1 ካዎታ ማፃፋ
ጋꬃ ቆፋ
ካዎታ ማፃፋ ኮይሮ ክፍለይ፥ ናምኡ ሳሜላ ማፃፋታን ዶመትዳ፥ እስራኤለ ካዎታ ታርከ ዜቶን ኦዴስ። ማፃፋ ሄꬑ ዋና ዋና ክፍለታን ሻክድ በአናዉ ዳንዳኤቴስ።
1. ሶሎሞነይ ባ አዋ ዳዊታ በሳን እስራኤለነ ይሁዳ ቦላ ካዎቱዋነ እያ አዋ ዳዊታ ሀይቁዋ ኦድያ ታርከ (1:1—2:12)።
2. ሶሎሞነ ካዎተꬃ አይሱዋነ እ ኦꬅዳ ኦሱዋ ኦድያ ታርከ (2:13—11:43)።
3. ሮብኣም ካዎትዳ ዎደ፥ እስራኤለይ ፑደሀነ ዱገሀ ባጋ ካዎተꬃ ጌተትድ ናምኡ ከይድ ሻከትዳይሳነ ሄ ካዎተꬃት ክርስቶስ የለታናፐ ስን፥ ኡዱፉን ፄቱ ላይꬅ ጋካናዉ ሃርዳ ዱማ ዱማ ካዎታ ታርከ (12:1—22:53)።
ሀ ማፃፋን እስ እስ ካዎይ ፕርደተይ፥ እ ፆሳስ አማነትያ አማነተꬃ መላ። ሄሳዳካ ሄ ቢታ ድቻይነ ቢታይ ደምያ እንጀይ፥ ሄ ካዎይ ፆሳስ አማነትዳ አማነተꬃ ኬና። ፑደሀ ባጋ ካዎተꬃ ካዎት ኡባይ ፓጨን ኩንድዶሶና። ሽን ይሁዳ ካዎታ ታርከይ ኢታታባ ግድን ሎኦታባ ኦዴስ።
ኮይሮ ካዎታ ማፃፋን፥ ፆሳ ዶና ግድድ ትንብተ ኦድድ፥ አሳይ ኤቃ ጎይኖና መላነ ፆሰ ኪተተꬅ እፆና መላ ምንꬅድ ናግስዳ ናበት ደኦሶና። ኤንታ ግዶፈ ዳሮ ኤረትዳይ፥ ኤልያሳ ግድሽን፥ እ ባኣለ ናበታራ ኤቀትዳ ኤቀተꬃይ ማፃፋን ፃፈትስ (ሸም 18)።
ማፃፋ አይፈ ቆፋታ
ሶሎሞነይ እስራኤለ ቦላ ካዎ ግዱዋ (1:1-53)
ዳዊቲ ዉርሰꬃ ቃላታነ ሀይቁዋ (2:1-12)
ሶሎሞነይ ካዎተꬃ ኩመꬅ ኦይꬃ (2:13-46)
ሶሎሞነ ጭንጫተꬃነ እያ ሞርናታ (3:1—4:34)
ፆሳ ኬꬃ ኬፁዋነ አንጅሱዋ (5:1—8:66)
ሶሎሞነ ካዎተꬃን ሀንዳ ሀኖታ (9:1—10:29)
ሶሎሞነ አማነተꬃ እፁዋነ እያ ሞርከታ (11:1-43)
ፑደሀ ኮቻታ ሻከተꬃነ (12:1-33)
ናበት እዮርባማ ቦርዶሶና (13:1—14:20)
ይሁዳነ እስራኤለ ካዎተꬃታ (14:21—16:34)
ናብያ ኤልያሳ (17:1—19:21)
ካዋ አካባነ ኤልዛቤሎ (20:1—22:40)
ይሁዳ ካዋ እዮሳፈፃነ እስራኤለ ካዋ አካዛ (22:41-53)
1
አዶንያስ ካዎታናዉ ኮይስ
1 ካዎይ ዳዊቲ ዳሮ ጭምድ ዎደ ሱግስ። እያ አይለት ማኦ እያ ቦላ ዶርንካ እያ ሆኦና እፅስ። 2 ሄሳ ግሾ፥ እያ ሞርናት፥ “ካዋ ማታን ዳና መላነ እያ ሄማና መላ እስ ጌላኦ ኑ ነዉ ኮያና። ኑ ጎዳ ካዋ ሆኤꬃናዉ እያ ማታን ዝንአናዉ ዳንዳአዉሱ” ያግዶሶና። 3 ኤንቲ እስራኤለ ቢታ ኡባን ኮይድ አብሳ ጌተትያ እስ ማላ ሎኦ ጌላኦ ሱናማ ካታማፐ ደምድ፥ ካዋስ ኤህዶሶና። 4 ሄ ጌላእያ ዳሮ ማላ ሎኦ። እያ ካዋ ሄማሱነ እያዉ ኦꬃሱ፤ ሽን ካዎይ ኢራ አቅ ኤረና።
5 ሃግታ ናአይ አዶንያስ፥ “ታ ካዎታናዉ ኮያይስ” ያግድ ደንድስ፤ ፓራ ጋረታ፥ ፓራታነ ባ ስንꬃን ዎፅያ እሻታሙ አሳታ ጊግስስ። 6 እያ አዋይ፥ “ነ ሀይሳ አይስ ኦꬃይ?” ግድ እያ ኦይች ኤረና። አዶንያስ ዳሮ ማላ ሎኦ፤ እ አበሰሎመ ካልድ የለትስ። 7 አዶንያስ ፃሩያ ናኣ እዮአባራነ ካህንያ አብያታራራ ዞረትን፥ ኤንቲ እያ ማዳናዉ ጊግዶሶና። 8 ሽን ካህንያ ሳዶቅ፥ ዮዳሄ ናአይ ባናይ፥ ናብያ ናታን፥ ሳም፥ ረስምነ ዳዊቲ ናገይሳት አዶንያሳራ ዶኮና። 9 እስ ጋላስ አዶንያስ ኤንሮጌላ ፑልቱዋ ማታን ዞሄለታ ዛላ ጌተትያ በሳን ዶርሳታ፥ መሄታነ ማራታ ያርሽስ። ካዎ ናይታ ባ እሻታ ኡባነ ካዋስ ኦꬅያ ይሁዳ አሳታ ኡባ ባ ያርሾ በሳ ፄግስ። 10 ሽን ናበይ ናታና፥ ባናያ፥ ካዋ ናገይሳታነ ባ እሻ ሶሎሞነ ፄግቤና።
11 ሄሳፈ ጉየ፥ ናታን ሶሎሞነ አይዉ በርሳበኮ ብድ፥ “ኑ ጎዳይ፥ ዳዊቲ ኤሮና ደእሽን፥ ሃግታ ናአይ አዶንያስ ካዎትዳይሳ ነ ስአብኪ? 12 ነ ነ ሸምፑዋነ ነ ናኣ ሶሎሞነ ሸምፑዋ ዋታዳ አሻነኮ ታ ነና ዞራይስ። 13 ካዋ ዳዊታኮ ገላዳ፥ ‘ታ ጎዳዉ፥ ካዋዉ ቱማ፥ ታፐ ጉየ ነ ናአይ ሶሎሞነይ ካዎታና፤ እ ታ አራታን ኡታና’ ያጋዳ ታዉ ነ አይሌስ ጫቃብኪ? ያትን፥ አዶንያስ ዋንድ ካዎትዴ? 14 ኔኒ ካዉዋራ ሃሳይሽን ታ ገላዳ፥ ነ ኦዳይ ቱማ ግደይሳ ኦዳና” ያግስ።
15 በርሳባ ካዋ ሃሳይሳናዉ እ ደእያ ኬꬃ ገላሱ፤ ሱናማፐ ይዳ አብሳ ካዋ ሄማዉሱ። 16 በርሳባ ካዋ ስንꬃን ቦንቾን ሶምኡዋ ሳአ ጋꬃዳ ዝጋሱ።
ካዎይ፥ “አይ ኮያዲ?” ያግድ ኦይችስ።
17 እያ፥ “ታ ጎዳዉ፥ ታዉ ነ አይሌስ፥ ‘ታፐ ጉየ ነ ናአይ ሶሎሞነይ ካዎታና፤ እ ታ አራታን ኡታና’ ጋዳ ጎዳን፥ ነ ፆሳን፥ ታዉ ጫቃዳሳ። 18 ሄኮ፥ ሀእ አዶንያስ ካዎትስ፤ ነ ታ ጎዳይ፥ ካዎይ ሄሳ ኤራካ። 19 እ ዳሮ መሄታ፥ ማራታነ ዶርሳታ ያርሽድ፥ ካዋ ናይታ ኡባ፥ ካህንያ አብያታራነ ቶራ ሞጮና እዮኣባ ፄግስ፤ ሽን ነ አይልያ ሶሎሞነ ፄግቤና። 20 ታ ጎዳዉ ካዋዉ፥ ታ ጎዳፐ ካዉዋፐ ጉየ ኦን ነ አራታን ኡታኔኮ ኤራናዉ እስራኤለ አሳ ኡባ አይፈይ ነና ፄሌስ። 21 ሄስ ሀኖና እፅኮ ታ ጎዳይ ካዎይ ሀይቅድ ባ ማይዛታን ጋሄትያ ዎደ ታነ ታ ናአይ ሶሎሞነይ ዳፋባ ኦꬅዳ አሳዳ ታይበታና” ያጋሱ።
22 በርሳባ ቡሮ ካዉዋራ ሃሳይሽን፥ ናበይ ናታን ካዎ ኬꬅ ጋክስ። 23 ናበይ ይዳይሳ አሳይ ካዋስ ኦድዶሶና። ናታን ካዋ ስን አꬍድ፥ ባ ሶምኡዋ ሳአ ጋꬅድ ዝግስ።
24 ናታን፥ “ታ ጎዳዉ ካዋዉ፥ ኔፐ ጉየ አዶንያስ ካዎታናይሳነ ነ አራታን ኡታናይሳ ኦዳዲ? 25 ሀች እ ዳሮ መሄታ፥ ማራታነ ዶርሳታ ያርሽድ፥ ካዋ ናይታ ኡባ፥ ቶራ ሞጮናታነ ካህንያ አብያታራ ፄግስ። ኤንቲ ሀእ እያራ ምሸነ ኡይሸ፥ ‘ካዎይ አዶንያስ ብራታ ቱስ ግዶ’ ያግሸ ደኦሶና። 26 ሽን ታና ነ አይልያ፥ ካህንያ ሳዶቃ፥ ዮዳሄ ናኣ ባናያነ ነ አይልያ ሶሎሞነ ፄግቤና። 27 ሀይስ ታ ጎዳ ካዉዋፐ ጉየ እያ አራታን ኦን ኡታኔኮ ባ አይለታ ኤርሶና ደእሸ ታ ጎዳይ ካዎይ ኦꬅዳባዬ?” ያግስ።
ዳዊቲ ሶሎሞነ ካዎꬅስ
28 ካዎይ ዳዊቲ፥ “በርሳቦ ታዉ ፄግተ” ያግን ካዎይ ደእያ በሳ ገላዳ እያ ስንꬃን ኤቃሱ። 29 ሄ ዎደ ካዎይ፥ “ታና መቶ ኡባፈ አሽዳ ጎዳይ ኤርያ መላ። 30 ጎዳን፥ እስራኤለ ፆሳን ታ ነዉ ጫቅዳ ጫቁዋ ቱማ ሀች ፖላና፤ ታፐ ጉየ ነ ናአይ ሶሎሞነይ ካዎታና፤ ታ አራታን፥ እ ታ በሳን ኡታና” ያግድ ጫቅስ።
31 በርሳባ ካዋ ስንꬃን ባ ሶምኡዋ ሳአ ጋꬃዳ ዝጋዳ፥ “ታ ጎዳይ፥ ካዎይ ዳዊቲ መርናዉ ካዎቶ!” ያጋሱ።
32 ሄሳፈ ጉየ ካዎይ ዳዊቲ፥ “ታዉ ካህንያ ሳዶቃ፥ ናብያ ናታናነ ዮዳሄ ናኣ ባናያ ፄግተ” ያግን፥ ኤንቲ ገልድ፥ ካዋ ስንꬃን ኤቅዶሶና። 33 ካዎይ “ታ አይለታ ህንተራ ኤክድ ብድ፥ ታ ናኣ ሶሎሞነ ታ ቶግያ ባቁሉዋ ቶግስድ፥ ግዮነ ፑልቱዋኮ ኤፍተ። 34 ያን ካህንያ ሳዶቅነ ናብያ ናታን እያ ትይድ እስራኤለ ቦላ ካዎዮ። ሞይዘ ፑንሸ፥ ህንተ ቃላ ꬎቁ ኦꬅድ፥ ‘ካዎይ ሶሎሞነይ ብራታ ቱሱ ግዶ’ ያግተ። 35 ህንተ እያ አጃብድ እያራ ቢተ፤ እ ታ አራታን ኡትድ፥ ታ በሳን ካዎቶ። ታኒ እስራኤለነ ይሁዳ ሃርያ አስ ኦꬃዳ እያ ሹማስ” ያግስ።
36 ዮዳሄ ናኣ ባናይ ዛሪድ፥ “አምንእ! ጎዳይ፥ ታ ጎዳ ካዋ ፆሳይ ሄሳ ፖሎ! 37 ጎዳይ ታ ጎዳራ ካዉዋራ ግድዳይሳዳ ሶሎሞነራ ግዶ፤ እያ አራታ ታ ጎዳ ካዋ ዳዊቲ አራታፐ አꬅድ ግታዮ” ያግስ።
38 ሄሳ ግሾ፥ ካህነይ ሳዶቅ፥ ናበይ ናታን፥ ዮዳሄ ናአይ ባናይነ ካዋ ናገይሳት ሶሎሞነ ካዎይ ዳዊቲ ቶግያ ባቁሉዋ ቶግስድ፥ ግዮነ ኤፍዶሶና። 39 ካህነይ ሳዶቅ ጌሻ ዱንካንያፐ ዛይተ ካጨን ትግ ኤክድ፥ ሶሎሞነ ትይድ ካዎꬅስ። ኤንቲ ሞይዘ ፑንን፥ አሳ ኡባይ ባ ቃላ ꬎቁ ኦꬅድ፥ “ካዎይ ሶሎሞነይ መርናዉ ካዎቶ!” ያግዶሶና። 40 አሳ ኡባይ እያ ካልድ ብዶሶና፤ ኤንቲ ቢት ቃፃና ጋካናዉ ሱሱልኤ ፑንሸነ ዱርሸ ዳሮ ኡፋይትዶሶና።
41 አዶንያስነ እያራ ደእያ እማꬃት ግብራ ምድ ዉርስሸ ሄሳ ስእዶሶና። እዮኣብ ሞይዘ ፑኖ ስእድ፥ “ሀ ካታማን ስኤትያ ዎጫማ ግርሳይ አይቤ?” ያግድ ኦይችስ።
42 እ ቡሮ ኦደትሽን፥ ካህንያ አብያታራ ናአይ ዮናታን ጋክ ዎꬍስ። አዶንያስ፥ “አነ ሃ ገላ። ነ መላ ሎኦ አስ ሎኦ ዎረ ኤሆና አገና” ያግስ።
43 ዮናታን፥ “አካይ፥ ታኒ ሎኦ ዎረ ኤሀብከ! ኑ ጎዳይ ካዎይ ዳዊቲ ሶሎሞነ ካዎꬅስ። 44 እያ አጃባና መላ ካዎይ ካህንያ ሳዶቃ፥ ናብያ ናታና፥ ዮዳሄ ናኣ ባናያነ ካዋ ናገይሳታ እያራ የድስ፤ ኤንቲ ካዎይ ቶግያ ባቁሉዋ እያ ቶግስዶሶና። 45 ካህነይ ሳዶቅነ ናበይ ናታን፥ ግዮነ ፑልቱዋ ማታን እያ ትይድ ካዎꬅዶሶና፤ ኤንቲ እልልሸነ ዱርሸ ብዶሶና፤ ካታማን ስኤትያ ግርሳይ ሄሳ። 46 ሶሎሞነይ አራታን ኡትስ። 47 ሄሳ ቦላካ፥ ካዋ ሞርናት ኑ ጎዳ ካዋ ዳዊታኮ ሺቅድ፥ ‘ነ ፆሳይ ሶሎሞነ ሱንꬃ ነይሳፈ አꬅድ ከሶ፤ እያ አራታ ነይሳፈ አꬅድ ግታዮ!’ ያግድ አንጅዶሶና። ካዎይ ባ አልጋን ደእሸ ሆክድ ፆሳ ጎይንስ። 48 ጉጅድካ፥ ‘ታ በሳን ካዎꬅድ፥ ታ አራታን ኡትስድ፥ ታና ሀች ታ አይፈን በሲያ ጎዳይ፥ እስራኤለ ፆሳይ ጋላተቶ!’ ” ያግስ።
49 አዶንያሳ እማꬃት ኡባይ ሄሳ ስእዳ ዎደ ዳጋምድ፥ ላለትዶሶና። 50 አዶንያስ ሶሎሞነ ያይድ፥ ያርሾ በሳ ካጨታ ኦይክድ ዎስስ። 51 አሳይ ሶሎሞነ፥ “አዶንያስ ካዋ ሶሎሞነ ያይድ፥ ያርሾ በሳ ካጨታ ኦይክድ፥ ‘ካዎይ ሶሎሞነይ ታና ባ አይልያ ማሻን ዎꬍከ ግድ ሀች ታዉ ጫቆ’ ” ያጌስ ግድ ኦድዶሶና።
52 ሶሎሞነይ ዛሪድ፥ “እ ባ ሀኑዋ ሎይꬅኮ፥ ሀር አቶሽን እያ ሁጰ ብናናፐ እሶይካ ቦሸተና፤ ሽን እያን ኢታተꬅ በንትኮ እ ሀይቃና” ያግስ። 53 ካዎይ ሶሎሞነይ፥ አዶንያሳ ያርሾ በሳፈ ኤሀና መላ አሰ ኪትስ። አዶንያስ ይድ፥ ሶሎሞነስ ዝግስ፤ ሶሎሞነይ እያኮ፥ “ነ ሶ ባ” ያግስ።