami ya kiapón nan maichayawanmi! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_1","082_3_1","1TH","3","1","1","Isunga as nan achimi mangeta-unan as iliwmi kan chakayu, ninumnummi kan Silas ay un-unuyna ay munfiati kami ad Atenas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_2","082_3_2","1TH","3","2","2","Angkiay infiaormi kan chakayu nan ifia takú ay hi Timoteo ay kadwami ay cha munserserfi kan Apo Dios ya kadwami ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan Cristo. Infiaormi hiya ta papigsauna ya fiadngana chakayu as nan pammatiyu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_3","082_3_3","1TH","3","3","3","ta maid koma mankug as pammatina kiapú as nan nauycha liglikiat. Chakayu ay mismu at ammuyu ay nakeddengan takú ay mapalikiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_4","082_3_4","1TH","3","4","4","Tay as nan kawad-anmi pay laing kan chakayu, enpakaon-onami ay nangifiakia kan chakayu ay mapalikiat takuntu, at ammuyu ay hiyasa met nan tit-iwa ay enommat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_5","082_3_5","1TH","3","5","5","Hiyana nan kiapón nan nangifiaorak kan Timoteo ay umuy hesa ta maammuwak mu kukutug nan pammatiyu, tay achiyak makaeta-un as nan munsusuuchanmi as chamag maepangkep kan chakayu. Enatku na, tay umugyatak, atun at mu enallilaw chakayu kan Satanas, at maid at kotkotok nan nunforayanmi hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_6","082_3_6","1TH","3","6","6","Ngem ad wani, nunfiangad hi Timoteo ay nurpu kan chakayu, at enpakaammuna nan ammay ay chamag maepangkep as nan pammatiyu ya layadyu kan Apo Dios ya as nan iib-ayu. Infiakiana us ay kanayonyu ay numnumun chakami, ya laychunyu us ay mangila kan chakami ay kaman as nan layadmi ay mangila kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_7","082_3_7","1TH","3","7","7","Isunga hiyachi ay iib-a, uray kun kami nalilifokan as solet ya ongor chi iliwasmi at naepapigsa challu nan numnummi as nan nangammuwanmi as nan maepangkep as nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_8","082_3_8","1TH","3","8","8","Tay ad wani at naragsak nan matakuwanmi mu iturturuyyu nan pammatiyu kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_9","082_3_9","1TH","3","9","9","Achimi ammu nan kananmi ay munyaman kan Apo Dios kiapú kan chakayu, tay ongor chi lagsakmi as nan sangwanan Apo Dios takú kiapú kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_10","082_3_10","1TH","3","10","10","Inurkiw ya lenafi ay epapasnekmi ay mangichawat kan Apo Dios ta kasin takú koma mun-iinnila ta tapiyanmi nan kenakurang nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_11","082_3_11","1TH","3","11","11","Sapay koma ta hi Apo Dios mismu ay Ama takú ya hi Apo Jesus nan mangetoróng kan chakami ay umuy hesa kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_12","082_3_12","1TH","3","12","12","Taptapiyan ya pasafiyun koma nan Apo nan layadyu as nan tunggal usa ya as nan am-in ay tataku ay kaman as nan layadmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H13_13","082_3_13","1TH","3","13","13","Mu hiyasa, papigsauntu Apo Dios ay Ama takú nan numnumyu ta maidtu maepafiasor kan chakayu ya nasantowan kayuntu as nan mangiilana as nan kasin omaliyan Jesus ay Apo takú ay kadwana nan am-in ay tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_1","082_4_1","1TH","4","1","1","Nauy pay nan ifiakiami kan chakayu ay iib-a. Ammuyu at nan ekaman ay mataku ay mangepalaylayad koma kan Apo Dios, tay sinuruyu met kan chakami. Ad wani, babaen as nan kalibfenganmi ay inchat Apo Jesus, epakaasimi ya itukunmi kan chakayu ay taptapiyanyu koma nan ammay ay panagfiyagyu ay kaman as nan chayu at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_2","082_4_2","1TH","4","2","2","Tay ammuyu met nan chiyuycha infilinmi kan chakayu babaen as nan kalibfenganmi ay nurpu kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_3","082_4_3","1TH","4","3","3","Nan enkeddeng Apo Dios at nan munfialinanyu as nasantowan ay tataku. Isunga masapor achiyu epappapas nan assi ay lachok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_4","082_4_4","1TH","4","4","4","Chakayu am-in ay lanaraki at masapor ammuyu nan atunyu ay omasawa ta nasantowan ya maichayaw koma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_5","082_4_5","1TH","4","5","5","Fiakun assesesa ay nan mun-ongosán nan achoryu nan unuchunyu ay kaman as nan cha at-atun nan tataku ay achi nangammu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_6","082_4_6","1TH","4","6","6","Mu maepangkep ngarud as sa, maid koma kan chakayu nan mangekamkaman as senasator as nan ifiana winnu manggundaway kan hiya. Tay hi Apo Dios at chusaunantu nan chiyuycha mangekamkaman as nan am-in ay assesesa ay kaman as nan nangfiag-anan kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_7","082_4_7","1TH","4","7","7","Tay chaan chitaku enayakian kan Apo Dios ay mangekamkaman as naruket, ngem enayakian chitaku ay mangunud as nasantowan ay panagfiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_8","082_4_8","1TH","4","8","8","Isunga nan taku ay mangachi as nan nauy ay sursuru at fiakun taku nan chana achiyun, ngem kun at hi Apo Dios ay nangichat as Espiritu Santona kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_9","082_4_9","1TH","4","9","9","Mu maepangkep as layadyu as nan iib-ayu ay omaafurot, achimi masapor isurat kan chakayu, tay insuron Apo Dios kan chakayu nan atunyu ay munlelennayad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_10","082_4_10","1TH","4","10","10","Tit-iwa met kayman ay enkamanyu sa as nan am-in ay iib-a ay wacha henan intiru ay Macedonia. Ngem tukununmi chakayu ay iib-a ta taptapiyanyu pay nan atunyu ay munlelennayad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_11","082_4_11","1TH","4","11","11","Nan epapasnekyu ay atun at mataku kayu ay natalna, achi kayu makififiyang as nan atun chi tapina, ya munchunu kayu ta wachay pagfiyagyu ay hiyasa challu nan infilifilinmi kan chakayu ad kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_12","082_4_12","1TH","4","12","12","Atunyu chasa ta rispituwun chakayu as nan chiyuycha achi omaafurot, ya achi kayu masapor kumkumchaw as kasaporanyu as nan kumpurmi ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_13","082_4_13","1TH","4","13","13","Iib-a, laychunmi ay maammuwanyu nan kenatit-iwa maepangkep as nan chiyuycha omaafurot ay natuy ta achi kayu ngumuyus ay kaman as nan chiyuycha maid namnamacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_14","082_4_14","1TH","4","14","14","Kiapú ta afurotun takú ay hi Jesus at natuy ya nataku challu manipud as nan utúy, isunga afurotun takú us ay takuwun Apo Dios nan chiyuycha natuy ay enmafurot kan hiya, at epatun-udnantu chicha kan Jesus as nan kasin omaliyan Jesus asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_15","082_4_15","1TH","4","15","15","Hiyana nan sursuron nan Apo ay epakaammumi kan chakayu: Chitaku ay kutug ay matataku as nan urkiw ay kasin omaliyan Apo Jesus at achi takú elas-iyan nan chiyuycha omaafurot ay natuy as nan uy takú manib-atan kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_16","082_4_16","1TH","4","16","16","Tay nan Apo mismu at kumuwabtu ay murpu ad chaya. Ifukiawnantu nan filin, ya omayagtu us nan ap-apon nan angheles, ya madngortu nan tarampet Apo Dios. Omon-onantu ay mataku nan nunkatuy ay omaafurot kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_17","082_4_17","1TH","4","17","17","Angkiay chitaku ay matataku as nan hiyachi ay timpu at maara takuntu ay maiyamong kan chicha ay maetag-uy henan lifuu ay uy manib-at kan Apo Jesus, at maketaku takú kan hiya in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H14_18","082_4_18","1TH","4","18","18","Isunga munlilinniwliwa kayu ngarud babaen as nan mangifiagfiag-anyu as nan nauycha ay chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_1","082_5_1","1TH","5","1","1","Achimi kis-an isurat kan chakayu ay iib-a nan maepangkep as nan timpu ay ommatan chatona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_2","082_5_2","1TH","5","2","2","Tay aammuyu met mismu ay nan urkiw ay kasin omaliyan nan Apo at kaman as nan loktat ay omaliyan nan mangaakiw as nan lafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_3","082_5_3","1TH","5","3","3","As nan hiyasa ay timpu nan mangarkaliyan nan tataku un wachay talna as nan fiyagcha ya maid chanchanag, kalina at ya pakachachaelan nan omali kan chicha ay kaman as nan munpasikaran nan fiafiai as nan omankana, at achichantu makalayaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_4","082_5_4","1TH","5","4","4","Ngem kan chakayu ay iib-a, achi kayu mataku ay kaman kayu wacha henan ngongot. Isunga achi kayu ngarud makudkudnor as nan omaliyan nan hana ay urkiw ay kaman as nan makudnoranyu as nan loktat ay omaliyan nan mangaakiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_5","082_5_5","1TH","5","5","5","Tay chitaku am-in ay omaafurot kan Jesus at sinilawan Apo Dios nan numnum takú. Isunga fiakun chitaku tatakon nan lafi winnu ngongot, ngem kun takú at nunfialin as tatakon nan kaorkia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_6","082_5_6","1TH","5","6","6","Isunga achi takú koma un-unuchun nan cha at-atun nan tapina ay achi omaafurot ay kamancha nanassuy, ngem kun takú at koma munsasakiana ya etpor takú nan laylaychun nan achor takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_7","082_5_7","1TH","5","7","7","Tay as nan lafi nan massuyan nan tataku, ya hiyasa us nan mafutngan nan chiyuycha munfutang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_8","082_5_8","1TH","5","8","8","Ngem kiapú ta wacha takú as nan kaorkia, masapor etpor takú nan laylaychun nan achor takú. Isunga kanayon takú ay epapasnek ay omafurot kan Apo Dios, ya kanayon takú ay nakasakiana ay mangepaila as layad takú as nan iib-a takú ya kan Apo Dios. Tay nan pammati ya layad takú at maepachong as nan manasarak as tagrang chi sorchachu. Iturturuy takú koma ay munnamnama ay maesarakan takú, tay nan namnama ay ansa at maepachong as nan helmet ay manasarak as uron chi sorchachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_9","082_5_9","1TH","5","9","9","Tay chaan chitaku pinili kan Apo Dios ay munlikiat as nan chusa kiapú as fungatna, ngem kun chitaku at esarakan babaen kan Apo takú Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_10","082_5_10","1TH","5","10","10","Natuy hiya para kan chitaku ta uray mu kukutug takú ay matataku winnu natuy as nan kasina omaliyan, maketaku takú challu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_11","082_5_11","1TH","5","11","11","Isunga munpepennapigsa kayu as pammati, ya munfifinnachang kayu ay kaman as nan chayu challu at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_12","082_5_12","1TH","5","12","12","Epakpakaasimi kan chakayu ay iib-a ay rispituwunyu koma nan chiyuycha mangekarkalikiatan ay mangepangpanguru ya manugtukun kan chakayu as nan mangunuchanyu kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_13","082_5_13","1TH","5","13","13","Epategyu koma chicha ya epailayu ay wachay layadyu kan chicha kiapú as nan chunucha. Munkekennappia kayu koma am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_14","082_5_14","1TH","5","14","14","Epakaasimi kan chakayu ay iib-a ay fiag-anyu nan chiyuycha nanigkia, ya papigsaunyu nan numnum nan chiyuycha cha machischismaya. Fiadnganyu nan chiyuycha nakapuy chi pammaticha, ya anosanyu nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_15","082_5_15","1TH","5","15","15","Mu wachay mangekaman as mangotettet kan chakayu, ilaunyu ta maid koma usa kan chakayu as manges-es-ang, ngem kun at kanayon ay ammay nan ekamanyu as nan tunggal usa ya as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_16","082_5_16","1TH","5","16","16","Kanayon kayu koma ay naragsak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_17","082_5_17","1TH","5","17","17","Kanayon kayu us ay munkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_18","082_5_18","1TH","5","18","18","Munyaman kayu kan Apo Dios uray ngachanay cha om-ommat kan chakayu, tay hiyana nan enkeddengna ay unuchunyu ay makiuus-usa kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_19","082_5_19","1TH","5","19","19","Achiyu pakinkun nan Espiritu Santo as nan laychuna kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_20","082_5_20","1TH","5","20","20","Achiyu ostun nan kanan nan pomapadton Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_21","082_5_21","1TH","5","21","21","Ngem kunyu at chistingun nan am-in ay maifiagfiakia ta maammuwanyu mu tit-iwa ay nurpu kan Apo Dios. Iturturuyyu ay omafurot as nan ammay, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_22","082_5_22","1TH","5","22","22","ya achiyunyu nan am-in ay mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_23","082_5_23","1TH","5","23","23","Sapay koma ta hi Apo Dios ay kurpuwan chi talna nan mangpasanto kan chakayu ta maid munkuranganyu. Sapay koma ta aaywanana nan espiritu, numnum ya achoryu ta maid maepabpafiasor kan chakayu as nan kasin omaliyan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_24","082_5_24","1TH","5","24","24","Hi Apo Dios ay nangayag kan chakayu at atuna chaná, tay matalek hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_25","082_5_25","1TH","5","25","25","Iib-a, ekarkararakian chakami pay us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_26","082_5_26","1TH","5","26","26","Pakomostaunyu nan am-in ay iib-a takú hesa ta epailayu ay munlelennayad kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_27","082_5_27","1TH","5","27","27","Babaen as nan kalibfengak ay inchat Apo Jesus, ifilinku kan chakayu ay ifiasayu na ay surat as nan am-in ay iib-a takú hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H15_28","082_5_28","1TH","5","28","28","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasyan Apo takú ay Jesu Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_1","083_1_1","2TH","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay nurpuwan nan nauy ay surat. Nan kakadwak ay nunsurat at cha Silas kan Timoteo. Nauy nan suratmi as nan iglesia hesa ad Tesalonica ay naifilang as tatakon Apo Dios ay Ama takú ya hi Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_2","083_1_2","2TH","1","2","2","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya nan natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama ya kan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_3","083_1_3","2TH","1","3","3","Iib-a, masapor kanayon kami ay munyaman kan Apo Dios kiapú kan chakayu. Ustu mu atunmi sa, tay cha pumigsapigsa nan pammatiyu kan Apo Dios ya cha matapitapiyan nan layadyu as nan tunggal usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_4","083_1_4","2TH","1","4","4","Isunga chakami mismu at ichayawmi chakayu as nan chiyuycha iglesian Apo Dios kiapú as nan chayu mun-eta-ta-unan ya as nan chayu mangiturturuyan ay omafurot uray mu ongor chi malilifokananyu ya maparpalikiatananyu kiapú as nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_5","083_1_5","2TH","1","5","5","Hiyana nan mangepaila ay nalintig nan atun Apo Dios ay mun-okóm as nan tataku, tay hi Apo Dios nan mangesakiana kan chakayu ta munfialin kayu as maekari ay maetapi henan muntorayana. O, nan nauy muntorayan nan kiapúna ay chakayu mun-iliwliwas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_6","083_1_6","2TH","1","6","6","Nalintig challu nan atun Apo Dios ay mun-okóm, tay paliwasanantu nan chiyuycha mamarpaliwas kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_7","083_1_7","2TH","1","7","7","Paiblayuna chakayu as nan chayu iliwliwas ya kaman us kan chakami. Atunantu sa as nan kasin omaliyan Apo Jesus ay murpu ad chaya ay kadwanantu nan mannakafialin ay anghelesna ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_8","083_1_8","2TH","1","8","8","ya nan cha kumilkilab ay apuy. Chusauntu Jesus ay Apo takú nan chiyuycha achi nangammu kan Apo Dios ya nan chiyuycha achi omafurot as nan Ammay ay Chamag maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_9","083_1_9","2TH","1","9","9","Iliwaschantu nan chusa ay pannakachachael ay achi munpatingkia. Maisiyanchantu as nan Apo in-inkiana, ya achicha il-ilaun nan machaychayaw ay pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_10","083_1_10","2TH","1","10","10","Hiyasa nan ommat as nan urkiw ay omaliyantu Jesus ay mang-awat as pammachayaw ya panangrispiton nan am-in ay omafurot kan hiya. Maetapi kayu us kan chicha, tay enafurotyu nan kalen Apo Dios ay insursurumi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_11","083_1_11","2TH","1","11","11","Isunga kanayonmi ay ekarkararakian chakayu ta munfialinun chakayu kan Apo Dios takú as tatakuna ay maekari as nan nangayakiana kan chakayu. Sapay koma ta babaen as nan pannakafialina at matongpar nan am-in ay ammay ay pangkepyu ad kasin ya marpas nan am-in ay chunuyu babaen as nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H21_12","083_1_12","2TH","1","12","12","Mu hiyasa nan atunyu, maichayawtu hi Apo Jesus kiapú kan chakayu, ya ichayaw chakayuntu us kan hiya. Ommat am-in chasa babaen as nan grasyan Apo Dios takú ya hi Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_1","083_2_1","2TH","2","1","1","Mu maepangkep as nan kasin omaliyan Apo takú ay Jesu Cristo ya as nan maamongan takú ay uy manib-at kan hiya, epakpakaasimi kan chakayu ay iib-a ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_2","083_2_2","2TH","2","2","2","ay achi kayu koma naraka ay malilifok winnu machanakian mu wachacha nan padtu winnu pakaammu ay chinchinngoryu ay kanancha un enmali at nan urkiw ay kasin omaliyan nan Apo. Achiyu afurotun uray kanancha un nurpu kan chakami chasa winnu kanancha un wachay suratmi kan chicha ay assesa nan kenalimi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_3","083_2_3","2TH","2","3","3","Achi kayu munpappaallilaw as nan kumpurmi ay tataku uray ngachanay atuncha, tay achi challu omali sa ay urkiw sukúd fusorun on-ona nan ongor ay tataku hi Apo Dios, ya munpaila us nan mangontra as nan am-in ay lintig Apo Dios. Hi tona ay komokontra nan natudingan ay machusa ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_4","083_2_4","2TH","2","4","4","Kontraunantu nan am-in ay chaychayawun nan tataku ay kanancha un dioscha, ya epangatunantu nan achorna as kangatuwan as nan am-in. Angkiay ya uytu tomokor as nan templon Apo Dios, ya kananantu un hiya mismu nan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_5","083_2_5","2TH","2","5","5","Ay kunyu achi manumnum ay infiakiak am-in chaná as nan kawad-ak kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_6","083_2_6","2TH","2","6","6","Ammuyu us mu ngachana nan mangepapakud ad wani as nan nauy komokontra kan Apo Dios ta achi munpaila inkiana umchan nan timpu ay enkeddeng Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_7","083_2_7","2TH","2","7","7","Cha munchunuchunu nan nauy komokontra ay achi maam-ammuwan ad wani, ngem achi mafialin ay munpaila hiya inkiana makaan nan mangepapakud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_8","083_2_8","2TH","2","8","8","Mu makaan chi, munpailantu nan komokontra. Ngem as nan kasin omaliyan Apo Jesus, chachaelunantu nan komokontra as nan sumili ay munpail-ana, ya patayunantu babaen as nan long-agna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_9","083_2_9","2TH","2","9","9","Sakbay nan maamisan nan nauy komokontra ay kawad-an nan pannakafialin Satanas at epailanantu nan am-in ay karasen chi milagro, nakaskaschaaw ya sinyar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_10","083_2_10","2TH","2","10","10","Osarunantu nan am-in ay mangotettet as pang-allilawna as nan chiyuycha nakeddengan ay machusa, tay chaancha lenayad ay mangafurot as nan kenatit-iwa ta maesarakancha koma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_11","083_2_11","2TH","2","11","11","Isunga enparufus Apo Dios ay afurotuncha nan fiakun tit-iwa ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_12","083_2_12","2TH","2","12","12","ta machusachantu am-in ay chaan enmafurot as nan kenatit-iwa, ngem kuncha at lenaylayad nan chiyuycha achi nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_13","083_2_13","2TH","2","13","13","Ngem masapor kanayon kami ay munyaman kan Apo Dios kiapú kan chakayu ay iib-a ay laylaychun nan Apo. Tay sakbay mafiayang chi ka-ichin at pinipilen Apo Dios chakayu ay maesarakan babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo ay mangpasanto kan chakayu ya babaen as nan pammatiyu as nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_14","083_2_14","2TH","2","14","14","Enayakian Apo Dios chakayu ay maesarakan babaen as nan Ammay ay Chamag ay enkaskasabami kan chakayu ta maetapi kayu as nan kaichayawan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_15","083_2_15","2TH","2","15","15","Isunga iib-a, iturturuyyu ay omafurot, ya iturturuyyu ay mangun-unud as nan tit-iwa ay sursuru ay enkaskasabami ya insursuratmi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H22_16","083_2_16","2TH","2","16","17","Sapay koma ta hi Apo takú ay Jesu Cristo mismu ya hi Apo Dios ay Ama takú nan mangepapigsa as numnumyu ya mangfiachang kan chakayu ta ammay chi chayu at-atun ya kankanan. Tay enpailan Apo Dios nan layadna kan chitaku, ya babaen as nan grasyana kan chitaku, inchatnay maid patingkiana ay liwliwa ya ammay ay namnama kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_1","083_3_1","2TH","3","1","1","Nauy pay nan chawatunmi kan chakayu ay iib-a. Ekarkararakian chakami ta henkemad ay maepachamag nan kalen nan Apo ya ta ichayaw ya afurotun nan tataku ay chumngor ay kaman as nan nangichayawan ya nangafurotanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_2","083_3_2","2TH","3","2","2","Ekararagyu us ta esarakan chakami kan Apo Dios as nan tataku ay manangotettet chi ukialicha, tay achi am-in ay tataku at omaafurot kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_3","083_3_3","2TH","3","3","3","Ngem uray, tay nan Apo at matalek. Papigsaunantu ya esarakanantu chakayu as nan pannakafialin nan Mangotettet ay hi Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_4","083_3_4","2TH","3","4","4","Kiapú as nan pammatiyu as nan Apo, achi kami munchuwachuwa ay chayu ekamkaman nan infilfilinmi kan chakayu ya chayu pay iturturuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_5","083_3_5","2TH","3","5","5","Sapay koma ta etoróng nan Apo nan numnumyu as nan layad Apo Dios kan chakayu ya as nan kenamanang-eta-un Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_6","083_3_6","2TH","3","6","6","Iib-a, babaen as nan kalibfengan ay inchat Apo takú ay Jesu Cristo kan chakami, ifilinmi kan chakayu ay achi kayu makekadkadwa as nan am-in ay iib-a ay napadsok ay munchunu ya achi mangekaman as nan insursurumi kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_7","083_3_7","2TH","3","7","7","Tay chakayu mismu at ammuyu met nan atunyu ay mangunud as nan en-enatmi. Achi kami napadsok ay munchunu as nan nakepagyananmi kan chakayu hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_8","083_3_8","2TH","3","8","8","Maid enar-arami as kasaporanmi ay chaanmi finayachan. Kunmi at enkarkalikiatan ay nunchunchunu as inurkiw ya lenafi ta maid uray usa kan chakayu as malikiatan kiapú as nan kasaporanmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_9","083_3_9","2TH","3","9","9","Enkamanmi na ta epailami kan chakayu nan ustu ay turachunyu, uray wachay kalintikianmi ay kumchaw kan chakayu as kasaporanmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_10","083_3_10","2TH","3","10","10","Tay uray as nan nakepapagyananmi kan chakayu at infilfilinmi ay mu ngachana nan napadsok ay munchunu at achiyu pakpakanun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_11","083_3_11","2TH","3","11","11","Isuratmi na, tay chinngormi ay wachacha nan tapina kan chakayu ay nunkapadsok ay munchunu. Maid chacha at-atun mu achi yangkiay makififiyang as nan cha at-atun chi tapina ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_12","083_3_12","2TH","3","12","12","Babaen as nan kalibfengan ay inchat Apo Jesu Cristo kan chakami, filinunmi chasa ay tataku ya tukununmi chicha ta nan chunucha yangkiay nan nonongnonguncha, ya munchunucha as pagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_13","083_3_13","2TH","3","13","13","Ngem chakayu ay iib-a, achi kayu koma maum-uma ay mangekaman as ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_14","083_3_14","2TH","3","14","14","Mu wachay achi mangafurot as nan nauy insuratmi, ilaunyu mu ngachan tosa ay taku, ya achi kayu makekadkadwa kan hiya ta mafiainan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_15","083_3_15","2TH","3","15","15","Achiyu ifilang hiya as kafusor, ngem kunyu at fiagfiag-an hiya as ifiayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_16","083_3_16","2TH","3","16","16","Sapay koma ta nan Apo mismu ay kurpuwan chi talna at ichatnay natalna ay numnum kan chakayu as nan am-in ay timpu ya uray ngachanay om-ommat. Sapay koma ta mawawacha us hiya kan chakayu am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_17","083_3_17","2TH","3","17","17","Ha-un hi Pablo ay nangisurat as nan nauy pakomosta. Hiyana nan chak at-atun as nan am-in ay suratku ta mangematonanyu ay ha-un tit-iwa nan nunsurat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("H23_18","083_3_18","2TH","3","18","18","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo takú ay Jesu Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_1","084_1_1","1TI","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay apostol Cristo Jesus, tay hiyasa nan infilin Apo Dios ay Mangesarakan kan chitaku, ya hiyasa us nan infilin Cristo Jesus ay namnamaun takú ay mangekaman as nan am-in ay sadsad-un takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_2","084_1_2","1TI","1","2","2","Nauy nan suratku kan he-a Timoteo ay ifilangku as tit-iwa ay anakku kiapú as nan enmafurotam. Sapay koma ta mawawacha nan grasya, sug-ang ya nan natalna ay numnum kan he-a ay nurpu kan Dios Ama ya kan Cristo Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_3","084_1_3","1TI","1","3","3","As nan inmuyak ad Macedonia, chinawatku kan he-a ay mayassaka ad Efeso, tay wachacha nan tapina ay tataku ay cha mangisursuru as achi tit-iwa. Ad wani, kasek itukun kan he-a ay filinum chicha ta ikinakcha nan chacha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_4","084_1_4","1TI","1","4","4","Filinum pay chicha ta achicha nunumnumun nan chiyuycha es-estorya ay pinupus-uy ya anchuanchu ay lestaan chi kaap-uwan, tay nan kaman as nan hanacha at munlumu as masusumaan. Maid maifiachangcha as nan matongparan nan laychun Apo Dios, tay nan mangammuwan as nan laychuna at babaen as nan pammati yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_5","084_1_5","1TI","1","5","5","Nan pangkep nan nauy ay filin at mu tongparuncha, wacha nan tit-iwa ay layadcha as nan iib-acha. Nan nauy ay layad at nurpu as nan nacharos ay pusu, ammay ay numnum ya tit-iwa ay pammati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_6","084_1_6","1TI","1","6","6","Wachacha nan tapina ay tataku ay sinmiyan as nan nauycha ammay ay ukiali, at chatona nan kiapón nan chacha makesossosekan maepangkep as maid kotkotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_7","084_1_7","1TI","1","7","7","Laychuncha ay mangisuru as lintig Apo Dios, ngem achicha maawatan nan laychun nan lintig ay kanan, ya achicha us maawatan nan chiyuycha epapeletcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_8","084_1_8","1TI","1","8","8","Mu maepangkep as nan lintig, ammu takú ay ammay sa mu ustu nan kaosarana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_9","084_1_9","1TI","1","9","9","Ammu takú us ay nan lintig at fiakun para as nan chiyuycha ammay ay tataku, ngem kun at para as nan chiyuycha lomalabsing as lintig ya nunkasokel, chiyuycha achi munchaychayaw kan Apo Dios ya chiyuycha fumafiasor, chiyuycha achi nadiosan chi panagfiyagcha ya chiyuycha mangmangsot as nan maepangkep kan Apo Dios, ya para as nan chiyuycha mangpatuy as chakchakorcha ya pachongcha ay taku, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_10","084_1_10","1TI","1","10","10","para us as nan chiyuycha mangepappapas as assi ay lachokcha, as nan chiyuycha lanaraki ay manarud as pachongcha ay lanaraki ya kaman us as nan fianafiai ay manarud as pachongcha ay fianafiai, para us as nan chiyuycha mangelayaw as taku, as nan chiyuycha nunkangutum, as nan chiyuycha muntistigu as achi tit-iwa ya para as nan chiyuycha mangekaman as maekontra as nan tit-iwa ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_11","084_1_11","1TI","1","11","11","Nan tit-iwa ay sursuru ay maepangkep as nan lintig at maiyunud as nan Ammay ay Chamag ay entalek nan kangatuwan ya machaychayaw ay Apo Dios kan ha-un ta epakaammok as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_12","084_1_12","1TI","1","12","12","Munyamanak kan Cristo Jesus ay Apo takú ay mangepapapigsa kan ha-un ay mangekaman as nan nauy ay chunu, tay infilangak as matalek babaen as nan nangchutokanak ay munserfi kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_13","084_1_13","1TI","1","13","13","Hiyachi nan enatna uray mu nunkaliyak as maifusor kan hiya, penalikiatku ya enoongngosak nan am-in ay tatakuna ad kasin. Ngem sinug-anganak challu kan Apo Dios, tay as nan hiyachi at chaanak pay laing enmafurot, isunga chaanku naammuwan payat nan chak at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_14","084_1_14","1TI","1","14","14","Somabsafi nan grasya ay inchat nan Apo kan ha-un, at enettanak pay as pammati ya layadku as nan pachongku ay taku ay hiya challu nan chana id-ichat kan chitaku ay naetatapi kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_15","084_1_15","1TI","1","15","15","Nauy nan sursuru ay tit-iwa ya masapor maafurot: “Enmali hi Cristo Jesus asna's luta ta esarakana nan fumafiasor.” Ha-un nan kaongoran chi fiasfiasorna kan chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_16","084_1_16","1TI","1","16","16","Ngem sinug-anganak kan Apo Dios ta ha-un nan usa ay mail-an nan maid munkurangana ay kenaanos Cristo. Uray mu ha-un nan kaongoran chi fiasorna, sinug-anganak challu kan Apo Dios, isunga nunfialinak as munturachan chi uray ngachanay taku ta mafialincha ay omafurot kan hiya ya ta maichat us kan chicha nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_17","084_1_17","1TI","1","17","17","Machaychayaw ya mafigfigfig koma nan in-inkiana ay Ari ay us-usa ay Apo Dios ay achi matmatuy ya achi maila! Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_18","084_1_18","1TI","1","18","18","Anakku ay Timoteo, etalekku kan he-a nan nauycha filfilinku ay maiyunud as nan naepapadtu ad kasin ay maepangkep kan he-a: Osarum nan enpadtucha ta tumurudka ay mangamis as nan mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_19","084_1_19","1TI","1","19","19","Papipigsaum nan pammatem ya il-ilaum ta nacharos chi numnummu, tay wachacha nan tapina ay nangachi as nan nacharos ay numnum, isunga chinachaelcha nan pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T11_20","084_1_20","1TI","1","20","20","Nan chuwa kan chicha at cha Himeneo kan Alejandro ay inpurangku kan Satanas ta suruwuncha ay achi munkalikali as maifusor kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_1","084_2_1","1TI","2","1","1","Nauy pay nan ifiakiak kan he-a. Nan omona at masapor ay ekarkararakian takú nan am-in ay tataku. Chumawat ya munyaman takú kan Apo Dios para kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_2","084_2_2","1TI","2","2","2","Ekararakian takú us nan ar-ari ya nan am-in ay tapina ay wacha as nan nangatu ay saad ta natalna ya nadiosan nan panagfiyag takú as nan cha takú munserserfiyan kan Apo Dios ya mangun-unuchan as nan ustu ay ukiali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_3","084_2_3","1TI","2","3","3","Ammay mu assesa nan atun takú, tay omepalaylayad kan Apo Dios ay Mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_4","084_2_4","1TI","2","4","4","Laraychuna as solet ay maesarakan nan am-in ay tataku ya maammuwancha us nan tit-iwa maepangkep kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_5","084_2_5","1TI","2","5","5","Tay us-usa nan Apo Dios ya us-usa nan nuntotong-an nan tataku ya kan Apo Dios. Hiya hi Cristo Jesus ay nunfialin as taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_6","084_2_6","1TI","2","6","6","Inchatna nan achorna ta mawayawayaan nan am-in ay tataku. Naekaman na as nan ustu ay timpu ay pinilen Apo Dios, ya hiyachi nan kail-an nan layadna ay maesarakan koma nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_7","084_2_7","1TI","2","7","7","Isunga piniliyak kan Jesus as usa ay apostolna ya mun-ekaskasaba ta uyku isuru as nan chiyuycha Gentil nan tit-iwa ay maepangkep kan hiya ta omafurotcha. Chak ifiakia nan tit-iwa. Achiyak cha munkutkutum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_8","084_2_8","1TI","2","8","8","Laraychok ngarud ay nan lanaraki nan mangepanguru as kararagyu henan am-in ay maam-amongan nan chiyuycha omaafurot kan Cristo, ngem masapor napudnucha kan Apo Dios, ya maid fungfungatcha winnu maid makisumsumaancha as nan mangetag-uyancha as limacha ay munkararag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_9","084_2_9","1TI","2","9","9","Kun pay us nan fianafiai, laychok us koma ay munfiachucha as nan maifiakiay ay fiachu kan chicha, fiakun nan chiyuy kafiafiain. Achicha koma labsun ay mang-ar-arkos as fookcha as fialetok winnu perlas, ya achicha munfiachu as nunkangina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_10","084_2_10","1TI","2","10","10","Kuncha at koma ekaman nan anam-ammay, tay chatona nan ustu ay cha atuatun nan fianafiai ay mangali un nadiosan chi panagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_11","084_2_11","1TI","2","11","11","As nan chumngoran nan fianafiai as nan kalen Apo Dios, masapor kumikinakcha ay mun-achar, ya kuncha yangkiay epapanaag nan cha maisursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_12","084_2_12","1TI","2","12","12","Achek eparufus ay isuruwan ya etorayan nan fianafiai nan lanaraki. Masapor kuncha kumikinak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_13","084_2_13","1TI","2","13","13","Tay hi Adan nan enmon-ona ay finayang Apo Dios, haat hi Eva. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_14","084_2_14","1TI","2","14","14","Fiakun hi Adan nan naallilaw, ngem nan fiafiai ay asawana. Isunga nan fiafiai nan enmon-ona ay finmasor kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T12_15","084_2_15","1TI","2","15","15","Hiyana nan kiapúna ay mapalikiatan nan fianafiai ay omanak. Ngem maesarakancha challu mu iturturuycha ay omafurot kan Apo Dios, manglaylayad as nan pachongcha ay taku, mangunud as nan nasantowan ay panagfiyag, ya naannadcha's nan chacha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_1","084_3_1","1TI","3","1","1","Tit-iwa nan kanancha ay nan taku ay manglalayad ay munfialin as mangepangpanguru as nan iglesia at napateg ay chunu nan laraychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_2","084_3_2","1TI","3","2","2","Kiapú ta napateg chi ay chunu, masapor ay nan mangepangpanguru as nan iglesia at maid maepafiasor kan hiya. Masapor us us-usa nan asawana. Naonngan hiya ya maetporana nan laylaychun nan achorna. Masapor maichayaw chi ukialina. Masapor us ammuna ay munmangili ya naraing ay mun-isuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_3","084_3_3","1TI","3","3","3","Achi futtang hiya ya achi omaabkor, ngem kun at naanos ya achi makisumsuma. Masapor achi naakum as siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_4","084_3_4","1TI","3","4","4","Masapor us kafiaelana ay mangepanguru ay ustu as nan pamilyana, ya kafiaelana ay mangepaafurot as nan an-akna kan hiya. Masapor us rispituwuncha ay ustu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_5","084_3_5","1TI","3","5","5","Tay mu achina ammu ay mangepanguru as nan mismu ay pamilyana, anan atuna ay mangepanguru as nan iglesian Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_6","084_3_6","1TI","3","6","6","Masapor fiakun kaetaptapi as nan pammati, tay atun at mu pomangas, at hiyasa nan mangekeddengantu Apo Dios kan hiya ay machusa ay kaman as nan naekaman kan Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_7","084_3_7","1TI","3","7","7","Masapor us rispituwun chi achi omaafurot hiya ta achi maifiafiain ya achi makna as nan sil-ub Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_8","084_3_8","1TI","3","8","8","Nan chiyuycha us fumadfiachang as nan chiyuycha mangepangpanguru as nan iglesia at masapor maifilangcha as marispitu, ya achicha nangutum. Masapor achicha futtang, ya achicha naakum as siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_9","084_3_9","1TI","3","9","9","Masapor iturturuycha ay omafurot as nan kenatit-iwa ay maepangkep as nan pammati ay enpakaammon Apo Dios, ya nacharos us chi numnumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_10","084_3_10","1TI","3","10","10","Masapor mapachascha on-ona ta mu maid maanapan as maepafiasorancha at mafialincha ay munserfi as fumadfiachang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_11","084_3_11","1TI","3","11","11","Nan as-awacha us at masapor maifilangcha as marispitu. Masapor achicha omekak-akak-ali. Masapor maetporcha nan laylaychun nan achorcha, ya matalekcha as nan am-in ay atuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_12","084_3_12","1TI","3","12","12","Nan usa ay fumadfiachang at masapor kun usa nan asawana, ya kafiaelana us ay mangepanguru ay ustu as nan an-akna ya tapina pay ay membron nan pamilyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_13","084_3_13","1TI","3","13","13","Nan chiyuycha fumadfiachang ay munserfi ay ustu at maarachantu nan rispiton nan iib-acha kan chicha, ya kaskasincha tumurud ay mangepakaammu as nan maepangkep as nan pammaticha kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_14","084_3_14","1TI","3","14","14","Kunku pay cha isurat na, chak us challu namnamaun ay achi mafiayag at omaliyak kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_15","084_3_15","1TI","3","15","15","Ngem mu wachay mapas-iwak, nan nauy suratku nan mangifiakia kan he-a as nan ustu ay unuchun nan usa ay omaafurot as nan pamilyan Apo Dios. Nan laychok ay kanan at nan iglesian nan matataku ay Apo Dios ay hiyasa nan tukud ya pugnad nan kenatit-iwa ay maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T13_16","084_3_16","1TI","3","16","16","Maid mangesaot as nan kenaamud nan cha takú ab-afurotun ay maepangkep kan Cristo ay chaan naepakaammu ad pus-uy, ngem nauy nan enpakaammon Apo Dios ad wani: Nunfialin hi Cristo as taku. Penaneknekan nan Espiritu nan kenalintigna. Inil-ilan nan angheles hiya. Naekaskasaba nan maepangkep kan hiya henan am-in ay nasyon, at wachacha nan enmafurot asna's luta. Haat maetag-uy hiya henan machaychayaw ay kawad-an Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_1","084_4_1","1TI","4","1","1","Narawag nan ifiagfiakian nan Espiriton Apo Dios ay as tapen chi urkiw at wachacha nan mankug as nan pammaticha. Omafurotchantu as nan chiyuycha omaallilaw ay anennet, at unuchuncha nan isursurucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_2","084_4_2","1TI","4","2","2","Nan nauycha ay sursuru at murpu as nan pakamankaman ya nunkangutum ay tataku. Nan numnumcha at nachachael ay kaman naatongan as lanchok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_3","084_4_3","1TI","4","3","3","Chatona nan tataku ay mangepawa as omasaw-an ya mangkakanan as tapen nan makan. Ngem finayang Apo Dios chaná ay makan ta awatun ya kanun nan chiyuycha omaafurot ay nangammu as nan kenatit-iwa mu munyamancha on-ona kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_4","084_4_4","1TI","4","4","4","Tay am-in ay finayang Apo Dios at ammay, isunga maid maachi mu munyaman takú ay mang-awat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_5","084_4_5","1TI","4","5","5","Tay mu atun takú sa, maifilangcha as ammay babaen as nan kalen Apo Dios ya kararag takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_6","084_4_6","1TI","4","6","6","Mu isurom chaná ay filfilin as nan iib-a ay omaafurot, munfialinkantu as ammay ay munserserfi kan Cristo Jesus, ya cham us epaila ay naawatam nan kenatit-iwa ay maepangkep as nan pammati takú ya maepangkep as nan ammay ay sursuru ay inun-unudmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_7","084_4_7","1TI","4","7","7","Achim cha chungchungrun nan chiyuycha pinupus-uy ay es-estorya ay maid kotkotokcha ya achi nadiosan. Ngem kunmu at epaingsa ay mangunud as nan nadiosan ay panagfiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_8","084_4_8","1TI","4","8","8","Manuwat, tay wacha nan akét ay kotok nan mangpakunukian as achor, ngem kaskasin wadwacha nan kotok nan nadiosan ay panagfiyag, tay enkaren Apo Dios ay gun-gunaana chitaku fiakun yangkiay as nan fiyag ad wani ngem uray us as nan fiyag as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_9","084_4_9","1TI","4","9","9","Tit-iwa na ay infiakiak, isunga libfengna ay maawat ya maafurot ay maid chuwachuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_10","084_4_10","1TI","4","10","10","Isunga epapati takú ay munserfi kan Apo Dios ay matataku in-inkiana, tay entalek takú nan namnama takú kan hiya ay mangesarakan as nan am-in ay tataku, kaskasin as nan chiyuycha omafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_11","084_4_11","1TI","4","11","11","Nan nauycha infiagfiakiak kan he-a nan ifilinmu ya isurom kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_12","084_4_12","1TI","4","12","12","Achim eparufus ay elayusan chaká kiapú as nan kenaongam. Ngem kunka at munfialin as munturachan chi omaafurot babaen as nan ukialem ya kalem, layadmu, pammatem ya maid kenaruket as numnummu ya cham atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_13","084_4_13","1TI","4","13","13","Iturturuymu ay mangifiasfiasa as nan Kalen Apo Dios as nan sangwanan nan naaamong ay omaafurot. Hiyana nan ekaskasabam ya isursurom inkiana omaliyak hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_14","084_4_14","1TI","4","14","14","Achim engannganuy nan inchat nan Espiritu Santo kan he-a ay kafiaelam, ngem kunmu at osarun chasa. Nan nauycha kafiaelam at naichatcha kan he-a as nan nangifiag-an nan chiyuycha pomapadtu ay hiyasa nan kafiaelam ya as nan nangepatayan nan chiyuycha mangepangpanguru as limacha kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_15","084_4_15","1TI","4","15","15","Nunumnumum ya aasekasuwum chasa ta wachay mangil-an nan tataku ay cha matapiyan nan kafiaelam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T14_16","084_4_16","1TI","4","16","16","Il-ilaum nan ukialem ya nan isursurom. Tay mu hiyasa nan epapasnekmu ay atun at fiakun yangkiay nan achormu nan esarakam ngem uray us nan chiyuycha manmanngor kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_1","084_5_1","1TI","5","1","1","Achim sengsengaran nan papanguruwam ay lanaraki, ngem kunmu at iyam-amma ay maketagtakiatfor kan chicha ay kaman chicha nan amam. Ifilangmu nan chiyuycha lanaraki ay en-enauchem as kaman iib-am ay lanaraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_2","084_5_2","1TI","5","2","2","Ifilangmu us nan chiyuycha papanguruwam ay fiabfiafiai as kaman enam, ya nan chiyuycha fiabfiafiai ay en-enauchem as kaman iib-am ay fianafiai ay maid kenaruket as numnummu ya as nan cham atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_3","084_5_3","1TI","5","3","3","Masapor us rispituwum ya fiadngam nan chiyuycha ellakas ay maid mangaywan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_4","084_5_4","1TI","5","4","4","Ngem mu wachay an-akcha winnu ap-ucha, masapor suruwun nan pamilyacha ay nan on-onauncha as nan munserserfiyancha kan Apo Dios at nan mangay-aywanancha as nan pamilyacha. Tay as nan mangekamanancha as sa at maafuscha nan en-enat nan chanakchakorcha ya ap-ucha kan chicha. Mu hiyasa nan atuncha, malaylaychan hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_5","084_5_5","1TI","5","5","5","Nan ellakas ay maid paat mangaywan kan hiya at maid kasina namnamaun ay chumawatan as fiachang mu achi kan Apo Dios yangkiay. Isunga iturturuyna ay munkarkararag ya chumawchawat as fiachangna as inurkiw ya lenafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_6","084_5_6","1TI","5","6","6","Ngem nan ellakas ay kun yangkiay nan laylaychun chi achornay anapuna at kaman nanatuy uray mu natataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_7","084_5_7","1TI","5","7","7","Ifilinmu chaná as nan chiyuycha omaafurot ta maid maepafiasor kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_8","084_5_8","1TI","5","8","8","Tay mu wachay omaafurot ay achi mangfiachang as iib-ana, kaskasin nan mismu ay pamilyana at chinukkiana nan pammatina. Maifilang hiya as kaskaskasin mangisiw mu nan chiyuycha achi omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_9","084_5_9","1TI","5","9","9","As nan lestaan nan chiyuycha ellakas, nan maelesta yangkiay ay mafiadngan at nan chiyuycha muntawwun as unum puru ya nasorok ay chaan kasin omas-asawa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_10","084_5_10","1TI","5","10","10","Masapor ammay chi kachamchamakiancha as nan am-in ay en-enatcha kaman kan chatona: Enaywanancha ay ustu nan an-akcha, nunmangmangilicha, napakumbabacha ay nunserserfi as nan tatakon Apo Dios, finadfiadngancha nan chiyuycha maliglikiatan, ya inturturuycha ay nangekamkaman as kumpurmi ay ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_11","084_5_11","1TI","5","11","11","Ngem achiyu etapi as nan lestaan nan chiyuycha chaan pay narakay ay ellakas. Tay mu umchan nan layadcha ay kasin omasawa at enganuycha ay munserfi kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_12","084_5_12","1TI","5","12","12","Mu hiyasa nan atuncha, makafiasorcha, tay chaancha tenongpar nan enmon-ona ay enkaricha kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_13","084_5_13","1TI","5","13","13","Nan usa us at epaingsachay kenapadsok, ya itukiachay likud as kaafoafong. Fiakuncha pay yangkiay napadsok, ngem itukiacha ay mangapaapat as maepangkep as tapina ay tataku, ya makififiyangcha as cha at-atun chi iib-acha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_14","084_5_14","1TI","5","14","14","Isunga laychok ay kun at omasawa nan chiyuycha ellakas ay chaan pay narakay ta omanakcha ya asekasuwuncha nan pamilyacha ta maid atun nan chiyuycha kafusor takú ay mangsot kan chitaku ay omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_15","084_5_15","1TI","5","15","15","Nan mangifiag-ak as na at kiapú ta wachacha nan tapina ay ellakas ay chakus nankug kan Cristo, at inmunudcha kan Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_16","084_5_16","1TI","5","16","16","Mu wachay omaafurot ay fiafiai ay nakin ib-a as nan chiyuycha ellakas, hiya nan mangaywan kan chicha ta achi mapalikiatan nan iglesia ta wachay atun tona ay iglesia ay mangfiachang as nan tapina ay ellakas ay maid paat mangaywan kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_17","084_5_17","1TI","5","17","17","Nan chiyuycha mangepangpanguru ay mangenonongnong ay ustu as chunucha at maifilangcha ay maichayaw ya masapor malagfuwancha ay ustu, kaskasin nan chiyuycha mangepapasnek ay mangekasaba ya mangisuru as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_18","084_5_18","1TI","5","18","18","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Achim fudfuchan nan tapak nan fiaka as nan chana mangikiatkiatinan ay mang-elek as pakuy ta wachay atuna ay mangan.” Kanana us, “Nan munlagfu at libfengna ay malagfuwan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_19","084_5_19","1TI","5","19","19","Mu wachay taku ay mangepafiasor as nan mangepangpanguru, achim afurotun hiya mu maid paat chuwa winnu turu ay tistigu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_20","084_5_20","1TI","5","20","20","Kun pay nan chiyuycha finmasor ya achi munfiafiawi, sengaram chicha as nan kaongoran nan omaafurot ta umugyatcha us nan tapina ay mangunud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_21","084_5_21","1TI","5","21","21","Ifilinku kan he-a as nan sangwanan Apo Dios ya Cristo Jesus ya as nan sangwanan nan nasantowan ay angheles ay tongparum chaná ay filfilin ay mapapchong nan am-in ay atum as nan uray ngachana ay taku. O, maid pasis-iyaum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_22","084_5_22","1TI","5","22","22","Achika munkiakianat ay pumili as munfialin as mangepangpanguru as nan chiyuycha omaafurot. Achika maketaptapi as nan fiasor chi tukún. Il-ilaum ta nacharos nan panagfiyagmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_23","084_5_23","1TI","5","23","23","Fiakun yangkiay chanum nan cham ig-ikopun, ngem umikopka as hen-anak-et ay fiayas ta akiasana nan saket nan putom ya tapina pay ay kankanayon ay putputukum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_24","084_5_24","1TI","5","24","24","Wachacha nan tapina ay tataku ay naraka ay maila nan finmasorancha, ya ammu takú ay machusachantu. Ngem as nan tapina at maila yangkiay as kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T15_25","084_5_25","1TI","5","25","25","Kaman us as nan anam-ammay ay cha at-atun chi taku at naraka ay maila, ngem as nan tapina at achi, ngem mailantu challu as kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_1","084_6_1","1TI","6","1","1","Nan am-in ay mafiabfiaor ay omaafurot at masapor rispituwuncha ay ustu nan amocha as nan am-in ay atuncha ta maid kas-otan Apo Dios ya nan sursuru takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_2","084_6_2","1TI","6","2","2","Nan chiyuycha mafiabfiaor ay omaafurot ay nakin amo as omaafurot at masapor achicha elalayusan chicha kiapú ta ib-acha chicha ay omaafurot. Kuncha at kaskasin paammayun koma nan atuncha ay munserfi kan chicha, tay nan chiyuycha amocha ay mang-awat as nan fiachangcha at ib-acha chicha ay omaafurot ay laylaychuncha. Chatona nan masapor ay isurom ya itukunmu as nan omaafurot hesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_3","084_6_3","1TI","6","3","3","Mu wachay taku ay mangisuru as tukún ay achi maiyunud as nan ustu ay insursuron Apo takú ay Jesu Cristo ya achi maiyunud as nan maepangkep as nan nadiosan ay panagfiyag ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_4","084_6_4","1TI","6","4","4","at napangas ya maid ammuna. Kuna laychun yangkiay ay cha makesongsongfiat ya makisumsuma as maepangkep as nan laychun ay kanan nan kali ay munlumu as apos, munsosongfiatan, omekak-aliyan ya mangotettet ay sospetcha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_5","084_6_5","1TI","6","5","5","ya kanayon ay sossosek as nan tataku ay nachachael chi numnumcha. Maid ammucha as nan kenatit-iwa ay maisursuru. Ka-anancha un fumaknangcha mu nadiosan nan panagfiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_6","084_6_6","1TI","6","6","6","Tit-iwa met ay ongor nan maaran nan taku ay nadiosan chi panagfiyagna mu mapnek hiya as nan wacha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_7","084_6_7","1TI","6","7","7","Tay as nan naiyankan takú asna's luta at maid uy takú inyali, ya mu matuy takú, maid us uy takú etakin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_8","084_6_8","1TI","6","8","8","Isunga mu wachay ommat as kanun ya fiachu takú, mapnek takú koma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_9","084_6_9","1TI","6","9","9","Ngem nan chiyuycha munlayad ay fumaknang at narakacha ay iyafud chi sulisug ay kamancha nakna as nan kenamaid am-ammu ya chumachael ay laylaychun. Chatosa nan mangiyuy kan chicha as nan chusa ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_10","084_6_10","1TI","6","10","10","Tay nan layad as siping yangkiay at hiyasa nan kurpuwan chi am-in ay kenamangotettet. Kiapú ta ongor chi layadcha as siping, wachacha nan tapina ay nankug as pammaticha. Nan nunfianakian tosa ay enatcha at ongor chi ngunguyuscha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_11","084_6_11","1TI","6","11","11","Ngem he-a Timoteo ay usa ay munserserfi kan Apo Dios, achim at-atun chasa am-in. Kunmu at epapati ay mangekaman as nan kenalintig ya nadiosan ay panagfiyag. Iturturuymu ay omafurot kan Apo Dios. Laylaychum hi Apo Dios ya nan iib-am. Eta-unmu nan likiatmu, ya anosam nan iib-am. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_12","084_6_12","1TI","6","12","12","Epapasnekmu nan kafiaelam ay mangafurot kan Apo Jesus ay kaman as nan cha makeab-abfiak ay mangepapasnek ay tomagtag ta mangafiak. Maepachongka kan tona ya kokompotka as nan fiyag ay maid patingkiana. Tay hiyana nan kiapúna ay enayakian chaká kan Apo Dios as nan nangifiag-am as pammatem as nan sangwanan nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_13","084_6_13","1TI","6","13","13","As nan sangwanan Apo Dios ay umid-ichat as fiyag chi ka-ichin ya as nan sangwanan Cristo Jesus ay nangepaneknek as nan kenatit-iwa kan Poncio Pilato, ifilinku na kan he-a: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_14","084_6_14","1TI","6","14","14","Masapor afurotum nan am-in ay naifilfilin kan he-a ya ilaum ta achi makaskaslangan sa as achi tit-iwa ya maid kas-otana inkiana as nan urkiw ay munfiangchan Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_15","084_6_15","1TI","6","15","15","Munfiangadtu hi Apo Jesus as nan ustu ay urkiw ay pinilen Apo Dios. Hi Apo Dios nan machaychayaw ya hiya yangkiay nan Mangetoray as nan am-in. Hiya nan Aren chi kaari-ari ya Ap-apon chi kaap-aap-apu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_16","084_6_16","1TI","6","16","16","Hiya yangkiay nan achi matmatuy. Nan kawad-ana at achi mafialin ay sag-unun, tay sumili as solet. Maid taku ay nangila kan hiya, ya kun challu maid makaila kan hiya. Sapay koma ta maichayaw hiya ya muntoray in-inkiana! Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_17","084_6_17","1TI","6","17","17","Filinum nan nunkafiaknang asna's luta ta achicha munpangpangas. Ifilinmu us ta fiakun nan kenafiaknang ay naraka ay malitaw nan uycha nanamnamaun, ngem kun at hi Apo Dios ay maid ek-ekotna ay mangid-ichat kan chitaku as am-in ay mangepalaylayad kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_18","084_6_18","1TI","6","18","18","Ifilinmu pay kan chicha ta nan ammay yangkiay nan atuncha as nan iib-acha ta fumaknangcha as anam-ammay ay cha atuatun. Achicha koma iyekot nan kenafiaknangcha, ngem ifingaycha as nan iib-acha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_19","084_6_19","1TI","6","19","19","As nan mangekamanancha's sa, chacha amongun nan tit-iwa ay kenafiaknang ad chaya ay munfialin as kaman kunug ay pugnadcha as kasin ta kokompotcha as nan tit-iwa ay fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_20","084_6_20","1TI","6","20","20","Timoteo, masapor aywanam nan naetalek kan he-a. Achawwiyam nan achi nadiosan ay ap-apat ya nan fiakun tit-iwa ay sososek ay kanancha un kenasilib, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T16_21","084_6_21","1TI","6","21","21","tay wachacha nan tapina ay tataku ay nangali un wacha chi ay kenasilib kan chicha. Kiapú as na, natingiwcha, isunga enmachawwicha as nan pammaticha. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo takú ay Jesu Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_1","085_1_1","2TI","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay usa ay apostol Cristo Jesus, tay hiyana nan enkeddeng Apo Dios. Naifiaorak ta uyku ekasaba nan fiyag ay enkaren Apo Dios kan chitaku ay omaafurot kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_2","085_1_2","2TI","1","2","2","Nauy kasin nan suratku kan he-a, Timoteo ay ifilangku as anakku ay laylaychok. Sapay koma ta mawawacha kan he-a nan grasya, sug-ang ya talna ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Cristo Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_3","085_1_3","2TI","1","3","3","Munyamanak kan Apo Dios ay chak munserserfiyan as nan nacharos ay numnumku ay kaman as nan nunserfiyan nan kaap-uwak ad pus-uy. O, kunak kay munkarkararag as inurkiw ya lenafi, numnumok us ay mangekararag kan chakayu, ya kanayonak ay munyaman kan Apo Dios kiapú kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_4","085_1_4","2TI","1","4","4","Mailiwak as solet kan he-a, kaskasin as nan mangnumnumnumak as nan chiyuycha luwam as nan nunsiyananta, isunga laraychok ay mangila kasin kan he-a ta maragsakanak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_5","085_1_5","2TI","1","5","5","Ninumnumku us nan tit-iwa ay pammatem ay kaman us challu as nan pammaten lolam ay Loida ya hi enam ay Eunice. Ammok ay assesa us nan wacha kan he-a ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_6","085_1_6","2TI","1","6","6","Isunga epanumnumku kan he-a ay iturturuymu ay mangepapigsa as nan inchat Apo Dios ay kafiaelam as nan nangepatayak as nan limak ay nangekararag kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_7","085_1_7","2TI","1","7","7","Tay chaan inchat Apo Dios kan chitaku nan espiritu ay omepaugyat, ngem kun at espiritu ay umichat as kafiaelan takú ay munserfi kan Apo Dios, layad takú as nan iib-a takú ya mangetporan takú as nan laylaychun nan achor takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_8","085_1_8","2TI","1","8","8","Isunga achika munfiabfiain ay mangepaneknek as nan maepangkep as nan Apo takú. Achika us munfiabfiain kiapú kan ha-un ay naifiafiarud kiapú as nan munserserfiyak kan hiya. Ngem kunka at makiliwas kan ha-un kiapú as nan mangekaskasabaan takú as nan Ammay ay Chamag, tay ichat Apo Dios chi pigsa takú ay manganos as nan hana ay liwas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_9","085_1_9","2TI","1","9","9","Ensarakana ya enayakiana chitaku ta chitaku nan nasantowan ay tatakuna. Nan nangekamanana's chi at fiakun kiapú as nan ammay ay enkaman takú, ngem kiapú as nan mismu ay pangkepna ya grasyana kan chitaku. Inchatna nan nauy ay grasya babaen kan Cristo Jesus sakbay mafiayang nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_10","085_1_10","2TI","1","10","10","Ngem ad wani, enpailana sa ay grasya babaen as nan enmaliyan Cristo Jesus asna's luta ay mangesarakan kan chitaku. Kenaana nan pannakafialin nan utúy, ya enpakaammuna as nan tataku nan fiyag ay maid patingkiana mu afurotuncha nan nauy Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_11","085_1_11","2TI","1","11","11","Chinutokanak kan Apo Dios as apostolna ta uyku ekasaba ya isuru nan nauy Ammay ay Chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_12","085_1_12","2TI","1","12","12","Hiyana nan kiapón nan chak mun-iliwliwasan. Ngem achek ekafiain na, tay ammok nan tenalekku, ya achiyak us munchuwachuwa ay kafiaelan Apo Dios ay mangaywan as nan entalekna kan ha-un inkiana as nan umchanan nan urkiw ay omaliyan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_13","085_1_13","2TI","1","13","13","Mu mun-isuruka, unuchum nan tit-iwa ay insursurok kan he-a, ya iturturuymu us ay mangepaila as nan pammati ya layad ay wacha kan chitaku ay enmafurot kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_14","085_1_14","2TI","1","14","14","Babaen as nan fiachang nan Espiritu Santo ay mawawacha kan chitaku, aywanam nan napateg ay sursuru ay entalek Apo Dios kan he-a ta achi mafiarfialiwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_15","085_1_15","2TI","1","15","15","Ammom met ay inyangkiayanak as nan am-in ay omaafurot ad Asia, ya naetapi cha Figelo kan Hermogenes. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_16","085_1_16","2TI","1","16","16","Kun pay nan pamilyan Onesiforo, sapay koma ta sug-angan nan Apo chicha, tay namen ongor ay penalagsakak kan hiya. Chaana enkafiain nan naifiafiaruchak, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_17","085_1_17","2TI","1","17","17","ngem kun at as nan inumchanana ad Roma, makakud hiya ay manganap kan ha-un inkiana ininchananak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T21_18","085_1_18","2TI","1","18","18","Ammom ay ustu nan am-in ay en-enatna ay nunserfi kan ha-un ad Efeso. Sapay koma ta sug-angan Apo Dios hiya as nan urkiw ay mangokomána as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_1","085_2_1","2TI","2","1","1","Kun pay he-a ay anakku, masapor papigsaum nan pammatem babaen as nan grasyan Apo Dios ay naichat kan chitaku ay nakius-usa kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_2","085_2_2","2TI","2","2","2","Nan am-in ay chinngormu kan ha-un ay insursurok kan he-a as nan sangwanan nan ongor ay tataku at isurom us chaná as nan tataku ay matalek ta chicha us nan mangisuru as nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_3","085_2_3","2TI","2","3","3","Makiliwaska kan ha-un ay kaman as nan cha iliwliwas challu nan chiyuycha omaafurot kan Cristo Jesus ay kaman as nan atun nan matalek ay sorchachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_4","085_2_4","2TI","2","4","4","Nan cha munchunchunu ay sorchachu at achi maetapi as nan cha at-atun nan fiakun sorchachu, tay nan laychuna at palaylayachuna nan ap-apuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_5","085_2_5","2TI","2","5","5","Numnumunyu na: Nan taku ay makeab-abfiak as tennagtakian at maid maichat kan hiya as gun-guna sukúdna tongparun ay ustu nan lintig tud-i ay ay-ayam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_6","085_2_6","2TI","2","6","6","Nauy pay nan usa: Nan makakud ay munsamor at masapor hiya nan omon-ona ay mangara as nan kudwana as nan naani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_7","085_2_7","2TI","2","7","7","Numnumnumum ay ustu nan nauycha ay infiakiak, tay fiadngan chaká kan Apo Jesus ta maawatam am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_8","085_2_8","2TI","2","8","8","Achim liwliw-an nan Ammay ay Chamag ay chak ekaskasaba ay tenakon Apo Dios hi Jesu Cristo manipud as nan utúy ay kianak David. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_9","085_2_9","2TI","2","9","9","Kiapú as nan mangekaskasabaak as nan nauy Ammay ay Chamag, parpaliwasanak ya korkor-onganak ay kaman lomalabsing as lintig. Ngem uray, tay achi mafialin ay makor-ongan nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_10","085_2_10","2TI","2","10","10","Isunga eta-unku nan am-in ay likiatku para as nan chiyuycha pinilen Apo Dios ay tatakuna ta maesarakancha us koma babaen kan Cristo Jesus ya mawawacha kan chicha nan am-ammay ay fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_11","085_2_11","2TI","2","11","11","Tit-iwa na ay sursuru ay kanana, “Mu maetapi takú ay matuy kan Cristo, maetapi takuntu us kan hiya ay mataku ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_12","085_2_12","2TI","2","12","12","Mu et-aun takú nan likiat, maketoray takuntu kan hiya. Mu esaot takú hiya, esaotnantu us chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_13","085_2_13","2TI","2","13","13","Mu achi takú mapiyar kan hiya, matalek challu hiya, tay achi mafialin ay munkutkutum.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_14","085_2_14","2TI","2","14","14","Kanayonmu ay epanumnum nan nauy as nan iib-am ay omaafurot, ya filinum chicha as nan sangwanan Apo Dios ay achicha makisumsuma maepangkep as nan laychun ay kanan nan chiyuycha kali. Maid kotkotok tosa, ya kuna lawá chachaelun nan pammaten nan chiyuycha chuchumngor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_15","085_2_15","2TI","2","15","15","Kun pay he-a, epapatem nan kafiaelam ay mangekaman as nan mangepalaylayad kan Apo Dios, ya isurom ay ustu nan kalen Apo Dios. Tay mu hiyasa nan atum, achika poros mafiainan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_16","085_2_16","2TI","2","16","16","Achika makeapat as nan tataku as maepangkep as maid kotkotokna kan Apo Dios, tay kuna lawá epaachawwi nan tataku as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_17","085_2_17","2TI","2","17","17","Maepachong nan achi tit-iwa ay sursurucha as nan saket ay kanser ay munwaras ya chachaeluna nan intiru ay achor. Nan chuwa as nan nauycha mun-is-isuru as achi tit-iwa at cha Himeneo kan Fileto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_18","085_2_18","2TI","2","18","18","Sinmiyancha as nan tit-iwa ay sursuru, tay chacha kankanan un narpas at nan matakuwan nan natuy manipud as nan utúy. Isunga chacha lillifokun nan tapen nan omaafurot ta chukkiancha nan pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_19","085_2_19","2TI","2","19","19","Ngem achi challu masokatan nan tit-iwa ay kalen Apo Dios, tay kaman as nan chupras ay achi mapsak. Wacha nan naisurat hena ay kanana, “Aammon Apo Dios nan chiyuycha tatakuna,” ya kanana us, “Nan mangali un omafurot as nan Apo at masapor chukkiana nan chiyuycha achi nalintig.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_20","085_2_20","2TI","2","20","20","As nan afong nan fiaknang, ongor chi tukutukún ay wacha hid-i ay maosar ay fiakun yangkiay naamma as fialetok ya silver, ngem naamma us as kaiw ya luta. Nafiaror as solet nan kaosaran nan tapina, ya achi nafiaror nan kaosaran nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_21","085_2_21","2TI","2","21","21","Hiyana nan maepadpachongana kan chitaku. Mu chukkian nan taku nan am-in ay mangotettet, maosar hiya as nan napateg ay kaosarana, tay napasanto hiya ya os-osarun nan Apo. Angkiay ya nakasakiana hiya ay mangekaman as am-in ay ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_22","085_2_22","2TI","2","22","22","Isunga chukkiam ngarud nan mun-ongosán chi fiafiallu, ya epapatem ay mangekaman as nalintig, mangepapigsa as nan pammatem ya manglaylayad as nan iib-am ay omaafurot. O, makekappiaka as nan chiyuycha nacharos chi numnumcha ay munchaychayaw kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_23","085_2_23","2TI","2","23","23","Kasek ifilin na kan he-a ay achika makeap-apat as nan maepangkep as maid kotkotokna ya maid maifiachangna as nan tit-iwa ay pammati, tay ammom met ay munlumu chasa as masusumaan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_24","085_2_24","2TI","2","24","24","Tay nan fiabfiaarun Apo Dios at masapor achi makisumsuma, ngem kuna at atun chi ammay as nan am-in ay tataku. Masapor us naraing ya naanos ay mun-isuru, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_25","085_2_25","2TI","2","25","25","ya naanos ay mangtukun as nan chiyuycha komontra kan hiya ta urum ya fiadngan Apo Dios chicha ta munfiafiawicha ya maammuwancha nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T22_26","085_2_26","2TI","2","26","26","Mu hiyasa nan ommat, munfiangadchantu as nan ustu ay numnumcha, ya makalufuscha as nan sil-ub Satanas ay nanisil-ub kan chicha ta unuchuncha nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_1","085_3_1","2TI","3","1","1","Masapor maawatam na. As nan chiyuycha anongos ay urkiw, omalintu nan timpon chi likiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_2","085_3_2","2TI","3","2","2","Tay nan ukialen nan tataku at nan achorcha yangkiay nan laylaychuncha, ya naakumcha as siping. Kaskasincha napangas, napasis-iya ya umiinsurtu. Achichantu afurotun nan chanakchakorcha. Achichantu ammu ay munyaman, ya achicha epateg nan nasantowan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_3","085_3_3","2TI","3","3","3","Maidtu layadcha as nan pachongcha ay taku, ya maid poros ammucha ay pomakawan. Omekak-alichantu as nan pachongcha ay taku, achichantu maetporan nan laylaychun chi achorcha, songelchantu ya iinglunchantu nan ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_4","085_3_4","2TI","3","4","4","Esepsepchantu nan mangekamkaman as ammay. Darasuduscha ya pararu ay napangascha. Nan laylaychuncha at nan mangepalagragsak as achorcha, fiakun hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_5","085_3_5","2TI","3","5","5","Epailacha ay relihiyosocha, ngem achicha figfikun nan ustu ay kafiaelan Apo Dios ay mamarfialiw as nan mangotettet ay ukialicha. Achika makekadkadwa as nan assesesa ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_6","085_3_6","2TI","3","6","6","Tay nan tapina kan chatosa at epapeletcha ay sungkop as nan ab-afong babaen as nan kenasikapcha ay makilidlid-iwa as nan fianafiai ay naraka ay maawis ay chumngor as nan isursurucha. Nan nauycha ay fianafiai at chicha nan nalilifok chi numnumcha kiapú as nan ongor ay fiasfiasorcha. Chicha nan nangun-unud as nan am-in ay mun-ongosán nan achor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_7","085_3_7","2TI","3","7","7","Chicha us nan cha munsurusuru, ngem achicha poros maammuwan nan tit-iwa ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_8","085_3_8","2TI","3","8","8","Nan hanacha ay tataku at kamancha kan cha Janes kan Jambres ay nangkontra kan Moises ad pus-uy, tay kontraunchantu us nan kenatit-iwa. Mangotettet chi panagnumnumnumcha, ya kinukutum chi pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_9","085_3_9","2TI","3","9","9","Ngem achi mafiayag at mailan nan am-in ay tataku nan kenangokngok chatosa ay kaman as nan enommat kan cha Janes kan Jambres. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_10","085_3_10","2TI","3","10","10","Ngem he-a, ammom nan isursurok, nan panagfiyagku ya nan pangkepku as nan nauy ay fiyagku. Ammom nan pammatek, nan kenaanosku, nan layadku ya nan kenamanang-eta-unku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_11","085_3_11","2TI","3","11","11","Ammom met us nan naparpalikiatanak ya nan nun-iliwliwasak ay kaman as nan enom-ommat kan ha-un ad Antiokia, ad Iconio ya ad Listra. Ngem ensarakanak kan Apo Dios as nan am-in ay likiatku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_12","085_3_12","2TI","3","12","12","Tit-iwa ay mapalikiatan nan am-in ay munlayad ay mataku as nan nadiosan ay panagfiyag kiapú as nan pammaticha kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_13","085_3_13","2TI","3","13","13","Kun pay nan manangotettet chi ukialicha ya omaallilaw ay tataku at kaskasin momangmangotettet chi ukialicha. Chacha omar-allilaw ya chacha us maar-allilaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_14","085_3_14","2TI","3","14","14","Ngem kun pay he-a, iturturuymu ay mangafurot as nan enad-acharmu ya nan ammom ay tit-iwa, tay ammom met nan katatakon nan chiyuycha nangisursuru kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_15","085_3_15","2TI","3","15","15","Nunlapu us as nan kaongam, naisursuruwanka as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay hiya nan nangetoróng kan he-a ay mangammu as nan kaesarakanan babaen as nan pammati kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_16","085_3_16","2TI","3","16","16","Am-in ay enpaisurat Apo Dios at hiya mismu nan nakin numnum ya nafiaror nan kaosarana. Isuruna nan kenatit-iwa kan chitaku, sengarana chitaku ta ikinak takú ay fumasfiasor, palintikuna chitaku as nan kenomsawan takú, ya isuruna chitaku ay mangunud as nan nalintig ay panagfiyag ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T23_17","085_3_17","2TI","3","17","17","ta maid munkurangan takú ay munserfi kan Apo Dios, ya nakasakiana takú ay mangekaman as nan am-in ay ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_1","085_4_1","2TI","4","1","1","As nan mangiilan Apo Dios ya hi Cristo Jesus ay mangokómtu as nan am-in ay matataku ya nunkatuy, ya kiapú as nan omaliyana ay muntoray, ifilinku na kan he-a: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_2","085_4_2","2TI","4","2","2","Ekasabam nan kalen Apo Dios. O, munsasakianaka ay mangekasaba uray mu hiyasa nan ustu ay timpu winnu fiakun. Epakaammom kan chicha mu wachay kenomsawancha, ya sengaram chicha ta ikinakcha ay fumasfiasor. Papigsaum us nan numnumcha ay mangekaman as ammay. Naanoska ay mangisuru kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_3","085_4_3","2TI","4","3","3","Tay umchan nan timpu ay achi chumngor nan tataku as nan tit-iwa ay sursuru, ngem kuncha at unuchun nan laylaychun nan achorcha, ya anapuncha nan chiyuycha mun-isursuru as nan laylaychuncha ay chungchungrun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_4","085_4_4","2TI","4","4","4","Achichantu laychun ay chungrun nan maepangkep as nan kenatit-iwa, ngem kun at nan maepangkep as nan pinupus-uy ay es-estorya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_5","085_4_5","2TI","4","5","5","Ngem kun pay he-a, masapor etatalengaam ay mangaywan as nan pammatem ta achika maar-allilaw. Eta-unmuy likiat. Iturturuymu ay mangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag ya atum nan am-in ay entalek Apo Dios kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_6","085_4_6","2TI","4","6","6","Tay ha-un at inumchan nan timpu ay manaynanak as nan nauy ay fiyag. Kamanak as nan fiayas ay maikuyag ay maetapi as nan maichaton kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_7","085_4_7","2TI","4","7","7","Epachongku us nan nunserserfiyak kan Apo Dios as nan ab-abfiak ay tennagtakian. Enpapasnekku, at inumchanak as nan linya ay munpatingkiaan. Enpapasnekku us ay nangunud as nan enafurot takú ay maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_8","085_4_8","2TI","4","8","8","Isunga naiyiis-ud kan ha-un nan gun-guna ay ichat nan Apo as nan chiyuycha nalintig chi panagfiyagcha. O, gun-gunaanak as nan Apo as nan urkiw ay mangokomána as nan katakutaku ya fiakun ha-un yangkiay nan gun-gunaana ngem uray us nan am-in ay manglarayad ay maman-ud as nan munpail-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_9","085_4_9","2TI","4","9","9","Epapatem nan kafiaelam ta kamuwum ay omali kan ha-un, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_10","085_4_10","2TI","4","10","10","tay tenaynanak kan Demas ay inmuy ad Tesalonica kiapú ta nan fiyag asna's luta nan laylaychuna. Inmuy hi Cresente ad Galacia, ya hi Tito ad Dalmacia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_11","085_4_11","2TI","4","11","11","Kun yangkiay hi Lucas nan kadwak hena. As nan omaliyam, chag-osum hi Marcos, tay makafiachang hiya kan ha-un as nan chunok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_12","085_4_12","2TI","4","12","12","Kun pay hi Tikico, infiaorku hiya ad Efeso. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_13","085_4_13","2TI","4","13","13","Chag-osum us nan kakiayku ay infiatek kan Carpo ad Troas. Etapem us nan chiyuycha liblok, kaskasin nan chiyuycha nalolopelop ay larat ay nasurasuratan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_14","085_4_14","2TI","4","14","14","Hi Alejandro ay munfusfusór at ongor chi en-enatna as mangotettet kan ha-un. Kun kikiad hi Apo Dios as manusa kan hiya ay maiyunud as nan chiyuycha en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_15","085_4_15","2TI","4","15","15","Isunga il-ilaum us hiya, tay pararuy atuna ay mangontra as nan cha takú isursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_16","085_4_16","2TI","4","16","16","As nan enmon-ona ay nangfistikiarancha kan ha-un, maid poros usa as nangekalintikian kan ha-un. Tenmaynancha am-in. Sapay koma ta achi ifilang Apo Dios chachi as fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_17","085_4_17","2TI","4","17","17","Ngem finadnganak kan Apo Jesus ya penapigsaak, isunga kenafiaelak ay nangekasaba as nan am-in ay maepangkep kan hiya ta chungrun nan am-in ay Gentil. Isunga enlayawak nan tataku ay mangpatuy kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_18","085_4_18","2TI","4","18","18","Nan Apo at esarakanaktu as nan am-in ay kenamangotettet inkiana araunak kan hiya henan muntotorayana ad chaya. Machaychayaw koma hiya in-inkiana! Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_19","085_4_19","2TI","4","19","19","Pakomostaum cha Priscila kan Akila ya cha Onesiforo ay hinfiaruy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_20","085_4_20","2TI","4","20","20","Hi Erasto at nafiati ad Corinto. Infiatek hi Trofimo ad Mileto, tay nunsaket hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_21","085_4_21","2TI","4","21","21","Epapatem man paat nan kafiaelam ta makaalika hena sakbay chuminamuy. Komostaka kanu, kanan cha Eubulo, Pudente, Lino ya hi Claudia ya am-in nan omaafurot ay wacha hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("T24_22","085_4_22","2TI","4","22","22","Sapay koma ta nan Apo at mawawacha kan he-a. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_1","086_1_1","TIT","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay usa ay fiabfiaarun Apo Dios ya apostol Jesu Cristo. Hi Apo Dios at piniliyak ya finaorak ta uyku papigsaun nan pammaten nan chiyuycha pinilina ay tatakuna ya ta uyku etoróng chicha as nan tit-iwa ay sursuru ay maiyunud as nan nadiosan ay panagfiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_2","086_1_2","TIT","1","2","2","Atok am-in chaná ta wachay namnamauncha ay fiyag ay maid patingkiana ay enkaren Apo Dios sakbay mafiayang nan luta. Hi Apo Dios at achi poros munkutkutum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_3","086_1_3","TIT","1","3","3","As nan ustu ay timpu ay pinilina, enpakaammuna nan nauy fiyag ay maid patingkiana babaen as nan nangekasabaak as nan Ammay ay Chamag ay entalekna kan ha-un. O, enkasabak nan Ammay ay Chamag, tay infilin Apo Dios ay mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_4","086_1_4","TIT","1","4","4","Nauy nan suratku kan he-a, Tito ay ifilangku as tit-iwa ay anakku kiapú as nan pammati takú. Sapay koma ta mawawacha kan he-a nan grasya ya nan natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya nurpu kan Cristo Jesus ay mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_5","086_1_5","TIT","1","5","5","Nan nanaynanak kan he-a ad Creta at ta enongnongmu nan chaan pay naenongnong ya ta munpilika as mangepangpanguru as nan chiyuycha iglesia henan am-in ay il-ili hesa. Hiyasa nan infilinku ay atum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_6","086_1_6","TIT","1","6","6","Nan piliyum ay mangepangpanguru at masapor maid maepafiasor kan hiya, ya kun usa nan asawana. Masapor ay nan an-akna at enmafurotcha kan Apo Dios, maid kaap-apatancha as munlumu as machachaelancha ya achicha nasokel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_7","086_1_7","TIT","1","7","7","Kiapú ta hiya nan matalek ay mangaywan as nan iglesian Apo Dios, masapor maid maepafiasor kan hiya. Masapor us achi napangas, achi fungngat, achi futtang, achi omaabkor ya achi naakum as siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_8","086_1_8","TIT","1","8","8","Kun at masapor manangmangili ya laylaychuna ay atun nan ammay. Masapor us manang-etpor, nalintig, nasantowan ya naonngan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_9","086_1_9","TIT","1","9","9","Masapor popomkat hiya as nan tit-iwa ay sursuru ay maiyunud as nan kalen Apo Dios ta mafialinay awisun nan tapina ay omafurot as nan tit-iwa ay sursuru ya ta maepailana nan kenomsawan nan chiyuycha mangontrakontra as na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_10","086_1_10","TIT","1","10","10","Ifilinku sa, tay ongor nan tataku hesa ay nunkasokel ay manngor as nan tit-iwa ay sursuru, kaskasin nan chiyuycha Judio ay omaafurot ay mangepapelet as nan Lintig Moises. Chacha al-allilawun nan tapina ay tataku babaen as nan ap-apat ay maid kotkotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_11","086_1_11","TIT","1","11","11","Masapor maepakinak chasa ay tataku, tay chacha al-allilawun nan pammaten nan tapina ay pamilya babaen as nan chacha mangisursuruwan as fiakun libfengna ay maisuru. Kafiafiain pay nan pangkepcha, tay laychuncha yangkiay ay omara as siping. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_12","086_1_12","TIT","1","12","12","Usa as nan chiyuycha kanancha un pomapadtu ay kailiyancha ay i-Creta nan nangali, “Mangisiw paat am-in chi i-Creta, tay nunkangutumcha, napadsokcha ay munchunu ya kun hi kakan chi elamakcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_13","086_1_13","TIT","1","13","13","Tit-iwa met na ay kenalina maepangkep kan chicha. Isunga sengaram chicha ta ustu ya pumigpigsa nan pammaticha ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_14","086_1_14","TIT","1","14","14","ya ta achicha afurotun nan pinupus-uy ay es-estoryan chi Judio ya nan lintig ay enam-ammaan chi tataku ay mangachi as nan tit-iwa ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_15","086_1_15","TIT","1","15","15","Nan taku ay nacharos chi numnumna at ifilangna as nacharos nan am-in ay makan. Ngem nan taku ay naruket chi numnumna ya achi omafurot at ifilangna ay maid poros nacharos ay makan, tay kenokomsaw chi numnumna ya achina maematonan chi ammay ya mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT1_16","086_1_16","TIT","1","16","16","Chacha kankanan un am-ammucha hi Apo Dios, ngem mamaila as nan chacha at-atun ay achiyuncha hi Apo Dios. Kaiisiw nan ukialicha, nasokelcha, ya achicha poros kafiaelan ay mangekaman as ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_1","086_2_1","TIT","2","1","1","Ngem kun pay he-a Tito, masapor iturturuymu ay manukun as nan omaafurot ta unuchuncha nan maiyunud as nan ustu ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_2","086_2_2","TIT","2","2","2","Isuruwam nan anam-amá ta achicha labsun nan laylaychun nan achorcha, maekaricha ay marispitu ya manang-etporcha. Masapor ustu nan pammaticha ya layadcha kan Apo Dios, ya anosancha nan likiatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_3","086_2_3","TIT","2","3","3","Assesa us ay isurom as nan anen-ena ay nan kasaporan at nan nasantowan ay panagfiyag ay maiyunud as nan pammati. Masapor achicha omekak-ali ya munfutfutang, ngem kuncha at isuru nan ammay ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_4","086_2_4","TIT","2","4","4","ta makasurucha nan fianafiai ay kaas-asawa as ustu ay atuncha ay manglaylayad as nan as-awacha ya an-akcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_5","086_2_5","TIT","2","5","5","Isuruwam chicha ay munfialin as manang-etpor ya nacharos as maepangkep as laraki. Masapor enonongnongcha nan chunucha as afongcha, naanoscha ya munpaetoraycha as nan as-awacha. Mu assesa nan ukialicha, maid kas-otan nan kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_6","086_2_6","TIT","2","6","6","Tukunum us nan fiafiallu ta munfialincha as manang-etpor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_7","086_2_7","TIT","2","7","7","He-a mismu at masapor epailam ay napudnuka as nan am-in ay atum ta he-a nan ustu ay munturachan nan fiafiallu, ya as nan mun-isuruwam, masapor napudnu nan atum ay munkali ya maiyunud as nan napateg ay isursurom. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_8","086_2_8","TIT","2","8","8","Ilaum ta ustu nan cham isursuru ta maid kaskas-otana. Tay mu hiyasa nan atum, mafiainan nan chiyuycha komokontra kan he-a, tay maid mangisiw as maifiakiacha kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_9","086_2_9","TIT","2","9","9","Filinum us nan chiyuycha mafiabfiaor ta munpaetoraycha as nan amocha as nan am-in ay atuncha ta mapnek nan amocha kan chicha. Achicha koma songsongfiatan ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_10","086_2_10","TIT","2","10","10","winnu akiwan chicha, ngem kuncha at epaila ay ammaammaycha ya matalekcha as nan am-in ay atuncha ta maichayaw nan sursuru ay maepangkep kan Apo Dios ay mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_11","086_2_11","TIT","2","11","11","Tay enpailan Apo Dios nan nauy grasyana ta maesarakan nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_12","086_2_12","TIT","2","12","12","Kiapú as nan nauy ay grasya, isuruwana chitaku ay mankug as nan fiakun nadiosan ay panagfiyag ya nan chiyuycha mun-ongosán chi achor ta manang-etpor, nalintig ya nadiosan nan panagfiyag takú asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_13","086_2_13","TIT","2","13","13","Assesa nan panagfiyag takú as nan cha takú manman-uchan as nan nakiasat ay namnamaun takú ay hiyasa nan maepail-an nan kaichayawan Apo Dios takú ay Jesu Cristo ay mannakafialin ya mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_14","086_2_14","TIT","2","14","14","Inchatna nan fiyagna ta pakawanuna chitaku as nan am-in ay fiasor takú, ya ta munfialinuna chitaku as nasantowan ay tatakuna ay makakud ay mangekaman as ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT2_15","086_2_15","TIT","2","15","15","Isurom am-in chaná as nan tataku. Papigsaum nan numnumcha ya sengaram chicha. Masapor atum chaná, tay wachay kalibfengam ay nurpu kan Apo Jesus, ya achim eparufus chi uray usa ay mangsot kan he-a. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_1","086_3_1","TIT","3","1","1","Epanumnummu as nan iib-am ay omaafurot ay masapor munpaetoraycha as nan totoray nan goberno ya nakasakianacha ay mangtongpar as nan filfilincha. Nakasakianacha us koma ay mangekaman as nan am-in ay ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_2","086_3_2","TIT","3","2","2","Masapor maid ekak-aliyancha as kumpurmi ay taku ya maid makisumsumaancha. Ngem kuncha at masapor naanos ya kun yangkiay ammay chi makekadkadwaancha as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_3","086_3_3","TIT","3","3","3","Tay uray chitaku at maid poros ammu takú ad kasin as maepangkep kan Apo Dios. Nasokel ya naallilaw takú. Kaman chitaku fiabfiaarun as kumpurmi ay mun-ongosán ya kiankianasun nan achor takú. As nan hiyachi ay timpu, mangotettet chi pangkep takú ya apsan takúy pachong takú ay tataku as kaurkiurkiw. Iningor chitaku as nan pachong takú ay tataku ya iningor takú us chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_4","086_3_4","TIT","3","4","4","Ngem kun pay enpailan Apo Dios ay mangesarakan kan chitaku nan sug-ang ya layadna, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_5","086_3_5","TIT","3","5","5","ensarakana chitaku. Ensarakana chitaku fiakun kiapú as nan ammay ay enkaman takú, ngem kiapú as sug-angna kan chitaku. Tit-iwa, ensarakana chitaku babaen as nan Espiritu Santo ay nanguras ya nangepafiarú as nan numnum takú ta mawad-an takú as fiarú ay fiyag ya nacharos takú as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_6","086_3_6","TIT","3","6","6","Maid ek-ekot Apo Dios ay nangichat as Espiritu Santo kan chitaku babaen kan Jesu Cristo ay nangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_7","086_3_7","TIT","3","7","7","Enatna chi ta babaen as nan grasyana, maifilang takú as nalintig as nan mangiilana ya matawid takú nan fiyag ay maid patingkiana ay hiya nan cha takú namnamaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_8","086_3_8","TIT","3","8","8","Tit-iwa chaná ay kenalek. Chatona nan lalaychok ay epapatem ay isuru ta nan chiyuycha omafurot kan Apo Dios at komakudcha ay mangekaman as ammay. Ammay chaná ay maisuru ya wachay maifiachangcha as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_9","086_3_9","TIT","3","9","9","Ngem achika makesossosek as nan tataku as maepangkep as maid kotkotokna ay leslestaan nan ngadngachan nan kaap-uwan. Achika us makesossosek ya makisumsuma as nan maepangkep as nan Lintig Moises, tay nan nauycha susuma at maid maifiachangcha ya maid kotkotokcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_10","086_3_10","TIT","3","10","10","Mu wachay taku ay makisumsuma ta munsisiyanuna nan chiyuycha omaafurot, fiag-am hiya ta ikinakna. Mu mamen chuwam ay fiag-an ya achi challu chumngor, achim kadkadwaun, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_11","086_3_11","TIT","3","11","11","tay ammom ay nan assesa ay taku at fumafiasor ay enmachawwi as nan tit-iwa ay sursuru. Nan chiyuycha chana atuatun ay mismu nan mangepaila ay kenomsaw hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_12","086_3_12","TIT","3","12","12","As nan mangifiaorak kan Artemas winnu kan Tikico kan he-a, ya as nan umchanana hesa, epapatem ay makeali kan ha-un ad Nicopolis, tay ninumnumku ay mayaschiyak as nan nauy ay chinamuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_13","086_3_13","TIT","3","13","13","Epapatem ay mangfiachang kan Zenas ay abogado ya hi Apolos as nan munligwatancha ay munfiaat. Ilaum ta wacha nan am-in ay kasaporancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_14","086_3_14","TIT","3","14","14","Nan ib-a takú ay omaafurot at masapor suruwuncha ay komakud ay mangekaman as ammay ta makafiachangcha as nan tit-iwa ay makasapor as fiachang ya ta fiakun nan maid kotkotokna nan chacha ekamkaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("TT3_15","086_3_15","TIT","3","15","15","Am-in nan nauycha kakadwak hena at chachaka pakomostaun. Pakomostaunmi us nan chiyuycha manglaylayad kan chakami kiapú as pammati. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasyan Apo Dios.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_1","087_1_1","PHM","1","1","1","Ha-un hi Pablo ay naifiafiarud kiapú as nan chak munserserfiyan kan Cristo Jesus. Nan kadwak hena at hi Timoteo ay ifia takú. Nauy nan suratmi kan he-a Filemon ay laylaychunmi ay pachongmi ay munserserfi ay mangepakpakaammu as nan maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_2","087_1_2","PHM","1","2","2","Suratmi us na challu kan Apia ay ifiami ay fiafiai as nan pammati ya kan Arkipo ay kadwami ay sorchachon Cristo, ya as nan iglesia hesa as afongmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_3","087_1_3","PHM","1","3","3","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya nan natalna ay numnum ay nurpu kan Apo Dios ay Ama takú ya kan Apo Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_4","087_1_4","PHM","1","4","4","Ifia ay Filemon, as nan mangekarkararakiak kan he-a, kanayonak ay munyaman kan Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_5","087_1_5","PHM","1","5","5","tay chak chungruchungrun nan maepangkep as nan pammatem kan Apo Jesus ya nan layadmu as nan am-in ay tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_6","087_1_6","PHM","1","6","6","Ekarkararagku ay as nan cham mangifiagfiag-an as nan maepangkep as pammatem as nan tapina ay tataku at mataptapiyan koma nan pannakaawatmu as nan am-in ay bendisyon ay inchat Apo Dios kan chitaku kiapú as nan pammati takú kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_7","087_1_7","PHM","1","7","7","Ifiak, ongor paat chi lagsakku ya pinmigsa nan numnumku kiapú kan he-a, tay enpapigsam nan numnum nan tatakon Apo Dios kiapú as nan layadmu kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_8","087_1_8","PHM","1","8","8","Isunga wacha nan chawatok kan he-a. Uray mu wacha nan inchat Cristo ay kalibfengak ay mangifilin as ustu ay ekamanmu, fiakun sa as atok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_9","087_1_9","PHM","1","9","9","Ngem kiapú as layad, kunak yangkiay munpakpakaasi kan he-a. Atok na uray mu ha-un hi Pablo ay am-ama ya naifiafiarud pay laing ad wani kiapú kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_10","087_1_10","PHM","1","10","10","Epakpakaasek kan he-a ta sug-angam hi Onesimo ay nunfialin as anakku as pammati as nan naifiafiaruchak pay laing. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_11","087_1_11","PHM","1","11","11","Ad kasin at maid kayman maifiachangna kan he-a, ngem ad wani, ongor nan maifiachangna kan chita ay chuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_12","087_1_12","PHM","1","12","12","Pafiangchok kan he-a hi Onesimo ay laylaychok as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_13","087_1_13","PHM","1","13","13","Laychok pay koma ay mayasna hiya ta fumachang kan ha-un as nan kamaidmu as nan nauy naifiafiaruchak kiapú as nan nangekaskasabaak as nan ammay ay chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_14","087_1_14","PHM","1","14","14","Ngem achek atun sa inkiana iyafudmu, tay achek laychun ay mapeletanka ay mangekaman. Am-ammay mu murpu koma as nan mismu ay numnummu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_15","087_1_15","PHM","1","15","15","Uy at nan kiapúna ay naisiyan hi Onesimo kan he-a as hen-omaketan at ta munfiangad ay makekadwa kan he-a in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_16","087_1_16","PHM","1","16","16","Ad wani, hi Onesimo at fiakun usa ay apud ay mafiabfiaor, ngem am-amud mu nan mafiabfiaor, tay nunfialin hiya as laylaychun takú ay ifia. Ongor chi layadku kan hiya, ngem kaskasintu ongor nan layadmu kan hiya as fiabfiaarum ya as ifiam kiapú as nan pammatiyu kan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_17","087_1_17","PHM","1","17","17","Isunga mu tit-iwa ay ifilangak as ifiam ay omaafurot, pangaasem ta awatum hiya as nan munfiangchana ay kaman as nan mang-awatam kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_18","087_1_18","PHM","1","18","18","Mu wachay finmasorana winnu utangna kan he-a, uray ha-un nan munsengelam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_19","087_1_19","PHM","1","19","19","Tit-iwa ay ha-un mismu nan nunsurat ya nunperma's na ta mangammuwam ay atok nan infiakiak: “Ha-un hi Pablo. Fiayachak nan utang Onesimo kan he-a.” Achek ud-ay kis-an epanumnum kan he-a ay utangmu kan ha-un nan pannakaesarakanmu babaen kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_20","087_1_20","PHM","1","20","20","Isunga ifiak, sapay koma ta atum nan chawatku kan he-a kiapú as nan enmafurotanta kan Apo Jesus. Pangaasem ta paragsakunak kan he-a ay ifiak kiapú as nan enmafurotanta kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_21","087_1_21","PHM","1","21","21","Nunsuratak kan he-a, tay maid chuwachuwak ay tongparum nan chak chawatun ya ong-ongor pay nan ekamanmu mu nan kanak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_22","087_1_22","PHM","1","22","22","Wacha pay nan usa ay chawatok kan he-a. Esakianaanak pay as kuwartu ay magyanak, tay namnamaok ay babaen as nan kararagyu am-in at pafiangchunaktu kan Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_23","087_1_23","PHM","1","23","23","Cha chakayu pakomostaun kan Epafras ay ifiak ay naifiafiarud kiapú kan Cristo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_24","087_1_24","PHM","1","24","24","Kaman us kan cha Marcos, Aristarco, Demas ya hi Lucas ay kadwak ay cha makidkidnu as nan chunon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("PM1_25","087_1_25","PHM","1","25","25","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasyan Apo Jesu Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_1","088_1_1","HEB","1","1","1","Ad pus-uy, infiakian Apo Dios nan laychuna as nan kaap-uwan takú babaen as nan chiyuycha pomapadtu. Namen ongor ya tukutukún nan enatna ay nangifiakia as nan hana laychuna ay ifiakia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_2","088_1_2","HEB","1","2","2","Ngem as nan nauycha cha omanongos ay urkiw, nunkali hiya kan chitaku babaen as nan Anakna. Hiya nan nangepafiayangan Apo Dios henan lufong, ya pinilina us ay manawid as nan am-in ay ka-ichin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_3","088_1_3","HEB","1","3","3","Nan kaichayawan Apo Dios at kaman sumilsili ay maila as nan Anakna, ya hiya nan ustuustu ay kail-an nan kenadios Apo Dios. Hiya us nan mangepaturturuy as nan kasasaad nan am-in ay ka-ichin babaen as nan mannakafialin ay kalina. Kuna pay penakawan nan tataku as nan fiasfiasorcha, tenmokor hiya ad chaya as apét kannawan Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_4","088_1_4","HEB","1","4","4","Isunga nunfialinun Apo Dios nan Anak as natortoray mu nan angheles. Kaman us as nan enpangachan Apo Dios kan hiya at kaskasin machaychayaw mu nan ngachan nan angheles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_5","088_1_5","HEB","1","5","5","Tay maid poros anghel as nangifiag-an Apo Dios, “He-a nan Anakku. Ad wani, epailak ay ha-un nan Amam.” Winnu, “Ha-untu nan Amana, ya hiyantu nan Anakku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_6","088_1_6","HEB","1","6","6","Ngem as nan kiayud mangifiaoran Apo Dios as nan panguru ay Anakna asna's luta, kenalina, “Chakayu ay anghelesku, chayawunyu hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_7","088_1_7","HEB","1","7","7","Nan kenalen Apo Dios maepangkep as nan angheles at hiyana: “Nan anghelesku at nunfialinok chicha as kaman angin, ya nan chiyuycha munserserfi kan ha-un as kaman kumarkiarud ay apuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_8","088_1_8","HEB","1","8","8","Ngem mu maepangkep as nan Anakna, kenalina, “He-a Apo Dios, nan muntorayam at maid patingkiana, ya nan atum ay muntoray at nalintig as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_9","088_1_9","HEB","1","9","9","Laylaychum chi kenalintig, ya kaiingormuy kenamangotettet. Isunga hi Apo Dios ay Diosmu at pinili chaká, ya kiapú as nan chayaw ay inchatna kan he-a, ong-ongor nan lagsakmu mu nan lagsak nan kakadwam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_10","088_1_10","HEB","1","10","10","Kenalina pay, “As nan laplapuna, he-a ay Apo nan namayang henan luta, ya he-a nan namayang as nan wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_11","088_1_11","HEB","1","11","11","Mamaidchantu am-in, ngem he-a at mawawachaka in-inkiana. Machunotchantu ay kaman as nan fiachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_12","088_1_12","HEB","1","12","12","Makopekopchantu ay kaman as nan chaket ay maichusuy, ya masokatanchantu ay kaman as nan fiachu. Ngem he-a at achika poros munfiarfialiw, ya nan fiyagmu at achi poros munpatpatingkia.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_13","088_1_13","HEB","1","13","13","Maid poros nangarkaliyan Apo Dios as nan uray usa as nan anghelesna, “Tomokorka as apét kannawanku inkiana amisok nan chiyuycha kafusormu ay kaman chicha nan kiakiatinam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB1_14","088_1_14","HEB","1","14","14","Ngachancha ngata nan angheles? Chicha nan espiritu ay munserserfi kan Apo Dios, ya finaor Apo Dios ay mangfiachang as nan tataku ay maesarakantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_1","088_2_1","HEB","2","1","1","Kiapú ta natortoray nan Anak Apo Dios mu nan angheles, masapor kaskasin takú numnumnumun nan chiyuycha chinchinngor takú ta achi takú sumiyan as nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_2","088_2_2","HEB","2","2","2","Tay nan lintig Apo Dios ay enpakaammon nan anghelesna as nan kaap-uwan at naepaila ay tit-iwa, ya nan tataku ay nanglabsing as nan lintig ay ansa at enawatcha nan chusacha ay maiyunud as nan fiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_3","088_2_3","HEB","2","3","3","Mu assesa nan enommat kan chicha, anan atun takú ay makalisintu as nan chusa mu enganuy takú nan assesa ay kenaamud nan kaesarakanan? Hi Apo Jesus ay mismu nan enmon-ona ay nangepakaammu as nan nauy ay kaesarakanan, ya nan chiyuycha nanngor kan hiya at chicha nan nangepaneknek kan chitaku ay tit-iwa na. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_4","088_2_4","HEB","2","4","4","Uray us hi Apo Dios at entapina nan pammaneknekna babaen as nan nangepail-ana as nan chiyuycha sinyar, nakaskaschaaw ya tukutukún ay milagro. Penaneknekana us babaen as nan chiyuycha kafiaelan ay enpaiwarasna as nan Espiritu Santo ay maiyunud as nan laychuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_5","088_2_5","HEB","2","5","5","Nan fiarú ay lufong ay chami ifiagfiakia at fiakun nan angheles nan penatoray Apo Dios, ngem kun at taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_6","088_2_6","HEB","2","6","6","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Apo Dios, anuyka payat cha munnumnunumnum as maepangkep as taku, winnu adchi t'uymu payat aaywanan chicha ay kun larawa taku yangkiay? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_7","088_2_7","HEB","2","7","7","Finayangmu chicha ta munfialincha as nababbaba mu nan angheles as nan hen-omaketan ay timpu. Penachayawam us chicha ay kaman as nan chayaw chi ari. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_8","088_2_8","HEB","2","8","8","Enpaetoraymu pay kan chicha nan am-in ay ka-ichin.” Nan laychun ay kanan nan nangepatorayan Apo Dios as nan am-in ay wacha as nan tataku at maid achi etorayantu chi taku. Ngem ad wani, maila ay achi cha etortorayan chi taku nan am-in ay ka-ichin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_9","088_2_9","HEB","2","9","9","Ngem kun natongpar nan nauy naepadtu babaen kan Jesus. Tay as nan hen-omaketan ay timpu, nunfialin hiya as nababbaba mu nan angheles as nan nunfialinana as taku. Enommat chi ta matuy hiya para as nan am-in ay tataku babaen as nan grasyan Apo Dios. Ad wani, maila takú ay napachayawan hiya as solet kiapú as nan utúy ay inliwasna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_10","088_2_10","HEB","2","10","10","Hi Apo Dios nan namayang as nan am-in ay ka-ichin, ya nafiayang am-in ta maichayaw hiya. Isunga maifiakiay nan nauy planuna: Nunfialinuna hi Jesus as ustu ay mangepangu kan chitaku babaen as nan inliwasna ta ongor chi iyalina ay an-ak Apo Dios ay maetapi as nan kaichayawana. Tay hi Jesus nan mangetoróng kan chicha as nan kaesarakanan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_11","088_2_11","HEB","2","11","11","Hi Jesus nan mangepasanto as nan tataku babaen as nan nangaanana as nan fiasfiasorcha, ya nan tataku ay chana pasantowun at us-usa nan Amacha am-in. Isunga achi mafiain hi Jesus ay mangali un ib-ana chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_12","088_2_12","HEB","2","12","12","Tay kenalina kan Apo Dios, “Ifiakiaktu as nan ib-ak nan maepangkep kan he-a, ya as nan maam-amongancha, ekantaktu nan kanta ay pangchaychayaw kan he-a.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_13","088_2_13","HEB","2","13","13","Kanana us, “Muntalekaktu kan Apo Dios.” Tenoptopana, “Nauyak ya nan tataku ay kaman an-akku ay inchat Apo Dios kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_14","088_2_14","HEB","2","14","14","Nan an-ak Apo Dios ay chana kanan asna at tatakucha ay wachay achorcha ay matuy. Kiapú ta assena, nunfialin hi Jesus as taku ay kaman kan chicha ta wachay atuna ay matuy. Enatna na ta babaen as nan matuyana at amisuna hi Satanas ay wachay pannakafialina ay mangetoróng as nan tataku as nan maid patingkiana ay utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_15","088_2_15","HEB","2","15","15","Kiapú as nan enat Jesus, wenayawayaana nan am-in ay tataku ay kaman mafiabfiaor kiapú as nan ongor ay ugyatcha ay matuy. Tay nan tataku at umugyatcha as nan utúy as nan intiru ay fiyagcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_16","088_2_16","HEB","2","16","16","Tay narawag ay fiakun nan angheles nan chana fiadfiadngan mu achi nan tataku ay naifilang as kiankianak Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_17","088_2_17","HEB","2","17","17","Isunga masapor munfialin hiya as kaman kan chicha ay ib-ana as nan am-in ay panagfiyagcha ta munfialin hiya as manangsug-ang ya matalek ay kangatuwan ay pachi as nan munserfiyana kan Apo Dios. Hiyana nan naekaman ta pakawanun Apo Dios nan tataku as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB2_18","088_2_18","HEB","2","18","18","Kiapú ta hiya ay mismu at nun-iliwas ya nachisting, mafialina ay fiadngan nan chiyuycha cha machischisting. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_1","088_3_1","HEB","3","1","1","Isunga chakayu ay ib-ak ay pinilen Apo Dios as tatakuna ya enayakiana ay maetapi kan hiya ad chaya, masapor nunumnumunyu hi Jesus. Tay mu maepangkep as nan pammati ay ipudnu takú, hiya nan finaor Apo Dios ya hiya nan kangatuwan ay pachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_2","088_3_2","HEB","3","2","2","Matalek hiya ay nanongtongpar kan Apo Dios ay nangchutok kan hiya ay kaman kan Moises ay matalek ay munserfi as nan am-in ay tataku as nan pamilyan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_3","088_3_3","HEB","3","3","3","Ngem machaychayaw hi Jesus mu hi Moises ay kaman as nan kaichayawan nan nangkiaub as nan usa ay afong mu nan afong ay kinaubna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_4","088_3_4","HEB","3","4","4","Tay tunggal afong at wacha nan nangkiaub, ngem hi Apo Dios nan nangamma as nan am-in ay ka-ichin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_5","088_3_5","HEB","3","5","5","Manuwat, tay matalek hi Moises ay mafiabfiaor as nan am-in ay kakadwa as nan pamilyan Apo Dios, ya infiakiana nan epakaammon Apo Dios as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_6","088_3_6","HEB","3","6","6","Ngem hi Cristo at hiya nan matalek ay Anak Apo Dios ay mangenongnongnong as nan pamilyan Apo Dios. Chitaku at maetapi takú as nan pamilyan Apo Dios mu naturud takú ay mangiturturuy ay omafurot ya achi takú poros ekafiain nan namnama takú kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_7","088_3_7","HEB","3","7","7","Isunga masapor afurotun takú nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios ay infiakian nan Espiritu Santo: “Ad wani, mu chungrunyu nan kalen Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_8","088_3_8","HEB","3","8","8","achiyu koma patangtangkenun nan numnumyu ay kaman as nan nangontraan nan kaap-uwanyu kan Apo Dios as nan nanistingancha kan hiya henan disyerto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_9","088_3_9","HEB","3","9","9","Kenalen Apo Dios un hid-i nan nanistingan nan kaap-uwanyu kan hiya, uray mu inilacha nan nakaskaschaaw ay en-enatna as opat puru ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_10","088_3_10","HEB","3","10","10","Isunga finmungat hi Apo Dios kan chatud-i ay tataku, ya kanana un, ‘Kanayonak ay chukkian, ya ukialicha challu ay achi manongtongpar as nan filfilinku.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_11","088_3_11","HEB","3","11","11","Kiapú as fungatna, ensapatana un, ‘Achektu poros epaskop chicha as nan mun-ib-iblayan ay ensakianak.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_12","088_3_12","HEB","3","12","12","Il-ilaunyu ay iib-ak ta maid koma kan chakayu nan mangnumnumnum as mangotettet ya achi omafurot kan Apo Dios. Chatosa ay ukiali nan kiapón nan mangchukkianana as nan matataku ay Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_13","088_3_13","HEB","3","13","13","Ngem kun at nan atunyu as nan kawad-an pay laing nan timpuyu ay makali un “Ad wani ay urkiw” at munpepennapigsa kayu as nan pammatiyu as kaurkiurkiw. Mu hiyasa nan atunyu, maid maar-allilaw kan chakayu as nan fiasor ay mangepatangken as numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_14","088_3_14","HEB","3","14","14","Tay makekadkadwa takú kan Cristo mu kaman takú pokpokkatan as nan pammati ay wacha kan chitaku as nan laplapuna inkiana as nan munpatingkiaan nan matatakuwan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_15","088_3_15","HEB","3","15","15","Nan naisurat as nan Kalen Apo Dios at kanana, “Ad wani, mu chungrunyu nan kalen Apo Dios, masapor achiyu patangtangkenun nan numnumyu ay kaman as nan nangontraan nan kaap-uwanyu kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_16","088_3_16","HEB","3","16","16","Ngachancha nan nanngor as nan kalen Apo Dios ya nangontra kan hiya? Chicha met nan kaap-uwan takú ay enpangon Moises as nan nak-akancha nunlapu ad Egipto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_17","088_3_17","HEB","3","17","17","Ngachancha nan finmungtan Apo Dios as opat puru ay tawwun? Ay fiakun challu nan chiyuycha finmasor ay natuy henan disyerto? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_18","088_3_18","HEB","3","18","18","Ngachancha nan nangesapataan Apo Dios ay achinantu poros epaskop chicha henan ensakianana ay mun-ib-iblayan mu achi nan chiyuycha chaan enmafurot? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB3_19","088_3_19","HEB","3","19","19","Isunga ammu takú ay chaancha nakaskop as nan mun-ib-iblayan ay ensasakianan Apo Dios kiapú ta chaancha challu enmafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_1","088_4_1","HEB","4","1","1","Isunga, kiapú ta kukutug pay laing nan enkaren Apo Dios ay sungkopan takuntu ay ensasakianana ay mun-ib-iblayan, masapor il-ilaun takú, anaka ya wachay achi makaskop kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_2","088_4_2","HEB","4","2","2","Tay chinngor takú met nan Ammay ay Chamag ay kaman as nan kaap-uwan takú. Ngem as nan nanngorancha, maid infilangcha as ammay ay naichat kan chicha, tay chaancha enafurot nan hana chamag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_3","088_4_3","HEB","4","3","3","Chitaku ngarud ay enmafurot nan makaskop hesa ay mun-ib-iblayan. Tay maepachong sa as nan nauy kenalen Apo Dios kan chicha ay achi omaafurot: “Kiapú as fungatna, ensapatana un, ‘Achektu poros epaskop chicha as nan mun-ib-iblayan ay ensasakianak.’ ” Kenalina na uray kun narpas na ay ensakiana nan mun-iblayancha nunlapu as nan namayangana henan lufong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_4","088_4_4","HEB","4","4","4","Tay wacha pay nan naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep as nan maekapitu ay urkiw ay kanana, “Nun-iblay hi Apo Dios as nan maekapitu ay urkiw as nan nunlopasana ay namayang as nan am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_5","088_4_5","HEB","4","5","5","Kenalina kasin, “Achektu poros epaskop chicha as nan mun-ib-iblayan ay ensasakianak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_6","088_4_6","HEB","4","6","6","Isunga nan chiyuycha enmon-ona ay nanngor as nan Ammay ay Chamag at chaancha nakaskop as nan mun-ib-iblayan ay ensasakianan Apo Dios kiapú ta chaancha enmafurot. Ngem uray mu hiyasa, wachacha pay nan tapina ay laychun Apo Dios ay makaskop hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_7","088_4_7","HEB","4","7","7","Kasin enkeddeng Apo Dios nan tukún ay timpu ta wachay chansan nan tataku ay sungkop, ya nan hana makali ay timpu at ad wani ay urkiw. As nan narpasan chi kaat ay tawwun, enpaisuratna nan nauy kan Ari David: “Ad wani ay urkiw, mu chungrunyu nan kalen Apo Dios, achiyu koma patangtangkenun nan numnumyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_8","088_4_8","HEB","4","8","8","Tay mu tit-iwa ay hi Josue at enpanguna nan tataku as nan mun-ib-iblayan ay enkaren Apo Dios, chaan koma infiakian Apo Dios as nan naawni nan maepangkep as nan tukún ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_9","088_4_9","HEB","4","9","9","Isunga wacha pay laing nan mun-ib-iblayan ay ensasakianan Apo Dios para as nan tatakuna ay kaman as nan nun-iblayan Apo Dios as nan maekapitu ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_10","088_4_10","HEB","4","10","10","Tay uray ngachana ay sungkop as nan mun-ib-iblayan ay ensasakianan Apo Dios at mun-iblay as nan mismu ay chununa ay kaman as nan enat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_11","088_4_11","HEB","4","11","11","Isunga epapati takú nan kafiaelan takú ay sungkop as nan hana ay mun-ib-iblayan ta maid koma kan chitaku nan manurad as nan kaap-uwan takú ay chaan nakaskop kiapú as nan chaancha nangafurotan as nan infiakian Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_12","088_4_12","HEB","4","12","12","Tay nan kalen Apo Dios at matataku ya mannakafialin. Tadtachum mu nan katatachuman ay espada ay nun-oomam chi saetna ay makachuyok as nan kachuchur-uman ay parten nan achor. Assesa us ay makaskop nan kalen Apo Dios as nan kauunikian ay numnum chi taku, ya mafialina ay okomún nan naetatafun ay laychun ya pangkepna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_13","088_4_13","HEB","4","13","13","Maid nafiayang ay maetatafun kan Apo Dios. Kamancha am-in forfollachan as nan mangiilana, tay ammuna nan am-in ay maepangkep kan chicha, ya kan hiya nan masapor ay manongfiatan takuntu as nan am-in ay en-enat ya ninumnumnum takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_14","088_4_14","HEB","4","14","14","Popomkat takú as nan pammati takú ay ipudnu takú as nan sangwanan nan tataku, tay wacha challu nan Anak Apo Dios ay hi Jesus ay kangatuwan ay pachi takú ay nanguy henan mismu ay kawad-an Apo Dios ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_15","088_4_15","HEB","4","15","15","Nan kangatuwan ay pachi takú at fiakun hiya nan achi makafiael ay sumug-ang as nan munkapkapuyan takú. Tay napachasana nan am-in ay karasen chi sulisug ay kaman kan chitaku, ngem hiya at chaan finmasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB4_16","088_4_16","HEB","4","16","16","Isunga masapor naturud takú ay maesnop as nan sangwanan Apo Dios ay kurpuwan chi grasya ta maawat takú nan sug-ang ya nan grasya ay mangfiachang kan chitaku as nan timpu ay munsaporan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_1","088_5_1","HEB","5","1","1","Nan tunggal kangatuwan ay pachen nan chiyuycha Judio at mapili as nan iib-ana ay tataku ya machutokan ay mangerepresentar kan chicha as nan Apo. Nan hana ay machutokan at hiya nan mangichaton as nan chiyuycha animar ya nan chiyuycha ichat nan iib-ana ta mapakawancha as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_2","088_5_2","HEB","5","2","2","Kafiaelana ay manug-ang as nan chiyuycha finmasor ay achi nangammu ay kenomsawcha, tay uray hiya ay mismu at wacha us chi munkurangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_3","088_5_3","HEB","5","3","3","Kiapú ta assesa hiya, masapor mun-ichaton kan Apo Dios para as nan mismu ay fiasfiasorna ya para us as nan fiasfiasor nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_4","088_5_4","HEB","5","4","4","Mu maepangkep as nan nauy machayaw ay saad, maid mangchutok as achorna ay munfialin as kangatuwan ay pachi. Ngem kun at hi Apo Dios nan mangayag kan hiya ay kaman as nan enommat kan Aaron. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_5","088_5_5","HEB","5","5","5","Mu maepangkep us kan Cristo, chaana chinutokan nan achorna as nan machayaw ay saad ay hiyasa nan nunfialinana as kangatuwan ay pachi. Ngem kun at hi Apo Dios nan nangchutok kan hiya. Tay kenalen Apo Dios kan hiya, “He-a nan Anakku. Ad wani ay urkiw, ha-un nan Amam.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_6","088_5_6","HEB","5","6","6","Wacha pay nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Pachika in-inkiana ay kaman as nan kenapachen Melkisedec.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_7","088_5_7","HEB","5","7","7","As nan kawad-an Jesus asna's luta, inpipigsana ya inyag-akorna ay nunkarkararag ya chinmawchawat kan Apo Dios ay makafiael ay mangesarakan kan hiya as nan utúy. Chinngor Apo Dios nan kararagna, tay nunpakumbaba hiya ay nangtongpar as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_8","088_5_8","HEB","5","8","8","Uray mu hiya at Anak Apo Dios, sinuruna nan atun ay omafurot kan Apo Dios babaen as nan naparpaliwasanana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_9","088_5_9","HEB","5","9","9","Kiapú ta tenongparna ay ustuustu nan am-in ay enpakaman Amana, nunfialin hiya as kurpuwan chi maid patingkiana ay kaesarakanan nan am-in ay omafurot kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_10","088_5_10","HEB","5","10","10","tay chinutokan Apo Dios hiya as kangatuwan ay pachi ay kaman as nan kenapachen Melkisedec. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_11","088_5_11","HEB","5","11","11","Ongor pay nan laychunmi ay ifiakia kan chakayu maepangkep as nan kenapachen cha Jesus kan Melkisedec, ngem nalikiat ay epakaawat kan chakayu, tay nunsidlay kenapadsokyu ay chumngor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_12","088_5_12","HEB","5","12","12","Tay ad wani ay nafiayag at chi enmaafurotanyu, libfengna ay chakayu koma nan mangisursuru as nan iib-ayu. Ngem kunyu at met payat masapor chi mangisuru kan chakayu as nan enmon-ona ay sursuru maepangkep kan Apo Dios. Kaman kayu nunfialin as mutun ay manapor as kiatas ay achi makafiael ay mangan as natangken ay makan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_13","088_5_13","HEB","5","13","13","Am-in ay cha yangkiay munkiatkiatas at kaman pay laing mutun ay achi mangematon as ustu ya nalintig ay ukiali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB5_14","088_5_14","HEB","5","14","14","Ngem nan natangken ay makan ay kaman as nan naun-unig ay sursuru at para as nan naonngan ay tataku. Chicha nan inmingsa ay mangosar as nan numnumcha ay makafiael ay mangematon as ammay ya mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_1","088_6_1","HEB","6","1","1","Isunga masapor taynan takú nan enmon-ona ay sursuru maepangkep kan Cristo, ya umuy takú as nan naun-unig ay sursuru ta maonngan takú as nan pammati takú. Achi takú itukiatukia ay manuru as nan nauycha enmon-ona ay sursuru: nan mangchukkianan as nan maid kotokna ay cha atuatun ya nan tit-iwa ay pammati kan Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_2","088_6_2","HEB","6","2","2","nan sursuru maepangkep as funyag, nan panangepatay as lima, nan matakuwan nan nunkatuy manipud as nan utúy, ya nan maid patingkiana ay mun-okomán Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_3","088_6_3","HEB","6","3","3","Umuy takú as nan naun-unig ay sursuru mu eparufus Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_4","088_6_4","HEB","6","4","4","Tay nan chiyuycha nankug as pammaticha kan Apo Dios at achicha poros mafialin ay maawis kasin ay munfiafiawi, tay nasilawan at nan numnumcha, ya napachasancha at nan inchat Apo Dios ya nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_5","088_6_5","HEB","6","5","5","Napachasancha us nan kenaammay nan kalen Apo Dios ya naleknacha nan pannakafialin Apo Dios ay maepaila as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_6","088_6_6","HEB","6","6","6","Mu chinukkiancha chaná am-in, achicha poros mafialin ay maawis kasin ay munfiafiawi, tay kamancha cha kasin elansa nan Anak Apo Dios as nan koros ya chacha pabpafiainan hiya as nan sangwanan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_7","088_6_7","HEB","6","7","7","Nan taku at maepachong as nan luta. Tay nan luta ay nauchauchanan ay mangepatufu as nan chiyuycha mura ay wachay kotokna as nan nakin luta at bendisyonan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_8","088_6_8","HEB","6","8","8","Ngem nan luta ay tumufuwan nan sufet ya tapina pay ay nunkapakiatan ay lukiam at maid kotkotokna. Mu hiyasa, kiayud maituchor, ya as nan anongos at mapuorantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_9","088_6_9","HEB","6","9","9","Ngem uray mu hiyana nan ifiakiami kan chakayu ay laylaychunmi ay iib-a, maid munchanakianmi maepangkep kan chakayu, tay ammumi ngamin ay ammay nan kasasaadyu maepangkep as nan kaesarakananyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_10","088_6_10","HEB","6","10","10","Nalintig challu hi Apo Dios. Achina liwliw-an nan ammay ay enkamkamanyu ya nan layadyu kan hiya ay maila as nan namadfiadngananyu as nan iib-ayu ay omaafurot. Uray inkiana ad wani, iturturuyyu ay mamadfiachang kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_11","088_6_11","HEB","6","11","11","Nan laraychunmi as solet at iturturuy ngarud nan tunggal usa kan chakayu ay mangepapati ay mangnamnama as nan matongparan nan enkaren Apo Dios inkiana as nan munfiangchan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_12","088_6_12","HEB","6","12","12","Nan achimi laraychun at nan pomadsokanyu. Ngem kunyu at turachun nan tataku ay kiapú as nan pammati ya anoscha at tawichunchantu nan enkaren Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_13","088_6_13","HEB","6","13","13","Masapor numnumunyu nan nun-ekariyan Apo Dios kan Abraham. Kiapú ta maid nangatngatu mu hiya as uyna munsapataan, nunsapata hiya as nan mismu ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_14","088_6_14","HEB","6","14","14","Kenalina kan Abraham, “Siguradu ay bendisyonak he-a, ya paongoroktu nan chiyuycha kianakmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_15","088_6_15","HEB","6","15","15","Kiapú ta enan-anosan Abraham ay nunsusuud, naawatna nan enkaren Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_16","088_6_16","HEB","6","16","16","Mu laychun nan taku ay epakaammu as nan iib-ana ay tit-iwa nan infiagfiakiana, munsapata as nan nangatngatu mu hiya. Tay mu hiyasa nan atuna, munpatingkia nan am-in ay sososekcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_17","088_6_17","HEB","6","17","17","Kun pay hi Apo Dios, narawag ay enpailana as nan chiyuycha manawid as nan enkarina ay achina poros fiarfialiwan nan pangkepna. Isunga entapina nan sapatana as nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_18","088_6_18","HEB","6","18","18","Achi poros mafiarfialiwan nan nauycha chuwa: nan enkaren Apo Dios ya nan ensapatana, tay achi poros mafialin ay munkutum hi Apo Dios. Isunga chitaku ay kaman naekasiw ay lenmayaw ay umuy kan Apo Dios at mafialin ay kaskasin takú popomkat as nan namnama ay naichat kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_19","088_6_19","HEB","6","19","19","Nan nauy namnama takú ay kaman as nan mangepapakud as nan papor at hiyasa nan mangepapigsa as nan pammati takú, tay siguradu ay matongpar. Kiapú as nan namnama takú, kaman takú at sinungkop henan mismu ay kawad-an Apo Dios ay kaman as nan sinungkopan nan kangatuwan ay pachi henan Kasasantowan ay Kuwartu ay linilingfian nan kurtina as Templo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB6_20","088_6_20","HEB","6","20","20","Hid-i nan enmon-onaan Jesus mu chitaku ta hiya nan maketagtakiatfor kan Apo Dios para kan chitaku, tay hiya nan nunfialin as kangatuwan ay pachi in-inkiana ay kaman as nan kenapachen Melkisedec. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_1","088_7_1","HEB","7","1","1","Hi Melkisedec ay anna ad pus-uy at ari ad Salem ya pachen Apo Dios ay Kangatuwan. As nan cha munfiangchan cha Abraham ay nurpu as nan nakikufiatancha as nan nangamisancha as nan chiyuycha ari, uy sinib-at Melkisedec, at benendisyonana hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_2","088_7_2","HEB","7","2","2","As nan hiyachi, inchat Abraham kan Melkisedec nan pagkapuron nan am-in ay senamsamcha. Nan laychun ay kanan nan ngachan Melkisedec at “Aren chi Kenalintig,” ya nan laychuna pay ay kanan at “Aren chi Talna.” Tay nan laychun ay kanan nan Salem at talna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_3","088_7_3","HEB","7","3","3","Maid naisurat as nan Kalen Apo Dios maepangkep as nan chanakchakor winnu kaap-uwan Melkisedec. Maid us naisurat as maepangkep as nan naiyankana winnu natuyana. Tay hiya at kaman as nan Anak Apo Dios ay maid patingkian chi kenapachina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_4","088_7_4","HEB","7","4","4","Masapor numnumunyu nan kenangaton Melkisedec as solet. Tay uray chin Abraham ay machayaw ay apu takú ad pus-uy at inchatna kan Melkisedec nan pagkapuron nan am-in ay senamsamna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_5","088_7_5","HEB","7","5","5","Infilin nan Lintig ay nan chiyuycha kianak Levi ay munfialin as papachi at chicha nan mangara as nan pagkapuru ay murpu as nan iib-acha ay Judio, uray kun pachongcha chicha ay kianak Abraham. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_6","088_7_6","HEB","7","6","6","Hi Melkisedec at fiakun kianak Levi, ngem enawatna nan pagkapuru kan Abraham. Nan usa pay at benendisyonana hi Abraham uray mu hi Abraham ay anna nan kawad-an nan chiyuycha karen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_7","088_7_7","HEB","7","7","7","Maid poros chuwachuwa ay nangatngatu challu nan bomendisyon mu nan mabendisyonan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_8","088_7_8","HEB","7","8","8","Kun pay nan papachi ay kianak Levi at enawatcha nan pagkapuru ay nurpu as nan tataku ay matuytu. Ngem kun pay hi Melkisedec ay kutug ay matataku at enawatna nan pagkapuru ay hiyasa nan naifiakia as nan Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_9","088_7_9","HEB","7","9","9","Mafialin takú ay kanan un uray chin Levi ay nun-aw-awat as pagkapuru at naetapi kan Abraham ay nangichat as pagkapuru kan Melkisedec. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_10","088_7_10","HEB","7","10","10","Tay uray mu chaan pay naiyanak hi Levi as nan nanib-atan Melkisedec kan Abraham, naifilang challu ay nawawacha hiya as nan achor Abraham, tay hi Abraham nan apuna as nan pidwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_11","088_7_11","HEB","7","11","11","Naichat nan lintig as nan chiyuycha Judio ay naifisar as nan kenapachen chi Levita ay achi makafiael ay mangepalintig as tataku. Isunga masapor takúy tukún ay pachi ay kaman as nan kenapachen Melkisedec, fiakun kaman as nan kenapachen Aaron ay kianak Levi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_12","088_7_12","HEB","7","12","12","Tay as nan masoktanan nan kenapachi, masapor us masokatan nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_13","088_7_13","HEB","7","13","13","Nan Apo takú ay chami kankanan at chaan nurpu as nan kianak Levi ay napiliyan nan papachi ad pus-uy. Ngem kun at nurpu hiya as nan tukún ay kianak, ya maid poros nurpu as nan kianakna ay nunserfi as pachi as nan altar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_14","088_7_14","HEB","7","14","14","Naammuwan ay ustu ay nurpu hiya as nan kianak Juda, ya maid poros infiagfiakian Moises as maepangkep as nan papachi as nan hana ay kianak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_15","088_7_15","HEB","7","15","15","Narakraka takú pay ay maawatan ay nasokatan nan kenapachen Levi as nan enmaliyan nan tukún ay pachi ay kaman kan Melkisedec. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_16","088_7_16","HEB","7","16","16","Nunfialin nan hana kaman kan Melkisedec as pachi ay chaana tenawid as nan kaap-uwana ay kaman as nan infilin nan lintig, ngem babaen as nan pannakafialin nan fiyagna ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_17","088_7_17","HEB","7","17","17","Kanana as nan Kalen Apo Dios, “Pachika in-inkiana ay kaman as nan kenapachen Melkisedec.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_18","088_7_18","HEB","7","18","18","Isunga nakaan nan sikud ay filin, tay maid kafiaelana ay mangepangu as nan tataku ay umuy kan Apo Dios ya maid us kotokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_19","088_7_19","HEB","7","19","19","Tay nan Lintig Moises at maid kafiaelana ay mangepalintig as nan tataku. Ngem ad wani, inchat Apo Dios nan am-am-ammay ay namnama babaen kan Apo Jesus ta mafialin takú ay maesnop kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_20","088_7_20","HEB","7","20","20","Fiakun yangkiay nan am-am-ammay ay namnama takú, tay wacha us nan sapatan Apo Dios kan Jesus. Maid assid-i ay sapatana as nan chiyuycha kianak Levi ay nunpachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_21","088_7_21","HEB","7","21","21","Ngem nunpachi hi Jesus babaen as nan sapatan Apo Dios ay kanana, “Nan Apo at ensapatana, ya achi poros mafialiwan nan numnumna maepangkep as nan nauy: ‘Pachikantu in-inkiana.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_22","088_7_22","HEB","7","22","22","Kiapú as nan nauy ay ensapatan Apo Dios, hi Jesus nan mangepasiguradu ay kaskasin omammay nan nauy turagna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_23","088_7_23","HEB","7","23","23","Nauy pay nan usa ay natkunan Jesus as nan papachi ay kianak Levi. Nan ongor ay papachi at chaan nunturturuy nan nunserserfiyancha, tay natuycha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_24","088_7_24","HEB","7","24","24","Ngem hi Jesus at matataku in-inkiana. Isunga munturturuy challu nan kenapachina in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_25","088_7_25","HEB","7","25","25","Isunga maid munkurangan chi mangesarakanana as nan tataku ay maesnop kan Apo Dios babaen kan hiya, tay matataku hiya in-inkiana ay cha maketagtakiatfor kan Apo Dios para kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_26","088_7_26","HEB","7","26","26","Hi Jesus challu nan ustuustu ay kangatuwan ay pachi ay masapor takú. Nasantowan hiya, ya maid maepabpafiasor kan hiya winnu maid fiasfiasorna. Naisiyan hiya as nan chiyuycha fumafiasor ya napachayawan hiya mu nan am-in ay wacha ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_27","088_7_27","HEB","7","27","27","Hiya at achi kaman as nan tapina ay kangatuwan ay papachi. Tay hiya at achi inurkiw ay masapor mun-ichaton omona as para as nan mismu ay fiasfiasorna, angkiay ya mun-ichaton para as nan fiasfiasor nan tataku. Namingpingsan nan enatna ay nangichaton as achorna kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB7_28","088_7_28","HEB","7","28","28","Maiyunud as nan Lintig Moises nan pannakachutok nan kangatuwan ay papachi ay wachay munkurangancha. Ngem maiyunud as nan sapatan Apo Dios ay enman-anongos ay enmali mu nan Lintig nan pannakachutok nan Anakna ay maid munkurangana in-inkiana as pachi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_1","088_8_1","HEB","8","1","1","Nan laychunmi ay maawatanyu as nan chami ifiagfiakia at hiyana: Wacha at kan chitaku nan chiyuy kangatuwan ay pachi ay nangatokor as apét kannawan nan tronon Apo Dios ay Mannakafialin ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_2","088_8_2","HEB","8","2","2","Nan munserserfiyana as kangatuwan ay pachi at henan tit-iwa ay munchaychayawan kan Apo Dios ad chaya ay hi Apo Dios mismu nan nangamma. Fiakun as nan fiawi ay naamma as larat ay kun tataku nan nangamma nan munserserfiyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_3","088_8_3","HEB","8","3","3","Nan tunggal kangatuwan ay pachi at nachutokan ay mangichaton as nan chiyuycha animar ya tapina ay ichaton nan tataku kan Apo Dios. Isunga nan nauy kangatuwan ay pachi takú at masapor us wachay ichatona kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_4","088_8_4","HEB","8","4","4","Mu wacha hiya asna's luta at achi munpachi hiya, tay wachacha at nan nachutokan ay papachi ay mun-ichatchaton as nan infilin nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_5","088_8_5","HEB","8","5","5","Nan panagserficha as papachi at kun yangkiay kapadpachong winnu aiw nan wacha ad chaya. Tay as nan kiayud mangiyammaan Moises as nan fiawi ay naamma as larat ay munchaychayawancha at infilin Apo Dios kan hiya nan nauy: “Ilaum ay ustu ta nan am-in ay ammaam at kapadpachong nan enpailak kan he-a aschi's chuntug.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_6","088_8_6","HEB","8","6","6","Ngem nan panagserfi ay enawat Jesus at nangatngatu as solet mu nan panagserfen nan sikud ay papachi. Kaman us as nan fiarú ay turag Apo Dios at nangatngatu mu nan enmona ay turagna ay inchatna kan Moises, kiapú ta hi Jesus nan nuntotong-an nan tataku ya nan Dios, ya naiyunud us as nan kaskasin ammay ay enkarkaren Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_7","088_8_7","HEB","8","7","7","Tay mu maid munkurangan nan sikud ay turag, achi koma masapor chi maesokat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_8","088_8_8","HEB","8","8","8","Ngem enpafiasor Apo Dios nan tatakuna as nan nangaliyana, “Omalintu nan urkiw ay mangammaak as nan fiarú ay turagku as nan chiyuycha kianak Israel ya as nan chiyuycha kianak Juda. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_9","088_8_9","HEB","8","9","9","Nan nauy turagku at achi kaman as nan inturagku as nan kaap-uwancha ad pus-uy as nan urkiw ay nangepanguruwak kan chicha ay nak-ak ad Egipto. Chaancha inturuy ay nangtongpar as nan hana inturagku kan chicha, isunga ennganuyku chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_10","088_8_10","HEB","8","10","10","Nauy nan ituragkuntu as nan chiyuycha kianak Israel as tapen chi urkiw: Ipuuykuntu nan chiyuycha lintigku as numnumcha, ya isuratkuntu chasa as nan pusucha ta achicha liwliw-an. Figfikunchantu ay ha-un nan uycha Apo Dios, ya chichantu nan tatakok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_11","088_8_11","HEB","8","11","11","Achichantu poros isuruwan nan iib-acha winnu ifiakia as nan kakailiyancha un, ‘Figfikunyu nan Apo.’ Tay nan am-in at ammuwaktu uray nan kaapuchan ay taku inkiana as nan kaamuchan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_12","088_8_12","HEB","8","12","12","Tay pakawanoktu chicha as nan mangotettet ay en-enatcha, ya achektu poros kasin numnumnumun nan fiasfiasorcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB8_13","088_8_13","HEB","8","13","13","As nan nangifiag-an Apo Dios as nan fiarú ay turag, infilangna as lukiak nan enmona, ya uray ngachana ay lumukiak ya machunot at kiayud mamaid. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_1","088_9_1","HEB","9","1","1","Nan chiyuy enmona ay turag Apo Dios as nan tatakuna at wachay filfilin maepangkep as nan ustu ay atun nan tataku ay munchayaw kan Apo Dios. Wacha us nan enammaancha ay fiawi ay naamma as larat ay munchaychayawancha kan hiya asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_2","088_9_2","HEB","9","2","2","Nan nauy naammaan ay fiawi ay naamma as larat at chuwa nan kuwartuna. Nan omona ay kuwartu ay maskop at makali un Nasantowan ay Kuwartu. Hid-i nan naesakianaan nan maepatpatngan chi silaw ya nan lamesaan ay maepatpatngan nan tenapay ay naichatchaton kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_3","088_9_3","HEB","9","3","3","Nakurtinaan nan sugpan nan omona ay kuwartu. Nakurtinaan us nan maekadwa ay kuwartu ay makali un Kasasantowan ay Kuwartu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_4","088_9_4","HEB","9","4","4","Hid-i nan kawad-an nan altar ay fialetok ay mamuppuoran as insenso. Wacha us nan kasón ay napakpakan as fialetok ay makali un Kasón nan Turag. Nan naipuuy ad chur-um nan kasón at fianga ay fialetok ay naittuwan nan makan ay makali un mana, nan surkud Aaron ay senmaliping ya nan chuwa ay chapen-ay ay naisuratan nan filfilin Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_5","088_9_5","HEB","9","5","5","As nan oson nan kasón at wacha nan chuwa ay napaykan ay enang-anghel ay makali un kerubim ay mangepaila ay wacha hi Apo Dios hid-i. Nan chiyuycha payakcha ay nafifitlag at penapaingancha nan tangub nan kasón ay naiwarwarsiyan nan chara ta mapakawan nan tataku as nan fiasfiasorcha. Ngem fiakun challu ad wani nan mangepakaawatanmi kan chatona am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_6","088_9_6","HEB","9","6","6","Hiyana nan enat chatud-i am-in ay naesakiana as nan munchaychayawancha, at inurkiw ay sungkop nan papachi as nan omona ay kuwarton nan fiawi ay naamma as larat ay mangekaman as nan chunucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_7","088_9_7","HEB","9","7","7","Ngem nan maekadwa ay kuwartu at nan kangatuwan ay pachi yangkiay nan makaskop, ya kun yangkiay mamingsan as nan makatawwun. Achi poros makaskop mu maid chara as ichatona kan Apo Dios para as nan mismu ay fiasfiasorna ya fiasfiasor nan tataku ay chaan nangukurat ay finmasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_8","088_9_8","HEB","9","8","8","Babaen kan tona, epakaammon nan Espiritu Santo ay chaan pay natkafian nan charan ta makaskop nan tataku as nan Kasasantowan ay Kuwartu mu kukutug pay laing nan omona ay kuwartu as nan fiawi ay naamma as larat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_9","088_9_9","HEB","9","9","9","As nan nauy omona ay kuwartu, wacha nan laychuna ay kanan ad wani ay timpu. Mu maepangkep as nan chiyuycha animar ya nan chiyuycha tapina ay naichaton kan Apo Dios, achicha poros mafialin ay charosan chi numnum nan munchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_10","088_9_10","HEB","9","10","10","Tay am-in chaná ay chaton at maepangkep yangkiay as nan makan, maikop ya tukutukún ay atun ay manguras as achor. Masapor matongpar chaná ay lintig para as nan achor inkiana as nan timpu ay mangepafiaruwan Apo Dios as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_11","088_9_11","HEB","9","11","11","Ngem enmali at hi Cristo as kangatuwan ay pachi ay nangepaila as nan chiyuycha ammay ay bendisyon ay wacha at kan chitaku kiapú as nan fiarú ay turag. Nan munserserfiyana ad chaya at am-amud ya am-ammay mu nan Kasasantowan ay Kuwartu as nan fiawi ay naamma as larat, tay fiakun taku nan nangamma winnu asna's luta nan kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_12","088_9_12","HEB","9","12","12","Namingpingsan nan sinungkopan Cristo henan Kasasantowan ay Lukiar ay kawad-an Apo Dios ad chaya. Nan uyna inchaton kan Apo Dios at fiakun charan chi kianching ya urfun ay fiaka, ngem kuna at inchat nan mismu ay charana. Hiyana nan enatna ay nangesarakan kan chitaku in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_13","088_9_13","HEB","9","13","13","Nan charan nan chiyuycha kianching winnu cha umurúg ay urfun ay laki ay fiaka, winnu chapor nan napuoran ay cha umurúg ay urfun ay fiai ay fiaka at naiwarsicha as nan tataku ta macharosancha kasin, at mafialincha kasin ay munchayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_14","088_9_14","HEB","9","14","14","Mu nacharosancha babaen as nan charan chi animar, ay achi at paat kaskasin nan charan Cristo ay mangcharos kan chitaku? Babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo ay maid patingkiana, inchaton Cristo kan Apo Dios nan mismu ay achorna ay maid poros kurangna. Nan charana at mafialina ay charosan nan numnum takú as nan maid kotokna ay cha atuatun ay muntoróng as nan utúy ta mafialin takú ay munserfi kan Apo Dios ay matataku in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_15","088_9_15","HEB","9","15","15","Isunga hi Cristo nan tonga as nan fiarú ay turag ta nan chiyuycha enayakian Apo Dios at awatuncha nan maid patingkiana ay bendisyon ay enkaren Apo Dios. Maekaman na, tay natuy hi Cristo ay nangwayawaya kan chicha as nan fiasfiasor ay en-enatcha as nan timpon nan enmona ay turag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_16","088_9_16","HEB","9","16","16","Mu wachay anongos ay filin ay isurat nan taku maepangkep as kakudkudwaan chi kuk-uwana mu matuy, masapor mapaneknekan ay tit-iwa ay natuy hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_17","088_9_17","HEB","9","17","17","Tay maid kafiaelan nan naisurat ay anongos ay filfilin mu kukutug ay matataku nan nangamma. Mafialin yangkiay mu natuy at hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_18","088_9_18","HEB","9","18","18","Isunga uray nan enmona ay turag at achi matongpar sukúd wachay chara as mangepaneknek ay wachay natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_19","088_9_19","HEB","9","19","19","Tay kun pay narpas ay infiakian Moises as nan am-in ay tataku nan tunggal filin nan Lintig, enarana nan charan nan chiyuycha urfun ay fiaka ya kianching, at enkaslangna as nan chanum. Inkiarotna nan munchachara ay chotchot nan karnero as nan pangan nan makali un hisupu, at entabnawna as nan nachanman ay chara. Hana at iwarsi as nan liblu ay naisuratan nan chiyuycha filfilin ya as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_20","088_9_20","HEB","9","20","20","As nan chana mangiwarsiyan, kenalina, “Nan nauy ay chara nan mangepaneknek as nan turag ay infilin Apo Dios ay tongparunyu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_21","088_9_21","HEB","9","21","21","Assesa us ay wenarsiyana as chara nan fiawi ay naamma as larat ya nan am-in ay ka-ichin ay naosar as nan munchaychayawancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_22","088_9_22","HEB","9","22","22","Tit-iwa ay maiyunud as nan Lintig, nan kiayud am-in ay ka-ichin at macharosancha babaen as nan chara, ya maid mapakawan ay tataku as nan fiasfiasorcha mu maid chara ay omayas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_23","088_9_23","HEB","9","23","23","Isunga nan nauycha ay naturad as nan tit-iwa ay wacha ad chaya at masapor maurasancha babaen as nan panangichaton as animar kan Apo Dios. Ngem nan wacha ad chaya at masapor kaskasin ammay chi maichaton mu chatona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_24","088_9_24","HEB","9","24","24","Tay nan sinungkopan Cristo at fiakun as nan Kasasantowan ay Lukiar ay enammaan chi tataku ay tinuradcha as nan tit-iwa ay wacha ad chaya. Nan sinungkopana at ad chaya ay mismu, ya ad wani hiya nan nunfialin as pannakaachor takú as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_25","088_9_25","HEB","9","25","25","Nan kangatuwan ay pachen chi Judio at tenawwun ay sungkop as nan Kasasantowan ay Kuwartu ay mun-ichaton as charan chi animar. Ngem hi Cristo at chaana inpidwapidwa ay nangichaton as achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_26","088_9_26","HEB","9","26","26","Tay mu assid-i ay tinuradna nan en-enat nan kangatuwan ay pachen chi Judio, namen ongor koma ay nun-iliwas hiya nunlapu as nan nafiayangan nan lufong. Ngem nan kenatit-iwana at namingpingsan nan enmaliyana asna's luta as nan nauy anongos ay timpu ta kaanuna nan fiasfiasor chi tataku babaen as nan nangichatonana as nan mismu ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_27","088_9_27","HEB","9","27","27","Naituding nan taku ay matuy as mamingsan. Angkiay ya okomún Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB9_28","088_9_28","HEB","9","28","28","Kaman us kan Cristo at namingsan ay naichaton ta kaanuna nan fiasfiasor chi tataku. As nan kasinantu maepail-an, fiakun fiasfiasor chi tataku nan kiapúna, ngem omali ta uyna esarakan nan chiyuycha manglarayad ay maman-ud kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_1","088_10_1","HEB","10","1","1","Nan Lintig Moises at kaman yangkiay aiw ay mangepaila as nan chiyuycha anam-ammay ay bendisyon ay omalintu, fiakun nan nauy nan mismu ay tit-iwa. Isunga uray kun tenawwun ay mapapchong nan chiyuycha chaton ay naichatchaton, achicha poros mafialin ay munfialinun nan tataku as maid munkurangancha ay maesnop ay munchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_2","088_10_2","HEB","10","2","2","Tay mu nan chiyuycha nanaychayaw kan Apo Dios at tit-iwa ay nacharosancha as nan fiasfiasorcha, inkinakcha at koma ay nun-ichatchaton, tay maid nan mangisiw ay leknacha ay chicha at finmasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_3","088_10_3","HEB","10","3","3","Ngem nan kenatit-iwana, nan nauycha ay chatchaton at tenawwun ay epanumnumna nan fiasfiasor nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_4","088_10_4","HEB","10","4","4","Tay nan charan nan laki ay fiaka ya kianching at achina poros mafialin ay kaanun chi fiasfiasor nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_5","088_10_5","HEB","10","5","5","Isunga as nan enmaliyan Cristo asna's luta, kenalina kan Apo Dios, “Achim laychun nan chiyuycha naparti ay animar ya tapina ay chaton. Ngem kunmu at ensakiana nan achor chi taku para kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_6","088_10_6","HEB","10","6","6","Chaanka nalaylaychan as nan chiyuycha animar ay napuppuoran ya nan chatchaton ay para as nan makaanan nan fiasfiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_7","088_10_7","HEB","10","7","7","Angkiay ya kenalek, ‘Apo Dios, nauyak ay mangekaman as nan laychum ay kaman as nan naisurat as nan liblon nan Lintig maepangkep kan ha-un.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_8","088_10_8","HEB","10","8","8","Nan omona ay kenalen Cristo kan Apo Dios at hiyana: “Chaanmu lenayad winnu chaanka nalaylaychan as nan chatchaton ya nan chiyuycha inchat nan tataku kan he-a, winnu chiyuycha animar ay napuppuoran as nan altar ya nan chatchaton para as nan makaanan nan fiasfiasor.” Kenalina na uray mu naichaton chaná am-in ay maiyunud as nan Lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_9","088_10_9","HEB","10","9","9","Haat kanan Jesus, “Apo Dios, nauyak ay mangekaman as nan laychum.” Nan nangaliyana as na at ta epailana ay menaidna nan kotok nan sikud ay chatchaton ta esokatna hi Jesus as chaton. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_10","088_10_10","HEB","10","10","10","Kiapú ta enkaman Jesu Cristo nan hana ay laychun Apo Dios, nunfialinun chitaku as nasantowan ay tatakon Apo Dios babaen as nan namingpingsan ay nangichatonana as nan mismu ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_11","088_10_11","HEB","10","11","11","Nan am-in ay papachen chi Judio at inurkiw ay masennokatcha ay mangekaman as nan chunucha. Kanayoncha ay mun-ichaton as mapapchong ay karasen chi chaton ay maid poros kafiaelancha ay mangaan as fiasfiasor chi tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_12","088_10_12","HEB","10","12","12","Ngem hi Cristo at namingpingsana inchaton nan us-usa ay chaton para as nan makaanan chi fiasfiasor. Haat tomokor hiya as apét kannawan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_13","088_10_13","HEB","10","13","13","Hid-i nan munsusuuchana ad wani inkiana maamis nan chiyuycha kafusorna ay kaman chicha nan kiakiatinana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_14","088_10_14","HEB","10","14","14","Tay babaen as nan us-usa ay chatona, nunfialinuna nan tataku ay penasantona as nan fiasfiasorcha as maid munkurangancha in-inkiana as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_15","088_10_15","HEB","10","15","15","Paneknekan us nan Espiritu Santo kan chitaku ay tit-iwa chaná babaen as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_16","088_10_16","HEB","10","16","16","“Nauy nan ituragkuntu kan chicha as tapen chi urkiw: Ipuuykuntu nan chiyuycha lintigku as pusucha ya isuratkuntu chasa as numnumcha ta achicha liwliw-an.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_17","088_10_17","HEB","10","17","17","Hana at tuptupan, “Achektu kasin numnumnumun nan fiasfiasorcha ya nan mangotettet ay en-enatcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_18","088_10_18","HEB","10","18","18","Mu napakawan ngarud chatona, achi kis-an wachay kasin maichaton para as nan fiasfiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_19","088_10_19","HEB","10","19","19","Isunga chakayu ay iib-a, kiapú as nan charan Jesus ay enmayas as nan natuyana, masapor naturud takú ay maesnop as nan sangwanan Apo Dios ay maepachong as nan Kasasantowan ay Lukiar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_20","088_10_20","HEB","10","20","20","Tay babaen as nan natuyana ay maepachong as nan naraksetan nan kurtina ay somasali as nan sugpan, tenkafian Jesus para kan chitaku nan fiarú ay charan ay kaman matataku, tay nan charan ay ansa at hiya mismu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_21","088_10_21","HEB","10","21","21","Isunga kiapú ta wacha nan amud ay pachi takú ay mangenongnongnong as nan pamilyan Apo Dios, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_22","088_10_22","HEB","10","22","22","masapor maesnop takú as nan sangwanan Apo Dios kiapú as nan ongor ay layad takú ya maid poros chuwachuwa takú as nan pammati takú. Tay nacharosan takú at as nan mangisiw ay numnum ay kaman takú nawarsiyan as nan charan Cristo, ya kaman us naurasan nan achor takú as nacharos ay chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_23","088_10_23","HEB","10","23","23","Masapor popomkat takú as nan namnama takú kan Apo Dios ay ipudnu takú as nan tataku, tay matalek hi Apo Dios ay mangtongpar as nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_24","088_10_24","HEB","10","24","24","Numnumun takú koma nan atun takú ay munfifinnangun ay mangepaila as layad ya mangekaman as ammay ay cha atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_25","088_10_25","HEB","10","25","25","Achi takú koma enganuy ay cha maam-among ay munchayaw kan Apo Dios ay kaman as nan cha at-atun nan tapina. Ngem kun takú at koma munpepennapigsa as numnum, ya kaskasin takú pay atun sa kiapú ta maila takú ay cha maesnop nan urkiw ay kasin omaliyan nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_26","088_10_26","HEB","10","26","26","Tay mu kurkuratun takú ay cha fumasfiasor karpasan nan nangammuwan takú as nan kenatit-iwa maepangkep kan Cristo, maid at kasin maichaton as mafialin ay mangaan as fiasfiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_27","088_10_27","HEB","10","27","27","Maid at tukún as masmas-ud mu achi nan kauugyat ay mun-okomán Apo Dios ya nan kumilkilarok ay apuy ay mamuortu as nan am-in ay mangontra kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_28","088_10_28","HEB","10","28","28","Nan taku ay manglabsing as nan Lintig Moises at maepapatuy ay achi poros masug-angan as nan muntistiguwan nan chuwa winnu turu ay mangepafiasor kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_29","088_10_29","HEB","10","29","29","Mu assesa nan chusan nan manglabsing as nan Lintig Moises, ay achi kaskasin kauugyat chi chusan nan taku ay mangelarayus kan Jesus ay Anak Apo Dios? Tay epailana ay ifilangna nan charan Jesus as maid kotokna, uray mu nan charana ay anna nan nangepaneknek as nan fiarú ay turag Apo Dios ya nangcharos as nan fiasfiasorna. Tit-iwa ay kaskasin kauugyat nan chusana, tay insurtuwuna nan Espiriton Apo Dios ay umichat as grasyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_30","088_10_30","HEB","10","30","30","Tay ammu takú met ay hi Apo Dios nan nangali, “Ha-un nan wachay kalibfengana ay omes-ang. Ha-untu nan omafus.” Kenalina us, “Ha-untu nan mangokóm as nan tatakok.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_31","088_10_31","HEB","10","31","31","Kauugyat as solet ay machusa as nan mun-okomán nan matataku ay Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_32","088_10_32","HEB","10","32","32","Numnumunyu nan enommat kan chakayu ad kasin as nan nasisilawanan nan numnumyu. Tay uray kun kayu nun-iliwas as solet at nun-eta-un kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_33","088_10_33","HEB","10","33","33","Wachacha nan timpu ay penabpafiainan ya penarpalikiat chakayu as nan sangwanan nan ongor ay tataku. As nan tapina ay timpu at nakekadkadwa kayu as nan assesesay inliwascha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_34","088_10_34","HEB","10","34","34","Sinug-anganyu ya finadnganyu us nan chiyuycha fiarud. As nan namrosancha as kuk-uwayu, naragsak kayu challu ay nangan-anos, tay ammuyu ay wacha pay nan kaskasin ammay ya maid patingkiana ay kenafiaknangyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_35","088_10_35","HEB","10","35","35","Isunga achiyu maichun nan talekyu kan Apo Dios, tay ongortu nan gun-gunayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_36","088_10_36","HEB","10","36","36","Masapor mun-eta-un kayu ta maekamanyu nan enkeddeng Apo Dios ya maawatyu nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_37","088_10_37","HEB","10","37","37","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “As nan hen-omaketan yangkiay ay timpu at umchantu nan cha omali, ya achina taktakun nan omaliyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_38","088_10_38","HEB","10","38","38","Nan chiyuycha nalintig ay tatakok at matakucha babaen as nan pammaticha. Ngem mu wachay munsanud ay muntalek kan ha-un, achiyak malaylaychan kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB10_39","088_10_39","HEB","10","39","39","Ngem chitaku at achi takú maetapi as nan chiyuycha nunsanud as nan pammaticha ya maisiyan in-inkiana kan Apo Dios. Kun at nan maetapiyan takú at as nan chiyuycha wachay pammaticha ya naesarakan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_1","088_11_1","HEB","11","1","1","Ad wani ngarud, ngachana nan pammati? Hiyasa nan siguradu ay matongparantu nan cha takú namnamaun ya nan ustu ay ammu takú ay wacha tit-iwa nan achi takú maila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_2","088_11_2","HEB","11","2","2","Kiapú ta wachay pammaten nan kaap-uwan takú ad pus-uy at nalaylaychan hi Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_3","088_11_3","HEB","11","3","3","Kiapú ta wachay pammati takú, maawatan takú ay nan lufong at nafiayang babaen as nan kalen Apo Dios. Isunga nan maila at naammaan ay nurpu as nan achi maila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_4","088_11_4","HEB","11","4","4","Kiapú ta wachay pammaten Abel, nun-ichaton hiya kan Apo Dios as kaskasin ammay mu nan enat Cain. Kiapú us ta wachay pammatina at enpailan Apo Dios nan panang-aprobarna ay hiya at nalintig ay taku as nan nang-awatana as nan inchatona. Kiapú ta wachay pammaten Abel, uray natuy hiya ad pus-uy, kaman pay laing cha makekarkali kan chitaku ad wani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_5","088_11_5","HEB","11","5","5","Kiapú ta wachay pammaten Enoc, narab-et hiya ad chaya ta achina mapachasan nan utúy. Chaan nad-anan hiya asna's luta, tay enaran Apo Dios. Wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana un sakbay marab-et hi Enoc, penalaylayadna hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_6","088_11_6","HEB","11","6","6","Nan maid pammatina at achina mafialin ay palaylaychun hi Apo Dios. Tay nan manglayad ay paat maesnop kan Apo Dios at masapor afurotuna ay wacha tit-iwa hi Apo Dios, ya afurotuna us ay gun-gunaana nan chiyuycha manganap kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_7","088_11_7","HEB","11","7","7","Kiapú ta wachay pammaten Noe, chinumngor hiya as nan infiakian Apo Dios maepangkep as nan ommat as tapen chi urkiw ay achi maila as nan hiyachi ay timpu. Enafurotna chi, ya nun-amma hiya as papor ta maesarakancha ay hinfiaruy. Kiapú as nan nauy ay pammatina, infilang Apo Dios hiya as nalintig ay taku ay maiyunud as nan pammatina. Ngem kun pay nan tapina ay tataku at naokómcha ay nachusa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_8","088_11_8","HEB","11","8","8","Kiapú ta wachay pammaten Abraham, enmafurot as nan nangayakian Apo Dios kan hiya ay umuy henan lukiar ay enkaren Apo Dios ay ichatnantu kan hiya. Tenaynana nan mismu ay ilina uray achina ammu nan ay-ayana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_9","088_11_9","HEB","11","9","9","Kiapú ta wachay pammatina, nagyan as nan chiyuycha fiawi ay naamma as larat, ya kun kaman mangili henan lukiar ay anchi ay enkaren Apo Dios ay ichatnantu kan hiya. Assesa us nan en-enat Isaac ay anakna ya hi Jacob ay apuna ay chicha nan naifilang ay mang-awattu as nan enkaren Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_10","088_11_10","HEB","11","10","10","Enat Abraham sa, tay namnamauna ay makiili henan maid patingkiana ay siyudad ay plenanon ya enammaan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_11","088_11_11","HEB","11","11","11","Kiapú ta wachay pammaten Sara ay asawan Abraham, nunsikug hiya uray narakay as solet, tay nuntalek hiya ay tongparun Apo Dios nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_12","088_11_12","HEB","11","12","12","Uray mu hiyasa ay naifilang hi Abraham as kaman natuy kiapú as nan kenarakayna as solet, nurpu challu kan tona ay taku nan ongoongor ay kianak ay maepachong as nan kaongor chi taraw ad chaya ya maepachong as nan achi mafilang ay lakian henan olet nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_13","088_11_13","HEB","11","13","13","Am-in chaná ay tataku at natuycha ay napigsa pay laing nan pammaticha uray mu chaancha enawat nan enkaren Apo Dios kan chicha. Uray mu hiyasa, kamancha challu inila nan ommatanantu as tapen chi urkiw, ya nunlaylayadcha. Isunga inpudnucha ay kuncha yangkiay kaili ay achi am-ammu ya tataku ay napelet ay munliklikud asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_14","088_11_14","HEB","11","14","14","Tay nan tataku ay mangifiagfiakia as assesa at epailacha ay tit-iwa ay chacha an-anapun nan tukún ay lukiar ay kuwacha in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_15","088_11_15","HEB","11","15","15","Mu nan chiyuy sikud ay lukiar ay tenaynancha nan nunumnumuncha, wachay wayacha koma ay munfiangad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_16","088_11_16","HEB","11","16","16","Ngem fiakun chi nan chacha numnumnumun, tay nan laraychuncha ay umuyan at henan kaskasin ammay ay lukiar ad chaya. Isunga achi mafiain hi Apo Dios ay maawakian as Dioscha, tay ensakianaana chicha as siyudad ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_17","088_11_17","HEB","11","17","17","Kiapú ta wachay pammaten Abraham, nakasakiana hiya ay mangichaton kan Isaac ay pototna as nan nanistingan Apo Dios kan hiya. Hi Abraham ay anna ay nang-awat as nan enkaren Apo Dios at nakasakiana ay mangichaton as nan us-usa ay anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_18","088_11_18","HEB","11","18","18","Nan enkaren Apo Dios kan Abraham at hiyana: “Babaen kan Isaac at mawad-anka as kiankianakmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_19","088_11_19","HEB","11","19","19","Tay nuntalek hi Abraham ay uray mu matuy hi Isaac, kafiaelan Apo Dios ay mangtaku kan hiya manipud as nan utúy. Isunga kaman enawat Abraham hi Isaac ay nurpu as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_20","088_11_20","HEB","11","20","20","Kiapú ta wachay pammaten Isaac, benendisyonana nan chuwa ay an-akna ay cha Jacob kan Esau para as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_21","088_11_21","HEB","11","21","21","Assesa us ay kiapú ta wachay pammaten Jacob, as nan kiayudna matuyan, benendisyonana nan chuwa ay ap-una ay potot Jose. As nan nangekamanana's chi, penmapakud as nan surkudna ta achi matu-ug, ya nunchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_22","088_11_22","HEB","11","22","22","Kiapú us ta wachay pammaten Jose, as nan kiayudna matuyan, infiakiana nan mak-akantu nan chiyuycha kianak Israel ay nurpu ad Egipto, ya infilina ay masapor etakinchantu nan tong-orna ta ilufokcha henan ay-ayancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_23","088_11_23","HEB","11","23","23","Kiapú ta wachay pammaten nan chanakchakor Moises, entafuncha hiya nunlapu as nan naiyankana inkiana as nan maekatlu ay furanuna, tay inilacha ay am-ammay hiya ay onga. Chaancha inmugyat as nan filin nan Faraon ay ari ad Egipto ay mapatuy nan chiyuycha kaiyan-anak ay lallaraki ay Judio. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_24","088_11_24","HEB","11","24","24","Kiapú ta wachay pammaten Moises, as nan inmurukiana, achina laychun ay maifilang as anak nan nanarakon kan hiya ay fiarasang ay potot nan Faraon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_25","088_11_25","HEB","11","25","25","Kuna at lenayad ay nakiliglikiat as nan tatakon Apo Dios mu nan mangkiankianasana as nan hen-omaketan ay lagsak ay ichat chi fiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_26","088_11_26","HEB","11","26","26","Infilangna ay un-unuyna ay parpaliwasan nan tataku hiya kiapú as nan pammatina as nan omaliyantu nan Cristo mu nan kuwauna nan kenafiaknang ad Egipto. Tay nan paatna nunumnumun at nan gun-guna ay maichat kan hiya as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_27","088_11_27","HEB","11","27","27","Kiapú ta wachay pammatina, nak-ak hiya ad Egipto ay chaan inmug-ugyat as nan fungat nan Faraon. Entata-una nan likiat, tay kamana iilaun hi Apo Dios ay achi maila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_28","088_11_28","HEB","11","28","28","Kiapú us challu ta wachay pammatina, insuruna as nan chiyuycha kianak Israel nan masapor ay atuncha as nan omona ay fiasta ay makali un Munlausan sakbay ay nak-akcha ad Egipto. Infilina us kan chicha ay warsiyancha nan pantiwcha as charan chi karnero ta achi matuy nan papanguru ay lallaraki ay an-akcha as nan mar-osan nan pomatuy ay anghel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_29","088_11_29","HEB","11","29","29","Kiapú ta wachay pammaten nan chiyuycha kianak Israel, nanarancha ay nanguy henan namag-anan ay luta ay hiyasa nan nunkudwa ay Munchachara ay Fiayfiay. Ngem kun pay penachas nan chiyuycha i-Egipto ay mangunud kan chicha, nurningcha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_30","088_11_30","HEB","11","30","30","Kiapú ta wachay pammaten nan chiyuycha kianak Israel, naikur-ub nan nangatu ay tuping ay nangaarad henan siyudad ay Jerico as nan narpasancha ay nunmarcha ay nangliwus henan nauy ay siyudad as pitu ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_31","088_11_31","HEB","11","31","31","Kiapú ta wachay pammaten Rahab ay usa ay fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna, chaan naetapi hiya ay napatuy as nan chiyuycha chaan enmafurot kan Apo Dios, tay menangilina ay ustu nan chiyuycha kianak Israel ay uy nangsisiim henan siyudad ay Jerico. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_32","088_11_32","HEB","11","32","32","Ay ituruyku pay ay mun-ukud? Achi met ommat chi timpok ay mangukud as nan maepangkep kan cha Gideon, Barac, Samson, Jefte, David, Samuel ya nan chiyuycha pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_33","088_11_33","HEB","11","33","33","Kiapú ta wachay pammaticha, wachacha kan chicha nan nangafiak as nan nakikubkufiatancha henan tukutukún ay muntorayan. Wachacha nan tapina ay nalintig nan atuncha ay mun-okóm, ya wachacha nan nang-awat as nan enkaren Apo Dios. Wachacha us nan tapina ay nangakúm as tapak nan chiyuycha layon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_34","088_11_34","HEB","11","34","34","Nan tapina kan chicha at penauycha nan kumilkilarok ay apuy, ya nan tapina at naelayawancha nan mangpatuy koma kan chicha babaen as nan espada. Nan tapina at nakapuycha, ngem nunfialincha as mafikas. Nan tapina at nunfialincha as naraing ay makikufiat, ya enpalayawcha nan ongoongor ay kafusorcha ay sosorchachu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_35","088_11_35","HEB","11","35","35","Wachacha us nan fianafiai ay nang-awat as nan chiyuycha nataku manipud as nan utúy ay iib-acha ay laylaychuncha. Kiapú ta wachay pammaten nan tapina kan chicha, enachicha nan pannakawayawayacha. Kuncha at lenayad ay maparpaliwasan inkiana natuycha. Tay nan namnamauncha at nan kaskasin ammay ay fiyag ad chaya as nan matakuwancha manipud as nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_36","088_11_36","HEB","11","36","36","Nan tapina us at naot-otyokcha ya nasapsapletcha. Nan tapina at nakor-ongancha ay naifiarud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_37","088_11_37","HEB","11","37","37","Wachacha us nan nalomlomtak inkiana natuycha, ya wachacha us nan narakiachi ay nakudwa nan achorcha. Natuycha nan tapina babaen as espada. Nan tapina us at kun lawá kopkop chi karnero ya kianching nan fiachucha. Pararu ay puglicha, naparpalikiatcha ya naparpaliwasancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_38","088_11_38","HEB","11","38","38","Nunliklikudcha henan chiyuycha disyerto ya henan chunchuntug ay cha omab-afong as nan liyang ya os-osok. Ngem nan kenatit-iwana at achi maekari nan tataku asna's luta ay makekadkadwa kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_39","088_11_39","HEB","11","39","39","Nalaylaychan hi Apo Dios kan chatona ay tataku kiapú ta wachay pammaticha, ngem chaancha challu enawat nan enkaren Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB11_40","088_11_40","HEB","11","40","40","Wacha nan kaskasin ammay ay plenaplanon Apo Dios para kan chitaku, tay achina tongparun nan enkarina kan chicha inkiana makekadkadwa takú kan chicha ta mun-us-usauna chitaku am-in ay mang-awat as nan enkaren Apo Dios, ya munfialinuna chitaku am-in as tataku ay maid munkurangana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_1","088_12_1","HEB","12","1","1","Isunga kiapú ta ongoongorcha nan nangepaneknek ad pus-uy ay nangarufong kan chitaku, esakiana takú koma nan achor takú ay kaman as nan cha makeab-abfiak as tennagtakian. Iwagkia takú koma nan am-in ay mangepapachagsun kan chitaku, kaskasin nan fiasfiasor ay naraka ay pomkat as nan achor takú. Epapasnek takú koma challu ay tomagtag ay makeab-abfiak as nan charan ay inchat Apo Dios ay umuyan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_2","088_12_2","HEB","12","2","2","Nan kanayon koma ay cha takú numnumnumun at maepangkep kan Jesus, tay hi Jesus nan mangelapu ya mangepaommat as pammati takú ta maid munkurangana. Kiapú as nan lagsak ay namnamauna, enta-una nan inliwasna as nan koros ay chaana penagpakian-anu nan naifiafiainana. Ad wani, nangatokor hiya as apét kannawan nan tronon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_3","088_12_3","HEB","12","3","3","Nunumnumunyu hi Jesus ay nangeta-ta-un as nan nangonkontraan nan fumafiasor ay tataku kan hiya ta achi kayu machismaya ya omayu ay omafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_4","088_12_4","HEB","12","4","4","Tay as nan chayu mangad-achiyan as fiasor, maid poros kan chakayu nan napatuy kiapú as pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_5","088_12_5","HEB","12","5","5","Ay kunyu liniw-an nan kalen Apo Dios ay mangepapigsa as numnum ay infiakian Apo Dios kan chakayu ay infilangna as an-akna? Kenalina, “Anakku, masapor chumngorka ay ustu mu disiplinaun chaká as nan Apo. Masapor achika machismaya mu sengaran chaká. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_6","088_12_6","HEB","12","6","6","Tay disiplinaun nan Apo nan taku ay laylaychuna, ya chusauna nan tunggal usa ay ifilangna as anakna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_7","088_12_7","HEB","12","7","7","Eta-unyu nan iliwasyu ay maepachong as nan idisiplinan nan usa ay ama as nan pototna, tay hiyana nan mangepaila ay ifilang chakayu kan Apo Dios as an-akna. Tay ay kun challu wachay anak as achi disiplinaun nan amana? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_8","088_12_8","HEB","12","8","8","Mu achi chakayu disiplinaun kan Apo Dios ay kaman as nan mangdisiplinaana as nan am-in ay an-akna, laychuna ay kanan at bastardo kayu ay fiakun chakayu nan tit-iwa ay an-akna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_9","088_12_9","HEB","12","9","9","Kaman us as nan am-a takú asna's luta, chicha nan mangdisiplina kan chitaku, ya rispituwun takú challu chicha. Isunga kaskasin takú koma munpaetoray kan Ama ad chaya ta mataku takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_10","088_12_10","HEB","12","10","10","Tay nan am-a takú asna's luta at kaatna ay tawwun yangkiay nan mangdisiplinaancha kan chitaku ay maiyunud as nan ammucha ay ustu. Ngem nan mangdisiplinaan Apo Dios kan chitaku at para as nan omammayan takú ta makelak-am takú as nan kenasantona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_11","088_12_11","HEB","12","11","11","Tit-iwa ay achi poros omepalagsak nan maidisiplina, kun at omepasaket as numnum. Ngem as nan marpasana, ammay nan munfianakiana as nan chiyuycha nadisiplinaan, tay maetoróng as nan nalintig ay ukiali ya natalna ay numnum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_12","088_12_12","HEB","12","12","12","Isunga chakayu ay kaman nabray chi takrayna ya nakapuy chi kung-una kiapú as nan likiatyu, papigsaunyu nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_13","088_12_13","HEB","12","13","13","Munturturuy kayu ay manaran as nan lutug ay charan ay maepachong as nan ustu ay pammati ta nan iib-ayu ay kaman napilud at achicha masopsop ay komapuy, ngem kuncha at pumigsa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_14","088_12_14","HEB","12","14","14","Epapatiyu nan kafiaelanyu ay makekappia as nan am-in ay tataku ya unuchunyu nan nasantowan ay panagfiyag, tay mu fiakun assena, achiyu mafialin ay ilaun hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_15","088_12_15","HEB","12","15","15","Il-ilaunyu ta maid mankug as nan grasyan Apo Dios, ya ta maid kan chakayu nan kaman as nan napaet ay mura ay tumufu. Tay mu wachay assena, lilifokuna ya alisana nan ongor ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_16","088_12_16","HEB","12","16","16","Il-ilaunyu us ta maid kan chakayu nan mangepappapas as assi ay lachok, ya maid achi nadiosan ay kaman kan Esau ay achi poros mangnumnum kan Apo Dios. Tay hi Esau ay anna at ensokatna as henkomakan nan tawidna as panguru ay anak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_17","088_12_17","HEB","12","17","17","Ammuyu ay as nan naawni, as nan nanglaraychanana ay mang-awat as nan bendisyon ay epatawid amana, naachi at hiya. Uray kun nunpakpakaasi hiya ay cha mun-ag-akor, maid at atuna ay mamaliw as nan enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_18","088_12_18","HEB","12","18","18","O, il-ilaun takú ta as nan lutug ay charan nan manaranan takú, tay nan maesnopan takú kan Apo Dios at achi kaman as nan en-enat nan kaap-uwan takú. Tay chicha at naesnopcha henan chuntug ay Sinai ay kawad-an nan cha kumarkiarud ay apuy ay inilacha. Napachasancha us nan pararu ay ngongot ya nan mun-atifudfud ay puwak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_19","088_12_19","HEB","12","19","19","Chinngorcha us hid-i nan tarampet ya nan kalen Apo Dios. As nan nanngorancha's chi ay kalen Apo Dios, nunpakpakaasicha ta achina ituruy ay munkali kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_20","088_12_20","HEB","12","20","20","Tay achicha at maeta-un nan nauy infilina: “Uray usa ay animar ay manikchud henan chuntug at masapor malomtak inkiana matuy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_21","088_12_21","HEB","12","21","21","Nunsidla ay kauugyat nan kail-ana. Isunga uray hi Moises at kenalina, “Munpayagpakiak as ugyatku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_22","088_12_22","HEB","12","22","22","Ngem kun pay chitaku, enmali takú ay naesnop henan chuntug ay Sion ay hiyana nan Jerusalem ay wacha ad chaya. Enmali takú ay naesag-un henan siyudad nan matataku ay Dios ay kawad-an us nan kalifulifu ay angheles ay cha makelagragsak ay munchaychayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_23","088_12_23","HEB","12","23","23","Naetatapi takú as nan naaamong ay papanguru ay an-ak Apo Dios ay naisurat at nan ngadngachancha ad chaya. O, makius-usa takú as nan espiriton nan nalintig ay tataku ad pus-uy ay nunfialinun Apo Dios as tataku ay maid munkurangancha. Enmali takú us ay naesnop as nan Dios ay mangokómtu as nan am-in ay tataku ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_24","088_12_24","HEB","12","24","24","ya kan Jesus ay tonga as nan fiarú ay turag. Nan charana ay naiwarsi ay manaros as nan tataku as nan fiasfiasorcha at kaskasin ammay nan laychuna ay epakaammu mu nan charan Abel ay chumawat as asang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_25","088_12_25","HEB","12","25","25","Il-ilaunyu ta achiyu hinlurlurkun ay chumngor kan Apo Dios ay cha munkarkali. Tay mu chaan naelayawan nan kaap-uwan takú nan chusa as nan nangachiyancha as nan nangepakaammu as nan nasantowan ay chamag kan chicha asna's luta, anan atun takú pay ay lomayaw mu achi takú chumngor as nan chiyuy nurpu ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_26","088_12_26","HEB","12","26","26","Tay inwawud Apo Dios nan luta as nan nunkarkaliyana ad Sinai ad pus-uy. Ngem ad wani, wacha nan enkarina ay kanana: “Mamingsan pay at iwawudku nan luta, ya fiakun nan luta yangkiay mu achi nan am-in ay wacha ad chaya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_27","088_12_27","HEB","12","27","27","Nan laychun ay kanan nan nauy: “Mamingsan pay at iwawudku nan luta,” at makaan chaná ay finayangna ay mafialin ay maiwawud ta nan achi poros maiwawud yangkiay nan mayagyagtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_28","088_12_28","HEB","12","28","28","Isunga munyaman takú koma kan Apo Dios, tay maetapi takú henan muntorayan ay achi poros maiwawud. Munyaman ya munchayaw takú koma kan Apo Dios ay maiyunud as nan ustu ya mangepalaylayad kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB12_29","088_12_29","HEB","12","29","29","Tay nan panangchusan Dios takú at kaman apuy ay mamuor as nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_1","088_13_1","HEB","13","1","1","Iturturuyyu ay munlelennayad ay kaman hen-anag-i as nan pammati. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_2","088_13_2","HEB","13","2","2","Achiyu liw-an ay mangiliyun nan chiyuycha kaili ay achiyu am-ammu. Tay wachacha nan tapina ay nangekaman as na ay achicha ammu ay angheles payat nan menangilicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_3","088_13_3","HEB","13","3","3","Nunumnumunyu ay mangfiachang as nan chiyuycha naifiafiarud kiapú as nan pammaticha. O, fiadnganyu chicha ay kaman kayu naetatapi kan chicha ay naifiarud. Assena us nan atunyu as nan chiyuycha cha maparpaliwasan ay kaman kayu cha makiliwas kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_4","088_13_4","HEB","13","4","4","Epategyu koma am-in nan pannakeasawa, ya nan hen-asawa at muntennalekcha koma, tay chusaun Apo Dios nan umiwet ya nan mangepappapas as assi ay lachok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_5","088_13_5","HEB","13","5","5","Achi kayu naakum as siping, ngem masapor mapnek kayu as nan wacha kan chakayu, tay kanan Apo Dios, “Achek poros taytaynan winnu engannganuy chakayu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_6","088_13_6","HEB","13","6","6","Isunga naturud takú ay mangali, “Hi Apo Dios nan mamadfiachang kan ha-un, isunga achiyak umugyat. Ay wachay mafialin ay ekaman chi taku kan ha-un?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_7","088_13_7","HEB","13","7","7","Numnumunyu kasin nan chiyuycha enmon-ona ay nangepangpanguru kan chakayu ay nangepakaammu kan chakayu as nan kalen Apo Dios. O, numnumunyu nan nuntongparan nan katakuwancha, ya turachunyu nan pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_8","088_13_8","HEB","13","8","8","Tay hi Jesu Cristo at achi poros munfiarfialiw, ngem kun hihiya ad kasin, ad wani, ya in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_9","088_13_9","HEB","13","9","9","Isunga achiyu poros eparufus nan tanuktukún ay fiakun tit-iwa ay sursuru ay maningiw kan chakayu. Tay ammay challu ay nan grasyan Apo Dios nan mangepapigsa as numnum takú, fiakun nan filfilin ay maepangkep as makan. Nan chiyuycha nanongtongpar kan chatud-i ay filfilin at chaancha poros nafiadngan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_10","088_13_10","HEB","13","10","10","Nan papachen chi Judio ay mangiturturuy ay munserserfi henan munchaychayawancha ay maiyunud as nan Lintig Moises at maid kalibfengancha ay makelak-am as nan chiyuycha bendisyon takú ay nunfianakian nan naichatonan Cristo as nan koros. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_11","088_13_11","HEB","13","11","11","Iskop nan kangatuwan ay pachi nan charan nan chiyuycha animar as nan Kasasantowan ay Kuwartu ay mangichaton kan Apo Dios kiapú as nan fiasfiasor nan tataku. Ngem nan achor nan animar ay naparti at naiyuycha henan fiakun sakop nan inmiiliyancha ta mapuoran. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_12","088_13_12","HEB","13","12","12","Isunga hi Jesus us at nun-iliwas ya natuy henan fiakun sakop nan siyudad ay Jerusalem ta pasantowuna nan tataku babaen as nan mismu ay charana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_13","088_13_13","HEB","13","13","13","Isunga maetapi takú koma kan Jesus henan fiakun sakop nan siyudad. Nan laychun tona ay kanan at taynan takú nan sursuron nan Judio ta makelak-am takú as nan napabpafiainana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_14","088_13_14","HEB","13","14","14","Tay fiakun challu asna's luta nan umiliyan takú in-inkiana, ngem kun takú at sasad-un nan siyudad ad chaya ay maepailantu as tapen chi urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_15","088_13_15","HEB","13","15","15","Isunga babaen kan Jesus, nan kanayon koma ay ichaton takú kan Apo Dios at nan panangichaychayaw takú ya nan panagyaman takú kan hiya. Chatona nan ustu ay chatchaton nan tit-iwa ay mangipudnu ay hi Jesus nan Apona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_16","088_13_16","HEB","13","16","16","Masapor achi takú liwliw-an ay mangekaman as ammay ya mun-eennettan takú, tay chatona nan chatchaton ay mangepalaylayad kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_17","088_13_17","HEB","13","17","17","Masapor tongparunyu nan ifilin nan chiyuycha mangepangpanguru kan chakayu ya munpaetoray kayu kan chicha. Tay ay-aywanancha chakayu as nan pammatiyu ya songfiatanchantu kan Apo Dios mu anan enatcha ay nangekaman as chunucha. Tongparunyu tit-iwa nan ifilincha ta maragsakancha ay mangekaman as nan chunucha. Tay mu achiyu atun sa, ngumuyuscha, ya achi kayu mafiadngan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_18","088_13_18","HEB","13","18","18","Iturturuyyu ay mangekarkararag kan chakami, tay ammumi ay nacharos nan numnummi ya laychunmi ay nan ustu nan kanayon ay atunmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_19","088_13_19","HEB","13","19","19","Epakpakaasek paat kan chakayu ay ekarkararakianak ta achi mafiayag nan mangepafiangchan Apo Dios kan ha-un kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_20","088_13_20","HEB","13","20","21","Sapay koma ta hi Apo Dios ay kurpuwan chi talna nan mangichat kan chakayu as am-in ay ammay ay kasaporanyu ta tongparunyu nan laychuna. Sapay koma ta munfialinuna chitaku as tataku ay mangepalaylayad kan hiya babaen kan Jesu Cristo. Kiapú ta mapnek hi Apo Dios as nan charan Jesus ay Apo takú ay nangepaneknek as nan fiarú ay turag ay maid patingkiana, tenakuna manipud as nan utúy hi Jesus ay amud ay mangay-aywan kan chitaku ay kaman karnerona. Machaychayaw koma hi Cristo in-inkiana. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_22","088_13_22","HEB","13","22","22","Epakpakaasek kan chakayu ay iib-a ay anosanyu ay chumngor as nan nauy tukunku ay mangepapigsa as numnumyu, tay akét yangkiay na ay suratku kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_23","088_13_23","HEB","13","23","23","Laychok ay epakaammu kan chakayu ay nailufus at hi Timoteo ay ifia takú as pagfiaruchan. Mu omali ay dagus hiya hena, makeali kan ha-un ay uy mangila kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_24","088_13_24","HEB","13","24","24","Pakomostaunyu nan am-in ay mangepangpanguru kan chakayu hesa ya nan am-in ay iib-ayu ay tatakon Apo Dios. Nan iib-a takú ay nurpu ad Italia at cha chakayu us pakomostaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("HB13_25","088_13_25","HEB","13","25","25","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in nan grasyan Apo Dios. Amen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_1","089_1_1","JAS","1","1","1","Ha-un hi Santiago ay usa ay fiabfiaarun Apo Dios ya hi Apo Jesu Cristo. Nauy nan suratku kan chakayu am-in ay Judio ay omaafurot kan Cristo ay naiwaras henan tukutukún ay lukiar asna's luta. Komosta kayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_2","089_1_2","JAS","1","2","2","Iib-ak, munlagragsak kayu koma as solet as nan manglak-amanyu as tukutukún ay likiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_3","089_1_3","JAS","1","3","3","Tay ammuyu ay as nan mapaneknekanan nan pammatiyu babaen as nan hanacha ay liglikiat, murmuy kafiaelanyu ay mangeta-un as uray ngachana ay kasasaad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_4","089_1_4","JAS","1","4","4","O, lumuwunyu ay ustu nan kafiaelanyu ay mun-eta-un ta maonngan kayu as nan katatakuyu ay maid poros munkuranganyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_5","089_1_5","JAS","1","5","5","Mu wacha kan chakayu nan kurang chi kenasilibna as nan ustu ay atuna, chumawat koma kan Apo Dios. Tay hi Apo Dios at ongor chi layadna ay mangichat as kenasilib as nan am-in ay chumawat, ya achina ifungfungtan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_6","089_1_6","JAS","1","6","6","Ngem as nan chumawatana, masapor afurotuna ya achi munchuwachuwa hiya ay ichat Apo Dios sa ay kenasilib. Tay nan taku ay munchuwachuwa as nan pammatina at kaman challuyon henan fiayfiay ay kun cha iturturchun chi angin as nan laychuna ay mangiyuyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_7","089_1_7","JAS","1","7","8","Nan assesa ay taku at munchuwachuwa ya munkuykuyat as nan am-in ay atuna. Mu hiyasa, achina namnamaun ay maichattu nan uray ngachana ay chawatuna kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_9","089_1_9","JAS","1","9","9","Chakayu ay pugli ay iib-a, munlagragsak kayu koma, tay ifilang Apo Dios nan kasasaadyu as nangatu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_10","089_1_10","JAS","1","10","10","Kun pay chakayu ay nunkafiaknang ay iib-a, munlagragsak kayu koma as nan mangepakumbabaan Apo Dios kan chakayu. Tay nan fiaknang at kaman sabsafong nan chiyuycha lukiam ay mamaidtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_11","089_1_11","JAS","1","11","11","Tay as nan fomoknakian nan urkiw ya pomtangana at makling nan chiyuycha lukiam ya mag-as nan sabsafongcha. Mu hiyasa, mamaid nan kenaam-ammaycha. Assesa us as nan umchanantu nan katuyan nan fiaknang, uray as nan chana mangenongnongnongan as nan nigusyuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_12","089_1_12","JAS","1","12","12","Nakiasat nan taku ay mun-eta-un as nan machistingana. Tay as nan napaneknekanan nan pammatina, magun-gunaantu hiya as fiyag ay maid patingkiana ay enkaren Apo Dios as nan chiyuycha manglaylayad kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_13","089_1_13","JAS","1","13","13","Achi koma kanan nan chiyuy nasulisukian kiapú as liglikiat un hi Apo Dios nan nanulisug kan hiya. Tay hi Apo Dios at achi mafialin ay masulisukian ay mangekaman as mangotettet, ya maid poros sulisukiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_14","089_1_14","JAS","1","14","14","Ngem nan tunggal usa at masulisukian as nan murpu as nan mismu ay mangotettet ay laylaychuna ay maepachong as nan papan ay manguyud ya mangawis kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_15","089_1_15","JAS","1","15","15","Angkiay kun pay napapanan hiya ay mangekaman as mangotettet ay laylaychuna, fumasor hiya. As nan mangiturturuyana ay fumasfiasor, epafoknag nan mismu ay achorna nan utúy ay hiyasa nan maisiyanan kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_16","089_1_16","JAS","1","16","16","Laylaychok ay ib-a, achi kayu maal-allilaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_17","089_1_17","JAS","1","17","17","Am-in ay maichat ay ammay ya ustu at murpu kan Dios Ama ad chaya. Hiya nan namayang as nan am-in ay wacha ad chaya ay sumilaw. Ngem uray cha munfialifialiw nan lawag nan urkiw ya nan sorag nan furan kiapú as nan tumuktukunan nan kawad-ancha, achi poros tumuktukún hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_18","089_1_18","JAS","1","18","18","Kiapú ta hiyana nan laychuna, nunfialinuna chitaku as an-akna babaen as nan tit-iwa ay sursuruna ta chitaku nan kaammayan as nan am-in ay finayangna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_19","089_1_19","JAS","1","19","19","Laylaychok ay iib-a, nunumnumunyu ngarud na: Waschi koma un kanayon ay nakasakiana ay chumngor, numnumuna ay ustu haat munkali, ya achi fungngat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_20","089_1_20","JAS","1","20","20","Tay nan kenafungngat nan taku at achina challu tongparun nan nalintig ay panagfiyag ay laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_21","089_1_21","JAS","1","21","21","Isunga kaanunyu ngarud nan am-in ay kaiisiw ay numnumyu ya nan manangotettet ay chayu at-atun. Kun kayu at munpakumbaba kan Apo Dios ya tongparunyu nan kalina ay entanumna as nan numnumyu ay hiya nan makaesarakan kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_22","089_1_22","JAS","1","22","22","Manangtongpar kayu koma as nan kalen Apo Dios. Achiyu yangkiay cha chungchungrun. Tay mu hiyasa, kunyu cha al-allilawun nan achoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_23","089_1_23","JAS","1","23","23","Tay nan taku ay manngor as nan kalen Apo Dios ya achina ekaman at maepachong as nan taku ay munsarming. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_24","089_1_24","JAS","1","24","24","Kun pay marpas ay munsarming ya mak-ak, munliw-ana nan ustu ay ilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_25","089_1_25","JAS","1","25","25","Ngem nan taku ay mangemamad ay mangachar ya mangtongpar as nan ammay ay lintig Apo Dios ay mangwayawaya as nan tataku at mabendisyonantu hiya as nan chana at-atun, tay achina liw-an nan chungruna ngem kuna at tongparun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_26","089_1_26","JAS","1","26","26","Mu wachay mangifilang as achorna as relihiyoso ya achina maetporan ay mangifiakia as nan wacha as numnumna, kuna cha al-allilawun nan achorna. Mu hiyasa, maid kotkotok nan kenarelihiyosona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM1_27","089_1_27","JAS","1","27","27","Nan ifilang Dios Ama as ustu ya tit-iwa ay relihiyon at hiyasa nan mangaywanan as nan chiyuycha ulila ya ellakas as nan munlikiatancha. Achi us maal-alisan as nan mangotettet ay panagfiyag nan achi omafurot kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_1","089_2_1","JAS","2","1","1","Iib-ak, kiapú ta omaafurot kayu kan Apo takú ay Jesu Cristo ay machayaw, mapapchong koma nan atunyu as nan uray ngachana ay taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_2","089_2_2","JAS","2","2","2","Nauy nan maepadpachongan nan chuwa ay tataku ay sungkop as nan maam-amonganyu. Nan usa at fiaknang ay nasingsingan as fialetok ya nangafiachu as am-ammay. Nan maekadwa at pugli ay naragrag-uy chi fiachuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_3","089_2_3","JAS","2","3","3","Angkiay ya mangiliyunyu nan chiyuy taku ay am-ammay chi fiachuna ay kananyu un, “Tomokorka as nan nauy am-ammay ay tokoran.” Kun pay as nan chiyuy pugli, kananyu un, “Kunka tomakchug hid-i,” winnu “Kunka tomokor as nan chat-or!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_4","089_2_4","JAS","2","4","4","Ay munpachong tit-iwa nan enatyu kan chicha ay chuwa? Achi! Tay kunyu at nunfialinun nan achoryu as kaman huwis ay mangotettet chi panang-okómna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_5","089_2_5","JAS","2","5","5","Chumngor kayu, laylaychok ay iib-a! Pinilen Apo Dios nan chiyuycha pugli as nan mangiilan nan tataku asna's luta ay munfialin as nafiaknang as pammati ya maetapi henan muntorayana ay enkarina as nan chiyuycha munlarayad kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_6","089_2_6","JAS","2","6","6","Ngem chakayu at pabpafiainanyu nan chiyuycha pugli. Ngachancha nan totoray ay mamarpaliwas ya mamelpelet ay mangicharum kan chakayu as nan sangwanan chi huwis mu achi nan nunkafiaknang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_7","089_2_7","JAS","2","7","7","Ay fiakun chicha us nan munkarkali as mangotettet as nan machayaw ay ngachan Jesu Cristo ay enmafurotanyu? Chicha met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_8","089_2_8","JAS","2","8","8","Ustu nan atunyu mu tongparunyu nan kaamuchan ay lintig Apo Dios ay naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Laylaychum nan pachongmu ay taku kaman as nan atum ay manglaylayad as achormu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_9","089_2_9","JAS","2","9","9","Ngem mu achi mapapchong nan atunyu as nan iib-ayu, fumasor kayu, ya maicharum kayu as usa ay lomalabsing as lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_10","089_2_10","JAS","2","10","10","Tay mu ngachana nan manglabsing as uray usa ay lintig at maifilang as lomalabsing as nan am-in ay lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_11","089_2_11","JAS","2","11","11","Tay hi Apo Dios nan nangifilin, “Achika umiwet,” ya hiya us nan nangali, “Achika pomatuy.” Uray mu chaanka inmiwet ngem penmatuyka, maifilangka as usa ay lomalabsing as lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_12","089_2_12","JAS","2","12","12","Isunga il-ilaunyu nan am-in ay kananyu ya atunyu ay mangammu ay siguradu ay maokóm kayuntu ay maiyunud as nan lintig ay mangwayawaya as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_13","089_2_13","JAS","2","13","13","Tay as nan mun-okomántu Apo Dios at achinantu sug-angan nan taku ay maid sug-angna as nan pachongna ay taku. Ngem nan taku ay sumug-ang at maid ugyatna as nan timpu ay mun-okomántu Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_14","089_2_14","JAS","2","14","14","Iib-ak, mu kanan nan usa ay taku un wachay pammatina kan Jesu Cristo ngem maid kail-an nan hana ay pammatina as nan chana ekamkaman, maid challu kotkotokna. Ay kun mafialin ay maesarakan hiya babaen as nan hana ay pammatina? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_15","089_2_15","JAS","2","15","15","Mu ngay wachay ifia ay makasapor as ifiachuna ya kanuna as inurkiw, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_16","089_2_16","JAS","2","16","16","ya kananyu kan hiya, “Ammaammayka koma. Achika koma cha masmaskaw ya munchugchukiaang,” ngem achiyu ichat nan kasaporana, maid kotkotok nan hana ay infiakiayu! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_17","089_2_17","JAS","2","17","17","Assena us as nan pammati ay mu hihiya ay maid kail-ana as nan ekamkaman, maifilang as natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_18","089_2_18","JAS","2","18","18","Ngem anaka ya wachantu nan mangontra ay mangali, “Tukutukún chi atun nan tataku ay omafurot. Nan usa at kun yangkiay pammati nan wacha kan hiya, ya nan usa at kun yangkiay nan ammay ay chana ekamkaman nan wacha kan hiya.” Ngem nan esongfiatku as nan chiyuy taku, “Anan atum ay mangepaneknek as nan pammatem mu achika omekaman as ammay as nan ifiam? Kun pay ha-un, nan ekamkamanku nan mangepaneknek as nan pammatek.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_19","089_2_19","JAS","2","19","19","Afurotum met ay kun us-usa nan Apo Dios. Ammay sa! Ngem munpachong kayu as nan chiyuycha anennet, tay uray chicha at afurotuncha sa, ya pomayagpagcha us kiapú as nan nunsidla ay ugyatcha as nan maokománchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_20","089_2_20","JAS","2","20","20","He-a ay maid ammuna! Ay masapor pay laing paneknekak ay maid kotkotok nan pammati mu achi maepaila as nan ammay ay ekamkaman? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_21","089_2_21","JAS","2","21","21","Numnumum pay hi Abraham ay kaap-uwan takú. Ay infilang Apo Dios hi Abraham as nalintig kiapú as nan enkamana as nan nangepatangana kan Isaac ay pototna as nan altar ta ichatona kan hiya? Chaan! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_22","089_2_22","JAS","2","22","22","Ay maawatam ad wani ay nun-us-usa nan pammatina ya nan enkamana? Nan enkamana at penaneknekana nan kenatit-iwan nan pammatina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_23","089_2_23","JAS","2","23","23","Natongpar challu nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Enmafurot hi Abraham kan Apo Dios, ya infilang Apo Dios hiya as nalintig kiapú as nan pammatina.” Hiyasa nan naawakianan Abraham as kiayyum Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_24","089_2_24","JAS","2","24","24","Isunga ammu takú ay ifilang Apo Dios nan usa ay taku as nalintig babaen as nan ammay ay ekamkamana, fiakun babaen as pammatina yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_25","089_2_25","JAS","2","25","25","Kaman us kan Rahab ad pus-uy ay fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna. Infilang Apo Dios hiya as nalintig kiapú as nan nangmangiliyana as nan chiyuycha kianak Israel ay munsissiim, ya entorongna chicha as nan tukún ay charan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM2_26","089_2_26","JAS","2","26","26","Isunga nan pammati ay maid kail-ana as nan ekamkaman at maid kotkotokna. Kaman as nan achor ay tenaynan nan lenawana at natuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_1","089_3_1","JAS","3","1","1","Iib-ak, achi koma ongor kan chakayu nan munlayad ay munfialin as mun-isursuru as Kalen Apo Dios, tay ammuyu met ay kaskasin kami machusa mu achimi tongparun nan isursurumi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_2","089_3_2","JAS","3","2","2","Am-in takú at ongor chi komkomsawan takú, kaskasin as nan kali takú. Ngem mu wachay taku ay achi poros komkomsaw as nan kanana at maid munkurangana. Kafiaelana us ay mangetpor as nan intiru ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_3","089_3_3","JAS","3","3","3","Kaman as nan kafiayu, mu takchun takú nan tapakna ay mangetortoróng kan hiya, mafialin ay etoróng takú nan intiru ay achorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_4","089_3_4","JAS","3","4","4","Winnu numnumun takú nan papor. Uray mu ad-acha-an ya cha iturturchun chi napigsa ay angin, nan ek-ektel ay kumak as uchichina nan osarun nan munmanmanihu ay mangetoróng as nan laychuna ay mangiyuyan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_5","089_3_5","JAS","3","5","5","Assesa us as nan chila. Uray mu ek-eket ay parten nan achor, kafiaelana challu ay mangepangas as ongor. Numnumunyu nan atun nan apuy. Uray mu filet yangkiay, mafialina ay lukiafun nan narawa ay pagpag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_6","089_3_6","JAS","3","6","6","Nan chila at kaman apuy ay inintug Satanas ad inferno, ya hiyasa us nan mangepafoknag as ongor ay mangotettet. Uray kun ek-ektel ay parten nan achor, mafialina ay pamangotettetun nan intiru ay achor. Nan intiru ay fiyag chi usa ay taku ay kamana cha puoran as nan apuy ay nurpu ad inferno. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_7","089_3_7","JAS","3","7","7","Mapaamon challu nan tataku nan am-in ay karasen chi munkik-iwi ay kaman as nan chiyuycha nunkaatap ay animar, nan chiyuycha mantat-ayaw, nan chiyuycha komadkachap ya nan chiyuycha wacha henan fiayfiay. O, penaamucha chicha am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_8","089_3_8","JAS","3","8","8","Ngem nan chila at maid poros makapaamu. Mangotettet ya achi poros mapasiw. Kaman urug ay kubra ay napnu as puwison ay makapatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_9","089_3_9","JAS","3","9","9","Hiyana nan pangchaychayaw takú kan Apo Dios ay Ama takú, ya pangtuchor takú as nan pachong takú ay taku ay finayang Apo Dios ay kaman kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_10","089_3_10","JAS","3","10","10","As nan usa ay tapak, fomoknag nan kali ay mun-ichayaw ya mun-ituchor. Iib-ak, fiakun koma assesa nan maekamkaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_11","089_3_11","JAS","3","11","11","Ay fomoknag chi ammay ya mun-aklet ay chanum as nan usa ay ugwor? Achi! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_12","089_3_12","JAS","3","12","12","Iib-ak, achi fumkias chi lubfian as kallufub, ya achi us fumkias chi sapyura as lubfian. Achi us mafialin ay fomoknag chi ammay ay chanum as nan ugwor ay fomokfoknakian chi mun-aklet ay chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_13","089_3_13","JAS","3","13","13","Ay wachay masilib ya mannakaawat kan chakayu? Mu wacha, masapor paneknekana nan kenasilibna babaen as nan ustu ay panagfiyagna ya ammay ay ekamkamana ay wachay kenapakumbabana ya tit-iwa ay kenasilibna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_14","089_3_14","JAS","3","14","14","Ngem mu itupugyu as numnumyu nan nunsidla ay kenaapos ya kenapasis-iya, achiyu epangpangas nan kenasilibyu, tay maekontra as nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_15","089_3_15","JAS","3","15","15","Nan assesa ay kenasilib at achi murpu kan Apo Dios ad chaya, ngem kun at murpu kan Satanas ya as nan tataku asna's luta ay maid nan Espiriton Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_16","089_3_16","JAS","3","16","16","Tay mu wachay kenaapos ya kenapasis-iya, maid manongnong ya nan maekamkaman at am-in ay karasen chi mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_17","089_3_17","JAS","3","17","17","Ngem nan taku ay wachay kenasilibna ay murpu kan Apo Dios at omona, nacharos. Manangpakappia hiya as nan pachongna ay taku ya naanos. Achina epapelet nan laychuna. Ammay chi makekadkadwaana as nan tataku. Sug-angana as solet nan pachongna ay taku, ya ammay as solet chi atuna kan hiya. Kun us mapapchong chi atuna as nan tunggal usa, ya achi pakamankaman. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM3_18","089_3_18","JAS","3","18","18","Nan tataku ay manangpakappia ta muntornosuncha nan pachongcha ay tataku at kaman chicha nan muntantanum as ammay ay fing-i, ya nan apitucha at nan nalintig ay panagfiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_1","089_4_1","JAS","4","1","1","Anan kiapón chi masosongfiatanyu ya masusumaanyu? Ay fiakun chicha challu nan mangepapasanyu as nan mun-ongosányu ay manglilifok as nan numnumyu? Chicha met! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_2","089_4_2","JAS","4","2","2","Wacha nan laraychunyu ay araun, ngem achiyu kafiaelan ay mangara as sa, isunga nakasakiana kayu ay pomatuy. Wachay akumanyu, ngem achiyu maara, isunga makepatuy kayu. Achiyu maara chasa, tay achiyu chawatun kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_3","089_4_3","JAS","4","3","3","As nan chumawatanyu kan Apo Dios, achiyu maawat kiapú ta achi ustu nan pangkepyu, tay chumawat kayu ta osarunyu yangkiay as nan mun-ongosán nan achoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_4","089_4_4","JAS","4","4","4","Chakayu ay achi mapiyar ay tataku! Ay achiyu ammu ay nan manglaylaychananyu as nan wacha asna's luta at chayu epaila challu ay inglunyu hi Apo Dios? Isunga mu nan pannakikiayyum nan piliyunyu, munfialin kayu as kafusor Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_5","089_4_5","JAS","4","5","5","Winnu ay kananyu un maid kotok nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Nan Espiritu ay enpapagyan Apo Dios kan chitaku at nunsidlay emona mu fiakun hi Apo Dios yangkiay nan laylaychun takú”? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_6","089_4_6","JAS","4","6","6","Ngem uray mu assesa, ong-ongor challu nan ichat Apo Dios ay grasyana kan chitaku. Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kontraun Apo Dios nan nunkapangas, ngem ichatnay grasya as nan chiyuycha napakumbaba.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_7","089_4_7","JAS","4","7","7","Isunga munpaetoray kayu ngarud kan Apo Dios. Kontraunyu hi Satanas, tay nan munfianakiana at lomayaw hiya kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_8","089_4_8","JAS","4","8","8","Maesnop kayu kan Apo Dios, ya hi Apo Dios at maesnoptu kan chakayu. Chakayu ay fumafiasor ay munchuwachuwa, ikinakyu ay cha mangekamkaman as mangotettet, ya charosanyu nan mangotettet ay numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_9","089_4_9","JAS","4","9","9","Ngumunguyus, mun-ag-akor, ya muntangtangugngug kayu challu kiapú as nan fiasfiasoryu. Munfialinunyu nan am-amrangyu as ag-akor. Sokatanyu nan lagragsakyu as ngunguyus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_10","089_4_10","JAS","4","10","10","Munpakumbaba kayu as nan sangwanan Apo Dios, ya hi Apo Dios at ichayaw chakayuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_11","089_4_11","JAS","4","11","11","Iib-ak, achi kayu koma munkekennak-ali. Mu ekak-aliyanyu winnu okomúnyu nan pachongyu ay taku, ekak-aliyanyu ya okomúnyu nan lintig ay mangali un munlelennayad takú. Mu okomúnyu nan lintig, epailayu ay achiyu cha tongparun sa ay lintig, ngem kunyu at cha epangatu nan achoryu ay kaman kayu huwis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_12","089_4_12","JAS","4","12","12","Hi Apo Dios yangkiay nan nangichat as nan lintig ya hiya yangkiay nan huwis. O, hiya yangkiay nan mafialin ay omesarakan winnu chumachael. Isunga ngachanmu paat ay mangokóm as pachongmu ay taku? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_13","089_4_13","JAS","4","13","13","Chumngor kayu, chakayu ay mangali's na: “Ad wani winnu as wiet at munfiaat kami henan usa ay ili. Mayaschi kamintu as usa ay tawwun ay munnigusyu, ya fumaknang kami.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_14","089_4_14","JAS","4","14","14","Ay mafialin ngun sa? Achiyu met ammu nan ommat kan chakayu as wiet. Tay nan fiyagyu at kaman longaub ay maila as henkemad ya mamaid. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_15","089_4_15","JAS","4","15","15","Kun at nan ustu koma ay kananyu at assena, “Mu laychun Apo Dios, matataku takú pay koma, ya atun takú nan nauy winnu nan hana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_16","089_4_16","JAS","4","16","16","Ngem napapangas kayu met, ya kunyu epangas chi atunyuntu. Mangotettet am-in chasa ay kenapangas! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM4_17","089_4_17","JAS","4","17","17","Isunga nan achi mangekamanan nan taku as nan ammuna ay ammay at maifilang chi as fiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_1","089_5_1","JAS","5","1","1","Chumngor kayu, chakayu ay nunkafiaknang! Mun-ag-akor ya muntangtangugngug kayu kiapú as nan nunsidla ay likiat ay ommattu kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_2","089_5_2","JAS","5","2","2","Nachachael at nan kenafiaknangyu ya nafuotan nan fiachuyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_3","089_5_3","JAS","5","3","3","Lenmati at nan fialetok ya silver ay kinakuyu. Nan laticha nan mangepaneknektu as nan kenaakumyu as nan urkiw ay mun-okomán Apo Dios. O, nan hana lati nan kiapón nan manusaantu Apo Dios kan chakayu ay maepachong as nan mamuorantu nan apuy as nan achoryu. Maid kotkotok nan mangitupukianyu as kenafiaknangyu as nan nauycha anongos ay urkiw ay kiayud mangokomán Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_4","089_5_4","JAS","5","4","4","Chumngor kayu! Nan chiyuycha tataku ay nun-an-ani as payyiwyu ay chaanyu pay lenagfuwan at ifugfukiawcha ay cha munlillili as maifusor kan chakayu. O, nan infugfukiaw nan chiyuycha nangan-ani as nan pakuyyu at chinngor challu Apo Dios ay Mannakafialin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_5","089_5_5","JAS","5","5","5","Lenalaschak ya enpapasyu as solet nan laylaychun nan achoryu asna's luta. Nunparukmug kayu ay maepachong as nan fiafuy ay achina ammu ay kiayud maparti hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_6","089_5_6","JAS","5","6","6","Encharumyu ya penatuyyu nan chiyuycha tataku ay nalintig ay chaan poros nangontra kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_7","089_5_7","JAS","5","7","7","Chakayu ay ib-ak, an-anosanyu nan liglikiatyu inkiana omali nan Apo. Numnumunyu nan chiyuycha munsamsamor, ya nan atuncha ay mun-an-anos ay maman-ud as uchan uray as nan chinamuy winnu chakun ta tumufu nan pakuycha. An-anosancha us ay maman-ud inkiana mabkiasan nan pakuy ay nafiaror kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_8","089_5_8","JAS","5","8","8","Masapor us mun-an-anos kayu ya papipigsaunyu nan numnumyu, tay kiayud omali nan Apo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_9","089_5_9","JAS","5","9","9","Iib-ak, achi kayu munlilinnili ta achi kayu maokóm, tay kiayud nan omaliyan Apo Dios ay hiya nan huwis. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_10","089_5_10","JAS","5","10","10","Iib-ak, turachunyu koma nan kenaanos nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy ay nun-epadpadtu babaen as nan kalibfengan Apo Dios uray napaliwasancha as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_11","089_5_11","JAS","5","11","11","Ammuyu met ay nakiasat nan kaman kan chatud-i ay nun-eta-ta-un. Chinngoryu nan nun-eta-ta-unan Job ad pus-uy, ya ammuyu met nan nunfianakiana as nan nangichatan Apo Dios as nan kasaporana. Tay hi Apo Dios at manangsug-ang as solet ya mannakelekna as nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_12","089_5_12","JAS","5","12","12","Iib-ak, nan amud ay numnumunyu at achiyu pangsapata nan chaya, luta, winnu nan kumpurmi. Kunyu at kanan un “O,” mu o, ya mu achi, “Achi” ta achi chakayu chusaun kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_13","089_5_13","JAS","5","13","13","Ay wachay cha munliglikiat kan chakayu? Munkararag hiya. Ay wachay naragsak kan chakayu? Munkanta hiya as pangchaychayawna kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_14","089_5_14","JAS","5","14","14","Ay wachay cha munsaket kan chakayu? Omayag hiya as nan chiyuycha mangepangpanguru as nan iglesia ay mangekararag ya mangekapu as lana kan hiya babaen as nan kalibfengan Apo Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_15","089_5_15","JAS","5","15","15","As nan munkararakiancha ay cha mangafurot as nan pannakafialin Apo Dios, makaantu nan saketna. O, paammayun Apo Dios hiya. Mu wachay fiasorna ay kurpuwan chi saketna, pakawanunantu hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_16","089_5_16","JAS","5","16","16","Isunga munpipinnudnu kayu as fiasfiasoryu, ya munkekennararag kayu ta omammay kayu. Tay nan kararag nan nalintig ay taku at napigsa, tay atuntu challu Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_17","089_5_17","JAS","5","17","17","Hi Elias ay pomapadtu ad pus-uy at taku hiya ay pachong takú. As nan nangepapasnekana ay nunkararag kan Apo Dios ta achi umuchan, chaan tit-iwa inmud-uchan as turu ay tawwun ya unum ay furan henan lutacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_18","089_5_18","JAS","5","18","18","Angkiay as nan kasina nangekararakian ta umuchan, inmuchan tit-iwa ya tinmufucha nan murmura. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_19","089_5_19","JAS","5","19","19","Iib-ak, mu wachay usa kan chakayu as omachawwi as nan tit-iwa ay sursuru ya wachay nanukun ay mangepafiangad kan hiya at ammay paat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JM5_20","089_5_20","JAS","5","20","20","Nunumnumunyu na: Mu ngachana nan mangepafiangad as usa ay fumafiasor ta kasin umunud as nan ustu ay sursuru, esarakana nan fumafiasor ay ansa as nan maisiyanana kan Apo Dios, ya mapakawan pay hiya as nan ongor ay fiasfiasorna.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_1","090_1_1","1PE","1","1","1","Ha-un hi Pedro ay usa ay apostol Jesu Cristo. Nauy nan suratku kan chakayu ay pinilen Apo Dios as tatakuna ay mangili yangkiay asna's luta ay umiili ad Ponto, Galacia, Capadocia, Asia ya ad Bitinia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_2","090_1_2","1PE","1","2","2","Pinili chakayu kan Dios Ama ay maiyunud as nan sikud ay pangkepna, ya nunfialinun chakayu as nasantowan ay tataku babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo. Pinilen Dios Ama chakayu ta afurotunyu hi Jesu Cristo ya ta macharosan kayu as nan fiasfiasoryu babaen as nan charana. Sapay koma ta omong-ongor nan wacha kan chakayu ay grasya ya talna ay nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_3","090_1_3","1PE","1","3","3","Chayawun takú hi Apo Dios ay Dios ya Aman Apo takú ay Jesu Cristo! Tay kiapú as nan ongor ay sug-angna, inchatna kan chitaku nan fiarú ay fiyag babaen as nan nangtakuwana kan Jesu Cristo manipud as nan utúy. Isunga wacha nan tit-iwa ay namnama takú ay siguradu ay matongpartu, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_4","090_1_4","1PE","1","4","4","at hiyana nan tawichun takú ay achi machadchachael, achi mamanmansaan ya achi mamammaid ay naitutupug ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_5","090_1_5","1PE","1","5","5","Itutupug Apo Dios nan nauy bendisyona para kan chakayu. O, kiapú as nan pammatiyu, aaywanan chakayu as nan pannakafialin Apo Dios inkiana tongparuna nan ensasakianana ay kaesarakananyu ay epailana as nan anongos ay timpu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_6","090_1_6","1PE","1","6","6","Munlagragsak kayu kiapú kan chatona am-in, uray mu masapor ngumuyus kayu as hen-omaketan ad wani kiapú as nan tukutukún ay likiatyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_7","090_1_7","1PE","1","7","7","Tay nan nauycha chayu mapadpachasan ay likiat nan mangepaneknek as nan kenatit-iwan nan pammatiyu. Tay uray nan fialetok ay machachael at masapor mailutu ta mapaneknekan mu tit-iwa ay fialetok. Isunga masapor us mapaneknekan nan pammatiyu ay napatpateg mu nan fialetok, at mu maila nan kenatit-iwan nan pammatiyu, awni at epangatu chakayu kan Apo Dios ay wachay chayaw ya pategyu as nan urkiw ay maepail-an Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_8","090_1_8","1PE","1","8","8","Chaanyu inil-ila hiya, ngem laylaychunyu challu hiya. Uray achiyu maila hiya ad wani at omafurot kayu challu kan hiya. Isunga munlagragsak kayu as lagsak ay achi mafukig ya maid maepachongana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_9","090_1_9","1PE","1","9","9","tay kiapú as nan pammatiyu, chayu awatun nan gun-gunayu ay hiyasa nan kaesarakananyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_10","090_1_10","1PE","1","10","10","Nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy at enpadpadtucha nan maepangkep as nan nauy maepail-an nan grasyan Apo Dios ay hiyasa nan mangesarakanana kan chakayu. Enmamadcha ay nangan-anap mu anan laychuna ay kanan, ngem chaancha naanapan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_11","090_1_11","1PE","1","11","11","Tay uray nawawacha kan chicha nan Espiriton Cristo, ya nunkarkali hiya babaen kan chicha as nan nangepadtuwancha as nan maepangkep as nan nunliglikiatan Cristo ya as nan kaichayawana ay somarununtu, enan-anapcha pay laing ta maammuwancha koma nan timpu ay matongparana ya nan atuna ay matongpar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_12","090_1_12","1PE","1","12","12","Enpakaammon Apo Dios kan chicha ay nan enpadpadtucha at achi matongpar para as nan omammayancha ad pus-uy, ngem kun at para as nan omammayanyu ad wani. Tay nan hana enpadpadtucha at hiyasa us nan insursuron nan chiyuycha nangekaskasaba as nan Ammay ay Chamag kan chakayu babaen as nan pannakafialin nan Espiritu Santo ay naifiaor ay nurpu ad chaya. Uray nan angheles at laraychuncha ay maawatan ay ustu chaná. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_13","090_1_13","1PE","1","13","13","Kiapú as nan nangesarakanan Apo Dios kan chakayu, masapor esakianayu nan numnumyu ay kaman as nan laychuna, ya manang-etpor kayu. Masapor epapatiyu ay mangnamnama as nan bendisyon ay ichat Apo Dios kan chakayu as nan munpail-an Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_14","090_1_14","1PE","1","14","14","Kaman as nan manangtongpar ay ongong-a, manangtongpar kayu koma kan Apo Dios. Masapor achiyu un-unuchun nan mangotettet ay mun-ongosányu ad kasin as nan chaanyu nangam-ammuwan kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_15","090_1_15","1PE","1","15","15","Kiapú ta nasantowan hi Apo Dios ay nangayag kan chakayu, masapor ngarud nasantowan kayu as nan intiru ay panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_16","090_1_16","1PE","1","16","16","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Masapor nasantowan kayu, tay ha-un at nasantowanak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_17","090_1_17","1PE","1","17","17","As nan munkarkararakianyu, figfikunyu ay nan Ama at hiya us nan mun-okóm. Maid pasis-iyauna as nan mun-okomana, tay okomuna nan am-in ay tataku ay maiyunud as nan en-enat nan tunggal usa. Isunga masapor manangchaychayaw kayu kan Apo Dios as nan matatakuwanyu asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_18","090_1_18","1PE","1","18","18","Tay aammuyu ay wenayawayaana chakayu as nan maid kotkotokna ay panagfiyag ay tenawidyu as nan kaap-uwanyu. Nan enatna ay nangwayawaya kan chakayu at chaana enosar kaman as nan silver winnu fialetok ay machachael, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_19","090_1_19","1PE","1","19","19","ngem kuna at enosar nan napateg ay charan Cristo ay kaman as nan kordero ay maid poros kas-otana ay maichaton kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_20","090_1_20","1PE","1","20","20","Sakbay mafiayang nan luta, pinilen Apo Dios hiya as maichaton ay mangaan as fiasfiasor nan katakutaku, ngem as nan nauy anongos ay timpu nan naepail-ana ta maesarakan kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_21","090_1_21","1PE","1","21","21","Babaen kan hiya, muntalek kayu kan Apo Dios ay nangtaku kan hiya manipud as nan utúy ya nangichat kan hiya as kaichayawana. Isunga hi Apo Dios nan kawad-an nan pammatiyu ya namnamayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_22","090_1_22","1PE","1","22","22","Kiapú ta chinarosanyu nan numnumyu as nan nangtongparanyu as nan kenatit-iwa, ya nawacha nan tit-iwa ay layadyu as nan iib-ayu ay omaafurot, masapor epapatiyu ngarud ay munlelennayad as nan am-in ay numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_23","090_1_23","1PE","1","23","23","Tay naiyanak kayu kasin, at nan fiarú ay fiyagyu at chaan nurpu as nan taku ay matuy mu achi yangkiay kan Apo Dios ay achi matmatuy. Nunfialinuna chakayu as an-akna babaen as nan kalina ay umid-ichat as fiyag ya mawawacha in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_24","090_1_24","1PE","1","24","24","Hiyana us nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Am-in ay tataku at kamancha lukiam, ya nan kaichayawancha at kaman as nan sabsafongna. Nan lukiam at marangu, ya nan sabsafongna at mag-as, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P11_25","090_1_25","1PE","1","25","25","ngem nan kalen nan Apo at mawawacha in-inkiana.” Nan nauy kalen Apo Dios at hiyana nan Ammay ay Chamag ay naekaskasaba kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_1","090_2_1","1PE","2","1","1","Isunga kiapú ta wacha nan fiarú ay fiyagyu, masapor chukkianyu nan am-in ay mangotettet ay pangkep. Masapor maid munkutkutum, pakamankaman, omap-apos ya omekak-ali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_2","090_2_2","1PE","2","2","2","Maepachong kayu as nan kaiyan-anak ay mutun, isunga masapor unuchunyu nan ukialen chi mutun ay kanayon ay manglaylayad ay munsussusu. Masapor iliwunyu nan puru ay naespirituwan ay kiatas ay hiyana nan kalen Apo Dios ta maonngan kayu as nan pammatiyu inkiana matongpar nan kaesarakananyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_3","090_2_3","1PE","2","3","3","Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Napachasanyu met nan kenaammay Apo takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_4","090_2_4","1PE","2","4","4","Maesnop kayu ngarud as nan kurpuwan chi fiyag ay hi Cristo ay maepachong as nan matataku ay fiatu ay mangepapaknug as nan afong. Nan fiatu ay anna at enachen nan tataku, ngem hiya nan pinilen Apo Dios, at napateg as nan mangiilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_5","090_2_5","1PE","2","5","5","Babaen as nan maesnopanyu kan hiya, maepachong kayu us as nan matataku ay fiatu ay maiyamma as nan afong Apo Dios ay makiaub ay naespirituwan ay templo. Munserserfi kayu us as nasantowan ay papachen Apo Dios ay mangichatchaton kan hiya as naespirituwan ay chaton ay mangepalaylayad kan hiya babaen kan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_6","090_2_6","1PE","2","6","6","Ammu taku ay tit-iwa chaná, tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Ilaunyu, wacha nan pinilek ay kapatikian ay fiatu ay ensaadku ad Sion ay mangepaknug as nan afong. Uray ngachana ay omafurot kan hiya at achi poros mapabpafiainan.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_7","090_2_7","1PE","2","7","7","Isunga para kan chakayu ay omaafurot, napateg hiya, ngem para kan chicha ay achi omafurot, maid pategna ay kaman as nan kanana as nan nauy naisurat as nan Kalen Apo Dios: “Nan chiyuy fiatu ay enachen nan chiyuycha muntuptuping at hiyana at nan nunfialin as kaamuchan ay maipugnad.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_8","090_2_8","1PE","2","8","8","Kenalina pay as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios, “Hiyana nan fiatu ay mangesakiaw as nan tataku ya mang-ukias kan chicha.” Maesakiawcha, tay achicha tongparun nan kalen Apo Dios, ya hiyana us nan planon Apo Dios para kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_9","090_2_9","1PE","2","9","9","Ngem fiakun assesa kan chakayu, tay chakayu nan napili ay tataku, ya chakayu nan papachi ay munserserfi as nan Ari takú. Chakayu us nan nasantowan ay nasyon, tay naichaton kayu kan Apo Dios. O, pinilen Apo Dios chakayu ta epakaammuyu as nan tapina ay tataku nan anam-ammay ay en-enatna. Hiya nan nangayag kan chakayu ay manaynan as nan ngongot ta masilawan kayu as nan nakaskaschaaw ay lawagna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_10","090_2_10","1PE","2","10","10","Ad kasin, fiakun chakayu nan tatakon Apo Dios, ngem ad wani, chakayu nan tatakuna. Ad kasin chaanyu lenaklak-am nan sug-ang Apo Dios, ngem ad wani, chayu laklak-amun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_11","090_2_11","1PE","2","11","11","Iib-a ay laylaychok, kiapú ta mangili kayu yangkiay asna's luta, ya kun hen-omaketan yangkiay nan magyananyu hena, pangaasiyu ta chukkianyu nan am-in ay mun-ongosán nan achor, tay kufiatuncha nan mismu ay numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_12","090_2_12","1PE","2","12","12","Masapor kanayon ay ammay nan ukialiyu as nan mangiilan nan achi omaafurot. Tay mu hiyachi nan atunyu, uray chacha kankanan un mangotettet chi chayu at-atun, ilauncha challu nan ammay ay en-enatyu, at chayawuncha hi Apo Dios as nan urkiw ay omaliyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_13","090_2_13","1PE","2","13","13","Nan atunyu ta turachunyu nan Apo at munpaetoray kayu as nan am-in ay tataku ay wachay kalibfengancha kan chakayu. Munpaetoray kayu as nan emperador ay kangatuwan ay toray, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_14","090_2_14","1PE","2","14","14","ya kaman us as nan chiyuycha gobernador ay infiaorna ay uy manusa as nan chiyuycha cha mangekamkaman as mangotettet ya uy mangichayaw as nan chiyuycha cha mangekamkaman as ammay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_15","090_2_15","1PE","2","15","15","Tay nan laychun Apo Dios at pakinkunyu nan maid kotkotokna ay cha kankanan nan nunkangokngok ay tataku babaen as nan ammay ay chayu at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_16","090_2_16","1PE","2","16","16","Epailayu babaen as nan panagfiyagyu ay nawayawayaan kayu ay tataku, ngem achiyu os-osarun nan wayawayayu as panforyu ay mangekaman as mangotettet, ngem kunyu at osarun ay munserfi kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_17","090_2_17","1PE","2","17","17","Rispituwunyu nan am-in ay tataku. Laylaychunyu nan iib-ayu ay omaafurot. Manangchaychayaw kayu kan Apo Dios. Rispituwunyu us nan emperador. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_18","090_2_18","1PE","2","18","18","Mu mafiabfiaor kayu, waschi un munpaetoray as nan amona. Epailayu kan chicha nan tit-iwa ay rispituyu, fiakun yangkiay as nan chiyuycha amo ay naanos ya mannakaawat ngem uray as nan chiyuycha amo ay sanongel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_19","090_2_19","1PE","2","19","19","Tay malaylaychan hi Apo Dios mu eta-unyu nan maparpaliwasananyu ay maid kiapkiapúna babaen as nan mangnunumnumanyu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_20","090_2_20","1PE","2","20","20","Tay mu sopratun chakayu kiapú as nan nangekamkamananyu as achi ustu, ya chayu eta-ta-un sa ay chusa, achi kayu maifilang as machayaw. Ngem mu paliwasan chakayu kiapú as nan nangekamkamananyu as ammay ya chayu eta-ta-un, siguradu ay malaylaychan hi Apo Dios kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_21","090_2_21","1PE","2","21","21","Hiyasa nan kiapúna as nangayakian chakayu kan Apo Dios, tay nun-iliwliwas hi Cristo para kan chakayu ay hiyasa nan nuntongparan nan enpailana ay turachunyu, isunga hiyana koma nan unuchunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_22","090_2_22","1PE","2","22","22","Kun pay hiya, chaan poros finmasfiasor, ya maid us poros kenarkalina as kinukutum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_23","090_2_23","1PE","2","23","23","As nan nangin-insurtuwancha kan hiya, maid mangisiw as ensongsongfiatna. As nan namarpaliwasancha kan hiya, chaana us inyug-ugyat kan chicha nan chusa, ngem kuna at entalek nan am-in kan Apo Dios ay mun-okóm ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_24","090_2_24","1PE","2","24","24","Hi Cristo ay mismu nan nangiliwas as nan fiasfiasor takú as nan natuyana as nan koros ta ikinak takú ay fumasfiasor ya unuchun takú nan nalintig ay panagfiyag. Babaen as nan sugsukiatna, enmammay takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P12_25","090_2_25","1PE","2","25","25","Ad kasin, kaman kayu karnero ay natingiw, ngem ad wani, nunfiangad kayu as nan mangay-aywan ya mamanfiantay kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_1","090_3_1","1PE","3","1","1","Chakayu us ay fianafiai ay nunkaasaw-an, masapor waschi un munpaetoray as nan asawana ta mu wacha kan chicha nan achi omafurot as nan kalen Apo Dios ad wani, awni at maawis ay omafurot babaen as nan ammay ay ukialiyu. Mu atunyu chaná, achiyu kis-an epakaawat sa kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_2","090_3_2","1PE","3","2","2","tay iilauncha nan nacharos ay ukialiyu ya nan marispitu ay panagfiyagyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_3","090_3_3","1PE","3","3","3","Nan kenapentasyu at masapor achi maifisar as nan ar-arkos ay os-osarun chi fiabfiafiai ay kaman as nan mangar-arkosancha as fookcha, nan mangos-osarancha as singsing ya fialetok, ya nan munfiachuwancha as nunkangina, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_4","090_3_4","1PE","3","4","4","ngem kun at masapor maifisar as nan wacha as numnumyu. Tay nan kenapentas ay achi makakkaan nan pategna as nan mangiilan Apo Dios at nan kenaanos ya nan natalna ay numnum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_5","090_3_5","1PE","3","5","5","Hiyana nan ukiali ay inun-unud nan chiyuycha nasantowan ay fianafiai ad pus-uy ay nuntalek kan Apo Dios. Penapentascha nan achorcha babaen as nan nunpaetorayancha as nan as-awacha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_6","090_3_6","1PE","3","6","6","Assid-i nan ukialen Sara ad pus-uy, enafurotna chin Abraham ay asawana ya enawakiana pay hiya as apo. Maifilang kayu as an-akna mu ammay nan chayu at-atun ya achi kayu machanchanakian. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_7","090_3_7","1PE","3","7","7","Chakayu us ay lanaraki ay nunkaasaw-an, masapor waschi un maawatana nan asawana ya ay-aywanana hiya ay ustu, tay nakapkapuycha mu chakayu. Rispituwunyu chicha, tay maketawidcha kan chakayu as nan fiyag ay maid patingkiana ay ichat Apo Dios. Atunyu chaná ta makakararag kayu ay ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_8","090_3_8","1PE","3","8","8","Ad wani, nauy pay nan itukunku kan chakayu: Mun-us-usaunyu koma nan numnumyu, ya makelekna kayu as nan iib-ayu. Munlelennayad kayu ay kaman tit-iwa ay hen-anag-i, munsisinnug-ang kayu ya munpakumbaba kayu as nan tunggal usa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_9","090_3_9","1PE","3","9","9","Mu wachay mangekaman as mangotettet kan chakayu, achiyu es-es-ang. Mu wacha us chi omekak-ali, achiyu ekak-aliyan hiya. Ngem kun kayu at munkararag kan Apo Dios ta bendisyonana chicha, tay uray chakayu at enayakian chakayu kan Apo Dios ta mabendisyonan kayuntu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_10","090_3_10","1PE","3","10","10","Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu laraychun nan taku ay mawad-an as naragsak ay fiyag ya maiturturuy nan lagsakna, masapor achi munkarkali hiya as omepasaket as numnum ya achi munkutkutum hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_11","090_3_11","1PE","3","11","11","Masapor chukkiana nan mangotettet ta nan ammay nan atuna, ya masapor us epapatina nan kafiaelana ay makekappia as nan tapina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_12","090_3_12","1PE","3","12","12","Tay hi Apo Dios at kanayona ay ilaun nan nalintig ay tataku, ya chungruna nan kararagcha, ngem fusoruna nan tataku ay mangekamkaman as mangotettet.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_13","090_3_13","1PE","3","13","13","Mu laraychunyu ay mangekaman as ammay, ay wachay mangituchor kan chakayu? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_14","090_3_14","1PE","3","14","14","Ngem uray mu mapaliwas kayu kiapú as nan nalintig ay chayu at-atun, nakiasat kayu challu. Isunga achi kayu umug-ugyat as nan mamarpaliwas kan chakayu ya achi kayu machanchanakian, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_15","090_3_15","1PE","3","15","15","ngem kunyu at tit-iwa figfikun hi Cristo as Apo. Kanayon kayu ay munsasakiana ta mu wachay munsarudsud kan chakayu maepangkep as nan namnamayu kan Cristo, mafialinyu ay songfiatan. Ngem ilaunyu ta iyam-ammayu nan atunyu ay manongfiat kan chicha ay mangepaila as ustu ay rispitu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_16","090_3_16","1PE","3","16","16","Kanayon koma ay nacharos nan numnumyu ta nan chiyuycha munkarkali as mangotettet ay maifusor as nan ammay ay ukialiyu as nan chayu mangun-unuchan kan Cristo at mafiainanchantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_17","090_3_17","1PE","3","17","17","Tay mu eparufus Apo Dios ay mapaliwasan kayu, kaskasin ammay ay mapaliwasan kayu kiapú as nan mangekamkamananyu as ustu mu nan mapaliwasan kayu kiapú as nan mangekamkamananyu as mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_18","090_3_18","1PE","3","18","18","Tay hi Cristo us at nun-iliwas ya namingpingsan ay natuy kiapú as nan fiasfiasor takú. Hiya ay nalintig at natuy para kan chitaku ay fumafiasor ta iyesnopna chitaku kan Apo Dios. Penatuycha nan achorna, ngem tenakon Apo Dios hiya as nan naespirituwan ay katataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_19","090_3_19","1PE","3","19","19","As nan nauy ay kasasaadna, inmuy hiya as nan kawad-an nan chiyuycha naifiafiarud ay lenawan nan natnatuy ay tataku, at nun-ekasaba kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_20","090_3_20","1PE","3","20","20","Chatona nan espiriton nan tataku ay chaan enmafurot kan Apo Dios as nan timpon Noe ad pus-uy. As nan chiyuy ay timpu ay cha mangam-ammaan Noe as nan papor, enan-anosan Apo Dios ay nanan-ud as nan omafurotan koma nan tataku kan hiya. Uray mu hiyasa, warucha yangkiay nan sinungkop as nan papor, at naesarakancha as nan chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_21","090_3_21","1PE","3","21","21","Nan chanum ay anchi at hiyachi nan maepachongan nan funyag ay mangepaila ay esarakan chakayu kan Apo Dios babaen as nan natakuwan Jesu Cristo manipud as nan utúy. Nan laychun ay kanan nan nunpafunyakiananyu at fiakun nan nam-usan nan achoryu ta makaan chi luket, ngem kun at nan nunkararakianyu kan Apo Dios ta charosana nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P13_22","090_3_22","1PE","3","22","22","Nunfiangad hi Cristo ad chaya, at wacha as apét kannawan Apo Dios, ya chana etortorayan nan am-in ay angheles ya nan tapina ay achi maila ay wachay kalibfengancha ya pannakafialincha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_1","090_4_1","1PE","4","1","1","Kiapú ta nun-iliwliwas ya natuy hi Cristo asna's luta, esakianayu us nan numnumyu ay mun-iliwas ay kaman kan hiya, tay nan taku ay nun-iliwas kiapú as nan pammatina kan Cristo Jesus at ikinakna ay fumasfiasor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_2","090_4_2","1PE","4","2","2","Isunga as nan nayagyag ay katakuwanyu, esakianayu ngarud nan numnumyu ta tongparunyu nan enkeddeng Apo Dios, fiakun nan mun-ongosán chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_3","090_4_3","1PE","4","3","3","Tay ongor chi senayangyu ay timpu ad kasin ay nangekamkaman as nan laylaychun nan chiyuycha achi omafurot kan Apo Dios ay cha at-atun. Tay ad kasin, enkamkamanyu nan am-in ay kenaruket ya kafiafiain ay mun-ongosán chi achor. Inmig-ikop kayu as fumutang ay maikop, nunkaranok kayu, naetaptapi kayu as nan narafus ay lagragsak, ya maid fiainyu as nan nanaychayawanyu as nan chiyuycha didiosen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_4","090_4_4","1PE","4","4","4","Isunga ad wani, naschaaw nan tataku ay achi omafurot, at cha chakayu ekakkak-ali, tay achi kayu maetaptapi as nan munlumu as nan machachaelan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_5","090_4_5","1PE","4","5","5","Ngem masapor sanguwunchantu hi Apo Dios ta songfiatanchantu kan hiya nan en-enatcha, tay nakasakiana hiya ay mangokóm as nan am-in ay tataku ay matataku ya nan nunkatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_6","090_4_6","1PE","4","6","6","Hiyana nan kiapúna ay uray as nan chiyuycha natuy at naekaskasaba nan Ammay ay Chamag. Tay uray natuy nan achorcha ay maiyunud as nan maokomán nan am-in ay tataku, nan Ammay ay Chamag at naekasaba kan chicha ta matakucha as nan naespirituwan ay katakuwancha ay kaman kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_7","090_4_7","1PE","4","7","7","Kiayud chi munpatingkiaan nan ka-ichin, isunga manumnuman kayu koma ya manang-etpor kayu ta mafialin kayu ay munkararag ay maiyunud as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_8","090_4_8","1PE","4","8","8","Nan kaammayan as nan am-in ay atunyu at masapor epapatiyu ay munlelennayad, tay mu hiyasa nan atunyu, mafialin kayu ay mun-eennanos, ya mafialin kayu ay munpepennakawan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_9","090_4_9","1PE","4","9","9","Naragsak kayu ay mangepaskop as nan iib-ayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_10","090_4_10","1PE","4","10","10","Nan chiyuycha kafiaelan ay inchat Apo Dios as nan tunggal usa kan chakayu ay omaafurot at masapor osarunyu chasa ay munfifinnachang. Tay mu hiyasa nan atunyu, kaman kayu as nan matalek ay mangay-aywan as nan tukutukún ay bendisyon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_11","090_4_11","1PE","4","11","11","Mu wacha kan chakayu nan mun-ekaskasaba, nunumnumuna koma ay nan kalen Apo Dios nan ekasabana. Mu ngachana nan nangichatan Apo Dios as kafiaelan ay munserfi as nan iib-ana, munserfi koma hiya babaen as nan pigsa ay inchat Apo Dios kan hiya. As nan am-in ay atunyu, ilaunyu ta maichaychayaw hi Apo Dios babaen kan Jesu Cristo. Hiya nan machaychayaw ya mannakafialin ay cha muntortoray in-inkiana. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_12","090_4_12","1PE","4","12","12","Iib-a ay laylaychok, achi kayu masmaschaaw as nan pararu ay maparpaliwasananyu ay kaman wachay tuktukún ay cha om-ommat kan chakayu. Masapor ommat chaná ta mapaneknekan nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_13","090_4_13","1PE","4","13","13","Ngem kun kayu at masapor munlagragsak mu maparpaliwasan kayu ay kaman kan Cristo ta maid us munkurangan chi lagsakyu as nan maepail-an nan kaichayawan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_14","090_4_14","1PE","4","14","14","Nakiasat kayu us mu masmas-ot kayu kiapú as nan pammatiyu kan Cristo, tay hiyasa nan mangepaila ay mawawacha kan chakayu nan mannakafialin ay Espiritu ay nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_15","090_4_15","1PE","4","15","15","Ngem maid koma kan chakayu nan mapaliwasan kiapú as nan pomatuyanyu, mangakiwanyu winnu makififiyanganyu ay manaktak as tapina ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_16","090_4_16","1PE","4","16","16","Ngem mu mapaliwasan kayu kiapú as nan pammatiyu kan Cristo, achiyu ekafiain sa, ngem kunyu at chayawun hi Apo Dios kiapú as nan naifilanganyu as tatakon Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_17","090_4_17","1PE","4","17","17","Inumchan at nan timpu ay mangokomán Apo Dios as nan am-in ay tataku, ya nan tatakuna nan omon-ona ay okomuna. Mu chitaku ay enmafurot nan maelapuwana, ay kun achi kaskasin kauugyat nan ommat as nan chiyuycha achi omafurot as nan Ammay ay Chamag ay nurpu kan Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_18","090_4_18","1PE","4","18","18","Kaman as nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Mu nalikiat nan kaesarakanan nan nalintig ay tataku, ay achi kaskasin nalikiat nan ommattu as nan chiyuycha mangachi kan Apo Dios ya fumafiasor?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P14_19","090_4_19","1PE","4","19","19","Isunga mu mapaliwasan kayu kiapú ta hiyasa nan laychun Apo Dios kan chakayu, epapanekyu ay mangekaman as ammay, ya etalekyu nan achoryu kan Apo Dios ay hiya nan namayang kan chakayu ya nan matalek ay mangtongpar as nan enkarina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_1","090_5_1","1PE","5","1","1","Wacha nan laychok ay ifilin kan chakayu ay mangepangpanguru as nan omaafurot hesa, tay ha-un us at usaak ay mangepangpanguru. Usaak us ay nangepaneknek as nan nun-iliwliwasan Cristo, ya makelak-amaktu as nan kaichayawana ay maepailantu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_2","090_5_2","1PE","5","2","2","Nauycha nan tukunku kan chakayu: Masapor aywananyu ay ustu nan tatakon Apo Dios as nan kawad-anyu, tay chicha nan kaman karnerona ay entalekna kan chakayu. Munlagragsak kayu koma ay mangay-aywan kan chicha ay achi kayu mapelpelet, tay hiyasa nan laychun Apo Dios. Achiyu atun nan chunuyu kiapú as kenaakum as siping, ngem kiapú as layadyu ay munserfi kan Apo Dios ya as nan iib-ayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_3","090_5_3","1PE","5","3","3","Masapor us achiyu epapelet nan laychunyu as nan tataku ay naetalek kan chakayu, ngem kun at koma ammay nan ukialiyu ta wachay ustu ay turachuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_4","090_5_4","1PE","5","4","4","Angkiay ya as nan munpail-an Cristo ay ap-apon nan am-in ay mun-ay-aywan, maettan kayuntu as korona ay hiyasa nan gun-gunayu ad chaya ay achi poros munkupas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_5","090_5_5","1PE","5","5","5","Chakayu us ay en-auchi, masapor munpaetoray kayu as nan papanguruwanyu. Am-in kayu ay omaafurot at masapor munpakumbaba kayu as nan munserfiyanyu as nan tunggal usa. Tay wacha nan naisurat as nan Kalen Apo Dios ay kanana, “Kontraun Apo Dios nan nunkapangas, ngem fiadngana nan chiyuycha napakumbaba.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_6","090_5_6","1PE","5","6","6","Munpakumbaba kayu ngarud kan Apo Dios ay mannakafialin ta epangatuna chakayu as nan urkiw ay pinilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_7","090_5_7","1PE","5","7","7","Ichatyu kan Apo Dios nan am-in ay chanagyu, tay hiya nan mangay-aywan kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_8","090_5_8","1PE","5","8","8","Masapor manang-etpor ya munsasakiana kayu. Tay nan kafusor takú ay hi Satanas ay kaman as nan cha mun-ug-ukiab ay layon at cha munliklikud ay mun-anap as aknotana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_9","090_5_9","1PE","5","9","9","Masapor kontraunyu hiya babaen as nan napigsa ay pammatiyu, tay ammuyu ay assesa us ay likiat nan cha iliwliwas nan iib-ayu ay omaafurot henan kailiili asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_10","090_5_10","1PE","5","10","10","Achi mafiayag nan maparpaliwasananyu, at munfialinun chakayu kan Apo Dios as tataku ay maid munkurangana. Papigsauna chakayu ta kanayon ay napigsa nan pammatiyu ta achi kayu poros maiwudwud. Tay hiya nan manangsug-ang ay Dios ay nangayag kan chakayu ta makelak-am kayu as nan kaichayawana ay maid patingkiana babaen as nan pammatiyu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_11","090_5_11","1PE","5","11","11","Sapay koma ta maichaychayaw hiya in-inkiana. Amen! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_12","090_5_12","1PE","5","12","12","Nan nangfiachang kan ha-un ay nangisurat as nan nauy ap-aptek ay surat at hi Silas ay ifilangku as matalek ay ifia takú. Insuratku na ta papigsaok nan pammatiyu ya paneknekak kan chakayu nan nauycha am-in ay napachasanyu ay grasyan Apo Dios. Epapasnekyu ay mangnunumnum as nan hana grasyana ta achiyu liwliw-an. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_13","090_5_13","1PE","5","13","13","Nan iib-ayu ay omaafurot ay pinilen Apo Dios ay wacha ad Babilonia at cha chakayu pakomostaun. Kaman us kan Marcos ay infilangku as anakku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P15_14","090_5_14","1PE","5","14","14","Munpepennakomosta kayu ay mangepaila ay munlelennayad kayu. Sapay koma ta mawawacha nan talna kan chakayu am-in ay enmafurot kan Cristo.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_1","091_1_1","2PE","1","1","1","Ha-un hi Simon Pedro ay usa ay fiabfiaarun Jesu Cristo ya apostolna. Nauy nan suratku kan chakayu ay naettan as pammati ay pachong nan pammatimi. Naettan kayu as pammati kiapú as nan kenalintig Jesu Cristo ay Dios takú ya mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_2","091_1_2","2PE","1","2","2","Sapay koma ta omongoongor kan chakayu nan grasya ya talna ay nurpu kan Apo Dios kiapú as nan chayu mangam-ammuwan kan Apo Dios ya kan Jesus ay Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_3","091_1_3","2PE","1","3","3","Babaen as nan pannakafialin Apo Dios, inchatna kan chitaku nan am-in ay kasaporan takú ta unuchun takú nan nadiosan ay panagfiyag babaen as nan cha takú mangam-ammuwan kan hiya ay nangayag kan chitaku ta makelak-am takú as nan mismu ay kaichayawana ya kenaammayna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_4","091_1_4","2PE","1","4","4","Kiapú as nan kaichayawana ya kenaammayna, inchatna nan chiyuycha kaamuchan ya napateg ay enkarina ta babaen as nan hanacha, mailisi kayu as nan mabrokan kiapú as nan manangotettet ay mun-ongosán chi tataku asna's luta, ya ta makelak-am kayu as nan kenadiosna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_5","091_1_5","2PE","1","5","5","Isunga epapatiyu nan kafiaelanyu ta nan ammay ay katatakuyu nan etapiyu as nan pammatiyu. Nan etapiyu us as nan ammay ay katatakuyu at nan pannakaammuyu as nan maepangkep as nan laychun Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_6","091_1_6","2PE","1","6","6","Nan etapiyu as nan pannakaammuyu as nan maepangkep as nan laychun Apo Dios at kenamanang-etpor, ya nan etapiyu as nan kenamanang-etpor at kenaanos. Nan etapiyu as nan kenaanosyu at nadiosan ay panagfiyag, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_7","091_1_7","2PE","1","7","7","ya nan etapiyu as nan nadiosan ay panagfiyagyu at layad as nan iib-ayu ay omaafurot. Nan etapiyu as nan layadyu ay ansa at layad para as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_8","091_1_8","2PE","1","8","8","Tay mu omongoongor kan chakayu nan nauycha kenaammay, ya tit-iwa ay maam-ammuyu hi Apo takú ay Jesu Cristo, kaskasin omongor nan ammay ay chayu atuatun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_9","091_1_9","2PE","1","9","9","Ngem mu maid chaná ay ukiali as nan taku, kaman nafurag sa ay taku winnu achi makaila as achawwi, tay liniw-ana ay naurasan hiya as nan sikud ay fiasfiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_10","091_1_10","2PE","1","10","10","Isunga chakayu ay iib-ak, kaskasinyu epapasnek ay mangun-unud as nan nauy nadiosan ay panagfiyag ta mapaneknekan nan nangpiliyan ya nangayakian Apo Dios kan chakayu. Tay mu atunyu sa, achiyu chukkian nan pammatiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_11","091_1_11","2PE","1","11","11","Angkiay mu unuchunyu chaná ay nadiosan ay panagfiyag, maragsakantu hi Apo Dios ay mangepaskop kan chakayu as nan maid patingkiana ay muntorayan Apo takú ay Jesu Cristo ay mangesarakan kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_12","091_1_12","2PE","1","12","12","Isunga kanayonku challu ay epanumnum chaná kan chakayu uray aammuyu chaná ya epapasnekyu ay mangun-unud as nan kenatit-iwa ay naisursuru kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_13","091_1_13","2PE","1","13","13","As nan munnunumnumku at libfengku ay mangepanumnum kan chakayu as nan hanacha ad wani ay kutukiak ay matataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_14","091_1_14","2PE","1","14","14","Tay ammok ay as nan hen-omaketan yangkiay at mak-akak asna's luta ay hiyasa challu nan enpakaammon Jesu Cristo kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_15","091_1_15","2PE","1","15","15","Epapatek ngarud nan kafiaelak ay mangisuru as nan nauycha ta uray mu mak-akak asna's luta, wachay chayu mangnumnumnuman as nan nauycha insursurok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_16","091_1_16","2PE","1","16","16","Nan enpakaammumi kan chakayu ay maepangkep as nan pannakafialin Apo takú ay Jesu Cristo ya nan kasina omaliyan at chaan naifisar as nan pinupus-uy ay es-estoryan chi nunkaraing ya nunkasikap ay tataku, tay chakami ay mismu nan nangila as nan kaichayawana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_17","091_1_17","2PE","1","17","17","O, wacha kami mismu hid-i as nan nangichatan Dios Ama kan Jesu Cristo as chayaw ya kaichayawan. Chinngormi us nan kali ay nurpu kan Dios Ama ay kangatuwan ya kachachayawan. Kenalina, “Hi tona nan anakku ay laylaychok. Hiya nan mangepalaylayad kan ha-un.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_18","091_1_18","2PE","1","18","18","Chakami ay mismu nan nanngor as nan hana ay kali ay nurpu ad chaya as nan nangkadkadwaanmi kan hiya henan nasantowan ay chuntug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_19","091_1_19","2PE","1","19","19","Nan hanacha chinngormi nan mangepaneknek ay tit-iwa nan enpadton nan chiyuycha pomapadtu ad pus-uy, isunga kaskasin ongor nan talekmi as nan enpadtucha. Ammay mu afurotunyu nan enpadtucha, tay nan hanacha nan kaman silaw ay manilaw as nan ngongot ay lukiar. Epapasnekyu ay omafurot inkiana fomoknag nan taraw as nan wi-ewi-et ya mafikiat. Nan laychun nan nauy ay kanan at inkiana as nan urkiw ay kasin omaliyan Cristo ay manilaw ay ustu as nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_20","091_1_20","2PE","1","20","20","Ngem nan amud ay masapor maawatanyu at maid poros naepadtu ay naisurat as nan Kalen Apo Dios ay murpu as nan mismu ay numnum nan nangepadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P21_21","091_1_21","2PE","1","21","21","Tay maid naepadtu ay nurpu as nan numnum chi taku, ngem kun at nan Espiritu Santo nan nangetoróng as nan chiyuycha pomapadtu as nan nangifiag-ancha as nan kali ay nurpu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_1","091_2_1","2PE","2","1","1","Ngem ad pus-uy wachacha challu nan achi tit-iwa ay pomapadtu ay nunpaila as nan chiyuycha kianak Israel ay naifilang as tatakon Apo Dios. Assesa us ay wachachantu nan achi tit-iwa ay mun-isursuru ay maetatapi kan chakayu. Chicha ay omal-allilaw at mun-isuruchantu as kinukutum ay manachael as pammatiyu, ya esaotcha uray nan Amo ay hi Cristo ay nangwayawaya kan chicha as nan maid kotkotokna ay panagfiyagcha ay tenawidcha as nan kaap-uwancha. Kiapú as nan nauycha, chicha challu nan kiapón nan loktat ay machusaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_2","091_2_2","2PE","2","2","2","Ongorchantu challu nan mangunud as nan kaiisiw ay panagfiyagcha, ya kiapú kan chicha, mangotettettu nan kankanancha maepangkep as nan tit-iwa ay sursuru maepangkep kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_3","091_2_3","2PE","2","3","3","Kiapú us as nan kenaakumcha, munsipingan chakayu babaen as nan pinupus-uy ay estoryacha. Ngem nunlapu ad pus-uy, nakasakiana challu hi Apo Dios ay mangokóm kan chicha, ya hiya ay manusa kan chicha at achi masmassuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_4","091_2_4","2PE","2","4","4","Tay uray nan angheles ay finmasor ad maliyam at chaan sinug-angan Apo Dios. Ngem kuna at inchus-or chicha ad inferno ay hid-i nan nangepafiaruchana kan chicha as nan kawad-an chi ngongot ay maid patingkiana as nan manman-uchancha as nan anongos ay mun-okomán Apo Dios as nan manusaana kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_5","091_2_5","2PE","2","5","5","Chaana us sinug-angan nan chiyuycha achi nadiosan ay tataku ad pus-uy as nan timpon Noe as nan namsongana henan luta. Nurningcha tit-iwa, ngem hi Noe ay nangekaskasaba as nan maepangkep as nan nalintig ay panagfiyag at ensarakan Apo Dios ya uray nan pitu ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_6","091_2_6","2PE","2","6","6","Chinusan us Apo Dios nan chiyuycha i-Sodoma ya i-Gomorra ad pus-uy babaen as nan nangepatemokana kan chicha as nan apuy ya uray nan siyudadcha. Hiyana nan enatna ay mangepaila as nan ommat as nan chiyuycha achi nadiosan ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_7","091_2_7","2PE","2","7","7","Ensarakana hi Lot ay nalintig ay taku ay nalilifok as solet nan numnumna kiapú as nan kaiisiw ay panagfiyag nan chiyuycha kakailiyana ay lomalabsing as lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_8","091_2_8","2PE","2","8","8","Nalintigna ay taku ay nakiili kan chicha. Inurkiw ay nalilifok as solet nan numnumna kiapú as nan chana mangil-il-an ya manmanngoran as nan mangotettet ay chacha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_9","091_2_9","2PE","2","9","9","Isunga am-in chaná ay enom-ommat ad pus-uy at hiyana nan mangammuwan takú as nan panangesarakan Apo Dios as nan nadiosan ay tataku as nan chacha maparpalikiatanan. Ammuna us ay mangifiarud ya manusa as nan achi nalintig ay tataku inkiana as nan urkiw ay mun-okomana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_10","091_2_10","2PE","2","10","10","Kaskasincha us machusa nan tataku ay mangun-unud as nan kaiisiw ay mun-ongosán nan achorcha ya mangelalayus as nan wachay kalibfengana. Nan nauycha achi tit-iwa ay mun-isursuru at naturudcha ay mangekamkaman as mangotettet ya nunkasokelcha. Achicha us umugyat ay manginsurtu as nan chiyuycha machaychayaw ay nafiayang ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_11","091_2_11","2PE","2","11","11","Nan angheles ay uray kaskasincha mannakafialin ya napigpigsa mu nan chiyuycha achi tit-iwa ay mun-isursuru at achicha ostun nan nakafiasor ay kakadwacha ay angheles as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_12","091_2_12","2PE","2","12","12","Ngem chatona ay tataku at munkalicha as maifusor as nan achicha maawatan. Kamancha atap ay animar ay chaan nanumnuman. Penpennekuncha yangkiay nan kiakiangay ay mun-ongosán nan achorcha. Kun pay nan nauycha ay animar at maiyanakcha yangkiay ay madpap ya mapatuy. Assena us nan ommat kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_13","091_2_13","2PE","2","13","13","Mun-iliwaschantu kiapú as nan namarpaliwasanancha as nan tapina. Lagragsakuncha ay mangelamak ay mangan ya umikop ya mangepapas as assi ay lachok uray kun kaorkia! Maepachongcha as nan mansa ay mangepaassi kan chakayu as nan chacha makekkekanan kan chakayu, ya lagragsakuncha ay cha mangal-allilaw kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_14","091_2_14","2PE","2","14","14","Maid tukún as chacha anaanapun mu fiakun yangkiay nan chiyuycha fianafiai ay laychuncha ay umiwetan. Uray mu hiyasa, achicha mapmapnek ay cha fumasofiasor. Nasikapcha us ay mangawis as nan tataku ay nakapuy nan pammaticha ta masulisugcha ay fumasor. Inmingsacha pay as kenaakum. Awni at chusaun Apo Dios chicha! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_15","091_2_15","2PE","2","15","15","Tenaynancha nan nalintig ay charan ya natingiwcha. Tinuradcha nan panagfiyag chin Balaam ay potot chin Bosor ay nanglaylayad ay nalagfuwan as nan achi nalintig ay en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_16","091_2_16","2PE","2","16","16","Ngem enpasingor Apo Dios chin Balaam ay pomapadtu as nan dongki kiapú as nan nauy mangotettet ay enatna. Nan dongkina ay achi makakali at nunkali kan hiya as kalen chi taku ya enpakinakna nan tenotongok ay planon Balaam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_17","091_2_17","2PE","2","17","17","Chatona ay achi tit-iwa ay mun-isursuru at kamancha namag-anan ay ugwor winnu lifuu ay kun cha etaytayaw chi puwak. Ensasakianan at Apo Dios nan lukiar para kan chicha ay maifiaruchancha as nan ngongngongottan ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_18","091_2_18","2PE","2","18","18","Ongoongor us chi ifiagfiakiacha ay penapangas ay maid kotkotokna. Insursurucha ay mafialin ay unuchun nan mangotettet ay mun-ongosán nan achor, at hiyasa nan pang-awischa ta fumasor nan kaab-afurot ay taku ay kalaylayaw as nan achi ustu ay panagfiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_19","091_2_19","2PE","2","19","19","Ekaricha pay ay mawayawayaan nan taku mu unuchuna nan isursurucha, ngem nan kenatit-iwana at chicha mismu nan fiabfiaarun nan chumachael ay ukialicha. Tay nan taku at munfialin as fiabfiaarun nan uray ngachana ay mangamis kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_20","091_2_20","2PE","2","20","20","As nan nangam-ammuwan nan taku kan Apo takú ay Jesu Cristo ay Omesarakan, elayawana nan achi ustu ay panagfiyag asna's luta. Ngem mu munfiangad kasin hiya ay makna ya maamis as nan sikud ay panagfiyagna, kaskasin mangisiw nan kasasaadna mu as nan chaana nangammuwan kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_21","091_2_21","2PE","2","21","21","Un-unuyna at ay chaana ud-ay naammuwan nan nalintig ay panagfiyag mu nan naammuwana ya chukkiana challu nan nauy ay nasantowan ay filin Apo Dios ay naichat kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P22_22","091_2_22","2PE","2","22","22","Nan chiyuycha achi tit-iwa ay mun-isursuru at paneknekancha nan kenatit-iwan nan chuwa ay proverbio ay kanana, “Kanun kasin nan asu nan inyorakna,” ya kanana us, “Uray mu umsum nan fiafuy, uy kasin munlubnak.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_1","091_3_1","2PE","3","1","1","Kiakiayyumku ay laylaychok, hiyana nan maekadwa ay suratku kan chakayu. As nan nauy chuwa ay suratku at wacha nan enpanumnumku kan chakayu ta ammay ya nacharos nan numnumyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_2","091_3_2","2PE","3","2","2","Laychok ay numnumunyu nan infiagfiakian nan chiyuycha nasantowan ay pomapadtu ad pus-uy ya nan filfilin Apo takú ay Mangesarakan kan chitaku. Nan nauycha ay filfilin at enpakaammuna kan chakayu babaen as nan apostoles ay nangisursuru kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_3","091_3_3","2PE","3","3","3","Nan amud ay masapor maawatanyu at as nan chiyuycha anongos ay urkiw, wachacha nan tataku ay mangun-unud as nan mangotettet ay mun-ongosán nan achorcha. Omalichantu ya ot-otyokun chakayu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_4","091_3_4","2PE","3","4","4","ay mangarkali kan chakayu, “Enkaren met Jesus ay munfiangad, o-ngun? Ay chaud nan kawad-ana? Natuycha met at nan kaap-uwan takú, ngem chaan pay met enmali hi Cristo. Hihiya met challu nan am-in nunlapu as nan nafiayangan nan luta inkiana ad wani.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_5","091_3_5","2PE","3","5","5","Hiyachi nan kankanan nan chiyuycha oomsot, ngem kurkuratuncha ay liw-an nan enat Apo Dios ad maliyam. Tay ad maliyam, finayang Apo Dios nan luta ya nan wacha ad chaya babaen as nan filina. Chanum nan enosarna ay namayang as nan luta, at nafunsiyan nan luta as nan chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_6","091_3_6","2PE","3","6","6","Babaen us as nan filina, nalayus nan sikud ay luta, at nurningcha nan katakutaku, ya nachachael nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_7","091_3_7","2PE","3","7","7","Babaen challu as nan filina, naesasakiana ay mapuoran nan luta ay wacha ad wani ya as ngatu ay kawad-an nan lifuu. O, maay-aywanancha inkiana as nan urkiw ay maokomán ya machusaan nan katakutaku ay achi munchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_8","091_3_8","2PE","3","8","8","Ngem kiakiayyum ay laylaychok, masapor achiyu liwliw-an na: As nan munnunumnum Apo Dios, nan kafiayag nan usa ay urkiw at kaman hinlifu ay tawwun, ya nan kafiayag nan hinlifu ay tawwun at kaman us-usa ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_9","091_3_9","2PE","3","9","9","As nan munnunumnum nan tapina at nautuy hi Apo Dios ay mangtongpar as nan enkarina, ngem achi tit-iwa chi. Nan kenatit-iwana at naanos as solet hiya kan chakayu, tay laychuna ay maid koma machusa, ngem kun at koma munfiafiawi nan am-in ay tataku as nan fiasfiasorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_10","091_3_10","2PE","3","10","10","Ngem umchantu challu nan urkiw ay omaliyan nan Apo, at loktat nan omaliyana ay kaman as nan omaliyan nan mangaakiw. As nan urkiw ay ansa, wachantu nan napigsa ay ungug, at maumastu nan chaya. Marunawtu us nan urkiw kiapú as nan apuy, uray nan furan ya nan chiyuycha taraw, ya mapuorantu us nan luta ya am-in ay wacha asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_11","091_3_11","2PE","3","11","11","Kiapú ta assid-i nan pannakachachael nan am-in, ngachana ngay ay karasi nan panagfiyagyu? Masapor nasantowan ya nadiosan nan panagfiyagyu ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_12","091_3_12","2PE","3","12","12","as nan chayu manman-uchan as nan urkiw ay mangokomán Apo Dios as nan katakutaku. Masapor atunyu nan kafiaelanyu ay mangepahenkemad as nan omaliyana. Tit-iwa ay as nan urkiw ay anchi, mapuoran nan chaya, at maetemok nan am-in ay wacha hid-i kiapú as nan apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_13","091_3_13","2PE","3","13","13","Ngem chitaku ay omaafurot at namnamaun takú ay tongparuntu Apo Dios nan enkarina ay wachantu nan fiarú ay chaya ya fiarú ay luta ay magyanan nan nunkalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_14","091_3_14","2PE","3","14","14","Isunga kiakiayyum ay laylaychok, kiapú ta hiyana nan sasad-unyu, epapatiyu nan kafiaelanyu ta nacharos kayu ya maid munkuranganyu as nan mangiilan Apo Dios ya ta makekappia kayu kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_15","091_3_15","2PE","3","15","15","Achiyu liwliw-an ay nan kiapón nan kenaanos nan Apo at laychuna ay maesarakan nan tataku. Assena us challu nan insurat Pablo ay laylaychun takú ay ifia kan chakayu babaen as nan silib ay inchat Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_16","091_3_16","2PE","3","16","16","As nan am-in ay sursuratna maepangkep as nan nauy kaesarakanan, assesa challu nan infiagfiakiana. Wachacha kayman nan nalikiat ay maawatan as nan sursuratna, at nan tataku ay kurang chi pannakaawatcha ya nakapuy nan pammaticha at fiarfialinsuwekuncha nan laychun nan hanacha ay kanan. Assesa nan chacha at-atun as nan tapina ay enpaisurat Apo Dios ay kalina. Kiapú as nan mangfiarfialinsuwekancha as nan hana, machusacha in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_17","091_3_17","2PE","3","17","17","Ngem kiakiayyum ay laylaychok, kiapú ta ammuyu at nan maepangkep as nan chiyuycha achi tit-iwa ay mun-isursuru, il-ilaunyu ngarud ta achi kayu maaw-awis as nan tukún ay sursurucha ya omachawwi as nan pammati ay penopomkatanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("P23_18","091_3_18","2PE","3","18","18","Ngem chakayu ay kiakiayyumku, epapasnekyu koma ay manaptapi as nan ammay ay numnumyu ya as nan mangam-ammuwanyu kan Apo Jesus. Epapasnekyu koma ay mangunud as nan panagfiyagna. Machaychayaw koma hiya ad wani ya in-inkiana! Amen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_1","092_1_1","1JN","1","1","1","Isuratmi kan chakayu nan maepangkep kan Jesu Cristo ay makali un Kali ay hiya nan kurpuwan chi fiyag ay maid patingkiana. Hiya at nawawacha nunlapu as nan chaan pay nafiayangan chi ka-ichin, ya nunfialin as taku asna's luta. Chinngormi ay mismu nan kalina. Inilan nan mismu ay matami hiya ya kenpan nan mismu ay limami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_2","092_1_2","1JN","1","2","2","As nan nunfialinana as taku asna's luta, inilami mismu hiya. Isunga paneknekanmi ya epakaammumi kan chakayu nan maepangkep kan hiya ay mangichat as fiyag ay maid patingkiana. Hiya nan nawawacha kan Dios Ama, ya hiya nan naepakaammu kan chakami. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_3","092_1_3","1JN","1","3","3","O, nan inilami ya chinngormi mismu at epakaammumi us kan chakayu ta makekadkadwa kayu koma kan chakami as nan makekadkadwaanmi kan Dios Ama ya as nan Anakna ay hi Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_4","092_1_4","1JN","1","4","4","Isuratmi chaná kan chakayu ta maid munkurangan chi lagsak takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_5","092_1_5","1JN","1","5","5","Nauy nan chamag ay chinngormi as nan Anakna ya epakaammumi kan chakayu: Hi Apo Dios at silaw ay manilaw as numnum nan tataku, ya maid poros ngongot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_6","092_1_6","1JN","1","6","6","Mu kanan takú un makekadkadwa takú kan hiya ngem kutug takú challu ay matataku as nan ngongot at cha takú munkutum ya achi maiyunud as nan kenatit-iwa nan cha takú at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_7","092_1_7","1JN","1","7","7","Ngem mu matataku takú as nan kawad-an nan silaw ay kaman kan Apo Dios ay wacha as nan silaw at ammay nan makekadkadwaan takú as nan tunggal usa ay omafurot kan hiya. Nan usa pay at macharosan takú as nan am-in ay fiasfiasor takú babaen as nan charan Jesus ay Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_8","092_1_8","1JN","1","8","8","Mu kanan takú un maid fiasor takú, kun takú cha al-allilawun nan mismu ay achor takú, ya maid kan chitaku nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_9","092_1_9","1JN","1","9","9","Ngem mu ipudnu takú nan fiasfiasor takú, pakawanun Apo Dios chitaku ya charosana us chitaku as nan am-in ay achi nalintig ay en-enat takú, tay hiya at matalek ya nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J11_10","092_1_10","1JN","1","10","10","Mu kanan takú un chaan takú finmasor, nunfialinun takú hiya as nangutum, ya maid kan chitaku nan kalina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_1","092_2_1","1JN","2","1","1","Chakayu ay maifilang as an-akku, isuratku na kan chakayu ta achi kayu fumasor. Ngem mu wachay fumasor, wacha at hi Jesu Cristo ay nalintig ay maketakiatfor kan Dios Ama para kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_2","092_2_2","1JN","2","2","2","Hi Cristo mismu nan naichaton ay nangiliwas as nan chusan nan fiasfiasor takú ta mapakawan takú, ya fiakun yangkiay nan fiasfiasor takú ngem uray nan fiasfiasor nan katakutaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_3","092_2_3","1JN","2","3","3","Tit-iwa ay am-ammu takú hi Apo Dios mu tongparun takú nan filfilina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_4","092_2_4","1JN","2","4","4","Nan taku ay mangali un am-ammuna hi Apo Dios, ngem achina tongparun nan filfilina at nangutum ya maid nan kenatit-iwa kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_5","092_2_5","1JN","2","5","5","Ngem mu ngachana nan mangtongpar as nan kalen Apo Dios, epailana ay maid munkurangan chi layadna kan Apo Dios. Nan mangammuwan takú ay mawawacha takú kan Apo Dios at hiyana: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_6","092_2_6","1JN","2","6","6","Nan taku ay mangali un mawawacha hiya kan Apo Dios at mataku hiya ay kaman as nan panagfiyag Jesu Cristo as nan nunfialinana as taku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_7","092_2_7","1JN","2","7","7","Iib-a ay laylaychok, fiakun fiarú ay filin nan chak isurat kan chakayu, ngem sikud ay filin ay wacha kan chakayu as nan laplapon nan enmafurotanyu kan Jesu Cristo. Nan nauy sikud ay filin at nan chinngoryu at ay masapor munlelennayad kayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_8","092_2_8","1JN","2","8","8","Uray mu assesa, chak isurat nan nauy usa ay fiarú ay filin, tay naila nan natongparana babaen as nan en-enat Cristo ya babaen as nan panagfiyagyu ay omaafurot. Tay nan ngongot at cha mamaid, ya nan tit-iwa ay silaw at cha lomawag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_9","092_2_9","1JN","2","9","9","Nan taku ay mangali un wacha hiya as nan silaw, ya kuna challu iinglun chi ifiana at kutug ay wacha hiya as nan ngongot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_10","092_2_10","1JN","2","10","10","Nan taku ay manglaylayad as ifiana at mawawacha as nan silaw, ya maid as nan panagfiyagna nan kiapón nan fumasorana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_11","092_2_11","1JN","2","11","11","Ngem nan taku ay mang-ingor as nan ifiana at wacha as nan ngongot ya kaman cha manarcharan ay achina ammu nan ay-ayana, tay finurag nan ngongot hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_12","092_2_12","1JN","2","12","12","Chakayu ay maifilang as an-akku, chak isurat na kan chakayu, tay napakawan kayu as nan fiasfiasoryu kiapú kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_13","092_2_13","1JN","2","13","13","Chakayu ay am-a, chak isurat na kan chakayu, tay am-ammuyu hi Cristo ay nawawacha sakbay mafiayang chi ka-ichin. Chakayu ay fumarfiaru, chak isurat na kan chakayu, tay enamisyu hi Satanas ay makali un Mangotettet. Chakayu ay an-ak, chak isurat na kan chakayu, tay am-ammuyu hi Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_14","092_2_14","1JN","2","14","14","Kasinku ifiakia nan kiapúna as nunsuratak kan chakayu ay am-a, tay am-ammuyu hiya ay nawawacha sakbay mafiayang chi ka-ichin. Nunsuratak kan chakayu ay fumarfiaru, tay mafikas kayu, ya mawawacha kan chakayu nan kalen Apo Dios, ya enamisyu us hi Satanas ay makali un Mangotettet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_15","092_2_15","1JN","2","15","15","Achiyu koma laylaychun nan panagfiyag nan tataku winnu uray ngachana ay wacha asna's luta. Tay mu laylaychunyu chaná, maid layadyu kan Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_16","092_2_16","1JN","2","16","16","Tay am-in ay mangotettet asna's luta ay kaman as nan mun-ongosán nan achor, nan mang-akuman as iilaun chi mata ya nan mangepangpangasan as kuk-uwa ya kasasaad at fiakun kan Dios Ama nan nurpuwana, ngem kun at asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_17","092_2_17","1JN","2","17","17","Nan fiyag asna's luta ya nan am-in ay mun-ongosán nan tataku at chacha mamaid. Ngem nan taku ay mangekaman as nan enkeddeng Apo Dios at wachay fiyagna ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_18","092_2_18","1JN","2","18","18","Chakayu ay maifilang as an-akku, kiayud umchan nan timpu ay kasintu omaliyan Cristo. Chinngoryu at ay omalintu nan kafusor Cristo, ya uray ad wani at enmongorcha nan chiyuycha fumusor kan Cristo. Isunga hiyana nan mangammuwan takú ay kiayud nan omaliyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_19","092_2_19","1JN","2","19","19","Nan chiyuycha fumusor at sikud ay naetatapicha kan chitaku, ngem kuncha sinmiyan, tay fiakun takú challu kakadwa chicha. Tay mu kakadwa takú challu chicha at chaancha koma sinmiyan kan chitaku. Ngem sinmiyancha ta narawag ay maepaila ay fiakun takú kakadwa chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_20","092_2_20","1JN","2","20","20","Ngem kun pay chakayu, mawawacha at nan Espiritu Santo ay inchat Cristo kan chakayu, isunga ammuyu am-in nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_21","092_2_21","1JN","2","21","21","Munsuratak kan chakayu fiakun kiapú ta achiyu ammu nan kenatit-iwa, ngem kun at kiapú ta ammuyu, ya ammuyu us ay maid poros kinukutum ay murpu as nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_22","092_2_22","1JN","2","22","22","Ngachana nan nangutum mu achi nan taku ay mangesaot ay hi Jesus nan Cristo ay finaor Apo Dios. Nan nauy taku at fumusor kan Cristo, tay esaotna nan Dios Ama ya nan Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_23","092_2_23","1JN","2","23","23","Nan taku ay mangesaot as nan Anak Apo Dios at maid us kan hiya hi Dios Ama. Nan taku ay mangepaneknek ay hi Jesus nan Anak Apo Dios at mawawacha us kan hiya nan Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_24","092_2_24","1JN","2","24","24","Nan chamag ay chinchinngoryu nunlapu as nan enmafurotanyu at mawawacha koma as nan numnumyu. Mu hiyasa, mawawacha kayu as nan Anak Apo Dios ya kan Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_25","092_2_25","1JN","2","25","25","Hiyana nan fiyag ay maid patingkiana ay enkaren Cristo ay ichatna kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_26","092_2_26","1JN","2","26","26","Isuratku na kan chakayu, tay wachacha nan tataku ay mamadpachas ay mangallilaw kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_27","092_2_27","1JN","2","27","27","Ngem kun pay chakayu, mawawacha nan Espiritu Santo ay inchat Cristo kan chakayu. Isunga achiyu masapor chi mangisuru kan chakayu as kenatit-iwa. Tay nan Espiritu at isuruna kan chakayu nan am-in ay masapor ay ammuwunyu, ya tit-iwa nan isursuruna, fiakun kinukutum. Unuchunyu ngarud nan isursuruna, ya iturturuyyu ay mawawacha kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_28","092_2_28","1JN","2","28","28","Ad wani, chakayu ay maifilang as an-akku, masapor mawawacha kayu kan hiya ta as nan munpail-anantu at mapapigsa nan numnum takú ya achi takuntu mafiainan ay maesakiang kan hiya as nan omaliyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J12_29","092_2_29","1JN","2","29","29","Ammuyu met ay nalintig hi Cristo. Isunga ammuyu koma us ay maifilang as an-ak Apo Dios nan am-in ay mangekamkaman as ustu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_1","092_3_1","1JN","3","1","1","Numnumun takú koma nan kenaongor nan layad Dios Ama kan chitaku! Kiapú as nan ongor ay layadna, ifilangna chitaku as an-akna. O, tit-iwa ay an-akna chitaku. Hiyana nan kiapúna ay achi chitaku figfikun as nan chiyuycha achi omaafurot, tay achicha challu figfikun hi Dios Ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_2","092_3_2","1JN","3","2","2","Iib-a ay laylaychok, an-ak Apo Dios chitaku ad wani, uray mu achi takú pay maawatan mu ngachana nan munfialinan takú as kasin. Ngem ammu takú ay as nan kasin omaliyan Cristo at munfialin takuntu as kaman kan hiya, tay ilaun takuntu nan ustu ay ilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_3","092_3_3","1JN","3","3","3","Nan am-in ay tataku ay wachay namnamacha kan Cristo at chukkiancha koma nan mangotettet ta kanayon ay nacharos nan panagfiyagcha ay kaman challu kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_4","092_3_4","1JN","3","4","4","Nan uray ngachana ay fumasor at labsinguna nan lintig Apo Dios, tay nan fiasor at hiyasa nan manglabsingan as nan lintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_5","092_3_5","1JN","3","5","5","Ammuyu ay enmali hi Cristo asna's luta ta kaanuna nan fiasfiasor chi tataku. Kun pay hiya at maid poros fiasfiasorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_6","092_3_6","1JN","3","6","6","Nan taku ay mawawacha kan Cristo at achina at iturturuy ay fumasfiasor. Nan taku ay mangiturturuy ay fumasfiasor at chaan poros enmafurot kan Cristo ya chaana poros naammuwan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_7","092_3_7","1JN","3","7","7","Chakayu ay an-akku, achiyu eparufus nan uray ngachana ay mangallilaw kan chakayu. Nan taku ay cha mangekamkaman as ustu at nalintig ay kaman kan Cristo ay nalintig. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_8","092_3_8","1JN","3","8","8","Ngem nan taku ay mangiturturuy ay cha fumasofiasor at takon Satanas. Tay hi Satanas at finmasofiasor nunlapu as nan chaan pay nafiayangan chi ka-ichin. Hiyana nan kiapúna ay enmali nan Anak Apo Dios asna's luta ta chachaeluna nan cha at-atun Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_9","092_3_9","1JN","3","9","9","Nan taku ay tit-iwa ay anak Apo Dios at achina iturturuy ay cha fumasfiasor, tay mawawacha kan hiya nan panagnumnumnum Apo Dios. Achi mafialin ay iturturuyna ay cha fumasfiasor, tay naifilang hiya as anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_10","092_3_10","1JN","3","10","10","Nan mangematonan mu ngachancha nan an-ak Apo Dios ya nan an-ak Satanas at hiyana: Nan achi mangekamkaman as ustu winnu achi manglaylayad as iib-acha at fiakun an-ak Apo Dios chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_11","092_3_11","1JN","3","11","11","Nan chinchinngoryu nunlapu as nan laplapuna at hiyana: Masapor munlelennayad takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_12","092_3_12","1JN","3","12","12","Achi takú koma turachun chin Cain ay takon Satanas ay makali un Mangotettet, ya penatuyna nan enauchina. Adchi pay t'uy penatuy Cain nan enauchina? Kiapú ta mangotettet nan en-enatna, ngem nalintig nan enat nan enauchina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_13","092_3_13","1JN","3","13","13","Isunga, iib-a, achi kayu masmaschaaw mu inglun chakayu as nan tataku ay achi omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_14","092_3_14","1JN","3","14","14","Ammu takú ay achi chitaku at etortorayan as nan pannakafialin nan utúy, tay wacha kan chitaku nan fiyag ay maid patingkiana. Ammu takú sa, tay laylaychun takú nan iib-a takú. Nan taku ay achi manglaylayad as iib-ana at mawawacha pay laing as nan pannakafialin nan utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_15","092_3_15","1JN","3","15","15","Nan taku ay mang-ingor as ifiana at kaman challu pomapatuy, ya ammuyu met ay nan pomapatuy at achi mawawacha as nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_16","092_3_16","1JN","3","16","16","Nan atun takú ay mangammu mu ngachana nan tit-iwa ay layad at hiyana: Inchaton Cristo nan fiyagna para kan chitaku. Isunga chitaku us at masapor nakasakiana takú ay mangichaton as fiyag takú para as nan iib-a takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_17","092_3_17","1JN","3","17","17","Mu ngachana nan wachay kenafiaknangna ya ilauna nan ifiana ay munkasaporan, ngem maid poros sug-angna kan hiya, ay mafialina ay kanan un laylaychuna hi Apo Dios? ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_18","092_3_18","1JN","3","18","18","Chakayu ay naifilang as an-akku, nan pananglayad takú as nan iib-a takú at fiakun koma karkali winnu ap-apat yangkiay, ngem maepaila koma as nan ekamkaman takú ay maiyunud as nan kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_19","092_3_19","1JN","3","19","19","Mu assena nan atun takú ay munlelennayad, ammu takú ay mawawacha kan chitaku nan kenatit-iwa, ya hiyana nan mangaan as ugyat takú as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_20","092_3_20","1JN","3","20","20","Kun chitaku kay pafiasorun as nan numnum takú, ammu takú ay hi Apo Dios at am-amud mu nan numnum takú ya ammuna nan am-in ay ka-ichin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_21","092_3_21","1JN","3","21","21","Iib-a ay laylaychok, mu achi chitaku pafiasorun as nan numnum takú at naturud takú as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_22","092_3_22","1JN","3","22","22","Awatun takú kan hiya nan uray ngachana ay chawatun takú, tay tongparun takú met nan filfilina ya atun takú nan mangepalaylayad kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_23","092_3_23","1JN","3","23","23","Nauy nan filina: Omafurot takú as nan Anakna ay hi Jesu Cristo ya munlelennayad takú ay kaman challu as nan infilin Cristo kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J13_24","092_3_24","1JN","3","24","24","Nan manongtongpar as nan filfilin Apo Dios at mawawacha hiya kan Apo Dios, ya mawawacha us hi Apo Dios kan hiya. Nan usa pay at kiapú as nan Espiritu Santo ay inchatna kan chitaku, maammuwan takú ay mawawacha hi Apo Dios kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_1","092_4_1","1JN","4","1","1","Iib-a ay laylaychok, achiyu afurotun ay dagus nan am-in ay mangarkali un mawawacha nan Espiriton Apo Dios kan chicha. Masapor chistingunyu omona nan sursurucha ta maammuwanyu mu nan nurpuwana at kan Apo Dios winnu fiakun, tay ongorcha at nan nunpaila ay achi tit-iwa ay pomapadtu as nan intiru ay luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_2","092_4_2","1JN","4","2","2","Nan mangammuwanyu mu mawawacha kan chicha nan Espiriton Apo Dios at hiyana: Nan am-in ay mangepaneknek ay hi Jesu Cristo nan enmali asna's luta ya nunfialin as taku at wacha nan Espiriton Apo Dios kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_3","092_4_3","1JN","4","3","3","Ngem nan taku ay achi mangepaneknek ay hi Jesu Cristo nan nunfialin as taku at fiakun Espiriton Apo Dios nan wacha kan hiya. Hi tona nan espiriton nan kafusor Cristo ay chinchinngoryu at ay cha omali ya ad wani, wacha at asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_4","092_4_4","1JN","4","4","4","Chakayu ay naifilang as an-akku, an-ak chakayu kan Apo Dios, ya enamisyu nan chiyuycha achi tit-iwa ay pomapadtu, tay nan Espiriton Apo Dios ay mawawacha kan chakayu at natortoray mu nan espiriton Satanas ay mangetortoray as nan chiyuycha achi omaafurot asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_5","092_4_5","1JN","4","5","5","Chatona ay achi tit-iwa ay pomapadtu at kakadwan nan chiyuycha achi omaafurot kan Apo Dios. Isunga nan chacha kankanan at nurpu as nan kenasilib nan chiyuycha achi omaafurot. Hiyana nan kiapúna ay chumngor nan achi omaafurot kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_6","092_4_6","1JN","4","6","6","Ngem chitaku at an-ak chitaku kan Apo Dios. Mu ngachana nan nangammu kan Apo Dios at chumngor kan chitaku. Ngem nan fiakun anak Apo Dios at achi chumngor hiya kan chitaku. Hiyana nan mangammuwan takú as nan Espiritu Santo ay mangisursuru as tit-iwa winnu hi Satanas ay mangisursuru as achi tit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_7","092_4_7","1JN","4","7","7","Iib-a ay laylaychok, munlelennayad takú koma, tay hi Apo Dios nan nurpuwan nan layad. Nan manglaylayad as iib-ana at anak Apo Dios ya am-ammuna as solet hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_8","092_4_8","1JN","4","8","8","Ngem nan achi manglaylayad as iib-ana at achina us am-ammu hi Apo Dios, tay hi Apo Dios at mananglayad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_9","092_4_9","1JN","4","9","9","Assena nan enat Apo Dios ay nangepaila as layadna kan chitaku: Infiaorna nan us-usa ay Anakna asna's luta ta mawad-an takú as fiyag ay maid patingkiana babaen kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_10","092_4_10","1JN","4","10","10","Nan tit-iwa ay layad at hiyana: Fiakun kiapú ta lenaylayad takú hi Apo Dios, ngem kun chitaku at lenaylayad kan hiya, ya infiaorna nan Anakna ay naichaton ay nangiliwas as chusan nan fiasfiasor takú ta mapakawan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_11","092_4_11","1JN","4","11","11","Iib-a ay laylaychok, mu assena nan enat Apo Dios ay nanglaylayad kan chitaku, masapor us munlelennayad takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_12","092_4_12","1JN","4","12","12","Maid poros taku as nakaila kan Apo Dios. Ngem mu munlelennayad takú, mawawacha hi Apo Dios kan chitaku, ya nan layadna at natongpar babaen kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_13","092_4_13","1JN","4","13","13","Ammu takú ay mawawacha takú kan Apo Dios ya mawawacha hiya kan chitaku, tay inchatna kan chitaku nan Espirituna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_14","092_4_14","1JN","4","14","14","Inilami mismu hi Jesus, ya paneknekanmi ay infiaor Dios Ama nan Anakna ay hiya nan mangesarakan as nan tataku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_15","092_4_15","1JN","4","15","15","Mu ngachana nan mangepaneknek ay hi Jesus nan Anak Apo Dios, mawawacha hi Apo Dios kan hiya ya mawawacha hiya kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_16","092_4_16","1JN","4","16","16","Isunga naammuwan takú ya ifisar takú nan panagfiyag takú as nan layad Apo Dios kan chitaku. Hi Apo Dios at layad. Nan taku ay manglaylayad kan Apo Dios ya nan iib-ana at mawawacha hiya kan Apo Dios ya mawawacha hi Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_17","092_4_17","1JN","4","17","17","Matongpar nan layadna babaen kan chitaku ta tumurud nan numnum takú as nan urkiw ay mun-okomana. O, tumurud nan numnum takú ay maesnop kan Apo Dios, tay nan layad takú asna's luta at kaman challu as nan layad Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_18","092_4_18","1JN","4","18","18","Maid ugyat nan taku ay wacha kan hiya nan layad Apo Dios kan hiya as nan Munchusaan Apo Dios. O, nan layad ay maid kurangna at maichuna nan ugyat. Tay nan taku ay umugyat kiapú as nan mangnumnumnumana as nan kachusaana at epailana ay chaan natongpar nan layad Apo Dios kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_19","092_4_19","1JN","4","19","19","Lomayad takú, tay lenayad chitaku on-ona kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_20","092_4_20","1JN","4","20","20","Mu ngachana nan mangali, “Laylaychok hi Apo Dios,” ya iingluna challu nan ifiana at nangutum hiya. Tay nan achi manglaylayad as ifiana ay mailana at achina mafialin ay laylaychun hi Apo Dios ay achina maila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J14_21","092_4_21","1JN","4","21","21","Nan filin Apo Dios kan chitaku at hiyana: Nan manglaylayad kan Apo Dios at masapor laylaychuna us nan ifiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_1","092_5_1","1JN","5","1","1","Nan ngachana ay mangafurot ay hi Jesus nan Cristo at anak Apo Dios. Nan ngachana us ay manglaylayad as nan usa ay ama at laylaychuna us nan anak nan hana ay ama. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_2","092_5_2","1JN","5","2","2","Babaen as nan layad takú kan Apo Dios ya nanongtongparan takú as nan filfilina, ammu takú ay laylaychun takú us nan an-ak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_3","092_5_3","1JN","5","3","3","Tay nan mangepail-an takú ay laylaychun takú hi Apo Dios at nan manongtongparan takú as nan filfilina. Nan filfilina at achi nalikiat ay tongparun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_4","092_5_4","1JN","5","4","4","Tay nan am-in ay naifilang as an-ak Apo Dios at kanayoncha ay amisun nan uray ngachana ay mangotettet ay wacha asna's luta. Nan iyamis takú at nan pammati takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_5","092_5_5","1JN","5","5","5","Ngachana nan mangamis as nan manangotettet ay wacha asna's luta? Maid tukún mu achi yangkiay nan taku ay mangafurot ay hi Jesus nan Anak Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_6","092_5_6","1JN","5","6","6","Hi Jesu Cristo nan enmali asna's luta ay nangepaneknek ay hiya nan Anak Apo Dios babaen as nan nafunyakianana as nan chanum ya babaen as nan natuyana as nan koros as nan enmayasan nan charana. Fiakun yangkiay babaen as nan chanum ngem babaen as nan chanum ya charana. Nan mangepaneknek ay tit-iwa na at nan Espiritu Santo, tay hiya nan nurpuwan chi kenatit-iwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_7","092_5_7","1JN","5","7","7","Wachacha nan turu ay mangepaneknek as nan kenatit-iwa maepangkep kan Jesu Cristo: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_8","092_5_8","1JN","5","8","8","nan Espiritu Santo, nan chanum ya nan chara. Chatona ay turu at mapapchong nan pammaneknekcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_9","092_5_9","1JN","5","9","9","Mu afurotun takú nan pammaneknek chi tataku, masapor kaskasin takú afurotun nan pammaneknek Apo Dios, tay hiyana nan pammaneknek Apo Dios maepangkep as nan Anakna ay hi Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_10","092_5_10","1JN","5","10","10","Nan taku ay omafurot as nan Anak Apo Dios at aammuna ay tit-iwa nan nauy ay pammaneknek. Ngem nan taku ay achi omafurot kan Apo Dios at munfialinuna hi Apo Dios as nangutum, tay achina afurotun nan pammaneknekna maepangkep as nan Anakna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_11","092_5_11","1JN","5","11","11","Nauy nan pammaneknek Apo Dios: Inchatna kan chitaku nan fiyag ay maid patingkiana, ya nan Anakna nan nurpuwan nan nauy ay fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_12","092_5_12","1JN","5","12","12","Nan taku ay mawawacha as nan Anak Apo Dios at wacha kan hiya nan nauy fiyag ay maid patingkiana. Ngem nan taku ay achi pay laing mawawacha as nan Anak Apo Dios at maid kan hiya nan nauy fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_13","092_5_13","1JN","5","13","13","Isuratku na kan chakayu ay omafurot as nan Anak Apo Dios ta maammuwanyu ay wacha kan chakayu nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_14","092_5_14","1JN","5","14","14","Wachay turud takú as nan sangwanan Apo Dios, tay ammu takú ay mu ngachana nan chawatun takú ay maiyunud as nan laychuna at chungruna chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_15","092_5_15","1JN","5","15","15","Mu ammu takú ay chungruna chitaku as nan uray ngachana ay chawatun takú kan hiya, ammu takú ay ichatna kan chitaku nan chinawat takú kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_16","092_5_16","1JN","5","16","16","Mu wachay mangila as ifiana ay cha fumasor as fiasor ay achi ometoróng as nan utúy ay maid patingkiana, masapor ekararakianyu hiya ta pakawanun Apo Dios. Mu hiyasa, ichatna nan fiyag ay maid patingkiana kan hiya. Maekaman na yangkiay as nan chiyuycha tataku ay nan fiasfiasorcha at achi ometoróng as nan utúy. Ngem wacha us nan fiasor ay ometoróng as nan utúy, ya achek kanan un ekararakianyu nan chiyuycha mangekaman as assesa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_17","092_5_17","1JN","5","17","17","Am-in ay achi ustu ay ekamkaman at fiasor, ngem wacha nan fiasor ay achi ometoróng as nan utúy ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_18","092_5_18","1JN","5","18","18","Ammu takú ay nan ngachana ay naifilang as anak Apo Dios at achina iturturuy ay fumasfiasor, tay nan Anak Apo Dios at ay-aywanana hiya, ya nan Mangotettet ay hi Satanas at achina poros mafialin ay ekaman chi mangisiw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_19","092_5_19","1JN","5","19","19","Ammu takú ay an-ak chitaku kan Apo Dios, ya nan am-in ay achi omaafurot asna's luta at wachacha as nan pannakafialin Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_20","092_5_20","1JN","5","20","20","Ammu takú us ay enmali at nan Anak Apo Dios, ya ichatnay pannakaawat kan chitaku ta maammuwan takú ay hiya nan tit-iwa. Nawawacha takú kan hiya ay tit-iwa, tay nawawacha takú as nan Anakna ay hi Jesu Cristo. Hi tona nan tit-iwa ay Apo Dios ya kurpuwan chi fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J15_21","092_5_21","1JN","5","21","21","An-akku, achawwiyanyu nan didiosen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_1","093_1_1","2JN","1","1","1","Ha-un hi Juan ay usa ay am-ama as nan chiyuycha omaafurot. Nauy nan suratku kan he-a ay ena ay pinilen Apo Dios ya as nan an-akmu. Tit-iwa nan layadku kan chakayu ay hen-enen-a. Fiakun yangkiay ha-un nan manglaylayad kan chakayu, ngem am-in nan nangammu as nan tit-iwa ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_2","093_1_2","2JN","1","2","2","O, laylaychunmi chakayu kiapú ta nan nauy tit-iwa ay sursuru at mawawacha kan chitaku ya maid poros mangaan kan chitaku in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_3","093_1_3","2JN","1","3","3","Sapay koma ta mawawacha kan chitaku nan grasya, sug-ang ya natalna ay numnum ay murpu kan Dios Ama ya kan Jesu Cristo ay Anakna. Mawawacha koma chaná kan chitaku mu iturturuy takú ay mangun-unud as nan tit-iwa ay sursuru ya mu iturturuy takú ay munlelennayad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_4","093_1_4","2JN","1","4","4","Ongor chi lagsakku as nan nangammuwak ay cha un-unuchun nan tapen nan an-akmu nan tit-iwa ay sursuru ay kaman as nan infilin Dios Ama kan chitaku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_5","093_1_5","2JN","1","5","5","Ad wani, nauy nan chawatok kan he-a ay ena: Munlelennayad takú. Fiakun fiarú ay filin nan nauy chak isurat kan he-a, ngem kun at wacha kan chitaku as nan laplapon nan enmafurotan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_6","093_1_6","2JN","1","6","6","Nauy nan laychun ay kanan nan layad: Masapor unuchun takú nan maiyunud as nan filfilin Apo Dios. Nan filin ay chinngoryu as nan laplapuna at masapor munlelennayad takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_7","093_1_7","2JN","1","7","7","Epanumnumku na kan chakayu, tay ongorcha nan omaallilaw ay naiwaras asna's luta. Chatona nan tataku ay achi poros mamigfig as nan enmaliyan Jesu Cristo as nan nunfialinana as taku. Nan assesena ay tataku at omaallilaw ya kafusor Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_8","093_1_8","2JN","1","8","8","Il-ilaunyu ta achi mamaid nan inidnuwanmi kan chakayu, ngem kunyu at koma maawat nan gun-gunayu ay maid kurangna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_9","093_1_9","2JN","1","9","9","Nan ngachana ay achi mangiturturuy ay mangunud as nan insursuron Cristo ya sorsorokana at maid hi Apo Dios kan hiya. Ngem nan ngachana ay mangiturturuy ay mangunud as nan insursuron Cristo at mawawacha kan hiya hi Dios Ama ya nan Anakna ay hi Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_10","093_1_10","2JN","1","10","10","Isunga mu ngachana nan omali ay achi mangisuru as nan nauy ay sursuru kan chakayu, achiyu paspaskopun as afongyu winnu pakpakomostaun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_11","093_1_11","2JN","1","11","11","Tay nan taku ay mangpakomosta kan hiya at cha maetapi as nan mangotettet ay chana at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_12","093_1_12","2JN","1","12","12","Uray mu ongor pay chi laychok ay ifiakia kan chakayu, achek ud-ay etapi as nan nauy ay surat. Ngem kunak at koma makaali ay mangfisita ya maketakiatfor kan chakayu ta kaskasin takú naragsak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J21_13","093_1_13","2JN","1","13","13","Nan an-ak nan ifiam ay fiafiai ay pinilen Apo Dios at cha chakayu pakomostaun.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_1","094_1_1","3JN","1","1","1","Ha-un hi Juan ay usa ay am-ama as nan chiyuycha omaafurot. Nauy nan suratku kan he-a, Gayo ay tit-iwa ay laylaychok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_2","094_1_2","3JN","1","2","2","He-a ay laylaychok, sapay koma ta ammay nan fiyagmu hesa ya napigsa koma nan achormu ay kaman as nan kenapigsan nan pammatem. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_3","094_1_3","3JN","1","3","3","Ongor paat chi lagsakku as nan inumchanan nan tapen nan iib-a takú hena ya as nan nangifiag-ancha ay inturturuymu ay mangunud as nan tit-iwa ay sursuru ay kaman challu as nan cham at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_4","094_1_4","3JN","1","4","4","Maid tukún as kaskasin mangepalagsak kan ha-un mu achi kiapú as nan nauy nanngorak ay nan an-akku at chacha un-unuchun nan tit-iwa ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_5","094_1_5","3JN","1","5","5","He-a ay laylaychok, matalekka as nan cham at-atun ay fumadfiachang as nan iib-a takú ay omaafurot, kaskasin as nan chiyuycha kaili ay achi am-ammu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_6","094_1_6","3JN","1","6","6","Infiakiacha as nan iglesia nan maepangkep as nan layadmu kan chicha. Fiadngam man paat chicha as nan kasaporancha as nan mangituruyancha ay munfiaat. O, atum sa ay maiyunud as nan malaylaychanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_7","094_1_7","3JN","1","7","7","Tay as nan nak-akancha ay mangekaskasaba as nan maepangkep kan Cristo at maid enawatcha as fiachang ay nurpu as nan chiyuycha achi omaafurot. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_8","094_1_8","3JN","1","8","8","Isunga chitaku ay omaafurot nan masapor mangfiachang as nan assesesa ay tataku ta maetapi takú kan chicha ay mangepakaammu as nan tit-iwa ay sursuru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_9","094_1_9","3JN","1","9","9","Nunsuratak as nan iglesia hesa, ngem hi Diotrefes ay munlarayad ay munfialin as mangepangpanguru kan chicha at achina figfikun nan kalibfengan takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_10","094_1_10","3JN","1","10","10","Isunga as nan omaliyak hesa, pafoknakoktu nan am-in ay chana at-atun ay hiyasa nan mangepabpafiasorana kan chitaku as mangotettet. Achi pay laing mapnek as nan hana, tay achina laychun ay mangiliyun nan iib-a takú. Pas-iwuna pay nan chiyuycha mang-awat as nan chiyuycha manglayad ay mangmangili kan chicha, ya pak-akuna chicha as nan iglesia. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_11","094_1_11","3JN","1","11","11","He-a ay laylaychok, achim turturachun nan mangotettet mu achi yangkiay nan ammay. Nan mangekamkaman as ammay at anak Apo Dios. Ngem nan mangekamkaman as mangotettet at achina am-ammu hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_12","094_1_12","3JN","1","12","12","Mu maepangkep kan Demetrio, ammay nan kaap-apatana as nan am-in ay tataku. Nan panagfiyagna at paneknekana ay chana un-unuchun nan tit-iwa ay sursuru. Uray chakami at paneknekanmi us nan maepangkep kan hiya, ya ammom met ay tit-iwa nan pammaneknekmi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_13","094_1_13","3JN","1","13","13","Ongor pay nan laychok ay ifiakia kan he-a, ngem achek ud-ay isurat hena. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_14","094_1_14","3JN","1","14","14","Sapay koma ta achi mafiayag at mun-innilata, at kunta munsasakiang ay muntakiatfor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("J31_15","094_1_15","3JN","1","15","15","Sapay koma ta mawawacha kan he-a nan natalna ay numnum. Nan am-in ay kiakiayyummu hena at chachaka pakomostaun. Hin-us-aum pay ay mangepakomosta as nan chiyuycha kiakiayyum takú hesa.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_1","095_1_1","JUD","1","1","1","Ha-un hi Judas ay munserserfi kan Jesu Cristo ya enauchen Santiago. Nauy nan suratku ay para as nan chiyuycha enayakian Dios Ama ay laylaychuna ya ay-aywanana inkiana as nan kasintu omaliyan Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_2","095_1_2","JUD","1","2","2","Sapay koma ta omongoongor kan chakayu nan sug-ang, natalna ay numnum ya layad Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_3","095_1_3","JUD","1","3","3","Iib-a ay laylaychok, enpapatek paat ay nunsurat kan chakayu maepangkep as nan mapapchong ay kaesarakanan takú. Ngem ad wani, naleknak ay masapor munsuratak ay manukun kan chakayu ta komakud kayu ay mangepapigsa as pammati ay namingpingsan ay entalek Apo Dios kan chitaku ay tatakuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_4","095_1_4","JUD","1","4","4","Tay nan tapen nan chiyuycha achi nadiosan ay tataku ay achi tit-iwa ay mun-isursuru at naetatapicha kan chakayu ay achiyu ammu. Chicha nan naepadtu challu ad pus-uy ay machusantu ay hiyasa nan naisurat as nan Kalen Apo Dios. Nan chacha at-atun at chacha fiarfialinsuwekun nan tit-iwa ay maepangkep as nan grasyan Apo Dios ta mangepapasancha as nan assi ay lachokcha. Achiyuncha us hi Jesu Cristo ay us-usa yangkiay ay Amo ya Apo takú. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_5","095_1_5","JUD","1","5","5","Uray mu aammuyu chaná am-in, laychok challu ay mangepanumnum kan chakayu ay ensarakan Apo Dios nan chiyuycha kianak Israel as nan nangepanguwana kan chicha ay nak-ak ad Egipto, ngem kun pay naaw-awni, penatuyna nan chiyuycha chaan enmafurot kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_6","095_1_6","JUD","1","6","6","Numnumunyu nan chiyuycha angheles ay chaan napnek as nan kasasaadcha ay enkeddeng Apo Dios, ngem kuncha at tenaynan nan ustu ay kawad-ancha ad chaya. Isunga enpakor-ong Apo Dios chicha in-inkiana, ya enpaifiarudna chicha as nan kawad-an chi ngongot inkiana as nan umchanan nan amud ay urkiw ay mun-okomana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_7","095_1_7","JUD","1","7","7","Numnumunyu us nan enommat henan chiyuycha siyudad ay Sodoma ya Gomorra ad pus-uy, ya nan chiyuycha siyudad henan sag-uncha. Tay nan chiyuycha inmiili hid-i at enpapascha nan fiakun kiakiangay ay lachok ay kaman as nan enat nan chiyuycha angheles. Isunga enpaetemok Apo Dios chicha patí nan chiyuycha siyudadcha. Nan chiyuycha inmiili hid-i at chacha machusa as nan apuy ay achi mapappauy ta mafiag-an nan am-in. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_8","095_1_8","JUD","1","8","8","Kaman us challu as nan nauycha achi tit-iwa ay mun-isursuru. Kiapú as nan chiyuycha iitawcha ay epangpangascha ay kanancha un nurpu kan Apo Dios, fumasorcha as nan mismu ay achorcha ay mangekamkaman as assi. Achiyuncha nan chiyuycha wachay kalibfengancha, ya ekaliyancha as maifusor nan machaychayaw ay angheles. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_9","095_1_9","JUD","1","9","9","Ngem uray hi Miguel ay kangatuwan ay anghel at chaana enkalkaliyan hi Satanas as maifusor kan hiya as nan nakisumaana kan hiya maepangkep as nan achor Moises. Ngem kuna yangkiay kenali, “Hi Apo Dios nan kikiad ay maningor kan he-a!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_10","095_1_10","JUD","1","10","10","Ngem chatona ay tataku at ekak-aliyancha nan kumpurmi ay achicha maawatan. Nan chiyuycha kiakiangay ay achi masapor maachar at maepachong as nan cha at-atun nan chiyuycha atap ay animar ay chaan nanumnuman. Munpennekcha yangkiay as nan laylaychun nan achorcha. Kiapú as nan nauycha, machusachantu in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_11","095_1_11","JUD","1","11","11","Kasusug-angcha, tay kauugyat nan chusacha! Tinuradcha nan mangotettet ay panagfiyag chin Cain. Nunpapascha as nan allilaw chin Balaam ay nangepanguru as nan tataku ay fumasor ta fumaknangcha. Kenontracha us hi Apo Dios ay kaman as nan nangontraan Core kan Moises ad pus-uy. Siguradu ay machusachantu ay kaman kan Core. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_12","095_1_12","JUD","1","12","12","As nan chacha makekkekanan kan chakayu as nan maam-amonganyu ay mangan as nan mangnumnumnumanyu as nan natuyan Apo Jesus at chicha nan mangepaassi kan chakayu. Nunsidlacha! Maid poros fiabfiaincha ay mangelamak ay mangan ya umikop, tay kun yangkiay achorcha nan nunumnumuncha. Maepachongcha as nan lifuu ay kun cha etaytayaw chi angin ay achi umichat as uchan. Maepachongcha us as nan chiyuycha kaiw ay achi mamunga as nan timpon chi mamungaancha, ya kamancha at natuy, tay nafiagnotcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_13","095_1_13","JUD","1","13","13","Maepachongcha as nan ad-acha ay challuyon henan fiayfiay ay cha mangepabpafoknag as naruket ay usab henan oletna ay maepachong as nan kafiafiain ay chacha at-atun. Maepachongcha us as nan chiyuycha taraw ay maid ustu as ayuncha. Ensasakianan at Apo Dios nan lukiar henan ngongot ay maifiaruchancha in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_14","095_1_14","JUD","1","14","14","Wacha nan enpadton chin Enoc ay nurpu as nan maekapitu ay kianak Adan ad pus-uy maepangkep kan chicha. Kenalina, “Ilaunyu, makealintu nan Apo ay kadwana nan liniblifu ay nasantowan ay anghelesna ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_15","095_1_15","JUD","1","15","15","ay uy mangokóm as nan am-in ay tataku. O, omalintu ay mangicharum as nan am-in ay achi nadiosan ay tataku kiapú as nan am-in ay achi nadiosan ay en-enatcha ya am-in ay nasaket ay kenarkalicha ay maifusor kan hiya!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_16","095_1_16","JUD","1","16","16","Chatona ay tataku at chicha nan cha munlililili ya cha mangepabpafiasor as nan tapina. Chicha nan cha mangun-unud as nan mangotettet ay mun-ongosancha. Epangpangascha nan achorcha, ya ichayawcha nan ib-acha ta maaracha nan laychuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_17","095_1_17","JUD","1","17","17","Ngem chakayu ay iib-a ay laylaychok, achiyu koma liwliw-an nan enpadton nan apostoles Apo takú ay Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_18","095_1_18","JUD","1","18","18","Kenalicha kan chakayu, “Kun pay umchan nan chiyuycha anongos ay urkiw, wachachantu nan tataku ay mangot-otyok kan chakayu. Chacha un-unuchun nan achi nadiosan ay mun-ongosancha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_19","095_1_19","JUD","1","19","19","Chatona ay tataku nan kurpuwan nan mangsisiyan kan chakayu. Kun yangkiay nan mismu ay mun-ongosancha nan mangetortoray kan chicha, tay maid nan Espiritu Santo kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_20","095_1_20","JUD","1","20","20","Ngem chakayu ay laylaychok ay iib-a, munpepennapigsa kayu koma as nan nasantowan as solet ay pammatiyu, ya munkararag kayu babaen as nan mangepanguruwan nan Espiritu Santo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_21","095_1_21","JUD","1","21","21","Ilaunyu ta mawawacha kayu koma as nan layad Apo Dios as nan chayu manman-uchan kan Apo takú ay Jesu Cristo ay mangepailantu as nan sug-angna as nan mangichatanantu kan chakayu as nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_22","095_1_22","JUD","1","22","22","Sug-anganyu ya fiadnganyu nan chiyuycha munchuwachuwa as nan pammaticha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_23","095_1_23","JUD","1","23","23","Awisunyuy tapina ta munfiangadcha as nan pammati. Mu hiyasa nan atunyu, kamanyu kuyuchun chicha as nan apuy ad inferno. O, sug-anganyu, ngem il-ilaunyu challu ta achi kayu maetapi kan chicha. Inglunyu nan mangotettet ay chacha at-atun, tay nan nunsidla ay kaiisiw ay chacha at-atun at maepachong as nan mansa ay mangmansa as nan uray nan nunchuchur-um ay fiachucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_24","095_1_24","JUD","1","24","24","Machaychayaw koma hi Apo Dios ay makafiael ay mangaaywan kan chakayu ta achi kayu maamis as nan fiasor. Hiya nan makafiael ay mangepatakchug kan chakayu as nan machaychayaw ay sangwanana ay chakayu nan maid fiasfiasorna ya naragsak kayu as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("JD1_25","095_1_25","JUD","1","25","25","Hiya nan us-usa ay Apo Dios ay Mangesarakan kan chitaku babaen kan Jesu Cristo ay Apo takú. Sapay koma ta mawawacha kan Apo Dios nan chayaw, kaichayawan, pannakafialin, ya toray ad pus-uy, ad wani, ya in-inkiana! Amen.");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_1","096_1_1","REV","1","1","1","Nan naisurat as nan nauy ay surat at hiyana nan enpakaammon Apo Dios kan Jesu Cristo ta epakaammon Jesu Cristo as nan chiyuycha munserserfi kan Apo Dios nan maepangkep as nan masapor kiayud ommat. Finaor Cristo nan anghelna ay mangepaila kan Juan ay usa ay munserserfi kan Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_2","096_1_2","REV","1","2","2","Insurat Juan nan am-in ay naepappaila kan hiya, at paneknekana ay tit-iwa nan kalen Apo Dios ya nan sursuru ay enpakaammon Jesu Cristo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_3","096_1_3","REV","1","3","3","Nakiasat nan taku ay mangifiasa as nan nauycha naepadtu, ya nakiasat nan chiyuycha chumngor ya omafurot as nan nauycha naisurat, tay kiayud nan matongparan chatona. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_4","096_1_4","REV","1","4","4","Ha-un hi Juan. Nauy nan suratku kan chakayu ay pitu ay iglesia henan probinsiya ay Asia. Sapay koma ta mawawacha kan chakayu nan grasya ya talna ay nurpu kan Dios Amá ya kan Jesu Cristo, ya nurpu as nan Espiritu Santo. Hi Apo Dios at nawawacha ad maliyam, mawawacha ad wani, ya mawawacha in-inkiana. Nan Espiritu Santo ay wacha as nan sangwanan nan tronona at pitu nan kail-an nan pannakafialina. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_5","096_1_5","REV","1","5","5","Hi Jesu Cristo nan matalek ay mangepaneknek as nan am-in ay tit-iwa. Hiya us nan enmona ay nataku in-inkiana manipud as nan utúy as nan am-in ay nunkatuy, ya hiya nan mangetoray as nan am-in ay ar-ari asna's luta. Laylaychuna chitaku, ya wenayawayaana chitaku as nan fiasfiasor takú babaen as nan charana ay enmayas as nan natuyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_6","096_1_6","REV","1","6","6","Entapina chitaku henan muntorayana ta maketoray takú kan hiya, ya nunfialinuna us chitaku as papachi ta munserfi takú kan Apo Dios ay Amana. Sapay koma ta hi Jesu Cristo nan maichaychayaw ya muntortoray in-inkiana. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_7","096_1_7","REV","1","7","7","Il-ilaunyu! Omalintu hi Jesu Cristo ay maetatapi as nan lifuu! Ilauntu nan am-in ay tataku hiya uray nan chiyuycha nangchuyok kan hiya. Mun-ag-akorchantu nan am-in ay tataku asna's luta kiapú kan hiya as nan manusaana kan chicha. O, ommat sa. Amen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_8","096_1_8","REV","1","8","8","Hi Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in ay mawawacha ad wani, nawawacha ad maliyam, ya mawawacha in-inkiana at kanana, “Ha-un nan makali un Alpha ya Omega.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_9","096_1_9","REV","1","9","9","Ha-un hi Juan ay ifiayu ay omaafurot. Ha-un us at pachongyu ay cha mangeta-ta-un as nan chak iliwliwas ya pachongyu ay maketoraytu kan Jesus kiapú as nan nakius-usaan takú kan hiya. Nan enommat kan ha-un ad kasin at nakeddenganak ay maiyuy henan luta ay liniliwus chi fiayfiay ay makali un Patmos kiapú as nan nangekaskasabaak as nan kalen Apo Dios ya as nan kenatit-iwa ay enpakaammon Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_10","096_1_10","REV","1","10","10","As nan Chumingku ay urkiw nan Apo, pinmigsa nan pannakafialin nan Espiritu Santo kan ha-un, ya chinngorku as uchugku nan napigsa ay kali ay kaman kiangos chi tarampet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_11","096_1_11","REV","1","11","11","Kenalina kan ha-un, “Isuratmu as nan liblu nan ilaum. Angkiay epaw-etmu as nan pitu ay iglesia henan tukutukún ay siyudad ay Efeso, Esmirna, Pergamo, Tiatira, Sardis, Filadelfia ya Laodicea.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_12","096_1_12","REV","1","12","12","Kunku pay chinngor sa ay kali, nunsakongak ay nangila mu ngachana nan cha munkali kan ha-un. Nan inilak at pitu ay maepatpatngan chi silaw ay naamma as fialetok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_13","096_1_13","REV","1","13","13","As nan nunkiakiaw-ancha, wacha nan kaman taku nan ilana ay nunfiafiachu as somakiayad. Wacha us as tagrangna nan naepopotepot ay naamma as fialetok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_14","096_1_14","REV","1","14","14","Nan fookna at pukpukkawan ay kaman kapas winnu munpupukaw ay lifuu. Nan matana at kaman kumarkiarud ay apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_15","096_1_15","REV","1","15","15","Nan sukina at mun-aliling ay maepachong as nan kianfiang ay nailutu as nan apuy ya napasiling. Nan kalina at maepachong as nan wawak chi ongor ay chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_16","096_1_16","REV","1","16","16","As nan kannawan ay limana, at inuunnana nan pitu ay taraw, ya finmofoknag as tapakna nan tadtachumman ay espada ay nun-oomam chi saetna. Nan lupana at sumilsili ay maepachong as nan urkiw as nan nunkiawa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_17","096_1_17","REV","1","17","17","As nan nangil-ak kan hiya, natu-ukiak as nan sangwanana ay kamanak nanatuy. Ngem enpatayna kan ha-un nan kannawan ay limana ya kanana, “Achika umugyat! Ha-un nan makali un Omona ya ha-un nan Anongos. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_18","096_1_18","REV","1","18","18","Ha-un challu nan matataku! Uray natuyak ad kasin, ilaum at matatakuwak ad wani ya in-inkiana. Wacha kan ha-un nan pannakafialin ya kalibfengan ay mangetoray as nan utúy ya ad Hades ay lukiar ay kawad-an nan nunkatuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_19","096_1_19","REV","1","19","19","Isuratmu nan am-in ay epailak kan he-a ay cha om-ommat ad wani ya nan ommattu as kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV1_20","096_1_20","REV","1","20","20","Nauycha nan laychun ay kanan nan chaan naepakaammu ad kasin ay pitu ay taraw ay inilam as nan kannawan ay limak ya nan pitu ay maepatpatngan chi silaw ay naamma as fialetok. Nan pitu ay taraw at chicha nan pitu ay angheles ay mangay-aywan as nan pitu ay iglesia. Nan pitu us ay maepatpatngan chi silaw at chicha nan pitu ay iglesia.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_1","096_2_1","REV","2","1","1","Inturuyna pay, “Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Efeso at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan nanangchun as nan pitu ay taraw as nan kannawan ay limana ya cha manarcharan as nan nunkiakiaw-an nan pitu ay maepatpatngan chi silaw ay naamma as fialetok: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_2","096_2_2","REV","2","2","2","Ammok challu nan panagfiyagyu, nan kenakakudyu ay munchunu ya nan kenapasnekyu ay mun-eta-un. Ammok us ay achiyu maanosan nan tataku ay manangotettet chi ukialicha. Chinistingyu us nan chiyuycha mangarkali un apostolescha, ya naammuwanyu ay nunkangutumcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_3","096_2_3","REV","2","3","3","Ammok ay enpapasnekyu ay nangeta-un as nan naparpalikiatananyu kiapú kan ha-un, ya chaan kayu challu nunkuykuyat ay enmafurot kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_4","096_2_4","REV","2","4","4","“ ‘Ngem nauy nan epafiasorku kan chakayu: Nan manglaylaychananyu kan ha-un ad wani at achi poros kaman as nan enmon-ona ay nanglaylaychananyu kan ha-un. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_5","096_2_5","REV","2","5","5","Nunumnumunyu ngarud nan enmon-ona ay enmafurotanyu ay napigsa nan manglaylaychananyu kan ha-un ta hiyasa nan atunyu ay omafurot ad wani. Ayu munfiafiawi kayu ya kasinyu atun nan sikud ay en-enatyu. Tay mu achi kayu munfiafiawi, omaliyaktu kan chakayu ya kaanok nan maepatpatngan chi silawyu as nan kawad-ana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_6","096_2_6","REV","2","6","6","Ngem uray mu hiyasa, nauy nan chayawok kan chakayu: Iinglunyu nan cha at-atun nan chiyuycha Nicolaitaay iinglok us. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_7","096_2_7","REV","2","7","7","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan kanan nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia. Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet at ichatku kan chicha nan kalibfengan ay mangan as nan fukias nan kaiw ay umichat as fiyag ay tinmutufu ad Paraiso ay kawad-an Apo Dios.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_8","096_2_8","REV","2","8","8","“Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Esmirna at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan makali un nan Omona ya nan Anongos. Hiya ay natuy, ya nataku manipud as nan utúy: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_9","096_2_9","REV","2","9","9","Ammok challu nan chiyuycha iliwliwasyu, ya nan kenapugliyu, ngem nan kenatit-iwana at nunkafiaknang kayu. Ammok us ay enkak-aliyan chakayu as nan chiyuycha mangarkali un Judiocha, uray fiakun chicha nan tit-iwa ay tatakon Apo Dios. Kenomsawcha, tay kun at chicha nan pasorot Satanas! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_10","096_2_10","REV","2","10","10","Achi kayu umugyat as nan kiayud omali ay iliwasyu. Awni at epaifiarud Satanas nan tapina kan chakayu ta machisting nan pammatiyu. Mapaliwasan kayuntu as hinpuru ay urkiw. Ngem epapasnekyu ay omafurot kan ha-un uray mu ekatuyyu. Mu hiyasa nan atunyu, ichatkuntu nan korona kan chakayu ay hiyasa nan fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_11","096_2_11","REV","2","11","11","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan kanan nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia. Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet at achichantu maetapi ay machusa in-inkiana ay hiyasa nan makali un anongos ay utúy.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_12","096_2_12","REV","2","12","12","“Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Pergamo at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan wachay tadtachumman ay espadana ay nun-oomam chi saetna: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_13","096_2_13","REV","2","13","13","Ammok challu nan umiiliyanyu ay muntortorayan Satanas. Ngem uray mu hiyasa, enpapasnekyu challu ay enmafurot kan ha-un. O, chaanyu chinukchukkian nan pammatiyu kan ha-un uray as nan timpu ay namatuyancha kan Antipas ay usa ay matalek ay nangekaskasaba as nan maepangkep kan ha-un hesa ay muntortorayan Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_14","096_2_14","REV","2","14","14","“ ‘Ngem nauy nan akét ay epafiasorku kan chakayu. Wachacha nan naetatapi kan chakayu ay cha mangun-unud as nan mangotettet ay insursuron chin Balaam ad pus-uy. Insuruwan Balaam hi Balak as atuna ta sulisukiana nan chiyuycha kianak Israel ay fumasor babaen as nan makekkekanancha as nan naichaton as nan didiosen ya mangepappapasancha as assi ay lachokcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_15","096_2_15","REV","2","15","15","Kaman us kan chakayu ay wachacha nan tapina ay mangun-unud as nan isursuron nan chiyuycha Nicolaita. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_16","096_2_16","REV","2","16","16","Munfiafiawi kayu! Tay mu achi kayu, achi mafiayag at umuyak hesa, at osarok nan espada ay fomokfoknag as tapakku ay mangkufiat kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_17","096_2_17","REV","2","17","17","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan kanan nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia. Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet at ichatkuntu kan chicha nan tapen nan naililingub ay makan ay nurpu ad chaya ay makali un mana.Ichatkuntu us as nan tunggal usa kan chicha nan munpupukaw ay fiatu ay maisuratan nan fiarú ay ngachan ay maid mangammu mu achi yangkiay nan taku ay maichatana.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_18","096_2_18","REV","2","18","18","“Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Tiatira at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan Anak Apo Dios ay nan matana at kaman kumarkiarud ay apuy, ya nan sukina at kaman napasiling ay kianfiang: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_19","096_2_19","REV","2","19","19","Ammok nan panagfiyagyu. Ammok nan munlelennayachanyu ya nan panagtalekyu kan ha-un. Ammok nan munserserfiyanyu as nan iib-ayu ya nan nun-eta-ta-unanyu as nan naparpalikiatananyu. Ammok us ay kaskasin ammay nan chayu at-atun ad wani mu as nan enmon-ona ay enmafurotanyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_20","096_2_20","REV","2","20","20","“ ‘Ngem nauy nan epafiasorku kan chakayu: Chayu parparufusun ay maetapi kan chakayu nan hana fiafiai ay hi Jezebelay mangarkali un pomapadton Apo Dios hiya. Babaen as nan chana isursuru, chana al-allilawun nan chiyuycha munserserfi kan ha-un ta epappapaschay assi ay lachokcha ya mangmangancha as makan ay naichaton as nan didiosen. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_21","096_2_21","REV","2","21","21","Inchatku kan hiya nan chansana ay munfiafiawi as nan fiasfiasorna, ngem kuna at cha iturturuy ay mangepapas as assi ay lachokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_22","096_2_22","REV","2","22","22","Isunga epaleknaktu kan hiya nan pararu ay saket ta achi makafiangun. Paliwasaktu us as solet nan chiyuycha inmiwet kan hiya mu achicha ifiafiawi nan naetaptapiyancha kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_23","096_2_23","REV","2","23","23","Patayoktu challu nan chiyuycha cha mangun-unud kan hiya ay maifilang as an-akna. Hiyachi nan mangammuwantu nan am-in ay iglesia ay ha-un challu nan nangammu as nan numnum ya nan tit-iwa ay laychun chi tataku. Gun-gunaaktu us nan tunggal usa kan chakayu ay maiyunud as nan en-enatyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_24","096_2_24","REV","2","24","24","“ ‘Ngem nan tapina kan chakayu hesa ad Tiatira at chaanyu inunud nan hana mangotettet ay sursuruna, ya chaanyu sinuru nan kanancha un naunig ay maisursuru ay nurpu kan Satanas. O, ifiakiak kan chakayu ay achek tapiyan nan chayu un-unuchun ay filfilin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_25","096_2_25","REV","2","25","25","Nan ifiakiak yangkiay kan chakayu at iturturuyyu ay omafurot as nan kenatit-iwa inkiana as nan omaliyak. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_26","096_2_26","REV","2","26","26","Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet ya iturturuycha ay mangekaman as nan laychok inkiana as katuyancha at ichatkuntu kan chicha nan kalibfengan ay muntoray henan am-in ay nasyon ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_27","096_2_27","REV","2","27","27","ay pachong nan kalibfengan ay inchat Amak kan ha-un. Maid poros makaamis kan chicha, tay muntoraycha ay maid sug-angcha ay kamancha epak-or nan lanchok ay mangkimok as oknet ay fianga. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_28","096_2_28","REV","2","28","28","Ichatkuntu us kan chicha nan napigsa ay taraw ay maila as nan wi-ewi-et. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV2_29","096_2_29","REV","2","29","29","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan kanan nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_1","096_3_1","REV","3","1","1","“Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Sardis at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan wachay kalibfengana ay mangetoray as nan pitu ay kail-an nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios ya as nan mamangchun as nan pitu ay taraw: Ammok challu nan panagfiyagyu. Ammok us ay as nan mangiilan nan tataku, wacha nan naespirituwan ay fiyagyu. Ngem nan kenatit-iwana at natuy kayu as nan mangiilan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_2","096_3_2","REV","3","2","2","Ayu! Fumangun kayu! Papigsaunyu nan nakapuy ay pammatiyu ay nayagyag ay kiayud at mamaid. Tay as nan sangwanan Apo Dios at mailak ay kurang as solet nan panagserserfiyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_3","096_3_3","REV","3","3","3","Isunga numnumunyu nan naisuru kan chakayu ya nan chinngoryu as nan enmon-ona. Tongparunyu chachi, ya munfiafiawi kayu us as nan fiasfiasoryu. Mu achi kayu fumangun, omaliyaktu ay manusa kan chakayu as nan uras ay achiyu ammu. Tay nan omaliyak at kaman as nan atun nan mangaakiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_4","096_3_4","REV","3","4","4","“ ‘Ngem wachacha challu nan akét kan chakayu ay omaafurot hesa ad Sardis ay chaan nangmansa as nan fiachucha. As tapen chi urkiw at mafiachuwanchantu as munpupukaw ay makekadkadwa kan ha-un, tay maekaricha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_5","096_3_5","REV","3","5","5","Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet at mafiachuwanchantu as munpupukaw ay kaman kan chicha. Achektu poros kaanun nan ngachancha ay naisurat as nan liblu ay naelestaan nan chiyuycha wachay fiyagcha ay maid patingkiana. Ngem ipudnoktu ay chicha nan tit-iwa ay tatakok as nan sangwanan Amak ya as nan anghelesna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_6","096_3_6","REV","3","6","6","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan ifiakian nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_7","096_3_7","REV","3","7","7","“Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Filadelfia at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan nasantowan ya matalek, ya as nan kawad-an nan torfek nan muntorayan Ari David ay nan tokafiana at maid makain-ub, ya nan in-ubna at maid makatokab: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_8","096_3_8","REV","3","8","8","Ammok nan panagfiyagyu. Ammok ay uray akét nan kafiaelanyu, enafurotyu challu nan insursurok, ya chaanyu ensassaot nan pammatiyu kan ha-un. Isunga wacha nan kaman pantiw ay tenkafiak para kan chakayu ay maid poros makain-ub. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_9","096_3_9","REV","3","9","9","“ ‘Chungrunyu ay ustu nan nauy! Kun pay nan maepangkep as nan chiyuycha pasorot Satanas ay chicha nan mangarkali un Judiocha uray fiakun chicha nan tit-iwa ay tatakon Apo Dios, nunkangutumcha. Awni at peletok chicha ay uy munpalintumang as nan sangwananyu. Hiyasa nan mangammuwanchantu ay tit-iwa ay laylaychok chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_10","096_3_10","REV","3","10","10","Kiapú ta tenongparyu nan filinku ay mun-eta-un kayu as nan maparpalikiatananyu, esarakaktu chakayu as nan timpon nan kauugyat ay likiat ay omalintu ay manisting as nan am-in ay tataku henan intiru ay luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_11","096_3_11","REV","3","11","11","Kiayuchak omali! Epapasnekyu ay mangunud as nan tit-iwa ay sursuru ta maid mamros as nan gun-gunaunyu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_12","096_3_12","REV","3","12","12","Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet at munfialinok chicha as kaman as nan chiyuycha tukud nan templon nan ok Apo Dios. Nan laychuna ay kanan at makepagyanchantu kan Apo Dios in-inkiana. Isuratkuntu kan chicha nan ngachan nan ok Apo Dios ya nan ngachan nan fiarú ay Jerusalem ay komsop ay murpu as nan Apo ay ok Dios ad chaya. Emarkaktu us kan chicha nan fiarú ay ngachanku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_13","096_3_13","REV","3","13","13","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan kanan nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_14","096_3_14","REV","3","14","14","“Nan isuratmu as nan anghel ay mangay-aywan as nan iglesia ad Laodicea at hiyana: “ ‘Nauy nan maepakaammu ay nurpu as nan makali un Amenay matalek ya napudnu ay mangepaneknek as nan tit-iwa maepangkep kan Apo Dios, ya kurpuwan nan am-in ay finayang Apo Dios: ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_15","096_3_15","REV","3","15","15","Ammok nan panagfiyagyu. Maepachong kayu as nan at-atong ay chanum ay achi tungnin winnu omatong. Nan laraychok paat at piliyunyu nan usa as nan hanacha chuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_16","096_3_16","REV","3","16","16","Ngem kiapú ta kun kayu at-atong as nan pammatiyu, achiyoktu chakayu ay kamanku itubfia chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_17","096_3_17","REV","3","17","17","“ ‘Kananyu un fiaknang kayu ay wacha at am-in chi kasaporanyu. Ngem achiyu ammu ay nan kenatit-iwana at kasusug-ang kayu. Tay as nan sangwanan Apo Dios, maifilang kayu as pugli, nafurag ya forfollachan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_18","096_3_18","REV","3","18","18","Tukunok ngarud chakayu ay lomaku kayu kan ha-un as fialetok ay nailutu as nan apuy ta tit-iwa ay fumaknang kayu. Ha-un us koma nan lomakwanyu as munpupukaw ay lopot as ifiachuyu ta achi kayu at mafiabfiainan kiapú ta forfollachan kayu. Lomaku kayu us kan ha-un as akias ay ekapuyu as nan matayu ta makaila kayu kasin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_19","096_3_19","REV","3","19","19","Am-in ay laylaychok at sengarak ya disiplinaok. Isunga komakud kayu ay omafurot ya munfiafiawi kayu as nan fiasfiasoryu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_20","096_3_20","REV","3","20","20","Chumngor kayu! Mangatakchukiak as nan pantiw ay cha munkokkokkok. Mu wachay manngor as nan kalek ya tokafiana nan pantiw, sungkopaktu ya mun-ufong kami ay chuwa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_21","096_3_21","REV","3","21","21","Nan tataku ay mangamis as nan mangotettet at ichatkuntu kan chicha nan kalibfengan ay maketokor kan ha-un ay muntoray ay kaman as nan naketokorak kan Amak ay muntoray as nan nangamisak kan Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV3_22","096_3_22","REV","3","22","22","“ ‘Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor as nan kanan nan Espiritu Santo as nan chiyuycha iglesia.’ ” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_1","096_4_1","REV","4","1","1","Kun pay narpas na, inilak nan nanatkafian ay pantiw ad chaya. Kasinku chinngor nan hana ay kali ay kaman kiangos chi tarampet ay kanana, “Omabratka hena, at epailak kan he-a nan ommat as kasin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_2","096_4_2","REV","4","2","2","Hiya at chi ya pinmigsa nan pannakafialin nan Espiritu Santo kan ha-un, ya inilak ad chaya nan usa ay trono ay wacha nan nangatokor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_3","096_4_3","REV","4","3","3","Nan ilan nan nangatokor at kaman as nan chiyuycha munliyaw ay fiatu ay makali un haspe ya karnelia. Nan tronona at liniliwus nan tilag ay kaman fiatu ay esmeralda nan ilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_4","096_4_4","REV","4","4","4","Nan trono at liniliwus nan chuwan puru ya opat ay trono ay nangatokoran nan chuwan puru ya opat ay anam-amá. Nafiafiachuwancha as munpupukaw ya nakokoronaancha as fialetok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_5","096_4_5","REV","4","5","5","As nan munkiakiawa ay trono, cha murmurpu nan fiakilat, nunkapigsa ay kali ya komanikong ay kud-or. As nan sangwanan nan trono, wachacha nan pitu ay napapaskuchan ay penakad ay cha kumilkilarok. Chicha nan pitu ay kail-an nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_6","096_4_6","REV","4","6","6","As nan sangwanan nan trono, wacha us nan kaman fiayfiay ay naamma as sarming ay munmallag ay kaman kristal. As nan kiawan nan opat ay trono, wachacha nan opat ay matataku ay finayang Apo Dios. Waschi un namataan nan intiru ay achorcha as sangu ya kaman us as uchug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_7","096_4_7","REV","4","7","7","Nan omona ay matataku ay nafiayang at kaman layon nan ilana. Nan maekadwa at kaman urfun ay fiaka. Nan maekatlu at wachay lupana ay kaman as nan lupan chi taku, ya nan maekap-at at kaman as nan muntat-ayaw ay nawi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_8","096_4_8","REV","4","8","8","Napapayakan nan tunggal matataku ay nafiayang as hin-un-um ya namataan nan intiru ay achorcha patí nan payakcha. Achicha ikinkinak ay cha munkantakanta as inurkiw ya lenafi ay mangarkali, “Nasantowan, nasantowan, nasantowan hi Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in. Nawawacha hiya ad maliyam, mawawacha ad wani, ya mawawacha in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_9","096_4_9","REV","4","9","9","Nan nauycha opat ay nafiayang at munchayawcha, figfikuncha ya munyamancha as nan nangatokor as nan trono ay matataku in-inkiana. As nan mangekamanancha as sa, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_10","096_4_10","REV","4","10","10","nunlukfub nan chiyuycha chuwan puru ya opat ay anam-amá as nan sangwanan nan nangatokor as nan trono ay munchayaw kan hiya ay matataku in-inkiana. Esaadcha us nan koronacha as nan sangwanan nan trono, ya ekankantacha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV4_11","096_4_11","REV","4","11","11","“He-a ay Apo ya Diosmi at maekarika ay omawat as kaichayawan, chayaw, ya pannakafialin, tay he-a nan namayang as nan am-in ay ka-ichin. Kiapú as nan pangkepmu, nafiayangcha ya naichat kan chicha nan fiyag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_1","096_5_1","REV","5","1","1","Kun pay narpas chi, inilak as nan kannawan ay liman nan nangatokor as nan trono nan nalolopelop ay papel ay nasuratan nan nunsinumfiangel ya naeepkat nan pitu ay silyu ta achi mafitlag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_2","096_5_2","REV","5","2","2","Inilak us nan usa ay mannakafialin ay anghel ay nunkali as napigsa, “Ngachana nan maekari ay mangloksa as nan nunkaepkat ay silyu ta mafitlag nan nalolopelop ay papel?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_3","096_5_3","REV","5","3","3","Ngem maid poros maekari ad chaya winnu asna's luta winnu ad chur-um ay kawad-an chi nunkatuy ay mamitlag as nan nalolopelop ay papel ta fiasauna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_4","096_5_4","REV","5","4","4","Nun-akorak as solet, tay maid poros naanapan as maekari ay mamitlag as nan nalolopelop ay papel ta fiasauna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_5","096_5_5","REV","5","5","5","Angkiay ya usa as nan chiyuycha anam-amá nan nangali kan ha-un, “Achika man kayong mun-akor! Ilaum kay ya! Wacha nan usa ay makali un Layon ay nurpu as nan tribon Juda ay mafigfigfig ay kianak David. Enamisna nan mangotettet, ya naichat kan hiya nan kalibfengan ay mangloksa as nan pitu ay silyu ya mamitlag as nan nalolopelop ay papel.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_6","096_5_6","REV","5","6","6","Inilak nan usa ay Kordero ay nangatakchug as nan sangwanan nan trono ay liniwus nan opat ay nafiayang ya nan chiyuycha anam-amá. Nan ilan nan Kordero at kaman napatuy. Pitu nan sakkudna ya pitu us nan matana. Nan laychun ay kanan nan pitu ay sakkud at chicha nan pitu ay kail-an nan pannakafialin nan Espiriton Apo Dios ay naifiaor henan am-in ay lukiar asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_7","096_5_7","REV","5","7","7","Naesnop nan Kordero as nan kawad-an nan trono, at enarana nan nalolopelop ay papel as nan kannawan ay liman nan nangatokor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_8","096_5_8","REV","5","8","8","As nan nangor-ana, nan chiyuycha opat ay nafiayang ya nan chuwan puru ya opat ay anam-amá at nunlukfubcha as nan sangwanan nan Kordero. Tunggal usa as nan chiyuycha anam-amá at inuunnanay makutkutingting ay makali un arpa ya nan fialetok ay mallokong ay nanapnu as insenso ay hiyasa nan kararag nan tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_9","096_5_9","REV","5","9","9","Kenantacha nan nauy usa ay fiarú ay kanta: “He-a nan maekari ay mangara as nan nalolopelop ay papel, ya mangloksa as nan chiyuycha silyuna, tay napatuyka. Kiapú as nan charam, nafiayachan nan tataku ta wachacha nan munfialin as tatakon Apo Dios ay murpu henan tunggal nasyon ya tribu ya murpu as nan tataku ay tukutukún chi kali ya kubletcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_10","096_5_10","REV","5","10","10","Entapem chicha as nan muntorayam ta maketoraycha kan he-a asna's luta, ya nunfialinum us chicha as papachi ta munserficha kan Apo Dios takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_11","096_5_11","REV","5","11","11","Kasinku inila, ya chinngorku nan kalen nan minilmilyon ay angheles ay nangliliwus as nan trono ya nan opat ay nafiayang ya nan chiyuycha anam-amá. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_12","096_5_12","REV","5","12","12","Inpipigsacha ay nangekankanta's na: “Nan Kordero ay napatuy at maekari ay omawat as pannakafialin, kenafiaknang, kenasilib, kenapigsa, kaichayawan, chayaw ya bendisyon.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_13","096_5_13","REV","5","13","13","Angkiay ya chinngorku nan kalen nan tunggal usa ay nafiayang ad chaya, asna's luta, ad chur-um ay kawad-an chi nunkatuy ya henan fiayfiay. Am-in chaná at chacha ekankanta, “Sapay koma ta nan nangatokor as nan trono ya nan Kordero at maichat kan chicha nan bendisyon, chayaw, kaichayawan ya kalibfengan in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV5_14","096_5_14","REV","5","14","14","Tinumfor nan opat ay nafiayang, “Amen!” Nan chiyuycha anam-amá at nunlukfubcha kasin ay nanaychayaw as nan nangatokor as nan trono ya as nan Kordero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_1","096_6_1","REV","6","1","1","Kunak pay cha munfuyfuya, lenoksan nan Kordero nan omona as nan chiyuycha pitu ay silyu, at chinngorku nan kaman kud-or ay kalen nan usa as nan chiyuycha nafiayang ay kanana, “Aka!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_2","096_6_2","REV","6","2","2","As nan hiyachi, inilak nan munpupukaw ay kafiayu. Nan nunsasakay at wachay inuunnana ay pana ay ikufiatna. Naichat kan hiya nan korona ay sinyar chi mangafiakana, at uy nakikubkufiat ta amisuna nan am-in ay kafusorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_3","096_6_3","REV","6","3","3","Kun pay lenoksan nan Kordero nan maekadwa ay silyu, chinngorku nan kalen nan maekadwa ay nafiayang ay kanana, “Aka!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_4","096_6_4","REV","6","4","4","Hiya at chi ya fenmoknag nan usa pay ay kafiayu ay munchachara. Nan nunsasakay at naettan as kalibfengan ay mangaan as talna asna's luta ta munkikinnufiat ya munpepennatuy nan tataku. Naichat us kan hiya nan anchuanchu ay espada. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_5","096_6_5","REV","6","5","5","Kun pay lenoksan nan Kordero nan maekatlu ay silyu, chinngorku nan kalen nan maekatlu ay nafiayang ay kanana, “Aka!” As nan hiyachi, wacha nan munngungutug ay kafiayu. Nan nunsasakay at inuunnanay kiluwan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_6","096_6_6","REV","6","6","6","Angkiay ya chinngorku nan kaman kali ay cha murmurpu as nan kiawan nan chiyuycha opat ay nafiayang ay kanana, “Awni at wachantuy fitel asna's luta. Nan lagfuntu nan tataku as hin-urkiw at ommat yangkiay as elakuna as fukias winnu tuki ay kanuna as nan hiyasa ay urkiw. Ngem achim panginaun nan mantikan chi olivo ya nan fiayas ay nurpu as nan unus chi ubas.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_7","096_6_7","REV","6","7","7","Kun pay lenoksan nan Kordero nan maekap-at ay silyu, chinngorku nan kalen nan maekap-at ay nafiayang ay kanana, “Aka!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_8","096_6_8","REV","6","8","8","Kunku pay inila, wacha at nan kaman kumukusyaw ay kafiayu. Nan ngachan nan nunsasakay at Utúy, ya nan kadwana ay cha umun-unud at nangadnan as Hades ay kawad-an chi nunkatuy. Naichat kan hiya nan kalibfengan ay pomatuy as nan pagkap-at nan am-in ay tataku asna's luta babaen as nan kufiat, fitel, kauugyat ay pomatuy, ya atap ay animar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_9","096_6_9","REV","6","9","9","Kun pay lenoksan nan Kordero nan maekalema ay silyu, inilak as nan selok nan altar nan chiyuycha lenawan nan chiyuycha naepapatuy kiapú as nan nangekaskasabaancha as nan kalen Apo Dios ya as nan nangepaneknekancha as nan maepangkep kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_10","096_6_10","REV","6","10","10","Infukiawcha, “Mannakafialin ay Apo Dios ay nasantowan ya matalek, kaatna man nan omaliyam ay mang-okóm as nan am-in ay tataku asna's luta ya manges-angam as nan namatuyancha kan chakami?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_11","096_6_11","REV","6","11","11","Angkiay ya naichat as nan tunggal usa nan munpupukaw ay fiachu, ya naifiakia kan chicha ay mun-iblaycha as hen-omaketan pay. O, mun-iblaycha inkiana makumpilitu nan filang nan pachongcha ay munserserfi kan Apo Dios ay iib-acha as nan pammati ay maepapatuytu us ay kaman as nan naepapatuyancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_12","096_6_12","REV","6","12","12","Kunak pay challu cha munfuyfuya, lenoksan nan Kordero nan maekan-um ay silyu. Wacha at nan napigsa as solet ay kichu. Nginmutug nan urkiw ay kaman as nan panis, ya chinmacharagchag nan furan ay kaman chara. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_13","096_6_13","REV","6","13","13","Nag-ascha asna's luta nan chiyuycha taraw ay kaman as nan nag-asan nan chaan nor-om ay fukias chi kaiw ay igos as nan napuwakana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_14","096_6_14","REV","6","14","14","As nan hiyachi us, namaid nan chaya ay kaman as nan atun chi papel ay malopelop. Naiwawud ya naiyaton nan am-in ay chuntug ya am-in ay luta ay liniliwus chi fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_15","096_6_15","REV","6","15","15","Angkiay ya nan ar-ari asna's luta, nan chiyuycha totoray, nan anap-apon chi sosorchachu, nan nunkafiaknang, nan chiyuycha mafigfigfig, ya nan tapina ay tataku ay mafiabfiaor winnu fiakun at tenagtagcha ay nuntafun am-in as nan chiyuycha liyang ya as nan penapaingan nan chiyuycha chalimmug henan chunchuntug. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_16","096_6_16","REV","6","16","16","Nunpasug-angcha henan chiyuycha chuntug ya as nan chiyuycha fiatu, “Ayu man paat, magchay kayu kan chakami ya kumab-on kayu ta achi chakami ilaun as nan nangatokor as nan trono, ya malisiyanmi nan kauugyat ay chumusaan nan Kordero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV6_17","096_6_17","REV","6","17","17","Tay nan kauugyat ay urkiw ay manusaana kan chakami at inumchan at, ya ay wachay makaeta-un? Maid!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_1","096_7_1","REV","7","1","1","Kun pay narpas na, inilak nan opat ay angheles ay nangatakchug as nan opat ay sulen nan lufong. Tetenpapcha nan opat ay kurpuwan chi puwak ta achi poros mapuwak nan luta, fiayfiay ya uray nan chiyuycha kaiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_2","096_7_2","REV","7","2","2","Chatona ay angheles nan nangichatan Apo Dios as pannakafialin ay manachael henan luta ya nan fiayfiay. Angkiay inilak nan usa pay ay anghel ay cha ngomatu ay nurpu as nan fomokfoknakian nan urkiw ay nawad-an as nan markan nan matataku ay Apo Dios. Infukiawna as nan chiyuycha opat ay angheles ay kakadwana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_3","096_7_3","REV","7","3","3","“Achiyu chachaelun nan luta winnu nan fiayfiay winnu nan chiyuycha kaiw inkiana markaanmi nan ketong nan chiyuycha munserserfi kan Apo Dios takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_4","096_7_4","REV","7","4","4","As nan nangmarkaana kan chicha, naifiakia kan ha-un nan filang ay hinkiasot ya opat puru ya opat ay lifu. Chicha nan nurpu as nan kianak nan hinpuru ya chuwa ay an-ak Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_5","096_7_5","REV","7","5","8","Hinpupuru ya chuwa ay lifu nan namarkaan as nan kianak nan potot Israel ay cha Juda, Ruben, Gad, Aser, Neftali, Manases, Simeon, Levi, Isacar, Zabulon, Jose, ya hi Benjamin. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_9","096_7_9","REV","7","9","9","Kun pay narpas na, inilak nan ongoongor ay tataku ay maid makafilang ay nurpu henan tunggal nasyon ya tribu ya nurpu as nan tataku ay tukutukún chi kubletcha ya kalicha. Nangatakchugcha as nan sangwanan nan trono ya nan Kordero. Nangafiachucha as kummayad ay munpupukaw, ya waschi un inuunnanay tufon chi palma ay mangepaila as lagsakcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_10","096_7_10","REV","7","10","10","Infukiawcha, “Nan nangesarakan kan chitaku at nan Apo Dios takú ay nangatokor as nan trono ya nan Kordero!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_11","096_7_11","REV","7","11","11","Nan am-in ay angheles at liniliwuscha nan trono, nan chiyuycha anam-amá, ya nan opat ay nafiayang. Nunlukfubcha am-in ay nanaychayaw kan Apo Dios as nan sangwanan nan trono. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_12","096_7_12","REV","7","12","12","Kenalicha, “Ommat koma na! Sapay koma ta mawawacha in-inkiana kan Apo Dios ay munserserfiyan takú nan bendisyon, kaichayawan, kenasilib, panagyaman, chayaw, pannakafialin ya kenapigsa. Amen.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_13","096_7_13","REV","7","13","13","Angkiay ya nunsarudsud kan ha-un nan usa as nan chiyuycha anam-amá. Kenalina, “Ay ammom mu ngachan chatona nan nunfiafiachu as munpupukaw ya mu anan nurpuwancha?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_14","096_7_14","REV","7","14","14","“Tuan. Ammom met, apo. Ifiakiam pay,” ensongfiatku. Kenalina, “Chatona nan nakalasat as nan kauugyat ay likiat. Lenab-ancha nan fiachucha, ya nunfialinuncha chasa as munpupukaw babaen as nan charan nan Kordero ay enmayas as nan natuyana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_15","096_7_15","REV","7","15","15","Hiyasa nan kiapúna ay wachacha as nan sangwanan nan tronon Apo Dios, ya chacha munserserfi kan hiya as inurkiw ya lenafi as nan templona. Mawawachantu kan chicha nan nangatokor as nan trono ya aywanana chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_16","096_7_16","REV","7","16","16","Achicha poros kasin munchugchukiaang winnu masmasketan. Achicha poros maesapsap-uy winnu maparpalikiat as nan tapina ay omatong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV7_17","096_7_17","REV","7","17","17","Tay nan Kordero ay wacha as nan kawad-an nan trono at hiyantu nan mangay-aywan kan chicha, ya epangunantu chicha as nan ugwor ay fomokfoknakian nan chanum ay umichat as fiyag. Achichantu kasin mun-ag-akor, tay punasantu Apo Dios nan am-in ay luwacha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_1","096_8_1","REV","8","1","1","Kun pay lenoksan nan Kordero nan maekapitu ay silyu, kinmikinakcha am-in nan wacha ad chaya as nan kiayud kakudwan chi uras. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_2","096_8_2","REV","8","2","2","Angkiay ya inilak nan pitu ay angheles ay nangatakchug as nan sangwanan Apo Dios. Naettancha as pitu ay tarampet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_3","096_8_3","REV","8","3","3","Fenmoknag nan usa pay ay anghel ay uy tenmakchug as nan kawad-an nan altar ay nananangchun as nan naittuwan nan insenso ay naamma as fialetok. Naettan hiya as ongor ay insenso ay etapina as nan kararag nan am-in ay tatakon Apo Dios, ya puorana ay mangichaton kan Apo Dios as nan altar ay naamma as fialetok ay wacha as nan sangwanan nan trono. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_4","096_8_4","REV","8","4","4","Nan asok nan cha mapuppuoran ay insenso ya nan kararag nan tatakon Apo Dios at ngenmatucha ay nurpu as nan mait-ittuwan nan insenso ay inuunnan nan anghel as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_5","096_8_5","REV","8","5","5","Angkiay ya enaran nan anghel nan mait-ittuwan nan insenso, ya pinnuna as finmafiara ay uling ay enarana as nan altar, at inchus-orna asna's luta. Hiya at chi ya wachay komanikong ay kud-or, ya cha munfiakilat ya munkichu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_6","096_8_6","REV","8","6","6","Angkiay ya nan pitu ay angheles ay nakchang as tarampet at nunsakianacha ay mangepakiangos as nan tarampetcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_7","096_8_7","REV","8","7","7","Nan omona ay anghel at penakiangosna nan tarampetna, at naepetlak asna's luta nan chiyuycha choraru ya apuy ay nakaslangan as chara. Isunga naetemok nan pagkatlon nan luta ya pagkatlon us nan kakkaiw ya am-in ay lukiam. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_8","096_8_8","REV","8","8","8","Angkiay ya nan maekadwa ay anghel at penakiangosna nan tarampetna, at inilak nan kaman ad-acha-an ay chuntug ay cha kumarkiarud ay naetap-or henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_9","096_8_9","REV","8","9","9","Nunfialin as chara nan pagkatlon nan fiayfiay, ya natuycha nan pagkatlon nan chiyuycha matataku henan fiayfiay, ya nachachaelcha nan pagkatlon nan chiyuycha papor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_10","096_8_10","REV","8","10","10","Nan maekatlu ay anghel at penakiangosna us nan tarampetna, at wacha nan ad-acha-an ay taraw ay kaman penakad ay cha kumilkilarok ay nurpu ad chaya ay nag-as henan pagkatlon nan chiyuycha wawwang ya ugwor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_11","096_8_11","REV","8","11","11","Nan ngachan nan nauy taraw at Mun-aklet. Enmaklet nan pagkatlon nan chanum, ya natuy nan ongor ay tataku ay inmikop as nan chiyuy chanum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_12","096_8_12","REV","8","12","12","Nan maekap-at ay anghel at penakiangosna nan tarampetna. Nachachael nan pagkatlon nan urkiw, nan pagkatlon nan furan ya pagkatlon nan chiyuycha taraw. Nan nunfianakiana at namaid nan pagkatlon nan silawcha. Isunga ngenmongot nan pagkatlon nan kaorkia ya pagkatlon nan lafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV8_13","096_8_13","REV","8","13","13","Kunak pay cha munfuyfuya, chinngorku nan nawi ay cha muntat-ayaw as ngatu ay nangifukiaw, “Kasusug-ang! Kasusug-ang! Kasusug-ang kayman as solet nan ommattu as nan tataku asna's luta as nan mangepakiangosantu nan turu pay ay angheles as nan tarampetcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_1","096_9_1","REV","9","1","1","Nan maekalema ay anghel at penakiangosna nan tarampetna, at inilak nan nanag-as asna's luta ay taraw ay nurpu ad chaya. Naichat as nan taraw ay anna nan torfek nan pantiw nan lukiar ay kaman fitu ay maid papugna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_2","096_9_2","REV","9","2","2","Kuna pay tenkafian nan chiyuy fitu, naifud-ok nan asok ay kaman as nan arotottot chi ad-acha-an ay puor. Liningfiana nan urkiw, ya penangongotna asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_3","096_9_3","REV","9","3","3","Wachacha nan chuchun ay nakefoknag as nan asok, ya kenomsopcha asna's luta. Naettancha as kafiaelan ay sumilud ay kaman as nan makali un scorpion. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_4","096_9_4","REV","9","4","4","Naifilin kan chicha ay achicha teletelun nan uray ngachana ay lukiam, kaiw, winnu tapina ay mura, ngem kuncha yangkiay sukiatun nan tataku ay chaan namarkaan chi ketongcha as nan markan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_5","096_9_5","REV","9","5","5","Chaancha naparufusan ay mangpatuy kan chicha, ngem kuncha yangkiay palikiatun chicha as lema ay furan. Nan kaputug nan chacha iliwliwas at kaman as nan siluchan nan makali un scorpion ay munnotnot as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_6","096_9_6","REV","9","6","6","As nan hana lema ay furan at iyan-anap chi tatakuy katuyancha, ngem achi challu uchanan nan utúy chicha. O, uray mu laraychuncha ay matuy, ngem achi umchan nan utúy kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_7","096_9_7","REV","9","7","7","Nan ilan nan chiyuycha chuchun at kamancha kafiayu ay nakasakiana ay uy makikufiat. As nan urucha at wacha nan kaman korona ay naamma as fialetok, ya nan lupacha at kaman lupan chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_8","096_9_8","REV","9","8","8","Nan fookcha at ananchu ay kaman as nan fook chi fianafiai, ya nan fiab-acha at kaman as nan chiyuycha fiab-an chi layon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_9","096_9_9","REV","9","9","9","Nan tagrangcha at nasasarakan as kaman lanchok. Nan kayabkab chi payakcha as nan tomayawancha at kaman as nan ungug chi ongoongor ay kalesa ay cha ikuykuyud chi kafiayu ay cha tomagtag ay uy makikufiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_10","096_9_10","REV","9","10","10","Nan iwetcha at kaman as nan iwet nan makali un scorpion ay sumilud, ya as nan iwetcha nan kawad-an nan kafiaelancha ay mamalikiat as nan tataku as lema ay furan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_11","096_9_11","REV","9","11","11","Wacha nan aricha ay mangetoray kan chicha ay hiya nan anghel ay mangay-aywan henan lukiar ay kaman fitu ay maid papugna. Nan ngachana as nan kalen chi Hebreo at Abaddon, ya as nan kalen chi Griego at Apolion. Nan laychuna ay kanan at Nan Chumachael. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_12","096_9_12","REV","9","12","12","Narpas at nan omona ay kauugyat ay likiat, ngem wacha pay nan chuwa ay omali. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_13","096_9_13","REV","9","13","13","Nan maekan-um ay anghel at penakiangosna nan tarampetna, at chinngorku nan usa ay kali ay nurpu as nan opat ay sulen nan altar ay naamma as fialetok ay wacha as nan sangwanan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_14","096_9_14","REV","9","14","14","Kenalen nan kali ay ansa as nan maekan-um ay anghel ay nanangchun as tarampet, “Ilufusmu nan opat ay angheles ay naifiafiarud as nan kawad-an nan ad-acha ay wawwang ay Eufrates.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_15","096_9_15","REV","9","15","15","Tit-iwa ay nailufus nan opat ay angheles, tay sikud ay naesasakianacha para as nan nauy ustuustu ay uras ya urkiw, furan ya tawwun ay uycha mangpatuyan as nan pagkatlon nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_16","096_9_16","REV","9","16","16","Naifiakia kan ha-un ay nan filang nan chiyuycha nunkakafiayu ay sosorchachu at chuwan kiasot ay milyon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_17","096_9_17","REV","9","17","17","Nan chiyuycha kafiayu ya nan chiyuycha nunsasakay ay inilak as nan kaman iitawku at assena: Nakchang nan chiyuycha nunsasakay as lanchok ay manasarak as tagrangcha ay nan kolorcha at turu. Nan usa ay kolorcha at munchachara ay kaman apuy. Wacha pay chi asul ay kaman nafiaror ay safiru, ya muntitifia ay kaman asufre. Nan uron nan nauycha kafiayu at kaman uron chi layon, ya chacha ifudfud-ok chi apuy, asok ya asufre. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_18","096_9_18","REV","9","18","18","Natuy nan pagkatlon nan tataku asna's luta kiapú as nan nauycha turu ay kauugyat ay pomatuy ay apuy, asok ya asufre ay cha ifudfud-ok nan hanacha kafiayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_19","096_9_19","REV","9","19","19","Tay nan kawad-an nan kafiaelan nan hanacha kafiayu ay pomatuy at as tapakcha ya iwetcha. Nan iwetcha at nauruwancha as kaman uron chi urug ay isukiatcha as tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_20","096_9_20","REV","9","20","20","Ngem nan tataku ay nayagyag ay chaan natuy as nan chiyuycha kauugyat ay pomatuy at chaancha challu chinukkian nan nanaychayawancha as nan chiyuycha anennet ya chiyuycha didiosen ay fialetok, silver, kianfiang, fiatu ya kaiw ay chicha mismu nan nangamma. Chatona ay didiosen ay enam-ammaancha at achicha poros makakali, makadngor winnu makacharan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV9_21","096_9_21","REV","9","21","21","Chaancha us infiafiawi nan penmatpatuyancha, nan nunsarsaromangkaancha, nan nangepappapasancha as assi ay lachok, winnu nan nangak-akiwancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_1","096_10_1","REV","10","1","1","As nan hiyachi, inilak nan usa pay ay mannakafialin ay anghel ay cha komsop ay nurpu ad chaya. Nalilifotan as lifuu, ya wachay tilag as nan ngaton nan uruna. Nan lupana at narawag ay kaman as nan urkiw, ya nan sukina at kaman kumilkil-aw ay apuy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_2","096_10_2","REV","10","2","2","Inuunnanay ek-eket ay papel ay nafifitlag. Inkiakiatin nan kannawan ay sukina nan fiayfiay, ya nan kannikid ay sukina nan luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_3","096_10_3","REV","10","3","3","Nunfukiaw as napigsa ay kaman as nan ukiab chi layon. As nan nunfukiawana, nunkali nan pitu ay kud-or ay nanfor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_4","096_10_4","REV","10","4","4","Kun pay narpas ay nunkali nan pitu ay kud-or, kiayudku elapu ay mangisurat as nan kenalicha. Ngem chinngorku nan kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “Achim epakpakaammu ya isursurat nan kenalen nan pitu ay kud-or.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_5","096_10_5","REV","10","5","5","Angkiay ya nan anghel ay inilak ay nangatakchug henan fiayfiay ya henan luta at tenag-uyna ad chaya nan kannawan ay limana ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_6","096_10_6","REV","10","6","6","ya nunsapata as nan ngachan Apo Dios ay matataku in-inkiana ay namayang henan chaya, luta, fiayfiay ya nan am-in ay wacha kan chicha. Nan chinngorku ay ensapatan nan anghel at hiyana: “Achi poros mataktak nan ommatana! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_7","096_10_7","REV","10","7","7","Ngem as nan mangepakiangosan nan maekapitu ay anghel as nan tarampetna, tongparuntu Apo Dios nan planuna ay kaman as nan infiakiana as nan chiyuycha pomapadtu ay nunserserfi kan hiya ad pus-uy ay chaana enpakaammu as nan tapina.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_8","096_10_8","REV","10","8","8","Angkiay ya chinngorku nan kali ay nurpu ad chaya, ya kanana kasin kan ha-un, “Uymu araun nan ek-eket ay papel ay nafifitlag ay inuunnan nan chiyuy anghel ay kinmakiatin henan fiayfiay ya henan luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_9","096_10_9","REV","10","9","9","As nan hiyachi, inmuyak as nan anghel, at kinchawku nan ek-eket ay papel. Kenalina, “Araum ya kanum. Munlamiis ay kaman as nan chilon chi iyukan as tapakmu. Ngem as putom at mun-aklet, at pumutugtu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_10","096_10_10","REV","10","10","10","Enarak nan ek-eket ay papel as nan liman nan anghel, at kenanku. Munlamiis tit-iwa ay kaman chilu as tapakku. Ngem as nan nangokmonak, pinmutug nan putok. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV10_11","096_10_11","REV","10","11","11","Angkiay ya wacha nan nangifilin kan ha-un, “Masapor kasinmu epadtu nan ommat henan ongor ay nasyon ya tataku ay tukutukún chi kalicha ya as nan ar-aricha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_1","096_11_1","REV","11","1","1","Kun pay narpas sa, naichat kan ha-un nan pangluklukud ay kaman surkud, ya naifiakia us kan ha-un na: “Uymu lukchun nan templon Apo Dios ya nan altar, ya filangum nan chiyuycha munchaychayaw hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_2","096_11_2","REV","11","2","2","Ngem pay-am ud-ay nan fiattaw nan templo. Achim lukchun, tay naipurang at sa as nan chiyuycha Gentil ay chicha nan mangepaassi henan nasantowan ay siyudad ay Jerusalem ay kamancha cha ikiatkiatin as opat puru ya chuwa ay furan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_3","096_11_3","REV","11","3","3","As nan unig nan hanacha furan ay munpachong as nan hinlifu ya chuwan kiasot ya unum puru ay urkiw, ifiaorkuntu nan chuwa ay tistigok. Mafiachuwanchantu as saku ay mangepaila as ngunguyuscha, ya paneknekanchantu as nan tataku nan epakaammok kan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_4","096_11_4","REV","11","4","4","Nan nauycha chuwa ay tistigu at chicha nan maepachong as nan chiyuycha chuwa ay kaiw ay olivo ya nan chuwa ay maepatpatngan chi silaw ay wacha as nan sangwanan Apo Dios ay Apon nan tataku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_5","096_11_5","REV","11","5","5","Mu wachay mamadpachas ay manukiat kan chicha, fumud-ok chi apuy as tapakcha ay mangetemok kan hiya. Hiyachi nan ekatuytu nan am-in ay fumusor ay mamachas ay manukiat kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_6","096_11_6","REV","11","6","6","Naichat kan chicha nan kafiaelan ya kalibfengan ay mangepakinak as nan uchan ta achi umud-uchan as nan timpu ay chacha mangepaneknekan as nan enpakaammon Apo Dios kan chicha. Naichat kan chicha nan kafiaelan ay mangepafialin as nan am-in ay chanum as chara, ya palikiatuncha nan tataku asna's luta babaen as nan kumpurmi ay kauugyat ay pomatuy, uray mamen kaat mu hiyasa nan laychuncha ay atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_7","096_11_7","REV","11","7","7","As nan marpasan nan nauycha chuwa ay mangepaneknek as nan enpakaammon Apo Dios kan chicha, fomoknagtu nan atap ay animar henan chiyuy lukiar ay kaman fitu ay maid papugna, at makikufiat hiya kan chicha. Amisunantu ya patayunantu chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_8","096_11_8","REV","11","8","8","Maenganuytu nan natuy ay achorcha as nan korsa henan nunchinngor ay siyudad ay naelansaan nan Apocha as nan koros. Nan siyudad ay anchi at maepachong ad Sodoma winnu Egipto. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_9","096_11_9","REV","11","9","9","As nan turu ya kakudwa ay urkiw, nan tataku ay murpu henan tunggal nasyon ya tribu ya tataku ay tukutukún chi kalicha ya kubletcha at fuyfuyaunchantu nan achor nan hanacha. Achichantu us eparufus ay mailufok chasa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_10","096_11_10","REV","11","10","10","Nan am-in ay tataku asna's luta ay achi omafurot kan Apo Dios at munlagsakchantu kiapú as nan natuyan nan nauycha chuwa ay pomapadtu. Munfiastacha ya mun-eennettanchantu, tay penarpalikiat nan hanacha chuwa nan tataku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_11","096_11_11","REV","11","11","11","Ngem as nan narpasan nan turu ya kakudwa ay urkiw, tenakon Apo Dios nan chiyuycha chuwa, at tenmakchugcha. Ongor chi ugyat nan am-in ay nangila kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_12","096_11_12","REV","11","12","12","As nan hiyachi, chinngor nan chiyuycha chuwa nan usa ay napigsa ay kali ay nurpu ad chaya ay kanana kan chicha, “Omabrat kayu hena!” Angkiay ya naetag-uycha ad chaya babaen as nan lifuu ay iilaun nan chiyuycha kafusorcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_13","096_11_13","REV","11","13","13","As nan hiyasa ay uras, nunkichu as napigsa ay nanachael as nan pagkapuron nan siyudad, ya natuycha nan piton lifu ay tataku. Inmugyat as solet nan nayagyag ay tataku, ya finigfigcha nan pannakafialin Apo Dios ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_14","096_11_14","REV","11","14","14","Hiyana nan anongos nan maekadwa ay kauugyat ay likiat, ngem kiayud at omali nan maekatlu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_15","096_11_15","REV","11","15","15","Angkiay ya as nan nangepakiangosan nan maekapitu ay anghel as nan tarampetna, wachacha nan nadngor ay nunkapigsa ay kali ay nurpu ad chaya. Chacha kanan, “Munlapu ad wani, maid tukún as muntoray asna's luta mu achi yangkiay nan Apo takú ay Dios ya hi Cristo ay pinilina. Hi Apo Dios at muntoray in-inkiana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_16","096_11_16","REV","11","16","16","Angkiay ya nan chuwan puru ya opat ay anam-amá ay nangatokor as nan tronocha as nan sangwanan Apo Dios at nunlukfubcha ay nunchaychayaw kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_17","096_11_17","REV","11","17","17","Chacha kankanan, “Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in ay mawawacha ad wani ya nawawacha ad maliyam, munyaman kami kan he-a, tay enpailam nan nakaskaschaaw ay pannakafialinmu, ya enlapom ay muntoray. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_18","096_11_18","REV","11","18","18","Ongor chi fungat nan chiyuycha Gentil ay achi omafurot kan he-a, ngem finmungatka us. Ad wani inumchan at nan timpu ay mangokomám as nan am-in ay nunkatuy ya manggun-gunaam as nan chiyuycha pomapadtu ay munserserfi kan he-a ya nan am-in ay tatakom ay manangchaychayaw ay uray nangangatu winnu ap-apud. Hiyana nan ustu ay timpu ay manachaelam as nan chiyuycha nanachael as nan tataku asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV11_19","096_11_19","REV","11","19","19","Kun pay narpas chi, natkafian nan templon Apo Dios ad chaya, at naila hid-i nan kasón ay naiittuwan nan naisurat ay turag Apo Dios. Angkiay ya wachachay fiakilat, nunkapigsa ay kali ya komanikong ay kud-or. Nunkichu pay ya inmuchan as napigsa ay choraru. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_1","096_12_1","REV","12","1","1","Kun pay narpas chi, wacha nan nakaskaschaaw ay sinyar ay naepaila ad chaya. Nunpaila nan usa ay fiafiai ay nangafiachu as sumili ay kaman urkiw, ya nangatakchug as nan furan. Nakakorona as hinpuru ya chuwa ay taraw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_2","096_12_2","REV","12","2","2","Kiayud at omanak hiya, ya cha mun-ag-akor kiapú as nan chana iliwas ay munpasikar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_3","096_12_3","REV","12","3","3","Wacha us nan tukún ay nakaskaschaaw ay sinyar ay naepaila ad chaya. Nunpaila nan ad-acha-an ay tabfiad ay munchachara. Pitu nan uruna ay nakchang as korona, ya hinpuru nan sakkudna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_4","096_12_4","REV","12","4","4","As nan nangiwetwetana as iwetna, naamong nan pagkatlon nan chiyuycha taraw ad chaya, ya enpet-agna asna's luta. Angkiay uy tenmakchug as nan sangwanan nan fiafiai ay kiayud omanak ta okmonunantu nan mutun as nan fomoknakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_5","096_12_5","REV","12","5","5","As nan naiyankan nan anakna ay laraki, wacha at nan namros ay nangiyuy as nan kawad-an Apo Dios as nan tronona. Tay nan nauytu onga at etorayana nan am-in ay nasyon. Henan muntorayana, maid poros sug-angna ay kamana epak-or nan lanchok as nan achi mamigfig as nan torayna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_6","096_12_6","REV","12","6","6","Lenmayaw nan fiafiai ay inmuy henan lukiar henan disyerto ay ensasakianan Apo Dios ay magyanana ta maaywanan hiya hid-i as hinlifu ya chuwan kiasot ya unum puru ay urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_7","096_12_7","REV","12","7","7","Kun pay narpas chi, wachay kufiat ad chaya. Hi Miguel ya nan kakadwana ay angheles at kinufiatcha nan tabfiad. Kun pay nan tabfiad ya nan kakadwana us ay angheles at enes-angcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_8","096_12_8","REV","12","8","8","Ngem naamis nan tabfiad ya nan kakadwana, ya chaancha at naparufusan ay magyan ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_9","096_12_9","REV","12","9","9","As nan hiyachi, naepet-ag manipud ad chaya nan hana ad-acha-an ay tabfiad ya nan anghelesna asna's luta. Nan tabfiad ay ansa at hiyasa challu nan urug ad maliyam ay makali un Diablo winnu Satanas ay mangar-allilaw as nan am-in ay tataku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_10","096_12_10","REV","12","10","10","Angkiay ya chinngorku nan usa ay napigsa ay kali ad chaya ay kanana, “Ad wani nan natongparan nan nangesarakanan Apo Dios as nan tatakuna, tay enpailana nan pannakafialina ay muntoray. Ad wani us, nan infiaorna ay hi Cristo at enpailana at nan kalibfengana. Tay nan nangepabpafiasor as nan iib-a takú as nan sangwanan Apo Dios as inurkiw ya lenafi at naepet-ag manipud ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_11","096_12_11","REV","12","11","11","Enamis nan iib-a takú hi Satanas babaen as nan charan nan Kordero ya babaen as nan Ammay ay Chamag ay penaneknekancha. Enpapasnekcha ay nun-ekaskasaba uray hiyasay ekatuycha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_12","096_12_12","REV","12","12","12","Isunga chakayu am-in ay wacha ad chaya, munlagragsak kayu! Ngem chakayu ay wacha henan luta ya henan fiayfiay at ngumunguyus kayu, tay kinmuwab hi Satanas as nan kawad-anyu. Nunsidlay fungatna, tay ammuna ay ak-akettuy nan nayagyag ay timpuna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_13","096_12_13","REV","12","13","13","Kun pay naammuwan nan tabfiad ay naepet-ag hiya asna's luta, enapoaporna nan chiyuy fiafiai ay nangiyanak as nan laraki. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_14","096_12_14","REV","12","14","14","Ngem naettan nan fiafiai as chuwa ay payak chi ad-acha-an ay nawi ta makatayaw ay umuy henan lukiar ay ensasakianan Apo Dios ay magyanana henan disyerto. Tay hid-i nan maaywanana as turu ay tawwun ya kakudwa, ya malisiyana nan urug ay hiyasa nan tabfiad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_15","096_12_15","REV","12","15","15","Angkiay ya infud-ok nan hana urug chi ongor ay chanum ay kaman layus ta maiyanud koma nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_16","096_12_16","REV","12","16","16","Ngem finadngan nan luta nan fiafiai babaen as nan nuntakangana. Hiya at chi ya enokmona nan chanum ay infud-ok nan tabfiad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_17","096_12_17","REV","12","17","17","Nunsidlay fungat nan tabfiad as nan fiafiai, ya uy nakikufiat as nan tapen nan an-akna ay chicha nan cha mangun-unud as nan filfilin Apo Dios ya as nan sursuru ay enpakaammon Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV12_18","096_12_18","REV","12","18","18","Angkiay ya uy tenmakchug hiya henan olet nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_1","096_13_1","REV","13","1","1","As nan hiyachi, inilak nan kauugyat ay animar ay cha fomoknag henan fiayfiay. Pitu nan uruna ya hinpuru nan sakkudna ay nakchang as korona. Nan chiyuycha uru at nakchangcha as naisurat ay ngadngachan ay kaiinsurtu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_2","096_13_2","REV","13","2","2","Nan ilan nan kauugyat ay animar at kaman leopardo. Ngem nan chapana at kaman chapan nan makali un bear, ya nan tapakna at kaman tapak chi layon. Inchat nan tabfiad kan hiya nan mismu ay pannakafialina ya nan kalibfengana ay muntoray akas ari. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_3","096_13_3","REV","13","3","3","Nan usa as nan chiyuycha uron nan kauugyat ay animar at kaman wachay sukiatna ay ekatuyna koma, ngem napuy-anan. Naschaawcha am-in nan tataku asna's luta, ya inun-unudcha nan kauugyat ay animar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_4","096_13_4","REV","13","4","4","Chinaychayaw nan am-in ay tataku nan tabfiad, tay inchatna nan kalibfengana as nan kauugyat ay animar. Chinaychayawcha us nan nauy kauugyat ay animar. Senarudsudcha, “Ay wachay maepachong as nan nauy ay animar? Ay wacha us chi makaamis kan hiya?” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_5","096_13_5","REV","13","5","5","Enparufus Apo Dios ay muntoray nan chiyuy kauugyat ay animar as opat puru ya chuwa ay furan ya munkali as penapangas ay maifusor kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_6","096_13_6","REV","13","6","6","Isunga enlapuna ay mangitudtuchor kan Apo Dios, as nan ngachana, as nan mamagyanana, ya as nan am-in ay mamagyan ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_7","096_13_7","REV","13","7","7","Naparufusan us hiya ay makikufiat ya mangamis as nan tatakon Apo Dios. Naichat pay kan hiya nan kalibfengan ay mangetoray as nan tataku ay nurpu henan tunggal nasyon ya tribu ay nurpu as nan tataku ay tukutukún chi kalicha ya kubletcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_8","096_13_8","REV","13","8","8","Am-in ay tataku asna's luta at munchaychayawchantu as nan chiyuy kauugyat ay animar, omangkiay nan chiyuycha wachay ngachancha as nan liblu ay naelestaan nan ngadngachan nan chiyuycha wachay fiyagcha ay maid patingkiana. Sakbay mafiayang nan luta, naisusurat nan ngachancha as nan chiyuy liblon nan Kordero ay naichaton. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_9","096_13_9","REV","13","9","9","Nan wachay ingana ay chumngor at masapor chumngor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_10","096_13_10","REV","13","10","10","Nan natudingan ay maifiarud at maifiarud challu, ya nan natudingan ay matuy babaen as espada at mapatuy babaen as espada. Isunga masapor eta-un nan tatakon Apo Dios chi likiatcha, ya ituruycha ay muntalek. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_11","096_13_11","REV","13","11","11","Angkiay ya inilak nan usa pay ay kauugyat ay animar ay cha fomoknag henan luta. Wachay chuwa ay sakkudna ay kaman sakkud chi kordero, ngem nan kalina at kaman kalen chi tabfiad. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_12","096_13_12","REV","13","12","12","Wacha kan hiya nan am-in ay kalibfengan nan enmon-ona ay kauugyat ay animar, ya enosarna ay nunserfi kan hiya. Peneletna nan am-in ay tataku asna's luta ay chayawuncha nan enmon-ona ay animar ay napuy-anan chi sukiatna ay ekatuyna koma. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_13","096_13_13","REV","13","13","13","Nan maekadwa ay animar at en-enatna nan nakaskaschaaw ay sinyar, kaman as nan nangepar-iyana as apuy ay nurpu ad chaya ay iilaun nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_14","096_13_14","REV","13","14","14","Enallilawna nan am-in ay tataku asna's luta babaen as nan chiyuycha nakaskaschaaw ay sinyar ay naeparufus ay epailana as nan sangwanan nan enmon-ona ay animar. Finilina chicha ay mun-ammacha as kapadpachong nan enmona ay animar ay pangchayawcha challu as nan nauy enmona ay animar ay nafiakag as espada, ngem nataku challu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_15","096_13_15","REV","13","15","15","Naparufusan us nan maekadwa ay kauugyat ay animar ay mangtaku as nan enammaancha ay kapadpachong nan enmona ay animar ta makakali ya makaekeddeng ay mangepapatuy as nan am-in ay achi munchayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_16","096_13_16","REV","13","16","16","Penelet us nan maekadwa ay animar ay mamarkaan nan am-in ay tataku as nan kannawan ay limacha winnu as ketongcha. Uray nan nangangatu ay tataku ya fiakun, nunkafiaknang ya nunkapugli, mafiabfiaor ya fiakun at peneletna chicha ay mamarkaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_17","096_13_17","REV","13","17","17","Enatna chi ta maid poros taku as lomaku winnu mun-elaku sukúd mamarkaan as nan ngachan nan enmona ay kauugyat ay animar, winnu nan numero ay sinyar nan ngachana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV13_18","096_13_18","REV","13","18","18","Hiyana nan manaporan as kenasilib. Mu wachay kenasilib at numnumun ay mangammu as nan laychun ay kanan nan numeron nan kauugyat ay animar. Tay nan numero at pachong nan ngachan chi taku. Nan numero at unum kiasot ya unum puru ya unum. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_1","096_14_1","REV","14","1","1","Angkiay ya inilak nan Kordero ay nangatakchug henan chuntug ay Sion ya kadwana nan hinkiasot ya opat puru ya opat ay lifu ay tataku. Naisurat as ketongcha nan ngachan nan Kordero ya nan ngachan Amana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_2","096_14_2","REV","14","2","2","Chinngorku nan usa ay kali ay nurpu ad chaya ay kaman wawak chi ongor ay chanum, ya kaman as nan napigsa ay kud-or. Kaman us kiangos chi cha makutkutingting ay ongor ay arpa. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_3","096_14_3","REV","14","3","3","Nangatakchugcha nan hinkiasot ya opat puru ya opat ay lifu ay tataku ay manasakiang as nan trono, opat ay matataku ay nafiayang, ya chiyuycha anam-amá. Chacha munkankanta as fiarú ay kanta ay chicha yangkiay nan makaekanta, tay chicha nan nawayawayaan as nan am-in ay tataku asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_4","096_14_4","REV","14","4","4","Chicha us nan lanaraki ay chaan nangepaassi as achorcha maepangkep as nan makiskissuyan as fianafiai, tay kanayon ay nacharoscha. Chacha un-unuchun nan Kordero as nan am-in ay ay-ayana. As nan am-in ay tataku, chatona nan nawayawayaan ta chicha nan omona ay maichaton kan Apo Dios ya as nan Kordero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_5","096_14_5","REV","14","5","5","Chaancha poros nunkutkutum. O, maid poros maepabpafiasor kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_6","096_14_6","REV","14","6","6","Angkiay ya inilak nan usa pay ay anghel ay cha muntat-ayaw as ngatu, ya wacha nan ammay ay chamag ay maid patingkiana ay uyna ekasaba as nan am-in ay tataku asna's luta, henan tunggal nasyon ya tribu, ya as nan tataku ay tukutukún chi kalicha ya kubletcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_7","096_14_7","REV","14","7","7","Nunkali as napigsa, “Chaychayawunyu hi Apo Dios, ya chaychayawunyu nan pannakafialina, tay inumchan nan timpu ay mang-okomana as nan tataku. Chayawunyu nan namayang as nan chaya, luta, fiayfiay ya chiyuycha ugwor.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_8","096_14_8","REV","14","8","8","Angkiay ya wacha nan maekadwa ay anghel ay inmunud ay nangali, “Nachachael at! Nachachael nan nunchinngor ay siyudad ay Babilonia! Tay nan chiyuycha i-Babilonia at finutangcha nan am-in ay nasyon as nan fiayascha ay maepachong as nan nunsidla ay nangepapasancha as nan assi ay lachokcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_9","096_14_9","REV","14","9","9","Nunkali as napigsa nan maekatlu ay anghel ay inmunud kan chicha. Kenalina, “Nan chiyuycha manaychayaw as nan kauugyat ay animar ya as nan enammaancha ay kapadpachong nan hana ay animar, ya namarkaan chi ketongcha winnu limacha as nan markan nan kauugyat ay animar ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_10","096_14_10","REV","14","10","10","at ikopunchantu nan naetatasa ay fiayas ay chaan nasubsuforan ay hiyasa nan maepachongan nan kauugyat ay maid poros sug-angna ay fungat Apo Dios. Mapalikiatchantu us as nan apuy ya as nan cha mapuppuoran ay asufre ay iilaun nan nasantowan ay angheles ya nan Kordero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_11","096_14_11","REV","14","11","11","Nan asok nan apuy ay cha mamarpalikiat kan chicha at cha munpangapangatu in-inkiana. Inurkiw ya lenafi ay maid poros kuminkinkan nan mun-iliwliwasan nan chiyuycha nunchaychayaw as nan kauugyat ay animar ya as nan enammaancha ay kapadpachongna, ya nan uray ngachana ay namarkaan as nan ngachana.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_12","096_14_12","REV","14","12","12","Isunga masapor mun-eta-un nan tatakon Apo Dios ay chicha nan manongtongpar as nan filfilina ya mangiturturuy ay muntalek kan Jesus. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_13","096_14_13","REV","14","13","13","Angkiay ya chinngorku nan usa ay kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “Isuratmu na: Munlapu ad wani, nakiasatcha nan nunkatuy ay enmafurot kan Apo Jesus.” “O-a! Tit-iwa met sa,” ensongfiat nan Espiritu Santo. “Mun-iblaychantu as nan nalikiat ay chunucha, tay awatuncha nan ammay ay nunfianakian nan en-enatcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_14","096_14_14","REV","14","14","14","Kun pay narpas chi, inilak nan usa ay munpupukaw ay lifuu ay nangatokoran nan kaman taku ay nakakorona as naamma as fialetok ya nanangchun as tachum ay kompay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_15","096_14_15","REV","14","15","15","Angkiay ya fenmoknag nan usa pay ay anghel as nan templo ad chaya, ya chana ifugfukiaw as nan chiyuy nangatokor as nan lifuu, “Ayu! Araum nan kompaymu ya uyka mun-ani, tay panag-aani met ad wani. Nabkiasancha at nan maani ay chicha nan tataku asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_16","096_14_16","REV","14","16","16","Isunga nan nangatokor as nan lifuu at nunkompay asna's luta, at naani at nan maani. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_17","096_14_17","REV","14","17","17","Kun pay narpas sa, inilak nan usa pay ay anghel ay fenmoknag as nan templo ad chaya, ya inuunnana us nan tachum ay kompay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_18","096_14_18","REV","14","18","18","Angkiay ya fenmoknag nan usa pay ay anghel ay nurpu as nan kawad-an nan altar. Hiya nan mangay-aywan as nan apuy. Infukiawna as nan kadwana ay nanangchun as nan tachum ay kompay, “Ayu! Araum nan tachum ay kompaymu ya uymu kompayun ay mamuras as nan chiyuycha fukias nan ubas aschi's luta, tay nor-omcha at.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_19","096_14_19","REV","14","19","19","Isunga inwasiwasna nan kompayna asna's luta ay namuras as nan am-in ay fukias nan ubas, at entap-orna as nan ad-acha-an ay munchetchetchetan as ubas ay maepachongan nan kauugyat ay fungat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV14_20","096_14_20","REV","14","20","20","Naikiatikiatin ay nachetchet nan chiyuycha fukias nan ubas henan fiakun sakop nan siyudad. Nunlapu as nan munchetchetchetan at enmayas chi chara ay inumchan as turon kiasot ya chuwan puru ay kilometro nan kaachawwina ya inkiana usa ya kakudwa ay metro nan kaposongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_1","096_15_1","REV","15","1","1","Kun pay narpas chi, inilak kasin nan usa pay ay am-amud ya nakaskaschaaw ay sinyar ad chaya. Wachacha nan pitu ay angheles ay nangiyali as pitu ay kauugyat ay pomatuy. Chatona nan anongos, tay as nan marpasan nan chiyuycha chusa, munpatingkia nan kauugyat ay fungat Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_2","096_15_2","REV","15","2","2","Inilak us nan kaman fiayfiay ay naamma as sarming ay nakaslangan as apuy. Nan chiyuycha nangamis as nan kauugyat ay animar ya nan naammaan ay kapadpachongna at nangatakchugcha henan olet nan kaman fiayfiay. O, chicha nan chaan nanaychayaw as nan chiyuycha animar winnu nunpamarka as nan numeron nan ngachana. Inuunnanchay arpa ay inchat Apo Dios kan chicha, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_3","096_15_3","REV","15","3","3","ya chacha kankantaun nan kantan Moises ay taku ad pus-uy ay nunserserfi kan Apo Dios ya nan kantan nan Kordero. Kenantacha, “Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in, amud ya nakaskaschaaw nan en-enatmu. He-a nan aren nan am-in ay nasyon. Nalintig ya ustu nan chiyuycha en-enatmu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_4","096_15_4","REV","15","4","4","Maid met achi mamigfig ya mangichaychayaw kan he-a, Apo. Tay he-a yangkiay nan nasantowan. Omalichantu nan am-in ay tataku as nan sangwanam ay manaychayaw kan he-a. Murpucha henan am-in ay nasyon, tay nailacha nan am-in ay nalintig ay en-enatmu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_5","096_15_5","REV","15","5","5","Kuncha pay narpas ay nunkankanta, inilak ay natkafian nan Kasasantowan ay Lukiar as nan templo ad chaya ay kawad-an nan naisurat ay filfilin Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_6","096_15_6","REV","15","6","6","As nan hiyachi, fenmoknag as nan templo nan chiyuycha pitu ay angheles ay nangiyali as nan pitu ay kauugyat ay pomatuy. Nunfiafiachucha as nafiaror ay nacharos ya mun-amoselap ay lopot ay panukaw, ya tunggal usa at wachay naamma as fialetok ay naepopotepot as tagrangcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_7","096_15_7","REV","15","7","7","Angkiay ya nan usa as nan chiyuycha opat ay munkik-iwi at inwarasna as nan pitu ay angheles nan pitu ay mallokong ay naamma as fialetok ay nunkapnu as nan kauugyat ay fungat Apo Dios ay matataku in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV15_8","096_15_8","REV","15","8","8","Napnu nan templo as asok ay mangepaila as nan kenaamud ya pannakafialin Apo Dios. Isunga maid nakaskop hid-i inkiana narpas nan pitu ay kauugyat ay pomatuy ay inyalen nan pitu ay angheles asna's luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_1","096_16_1","REV","16","1","1","Angkiay ya chinngorku nan usa ay napigsa ay kali ay nurpu as nan templo ay chana kanan as nan pitu ay angheles, “Uyyu ikuyag aschi's luta nan pitu ay mallokong ay nunkapnu as kauugyat ay fungat Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_2","096_16_2","REV","16","2","2","Isunga nan omona ay anghel at inmuy ay uy nangikuyag as nan naiittu as nan mallokongna aschi's luta. Kauugyat ya putputallig ay kulid nan nurmu as nan achor nan tataku ay namarkaan as nan markan nan kauugyat ay animar ya as nan chiyuycha nanaychayaw as nan enammaancha ay kapadpachongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_3","096_16_3","REV","16","3","3","Nan maekadwa ay anghel at inkuyagna nan naiittu as nan mallokongna henan fiayfiay. Nunfialin nan chanum as chara ay kaman charan chi natuy ay taku, at natuycha am-in nan wacha henan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_4","096_16_4","REV","16","4","4","Angkiay ya nan maekatlu ay anghel at inkuyagna nan naiittu as nan mallokongna henan chiyuycha wawwang ya ugwor, at nunfialin nan chanum as chara. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_5","096_16_5","REV","16","5","5","Chinngorku ay kanan nan anghel ay mangay-aywan as nan chanum, “He-a nan Nasantowan ay mawawacha ad wani ya nawawacha ad maliyam. Nalintig nan enkeddengmu ay chusan nan tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_6","096_16_6","REV","16","6","6","Tay nan chiyuycha manangotettet chi ukialicha ay tataku at penatuycha nan tatakom ya nan chiyuycha pomapadtu ay infiaormu ay enmayas nan characha. Isunga ad wani, chara nan cham epaikop kan chicha. Hiyasa nan libfengna ay chusacha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_7","096_16_7","REV","16","7","7","Angkiay ya chinngorku nan kali ay nurpu as nan altar ay kanana, “Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in, ustu ya nalintig nan enkeddengmu ay chusan nan tataku.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_8","096_16_8","REV","16","8","8","Nan maekap-at ay anghel at inkuyagna nan naiittu as nan mallokongna as nan urkiw. Isunga kaskasin enmatong nan urkiw ya naparufusan ay mamalikiat as tataku babaen as nan omatngig ay atongna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_9","096_16_9","REV","16","9","9","Naesasap-uycha as nan omatngig ay atongna. Isunga intuchorcha nan ngachan Apo Dios ay hiya nan wachay kalibfengana as nan chiyuycha kauugyat ay pomatuy. Chaancha us poros nunfiafiawi winnu chinaychayaw hi Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_10","096_16_10","REV","16","10","10","Angkiay ya nan maekalema ay anghel at inkuyagna nan naiittu as nan mallokongna as nan tronon nan kauugyat ay animar. Hiya at chi ya ngenmongot nan intiru ay muntortorayana. Kenarat nan tataku nan chilacha kiapú as nan putputallig ay chacha iliwas, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_11","096_16_11","REV","16","11","11","ya intuchorcha hi Apo Dios ad chaya kiapú as nan putputallig ay kulidcha. Ngem chaancha poros infiafiawi nan mangotettet ay en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_12","096_16_12","REV","16","12","12","Angkiay ya nan maekan-um ay anghel at inkuyagna nan naiittu as nan mallokongna henan ad-acha ay wawwang ay Eufrates. Hiya at chi ya namag-anan nan wawwang ta maesakiana as ayun nan chiyuycha ari ya sosorchachucha ay murpu as apét fomokfoknakian nan urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_13","096_16_13","REV","16","13","13","Angkiay ya inilak nan turu ay anennet ay kaman tugtug chi ilacha. Fenmoknag nan usa as nan tapak nan tabfiad. Nan usa at fenmoknag as nan tapak nan kauugyat ay animar, ya nan usa us at fenmoknag as nan tapak nan achi tit-iwa ay pomapadtu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_14","096_16_14","REV","16","14","14","Chicha nan chiyuycha anennet ay makafiael ay mangekamkaman as nakaskaschaaw ay sinyar. Umuycha nan hanacha turu henan intiru ay luta ay mangamong as nan am-in ay ar-ari ta uycha makikufiat kan cha Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in as nan urkiw ay mang-okomána as nan am-in ay tataku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_15","096_16_15","REV","16","15","15","Numnumunyu nan kenalen Apo Jesus, “Omaliyaktu ay kaman as nan omaliyan nan mangaakiw!Nakiasat nan taku ay munpuyat ya nangafiachu ay nakasakiana ay maman-ud as nan omaliyan nan apuna ta achi forfollachan ya achi mafiainan as nan uyna manib-atan kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_16","096_16_16","REV","16","16","16","Angkiay enamong nan chiyuycha anennet nan chiyuycha ar-ari ay kadwacha nan sosorchachucha henan lukiar ay makali un Armagedon as nan kalen nan Hebreo. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_17","096_16_17","REV","16","17","17","As nan anongos, nan maekapitu ay anghel at inkuyagna nan naiittu as nan mallokongna as nan angin. Hiya at chi ya wacha nan napigsa ay kali ay nurpu as nan trono as nan templo ay kanana, “Narpas at!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_18","096_16_18","REV","16","18","18","Angkiay ya wachachay fiakilat ya komanikong ay kud-or ya kauugyat ay kichu. Maid poros maepachongan nan kenapigsan tona ay kichu nunlapu pay laing as nan nafiayangan chi tataku, tay hiyana nan kapigsaan. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_19","096_16_19","REV","16","19","19","Nunkatluwun nan kichu nan nunchinngor ay siyudad ay Babilonia ya nachachael us nan am-in ay siyudad asna's luta. Chaan challu liniw-an Apo Dios ay manusa as nan chiyuycha i-Babilonia. Isunga peneletna chicha ay umikop as nan tasa ay napnu as kauugyat ay fungatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_20","096_16_20","REV","16","20","20","Kun pay nunkichu, am-in ay luta ay liniliwus chi fiayfiay ya am-in ay chuntug at namaidcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV16_21","096_16_21","REV","16","21","21","Nurpu ad chaya nan anad-acha-an ay choraru ay nag-as ay umuy as leman puru ay kilo nan kachagsun nan usa, ya naitungorcha as nan tataku asna's luta. Isunga kaskasin intuchor nan tataku hi Apo Dios kiapú as nan choraru, tay kauugyat as solet nan hana ay likiat. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_1","096_17_1","REV","17","1","1","Kun pay narpas chi, enmali kan ha-un nan usa as nan pitu ay angheles ay kawad-an nan pitu ay mallokong, ya kanana kan ha-un, “Aka ta epailak kan he-a nan chusan nan nunchinngor ay fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna. Hiyana nan siyudad ay nakiaub as nan sag-un nan ongor ay wawwang. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_2","096_17_2","REV","17","2","2","Nan ar-ari asna's luta at enpappapaschay assi ay lachokcha kan hiya. Uray nan tataku asna's luta at kaman finutang nan fiayasna ay maepachong as nan nangepappapasana as assi ay lachokna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_3","096_17_3","REV","17","3","3","As nan hiyachi, pinmigsa nan pannakafialin nan Espiritu Santo kan ha-un, ya inyuyak as nan anghel henan disyerto. Inilak hid-i nan fiafiai ay nunsasakay as nan kauugyat ay animar ay munchachara ay pitu nan uruna ya hinpuru nan sakkudna. Nan intiru ay achor nan chiyuy animar at nasuratan as ngadngachan ay manginsurtu kan Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_4","096_17_4","REV","17","4","4","Nunfiafiachu nan fiafiai as violet ya munchachara ay kaman fiachon chi ari. Naarkosan us hiya as fialetok, nunkafiaror ay fiatu ya perlas. Inuunnana nan tasa ay fialetok ay napnu as kaiisiw ya assi ay nunfianakian nan nangepappapasana as assi ay lachokna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_5","096_17_5","REV","17","5","5","Naisurat as ketongna nan ngachan ay wacha nan naetatafun ay laychuna ay kanan. Nan naisurat at hiyana: “Nan Nunchinngor ay Babilonia, nan enan chi fianafiai ay mangepabpafiayad as achorna ya nurpuwan chi am-in ay kaiisiw asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_6","096_17_6","REV","17","6","6","Inilak ay nafutang nan fiafiai as charan nan tatakon Apo Dios ay chicha nan napatuy kiapú as nan nangepaneknekancha as nan pammaticha kan Jesus. As nan nangil-ak kan hiya, naschaawak as solet. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_7","096_17_7","REV","17","7","7","Ngem kenalen nan anghel kan ha-un, “Adchi t'uyka maschaaw? Epakaawatku kan he-a nan laychun ay kanan nan chaan naepakpakaammu ad kasin ay maepangkep as nan fiafiai ya nan chiyuy nunsasakayana ay kauugyat ay animar ay wachay pitu ay uruna ya hinpuru ay sakkudna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_8","096_17_8","REV","17","8","8","Nan kauugyat ay animar ay inilam at nawawacha ad kasin, ngem natuy ad wani. As kasin at fomoknagtu henan lukiar ay kaman fitu ay maid papugna ya maiyuy as nan pakachachaelana in-inkiana. Nan tataku asna's luta ay maid ngachancha ay naisurat as nan liblu ay naelestaan nan ngadngachan nan wachay fiyagna ay maid patingkiana sakbay mafiayang nan luta at maschaawcha as nan mangil-ancha as nan kauugyat ay animar. Maschaawcha, tay natataku ad kasin, natuy ad wani, ya munpailantu kasin.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_9","096_17_9","REV","17","9","9","Kenalen pay nan anghel kan ha-un, “Hiyana nan manaporan as kenasilib ta maawatanyu chaná. Nan laychun ay kanan nan pitu ay uru at pitu ay filig ay tomotokoran nan fiafiai. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_10","096_17_10","REV","17","10","10","Nan usa us ay laychuna ay kanan at pitu ay ari. Nakaan at nan lema kan chicha, kutug ay cha muntortoray nan usa ad wani, ya wacha pay nan usa ay omalintu. Ngem as nan kasina maepail-an at hen-omaketan yangkiay nan maparufusanana ay muntoray. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_11","096_17_11","REV","17","11","11","Nan chiyuy kauugyat ay animar ay natataku ad kasin ya natuy ad wani at hiya nan maekawaru ay ari, ngem usa challu hiya as nan chiyuycha pitu ay ari. Awni at maiyuy as nan pakachachaelana in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_12","096_17_12","REV","17","12","12","“Nan hinpuru ay sakkud ay inilam at chicha nan hinpuru ay ari ay chaan pay nuntoray. Ngem maichattu kan chicha nan kalibfengan ay maketoray as nan kauugyat ay animar as usa ay uras. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_13","096_17_13","REV","17","13","13","Us-usa challu nan pangkepcha. Ipurangchantu nan pannakafialincha ya kalibfengancha ay muntoray as nan kauugyat ay animar. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_14","096_17_14","REV","17","14","14","Kufiatunchantu nan Kordero. Ngem nan Kordero ya nan chiyuycha matalek ay umun-unud kan hiya ay enayakian ya pinilen Apo Dios at amisunantu chicha, tay hiya nan Apo as nan am-in ay apo ya Ari as nan am-in ay ari.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_15","096_17_15","REV","17","15","15","Kenalen pay nan anghel kan ha-un, “Nan chiyuycha wawwang ay inilam ay tenmotokoran nan fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna at chicha nan ongoongor ay tataku ay nurpu henan nasnasyon, nan chiyuycha tribu ya tataku ay tukutukún chi kalicha ya kubletcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_16","096_17_16","REV","17","16","16","Ingluntu nan chiyuy inilam ay kauugyat ay animar ya nan hinpuru ay sakkud nan chiyuy fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna. Araunchantu nan am-in ay wacha kan hiya, ya lafusanchantu hiya. Ischachantu nan lamana, ya puoranchantu nan mayagyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_17","096_17_17","REV","17","17","17","Maekaman chaná kan hiya, tay hi Apo Dios nan mangepaus-usa as numnumcha ay mangtongpar as nan pangkepna. Isunga inpurangcha as nan kauugyat ay animar nan kalibfengancha ay muntoray inkiana matongpar nan am-in ay kenalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV17_18","096_17_18","REV","17","18","18","“Nan fiafiai ay inilam at hiya nan nunchinngor ay siyudad ay mangetoray as nan am-in ay ar-ari asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_1","096_18_1","REV","18","1","1","Kun pay narpas na, inilak nan usa pay ay anghel ay cha komsop ay nurpu ad chaya. Mafigfigfig nan kafiaelana, ya sinilawan nan napigsa ay mun-amoselapana nan intiru ay luta. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_2","096_18_2","REV","18","2","2","Inpigsana ay nangifukiaw, “Nachachael! Nachachael at nan nunchinngor ay siyudad ay Babilonia! Nunfialin at ad wani as mamagyanan nan chiyuycha anennet ya muntabtafunan nan am-in ay mangotettet ay espiritu. Omap-aponan us nan chiyuycha kossel ay maifilang as naruket ya kaiisiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_3","096_18_3","REV","18","3","3","Tay nan am-in ay nasyon at inikopcha nan fiayasna ay maepachong as nan am-in ay assi. Nan chiyuycha ar-ari asna's luta at enpapaschay assi ay lachokcha kan hiya, ya nan chiyuycha nigusyante asna's luta at finmaknangcha as nan nunsidla ay nangepapasana as assi ay lachokna.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_4","096_18_4","REV","18","4","4","Angkiay ya chinngorku nan usa pay ay kali ay nurpu ad chaya ay kanana, “Chakayu ay tatakok, mak-ak kayu henan hana ay siyudad ta achi kayu maetapi as nan fiasfiasorna, ya ta achi kayu us maetapi as nan chusana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_5","096_18_5","REV","18","5","5","Tay ongoongor chi fiasfiasorna ay kamancha natot-or-op inkiana ad chaya, ya achi liwliw-an Apo Dios nan kenamangotettetna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_6","096_18_6","REV","18","6","6","Epaleknan Apo Dios kan hiya nan likiat ay kaman as nan enpaleknana as nan tapina. O, epaleknana kan hiya as mamen chuwa nan enpaleknana ay likiat kan chicha. Nan kenaengel nan fiayas ay enpaikopna as nan tapina ay tataku at munchubliyun Apo Dios nan kenaengel nan fiayas ay epaikopna kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_7","096_18_7","REV","18","7","7","O, nan kenaongor chi nangepapasana as assi ay lachokna ya kenapangasna at assesa us nan kenaongor nan iliwasna ya ngunguyusna ay ichusan Apo Dios kan hiya. Tay chana epangpangas as numnumna un, ‘Ha-un met nan reyna! Fiakunak ellakas, ya achektu poros mapachasan nan assesa ay ngunguyus.’ ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_8","096_18_8","REV","18","8","8","Kiapú as na, as nan usa yangkiay ay urkiw, omalintu kan hiya nan chiyuycha kauugyat ay pomatuy ay kaman as nan utúy, ngunguyus, fitel, ya apuy. O, mapuorantu hiya, tay mannakafialin hi Apo Dios ay manusa kan hiya.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_9","096_18_9","REV","18","9","9","Isunga nan chiyuycha ar-ari asna's luta ay nangepappapas as assi ay lachokcha kan hiya ya nangkiankianas as nan kenarachokna at pararuntuy ngunguyus ya akorcha kiapú henan siyudad as nan mangil-ancha as nan asokna as nan chana mapuppuoran. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_10","096_18_10","REV","18","10","10","Kiapú as ugyatcha ay maetapi as nan iliwasna, mangatakchugchantu as nan achawwi, ya kanancha, “Kasusug-ang! Anuy paat kasusug-ang nan chiyuy nunchinngor ay siyudad ay Babilonia! Uray kun mafigfigfig ay siyudad, ngem as nan usa yangkiay ay uras, nachachael at.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_11","096_18_11","REV","18","11","11","Nan chiyuycha nigusyante at mun-akor ya ngumuyuscha us, tay maid at lomaku as nan elakucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_12","096_18_12","REV","18","12","12","O, maid lomaku kan chicha as naamma as fialetok, silver ya nan chiyuycha nafiaror ay fiatu ya perlas. Maid us lomaku as anam-ammay ay lopot ay panukaw, nunkangina ay lopot ay violet, ya lopot ay munchachara ya sida. Maid us lomaku as nan am-in ay karasen chi munfiangu ay kaiwcha ya nan am-in ay karasen chi ka-ichin ay naamma as fiab-an chi elepante, nunkangina ay kaiw, kianfiang, lanchok ya naamma as am-ammay ay fiatu ay makali un marfil. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_13","096_18_13","REV","18","13","13","Maid us lomaku as sinamon ay fiangfiangru, munfiangu ay lana, insenso, mirra ya frankensenso. Maid us lomaku as fiayas, mantika, ammay ay alina, ya trigo. Maid us lomaku kan chicha as fiaka ya karnero, kafiayu ya kalesa, ya uray taku ay mapelet ay mafiabfiaor. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_14","096_18_14","REV","18","14","14","Chatona ay nigusyante at kananchantu kan hiya, “Kayman! Namaidcha nan anam-ammay ay laraychum ay kuwaun. Nan am-in ay kenafiaknangmu ya kaichayawam at namaid, ya achimtu poros kasin mad-anan chicha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_15","096_18_15","REV","18","15","15","Nan chiyuycha nigusyante ay finmaknang as nan nun-el-elakwancha henan siyudad ay ansa at mangatakchugchantu henan achawwi kiapú as ugyatcha ay maetapi as nan iliwasna. Mun-akorchantu ya ngumuyuschantu as solet, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_16","096_18_16","REV","18","16","16","ya kanancha, “Kasusug-ang! Anuy paat kasusug-ang nan chiyuy nunchinngor ay siyudad ay Babilonia! Tay ad kasin, nunfiafiachucha nan umiili hid-i as lopot ay panukaw, nunkangina ay lopot ay violet ya munchachara. Naarkoarkosancha us as fialetok ya nafiaror ay fiatu ya perlas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_17","096_18_17","REV","18","17","17","Ngem as nan usa yangkiay ay uras, namaid at nan am-in ay kenafiaknangcha.” Am-in us nan kapetan nan chiyuycha papor, nan chiyuycha munlurukian, ya nan chiyuycha munchunchunu as nan papor ya am-in ay omar-ara as pagfiyagcha ay murpu henan fiayfiay at mangatakchugchantu as nan achawwi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_18","096_18_18","REV","18","18","18","Mun-akorchantu as nan mangil-ancha as nan asok ay cha murmurpu henan siyudad ay cha mapuppuoran, ya ifukiawchantu, “Ay wachay siyudad as maepachong as nan nunchinngor ay siyudad? Maid poros!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_19","096_18_19","REV","18","19","19","Pay-anchantu as chapor nan urucha ay mangepaila as ongor ay tutuyucha ya mun-akorcha ya ngumuyuscha ay mangali, “Kasusug-ang! Anuy paat kasusug-ang as solet nan nunchinngor ay siyudad! Nan hana ay siyudad nan finmaknangan nan am-in ay wachay paporna. Ngem as nan usa yangkiay ay uras at namaid at nan am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_20","096_18_20","REV","18","20","20","Chakayu ay wacha ad chaya at munlagragsak kayu koma. Chakayu us ay tatakon Apo Dios, apostolesna ya chakayu ay pomapadtuna at munlagragsak kayu koma us, tay chinusan Apo Dios nan hana ay siyudad kiapú as nan enatna kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_21","096_18_21","REV","18","21","21","Angkiay ya wacha nan usa ay mannakafialin ay anghel ay nangokwat as fiatu ay kaman as nan kaad-achan chi ad-acha-an ay losóng, at entap-orna henan fiayfiay. Kenalina, “Assenantu nan kauugyat ay machachaelantu nan nunchinngor ay siyudad ay Babilonia, ya achi kasin mail-ila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_22","096_18_22","REV","18","22","22","Maidtu madmadngor henan chiyuy ay siyudad as kankantan nan chiyuycha munkankanta, kutingting nan chiyuycha munkutkutingting as arpa, koraling nan chiyuycha munkorkoraling ya kiangos nan tarampet nan chiyuycha muntartarampet. Maid us kasin maanapan hid-i as nunkaraing ay mun-am-amma as kumpurmi ay maammaan, ya maid us madmadngor as panugpug chi cha munfiayfiayu, tay maid poros fiayuwuncha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_23","096_18_23","REV","18","23","23","Maidtu poros munpaspaskud as uray usa ay pingki, ya maid us madmadngor as kalen chi chumuyas ya nan maichuyas. Chatona nan chusan nan Babilonia, tay nan chiyuycha nigusyante hid-i at chicha nan kafiaknangan ya katorayan asna's luta. Nan am-in ay nasyon asna's luta at naallilawcha babaen as nan nunsarsaromangkaancha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV18_24","096_18_24","REV","18","24","24","Nachusa nan Babilonia, tay hid-i nan finmud-okan nan charan nan chiyuycha pomapadtu ya nan tatakon Apo Dios ya nan am-in ay napatuy asna's luta.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_1","096_19_1","REV","19","1","1","Kun pay narpas na, chinngorku nan kaman napigsapigsa ay kalen chi ongoongor ay tataku ad chaya ay cha mangifugfukiaw, “Machaychayaw hi Apo Dios! Nan kaesarakanan, kaichayawan ya pannakafialin at wacha kan hiya, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_2","096_19_2","REV","19","2","2","tay tit-iwa ya nalintig nan atuna ay mun-okóm. Enkeddengna nan kachusaan nan nunchinngor ay fiafiai ay mangepabpafiayad as achorna, tay munlumu hiya as fumasoran nan tataku babaen as nan mangepapasana as assi ay lachokna. Enes-ang Apo Dios as nan nauy fiafiai nan nangpatuyana as nan chiyuycha munserserfi kan Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_3","096_19_3","REV","19","3","3","Kasincha infukiaw, “Machaychayaw hi Apo Dios! In-inkiana ay cha munpangpangatu nan asok ay murpu henan cha mapuoran ay siyudad.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_4","096_19_4","REV","19","4","4","Angkiay ya nan chuwan puru ya opat ay anam-amá ya nan opat ay matataku ay nafiayang at nunlukfubcha ay nunchayaw kan Apo Dios ay nangatokor as nan tronona. Kenalicha, “Amen! Machaychayaw hi Apo Dios!” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_5","096_19_5","REV","19","5","5","Angkiay ya wacha nan kali ay nurpu as nan kawad-an nan tronon Apo Dios ay kanana, “Chakayu am-in ay munserserfi ya munchaychayaw kan Apo Dios, uray mu nangatu winnu ap-apud kayu at chayawunyu hi Apo Dios takú.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_6","096_19_6","REV","19","6","6","Angkiay ya chinngorku nan kaman napigsapigsa ay kalen chi ongoongor ay tataku ay kaman as nan wawak chi ongor ay chanum, ya kaman napigsa ay kud-or. Kenalicha ay nangekanta, “Machaychayaw hi Apo ay Dios. Tay nan Apo ay Dios takú ay Mannakafialin as nan am-in at hiya nan cha muntoray. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_7","096_19_7","REV","19","7","7","Munlagragsak takú koma as solet, ya chayawun takú koma nan pannakafialina, tay nan uras nan munchuyasan nan Kordero at umchan. Nan ichuyasna ay fiafiai at nakasakiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_8","096_19_8","REV","19","8","8","Naparufusan ay mangifiachu as nacharos ya mun-amoselap ay lopot ay pukpukkawan ay naichat kan hiya.” Nan laychun ay kanan nan pukpukkawan ay lopot at hiyasa nan chiyuycha nalintig ay cha atuatun nan tatakon Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_9","096_19_9","REV","19","9","9","Angkiay ya kanan nan anghel kan ha-un, “Isuratmu na: Nakiasat nan tataku ay naayakian ay makekan as nan chuyas nan Kordero.” Hana at tuptupan, “Chatona nan tit-iwa ay kalen Apo Dios.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_10","096_19_10","REV","19","10","10","As nan nangaliyana's chi, nunlukfufiak as nan sangwanana ay munchayaw koma kan hiya, ngem kenalina, “Achim atun sa! Hi Apo Dios yangkiay nan chayawum! Tay usaak ay munserserfi kan Apo Dios ay kaman kan he-a ya as nan iib-am ay mangepaneknek as nan sursuru ay enpakaammon Jesus. Tay nan enpaifiagfiakian nan Espiriton Apo Dios as nan chiyuycha pomapadtu at nurpu challu as nan enpakaammon Jesus.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_11","096_19_11","REV","19","11","11","Angkiay ya inilak ay natkafian ad chaya, at fenmoknag nan munpupukaw ay kafiayu. Nan nunsasakay at nangadnan as Matalek ya Tit-iwa. Nalintig nan atuna ay mun-okóm, ya nalintig us nan atuna ay makikufiat as nan kafusorna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_12","096_19_12","REV","19","12","12","Nan matana at kaman kumarkiarud ay apuy, ya ongor chi korona as uruna. Wacha us nan naisurat kan hiya ay ngachana, ngem maid nangammu as nan laychun ay kanan nan naisurat mu achi yangkiay hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_13","096_19_13","REV","19","13","13","Nunfiafiachu as kummayad ay naisiwsiw as chara, ya nan enpangachancha kan hiya at Kalen Apo Dios. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_14","096_19_14","REV","19","14","14","Nan ongoongor ay sorchachu ay tatakuna ad chaya at inmun-unudcha kan hiya. Nunsasakaycha us as panukaw ay kafiayu, ya nunfiafiachucha as nacharos ay lopot ay panukaw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_15","096_19_15","REV","19","15","15","Nan chiyuy nangadnan as Kalen Apo Dios at wachay tachum ay espada ay fomokfoknag as tapakna ay iyamisna henan am-in ay nasyon. As nan mangetortorayanantu kan chicha, maid poros sug-angna ay kamana epak-or nan lanchok as nan achi mamigfig as nan torayna. Epailanantu nan kauugyat ay fungat Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in, tay chusaunantu chicha ay kamana cha ikiatkiatin nan ubas ta fomoknag nan unusna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_16","096_19_16","REV","19","16","16","As nan fiachuna ay kummayad ya urpuna at naisurat nan nauy ay ngachan: “Ari as nan am-in ay ari ya Apo as nan am-in ay apo.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_17","096_19_17","REV","19","17","17","Angkiay ya inilak nan usa ay anghel ay nangatakchug as nan urkiw. Infukiawna as nan am-in ay kossel ay cha muntat-ayaw, “Akayu! Maamong kayu ay makekan as nan ongor ay naesakiana as nan sichantu Apo Dios para kan chakayu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_18","096_19_18","REV","19","18","18","Omali kayu ta ischayu nan chiyuycha nunkatuy ay achor nan ar-ari, nan kakapetan ya sosorchachu, chiyuycha kafiayu ya nan chiyuycha ensasakaycha. O, ischayu nan nunkatuy ay achor nan am-in ay tataku ay mangachi kan Apo Dios ay chicha nan mafiabfiaor winnu fiakun, nangangatu winnu ap-apud.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_19","096_19_19","REV","19","19","19","Kun pay narpas chi, inilak ay nan chiyuy kauugyat ay animar ya nan ar-ari asna's luta ay kadwana nan sosorchachucha at naamongcha ta uycha kufiatun nan nunsasakay as nan munpupukaw ay kafiayu ya nan sosorchachuna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_20","096_19_20","REV","19","20","20","Ngem natiliw nan kauugyat ay animar. Natiliw us nan achi tit-iwa ay pomapadtu ay nangepappaila ad kasin as nakaskaschaaw ay sinyar as nan nunserserfiyana as nan chiyuy animar. Chatona ay sinyar nan enosarna ay nangallilaw as nan tataku ay namarkaan as nan markan nan kauugyat ay animar ya nunchaychayaw as nan enammaancha ay kapadpachongna. Chatona ay chuwa ay kutug ay matataku at naetap-orcha as nan apuy ay kaman fiayfiay chi ilana ay kawad-an nan asufre ay cha kumarkiarud. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV19_21","096_19_21","REV","19","21","21","Am-in us nan sosorchachucha at napatuycha as nan espada ay fomokfoknag as nan tapak nan nunsasakay as nan munpupukaw ay kafiayu. Nan am-in ay kossel at kenakenancha nan nunkatuy ay achor chatosa inkiana nasufusufucha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_1","096_20_1","REV","20","1","1","Kun pay narpas chi, inilak nan usa ay anghel ay cha komsop ay nurpu ad chaya. Inuunnana nan torfek nan lukiar ay kaman fitu ay maid papugna ya nan chagsun ay kor-ong. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_2","096_20_2","REV","20","2","2","Chinpapna nan tabfiad ya kenor-ongana hiya inkiana marpas nan hinlifu ay tawwun. Nan tabfiad at hiya nan nunpaila ay urug ad pus-uy ay nangadnan as Diablo winnu Satanas. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_3","096_20_3","REV","20","3","3","Angkiay inchus-orna henan lukiar ay kaman fitu ay maid papugna, at tenorfekana ya menarkaana nan unub ta maid atun Satanas ay uy mangallilaw as nan tataku henan chiyuycha nasyon inkiana marpas nan hana hinlifu ay tawwun. Kun pay marpas chi, masapor mailufus hiya as hen-omaketan yangkiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_4","096_20_4","REV","20","4","4","Angkiay ya inilak nan chiyuycha trono ay nangatokoran nan chiyuycha naettan as kalibfengan ay mun-okóm. Inilak us nan lenawan nan chiyuycha napatpatuy kiapú as nan nangepaneknekancha as nan sursuru ay enpakaammon Jesus ya nan kalen Apo Dios. Chicha nan chaan nunchaychayaw as nan kauugyat ay animar ya as nan enammaancha ay kapadpachongna, ya chaan us nunpamarka as ketongcha winnu limacha as nan markana. Natakucha, at naketoraycha kan Cristo as hinlifu ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_5","096_20_5","REV","20","5","5","Hiyana nan omona ay matakuwan manipud as nan utúy. Nan tapina ay natuy at chaancha nataku inkiana marpas nan hinlifu ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_6","096_20_6","REV","20","6","6","Nan chiyuycha maetapi as nan omona ay matakuwan chi nunkatuy manipud as nan utúy at nakiasatcha ya maifilangcha as nasantowan ay tatakon Apo Dios. Achichantu poros makilikiat as nan anongos ay utúy. Kuncha at munfialintu as papachi ay munserserfi kan Apo Dios ya kan Cristo, ya maketoraychantu kan Cristo as hinlifu ay tawwun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_7","096_20_7","REV","20","7","7","As nan marpasan nan hinlifu ay tawwun, mailufus hi Satanas as nan naifiafiaruchana, ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_8","096_20_8","REV","20","8","8","at uyna allilawun nan makali un Gog ya Magog ay chicha nan am-in ay nasyon asna's luta. Amonguna chicha am-in ta uycha makikufiat. Nan kaongorcha at kaman as nan kaongor chi lakian henan olet nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_9","096_20_9","REV","20","9","9","As nan hiyachi, naiwarascha henan intiru ay luta, at liniwuscha nan siyudad ay laylaychun Apo Dios ay mamagyanan nan tatakuna. Ngem kalina at ya wacha nan nurpu ad chaya ay apuy ay namuor kan chicha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_10","096_20_10","REV","20","10","10","Angkiay ya nan Diablo ay nangallilaw kan chicha at naetap-or as nan apuy ay kaman fiayfiay chi ilana ay kawad-an nan cha kumarkiarud ay asufre. Hid-i nan naetap-oran nan kauugyat ay animar ya nan achi tit-iwa ay pomapadtu, ya hid-i us nan mapalikiatananchantu in-inkiana as inurkiw ya lenafi. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_11","096_20_11","REV","20","11","11","Kun pay narpas chi, inilak nan ad-acha ay munpupukaw ay trono ya nan nangatokor hid-i. Angkiay ya nan luta ya nan wacha ad chaya at namaidcha ay kamancha enlayawan hiya, ya achicha kasin mail-ila. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_12","096_20_12","REV","20","12","12","Inilak us nan chiyuycha nunkatuy ay nangangatu ya ap-apud ay tataku ay nangatakchug as nan sangwanan nan tronon Apo Dios. As nan hiyachi, nafitlag nan chiyuycha liblu. Nafitlag us nan tukún pay ay liblu ay naisuratan nan ngadngachan nan chiyuycha wachay fiyagcha ay maid patingkiana. Naokóm nan nunkatuy ay maiyunud as nan en-enatcha ay naisurat as nan chiyuycha liblu ay nafitlag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_13","096_20_13","REV","20","13","13","Angkiay ya enpafoknag nan fiayfiay nan nunkatuy ay wacha kan hiya. Enpafoknag us nan Utúy ya Hades ay kawad-an nan nunkatuy nan wacha kan chicha, at naokómcha am-in ay naiyunud as nan en-enatcha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_14","096_20_14","REV","20","14","14","Kun pay narpas sa, naetap-or nan Utúy ya nan Hades as nan apuy ay kaman fiayfiay chi ilana. Hiyana nan makali un anongos ay utúy. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV20_15","096_20_15","REV","20","15","15","Nan tataku ay maid ngachancha ay naisurat as nan liblu ay naelestaan nan chiyuycha wachay fiyagcha ay maid patingkiana at maetap-orchantu as nan apuy ay kaman fiayfiay chi ilana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_1","096_21_1","REV","21","1","1","Kun pay narpas chi, inilak nan fiarú ay chaya ya nan fiarú ay luta, tay namaidcha at nan enmona ay chaya ya luta, ya namaid us nan fiayfiay. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_2","096_21_2","REV","21","2","2","Inilak us nan nasantowan ay siyudad ay hiyasa nan fiarú ay Jerusalem ay cha komsop ay nurpu kan Apo Dios ad chaya. Nakasakiana ay kaman as nan chumuyas ay fiafiai ay nunfiafiachu as am-ammay ay uy manib-at as nan mangasawa kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_3","096_21_3","REV","21","3","3","Chinngorku us nan usa ay napigsa ay kali ay nurpu as nan trono ay kanana, “Ilaunyu! Nan magyanan Apo Dios at as nan kawad-an nan tataku. Makepagyantu hiya kan chicha, ya chicha nan tatakuna. Mawawachantu hiya kan chicha, ya hiya nan Dioscha. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_4","096_21_4","REV","21","4","4","Punasanantu nan am-in ay luwacha. Maidtu poros kasin matmatuy winnu ngumunguyus winnu mun-ag-akor winnu putputug, tay am-in chaná ay sikud ay wacha at namaidcha.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_5","096_21_5","REV","21","5","5","Angkiay ya kenalen nan nangatokor as nan trono, “Ilaunyu, fumayangak as am-in ay ka-ichin.” Kenalina us kan ha-un, “Isuratmu nan nauycha ifiakiak, tay tit-iwa ya siguradu ay maekaman chaná.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_6","096_21_6","REV","21","6","6","Kenalina pay, “Narpas at chaná am-in! Ha-un nan makali un Alfa ya Omega, nan munlapuwan ya nan munpatingkiaan chi am-in. Ichatku as nan nasketan ay taku nan libri ay chanum ay nurpu as nan ugwor ay umichat as fiyag ay maid patingkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_7","096_21_7","REV","21","7","7","“Nan taku ay mangamis as nan mangotettet at tawichuna am-in chaná. Ha-untu nan Diosna, ya hiya nan anakku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_8","096_21_8","REV","21","8","8","Ngem nan tataku ay umugyat ay mangepaneknek as pammaticha, nan chiyuycha mankug as pammaticha, nan chiyuycha mangekamkaman as assi, nan chiyuycha pomapatuy, nan chiyuycha nangepappapas as assi ay lachokcha, nan chiyuycha munsarsaromangka, nan chiyuycha munchaychayaw as didiosen ya nan am-in ay nunkangutum at machusachantu am-in as nan apuy ay kaman fiayfiay chi ilana ay kawad-an nan kumarkiarud ay asufre. Hiyana nan makali un anongos ay utúy.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_9","096_21_9","REV","21","9","9","Kun pay narpas chi, enmali kan ha-un nan usa as nan pitu ay angheles ay kawad-an nan chiyuycha pitu ay mallokong ay naiittuwan nan pitu ay anongos ay kauugyat ay pomatuy, ya kanana, “Aka ta epailak kan he-a nan fiafiai ay asaw-un nan Kordero.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_10","096_21_10","REV","21","10","10","Angkiay ya pinmigsa nan pannakafialin nan Espiritu Santo kan ha-un, ya inyuyak as nan anghel as nan toktok nan nangatungatu ay chuntug. Hana at epaila kan ha-un nan nasantowan ay siyudad ay Jerusalem ay cha komsop ay nurpu kan Apo Dios ad chaya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_11","096_21_11","REV","21","11","11","Nan kaichayawan Apo Dios nan mangepakelat henan siyudad. Munkelat ay kaman as nan munliyaw ay nafiaror ay fiatu ay makali un haspe ya munmallag ay kaman kristal. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_12","096_21_12","REV","21","12","12","Nan tuping ay hiyasa nan arad nan siyudad at nangatungatu ya kunug. Wacha nan hinpuru ya chuwa ay sugpan ay nakchang as hin-us-a ay anghel ay namafiantay. As nan tunggal sugpan at naisurat nan usa as nan chiyuycha ngachan nan hinpuru ya chuwa ay kianak Israel. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_13","096_21_13","REV","21","13","13","Nan turu ay sugpan at as apét fomokfoknakian nan urkiw. Nan turu at as apét senakiangan. Nan turu pay at as apét filáng, ya nan turu us at as apét nan mauy-uynuwan nan urkiw. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_14","096_21_14","REV","21","14","14","Nan naipugnad as nan arad nan siyudad at hinpuru ya chuwa ay anad-acha ay fiatu. As nan tunggal fiatu at naisurat nan usa as nan chiyuycha ngachan nan hinpuru ya chuwa ay apostoles nan Kordero. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_15","096_21_15","REV","21","15","15","Nan anghel ay nunkali kan ha-un at wachay inuunnana ay fialetok ay panglukudna henan siyudad ay ansa, as nan chiyuycha sugpan ya as nan tupingna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_16","096_21_16","REV","21","16","16","Nan kaanchon nan siyudad at munpachong as nan karawana. Kun pay linkud nan anghel nan siyudad as nan pangluklukudna, chuwa ay lifu ya opat kiasot ay kilometro nan kaanchuna ya kaman us nan karawana ya katakchugna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_17","096_21_17","REV","21","17","17","Linkudna us nan tuping at unum puru ya unum ay metro nan katakchugna. Nan pangluklukud ay enosar nan anghel at munpachong as nan iluklukud chi taku. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_18","096_21_18","REV","21","18","18","Nan tupingna at naamma as haspe, ya nan siyudad at naamma as puru ay fialetok ay munmallag ay kaman sarming. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_19","096_21_19","REV","21","19","19","Nan chiyuycha fiatu ay naipugnad as nan tuping nan siyudad at naarkoarkosan as tukutukún ay karasen chi nafiaror ay fiatu. Nan omona ay pugnad at naarkosan as haspe; nan maekadwa at safiro; nan maekatlu at kalsedonia; nan maekap-at at esmeralda; ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_20","096_21_20","REV","21","20","20","nan maekalema at sardonika; nan maekan-um at karnelia; nan maekapitu at krisolito; nan maekawaru at berilo; nan maekasiyam at topasio; nan maekapuru at krisoprasio; nan maekapuru ya usa at hasinto, ya nan maekapuru ya chuwa at amatista. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_21","096_21_21","REV","21","21","21","Nan hinpuru ya chuwa ay sugpan at naamma as hin-us-a ay perlas. Nan korsan nan siyudad at naamma as puru ay fialetok ay munmallag ay kaman sarming. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_22","096_21_22","REV","21","22","22","Maid inilak as templo henan chiyuy siyudad, tay hi Apo Dios ay Mannakafialin as nan am-in ya nan Kordero nan templo hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_23","096_21_23","REV","21","23","23","Achi us masapor chi urkiw ya furan henan siyudad, tay nan kaichayawan Apo Dios nan manilaw assa ya nan Kordero nan silawna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_24","096_21_24","REV","21","24","24","Nan am-in ay tataku henan chiyuycha nasyon at masilawancha as nan lawagna, ya am-in ay ar-ari asna's luta at iskopcha nan kenafiaknangcha hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_25","096_21_25","REV","21","25","25","Kanayon ay mamatkafian nan am-in ay sugpan nan siyudad as nan kaorkia, tay maid poros lafi hid-i. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_26","096_21_26","REV","21","26","26","Maiyuytu hid-i nan chiyuycha kaammayan ay ka-ichin ya kenafiaknang nan tataku henan am-in ay nasyon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV21_27","096_21_27","REV","21","27","27","Ngem achi poros makaskop hid-i nan infilang Apo Dios as naruket ay kaman as nan mangekamkaman as kaiisiw winnu munkutkutum. Nan chiyuycha yangkiay naisurat nan ngachancha as nan liblon nan Kordero ay naelestaan nan wachay fiyagna ay maid patingkiana nan makaskop. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_1","096_22_1","REV","22","1","1","Kun pay narpas chi, enpailan nan anghel kan ha-un nan wawwang ay murpuwan chi chanum ay umichat as fiyag. Munmallag nan chanumna ay kaman kristal ay cha fomokfoknag as nan tronon Apo Dios ya nan Kordero ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_2","096_22_2","REV","22","2","2","ay cha omay-ayas as nan kiawan nan korsa henan siyudad. As nan nunchuchumang ay olet nan wawwang, wacha nan tinmutufu ay kaiw ay fumkias ay umichat as fiyag. Fumkiascha as mamen hinpuru ya chuwa as nan makatawwun, at finuran ay fumkias. Nan forongcha at pang-akias as saket nan tataku henan am-in ay nasyon. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_3","096_22_3","REV","22","3","3","Maidtu poros maanapan henan siyudad as nan chiyuycha intuchor Apo Dios. Nan wacha henan nauy ay siyudad at nan tronon Apo Dios ya nan Kordero. Nan chiyuycha munserserfi kan Apo Dios at wachacha hid-i ay cha munchaychayaw kan hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_4","096_22_4","REV","22","4","4","Ilaunchantu nan lupana, ya maisurattu as ketongcha nan ngachana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_5","096_22_5","REV","22","5","5","Maidtu at poros lafi. Achichantu masapor chi silaw winnu urkiw, tay hi Apo Dios nan silawcha, ya maketoraychantu kan hiya in-inkiana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_6","096_22_6","REV","22","6","6","Angkiay ya kenalen nan anghel kan ha-un, “Siguradu ay maekaman ya tit-iwa am-in chaná ay naifiakia kan he-a. Tay hi Apo Dios ay nangichat as Espirituna as nan chiyuycha pomapadtuna at hiya challu nan nangifiaor as nan anghelna ay mangepakaammu as nan chiyuycha munserserfi kan hiya nan masapor ommat as nan achi mafiayag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_7","096_22_7","REV","22","7","7","Kenalen Jesus, “Chumngor kayu! Kiayuchak omali! Nakiasat nan chiyuycha mangafurot as nan chiyuycha naepadtu as nan nauy ay liblu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_8","096_22_8","REV","22","8","8","Ha-un hi Juan ay nanngor ya nangila kan chatona ay naisurat as na. As nan nanngorak ya nangil-ak, nunlukfufiak as nan sangwanan nan anghel ay nangepaila kan ha-un as nan hanacha naisurat ta chayawok koma hiya. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_9","096_22_9","REV","22","9","9","Ngem kenalina kan ha-un, “Achim atun sa! Hi Apo Dios yangkiay nan chayawum! Tay usaak us ay munserserfi kan Apo Dios ay kaman kan he-a, ya as nan ib-am ay pomapadtu ya kaman as nan am-in ay mangafurot as nan naisurat as nan nauy ay liblu.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_10","096_22_10","REV","22","10","10","Kenalina pay kan ha-un, “Achim ikinkinak ay mangifiakia as nan naepadtu ay naisurat as nan nauy ay liblu, tay kiayud nan ommatana. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_11","096_22_11","REV","22","11","11","Uray mu kiayud ommat, nan chiyuycha mangekamkaman as mangotettet ya kaiisiw at chacha ituruturuy nan panagfiyagcha ay mangotettet ya kaiisiw. Nan chiyuycha mangekamkaman as ammay ya nan mangun-unud as nan nasantowan ay panagfiyag at masapor iturturuycha nan assena ay panagfiyag.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_12","096_22_12","REV","22","12","12","Kenalen Jesus, “Chumngor kayu! Kiayuchak omali! As nan omaliyak, iyalektu nan gun-guna ay ichatku as nan tunggal usa ay maiyunud as nan en-enatna. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_13","096_22_13","REV","22","13","13","Ha-un nan makali un Alfa ya Omega, ya nan Omona ya nan Anongos. Ha-un nan munlapuwan ya nan munpatingkiaan chi am-in.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_14","096_22_14","REV","22","14","14","Nakiasat nan chiyuycha munlafia as fiachucha. Mu hiyasa nan atuncha, mawad-ancha as kalibfengan ay sungkop as nan sugpan nan siyudad, ya mangan as nan fukias nan kaiw ay umichat as fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_15","096_22_15","REV","22","15","15","Ngem achicha makaskop hid-i nan chiyuycha mangekamkaman as mangotettet ay maepachong as nan atap ay asu, nan chiyuycha munsarsaromangka, nan chiyuycha mangepappapas as assi ay lachok ya nan chiyuycha pomapatuy, nan manaychayaw as didiosen, ya nan am-in ay nunkangutum as nan kalicha ya chacha at-atun. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_16","096_22_16","REV","22","16","16","“Ha-un hi Jesus ay nangifiaor as nan anghelku ay mangepaneknek as nan nauycha am-in as nan chiyuycha iglesia. Ha-un nan kianak David, ya nan napigsa ay taraw as nan wi-ewi-et.” ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_17","096_22_17","REV","22","17","17","“Omalika,” kanan nan Espiriton Apo Dios ya nan tatakuna ay maepachong as nan fiafiai ay asaw-un nan Kordero. Nan am-in ay mangchungor as nan nauycha at kanana us un “Omalika.” O-a, nan taku ay masketan ya nan taku ay manglayad ay umikop at omali koma ay umikop as nan libri ay chanum ay umichat as fiyag. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_18","096_22_18","REV","22","18","18","Ha-un hi Juan. Fiag-ak chakayu am-in ay nanngor as nan chiyuycha naepadtu ay naisurat as nan nauy ay liblu. Mu wachay manaptapi as nan naisurat as na, etapintu us Apo Dios as nan chusana nan chiyuycha kauugyat ay pomatuy ay naisurat as nan nauy ay liblu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_19","096_22_19","REV","22","19","19","Mu wacha us nan mangaket as nan chiyuycha naepadtu ay naisurat as nan nauy ay liblu, kaanuntu us Apo Dios nan kalibfengana ay makifingay as nan fukias nan kaiw ay umichat as fiyag ya nan kalibfengana ay makeafong henan nasantowan ay siyudad ay naifiakia as nan nauy ay liblu. ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_20","096_22_20","REV","22","20","20","Nan mangepaneknek ay tit-iwa am-in chaná at kanana: “Tit-iwa ay kiayuchak omali!” Amen! Apo Jesus, omalika! ");
INSERT INTO ebk_vpl VALUES ("RV22_21","096_22_21","REV","22","21","21","Sapay koma ta mawawacha kan chakayu am-in ay tatakon Apo Dios nan grasyan Apo Jesus. Amen.");
ALTER TABLE ebk_vpl ADD FULLTEXT(verseText);
UNLOCK TABLES;
