\NormalFont\ShortTitle{Ecclesiastes}

{\MT ECCLESIASTES

\par }{\MTB Di Beebaa Ecclesiastes

\par }{\IMT Di haga modongoohia:

\par }{\IM {\BK{Di Beebaa Ecclesiastes}} e haga honu ai nia maanadu o dahi dangada hagabaubau maanadu, taane dela ne hagalongo ang gi deia i nia madagoaa huogodoo di bodobodo mo di hinihini o di mouli tangada. Mee gu helekai hagalawa bolo
{\BK{“di mouli le e maa gi daha”
}}. Mee digi iloo ang gi deia nia ala a God ala e dagi ana daangada. Gei mee e helekai hagamaamaa gi nia daangada bolo ginaadou gi ngalua hagamahi, gei gi tenetene hua gi nia wanga dehuia ala mai baahi o God i di waalooloo o nadau madagoaa ala e mee.

\par }{\IP Nia maanadu e logo o tangada hagabaubau maanadu deenei le e hai be nia mee ala hagalee donu, gei e haga manawa gee dangada. Malaa, di mee e donu dela ne hidi mai di beebaa deenei ga i lodo di Baibel, la go di haga modongoohia aga damana o di gila o di hagadonu dela bolo di Baibel, e mee hua di daabui mai nia helekai paagege mo nia helekai manawa logo. Nia daangada dogologo e manawa lamalia hua gi nadau mee ne gidee ginaadou i lodo di beebaa deenei, gei digaula gu modongoohia bolo di beebaa deenei e hagi aga labelaa nia maanadu ala e hidi mai di hagadagadagagee gi God, di hagadagadagagee dela e hagannee tadinga o di mouli.

\par }{\IOT Di hagahonu di beebaa deenei:

\par }{\IO Di mouli la iai dono hadinga i golo?
{\IOR{(1.1—2.26)
}}

\par }{\IO Nnelekai o di mouli
{\IOR{(3.1—11.8)}}

\par }{\IO Nnelekai hagaodi hagamaamaa
{\IOR{(11.9—12.8)}}

\par }{\IO Nnelekai llauehe
{\IOR{(12.9-14)
}}



\par }\ChapOne{1}{\SH Di mouli e maa gi daha
\par }
{\PP \VerseOne{1}Aanei nnelekai tangada hagabaubau, tama daane David, dela nogo king i Jerusalem.


\par }{\PP \VS{2}Tangada hagabaubau e helekai, “Ma e maa gi daha! Ma e maa gi daha! Di mouli le e maa gi daha! Nia mee huogodoo e maa gi daha!”


\par }{\PP \VS{3}Dehee tahidamee di ngalua hagamahi gi do mouli?

\VS{4}Nia adu daangada e hagadau gi muli, gei henuailala le e hai hua be di maa.

\VS{5}Di laa le e hobo hua igolo, gei di maa e ulu hua igolo, e duadua e hana gi muli gi di gowaa e daamada labelaa.

\VS{6}Di madangi e gono gi lala, di madangi e gono gi nua, e haganiganiga ga daamada labelaa.

\VS{7}Nia monowai huogodoo e mmidi gi lodo di tai, gei di tai e deemee di honu. Nia wai e hula gi muli gi di gowaa ne daamada ai nia monowai, e daamada labelaa.

\VS{8}Nia mee huogodoo e haga maanuhia dangada. Di haga maanuhia dangada e damanaiee gi nia helekai. Tadau golomada e deemee di mmada gi dohu anga. Tadau dalinga e deemee di longono gi dohu anga.

\VS{9}Nia mee ala ne gila aga i mua ga gila aga labelaa. Nia mee ala ne hai i mua gaa hai labelaa. Deai di mee hoou i lodo henuailala ai.

\VS{10}Digaula e helekai, “Mmada, deenei di mee hoou!” Gei e deeai, nia mee huogodoo gu gila aga i mua loo, i mua di madagoaa ne haanau ai gidaadou.

\VS{11}Deai tangada e langahia eia nia mee ne gila aga i mua ai, gei tangada e gila mai maalia ai dela e langahia eia nia mee ala e gila aga dolomeenei mo maalia.


\par }{\SH Di mouli tangada hagabaubau
\par }
{\PP \VS{12}Au go tangada hagabaubau, nogo hai di king o Israel i Jerusalem.

\VS{13}Au gu hagamaanadu bolo au ga halahala gi iloo, mo di hagamaumau nia mee huogodoo ala e hai i hongo henuailala.

\par }{\PP God ne dugu mai gi gidaadou tegau damana daamaha!

\VS{14}Au gu gidee nia mee huogodoo ne hai i hongo henuailala, gei au e hagi adu gi di goe bolo nia maa huogodoo le e maa gi daha. Ma e hai be di mee e waluwalu di madangi.

\VS{15}Goe e deemee di haga huudonu di mee dela guu biga. Goe e deemee di dau nia mee ala e hagalee.


\par }{\PP \VS{16}Au ga hagamaanadu mai gi di au, “Au guu hai tangada aamua, e koia e iloo i nia daangada huogodoo ala nogo dagi Jerusalem mai i ogu mua. Au e modongoohia di iloo mo di kabemee la ni aha.”\XREF{*}{{\XO 1.16: }{\XT{1-Kings 4.29-31}}}

\VS{17}Au gu hagamaanadu bolo au e kabe di hai geegee i mehanga di kabemee mo tadaulia, di iloo mo di boiboi. Malaa, au gu gidee bolo au e waluwalu hua igolo di madangi.

\VS{18}Di damana mai o do kabemee, e haga damana mai do de nnoomaalia. Di damana mai o do iloo, e haga damana mai do mmaemmae adu gi di goe.




\par }\Chap{2}{\PP \VerseOne{1}Au gu hagamaanadu bolo au e haga tenetene dogu manawa, gi iloo be di tenetene la di aha. Malaa, au gu gidee bolo di mee deenei le e maa gi daha labelaa.

\VS{2}Au gu gidee bolo di gadagada le e dadaulia, di manawa tenetene le e hagalee humalia adu gi di goe.

\VS{3}Agu hagamaanadu e hiihai gi iloo nia mee, gei au gu hagamaanadu bolo au ga haga tenetene au gi nia waini. Au gu hagabaubau bolo holongo deenei di ala e kaedahi e humalia nia daangada e mouli ai i di mouli bodobodo i henuailala.


\par }{\PP \VS{4}Au gu hagaduu aga agu mee llauehe, guu hau agu hale, guu dogi agu hadagee waini.\XREF{*}{{\XO 2.4: }
{\XT{1-Kings 10.23-27; 2-Chronicles 9.22-27}}}

\VS{5}Au guu dogi agu hadagee, guu hai agu gowaa dogi laagau meegai. Nia hagadilinga laagau meegai huogodoo gu i golo.

\VS{6}Au guu geli agu monowai belee hagatiutiu nia maa.

\VS{7}Au guu hui agu daangada hege dogologo, gei nia hege i golo ala ne haanau i dogu hale. Dogu hai mee gi nia manu haangai lodo henua la koia e logo i nia manu o tei dangada nogo noho mai mua i Jerusalem.\XREF{*}{{\XO 2.7: }
{\XT{1-Kings 4.23}}}

\VS{8}Au gu hagabudu mai labelaa nia silber mo nia goolo mai nia maluagina o nia king o nia henua nogo dagi ko au. Nia daane mo nia ahina e dadaahili e hagatenetene au, gei au gu hai mee gi nia ahina huogodoo a taane e hiihai e hai mee ginai.\XREF{*}{{\XO 2.8: }
{\XT{1-Kings 10.10,14-22}}}


\par }{\PP \VS{9}Uaa, au nogo aamua, e koia e aamua i tei dangada aamua nogo noho mai mua i Jerusalem, gei dogu kabemee digi hagahala ina au.\XREF{*}{{\XO 2.9: }
{\XT{1-Chronicles 29.25}}}

\VS{10}Au guu kae nia mee huogodoo e hiihai ginai au. Au digi hagakono ina ogu tenetene. Au gu hagaamu i agu mee huogodoo ne ngalua ginai, nia mee aanei huogodoo la go dogu hui.

\VS{11}Au gu hagamaanadu i agu mee huogodoo ne hai, di haingadaa i dagu hai nia maa, gei au gu gidee bolo ma e maa gi daha. Ma nogo hai be di waluwalu di madangi, dono hadinga ai.

\VS{12}I di hagaodi, di king e mee hua di hai nia mee nogo haihai go nia king mai mua.

\par }{\PP Gei au ga daamada ga hagabaubau be dehee tadinga o di kabemee, tee buni, be dadaulia.

\VS{13}Au e iloo, “Di kabemee la koia e humalia i tadaulia, gadoo be di maalama e humalia i di bouli.

\VS{14}Tangada e kabemee, e gidee dono gowaa dela e hana ginai, gei digau dadaulia e de gidee.” Malaa, au gu iloo labelaa bolo di made la hua dela e talitali gidaadou huogodoo.

\VS{15}Au gu hagamaanadu bolo nia mee ne hai ang gi digau dadaulia la ga hai mai gi di au labelaa. Malaa, di hagahumalia aha ne kae ko au mai di iloo? Au gu helekai, “Huogodoo e maa gi daha.”

\VS{16}Deai tangada e langahia digau e kabemee ai, deai tangada e langahia digau dadaulia ai. Deai tangada e langahia gidaadou ai i lodo nia laangi ga lloomoi. Gidaadou huogodoo e hai gii mmade, digau kabemee mo digau e dadaulia e mmade hua be di mee e dahi.

\VS{17}Malaa, mai gi di au, di mouli la gu hagalee di mee, idimaa nia mee huogodoo ala guu hai ko au i di mouli nei la gu gila mai nia haingadaa la hua. Nia mee huogodoo e maa gi daha, au nogo waluwalu hua di madangi.


\par }{\PP \VS{18}Nia mee ne ngalua ginai au ga hagahumalia au, e balumee mai gi di au, idimaa au gu iloo bolo nia mee aanei le e wanga ko au gi tangada i ogu muli.

\VS{19}Koai e iloo bolo mee gaa hai tangada e iloo nia mee, be tangada e de iloo nia mee? Gei di maa go mee dela ga hai mee gi nia mee huogodoo ala ne ngalua ginai au, nia mee huogodoo dogu kabemee ne hagahumalia au i henuailala. Huogodoo e maa gi daha.

\VS{20}Gei au gu tilikai hua laa gi di au dela gu ngalua kono.

\VS{21}Goe ne ngalua gi di mee mai do iloo mo do kabemee mo o hagamaanadu huogodoo, gaa dugu di maa gi tangada digi ngalua ginai di maa. Ma e maa gi daha ge hagalee donu!

\VS{22}Goe e ngalua, e mamaanadu e logo i doo ala e mouli iei goe, gei dehee dono dahidamee?

\VS{23}Do madagoaa e mouli iei goe, nia mee huogodoo e hai kooe e hagalee haga humalia goe, dela hua e hai goe gi hagamamaanadu e logo, e haga mmaemmae do libogo. Do libogo e deemee di molooloo i di boo. Huogodoo e maa gi daha.\XREF{*}{{\XO 2.23: }
{\XT{Job 5.7; 14.1}}}


\par }{\PP \VS{24}Di mee kaedahi e humalia e mee di hai go gidaadou la go di miamiami mo di inuinu, mo di manawa tenetene gi nia mee ala ne hai mee ginai gidaadou. Malaa, au gu modongoohia bolo di mee deenei le e hanimoi labelaa i baahi o God.\XREF{*}{{\XO 2.24: }
{\XT{Ecclesiastes 3.13; 5.18; 9.7; Luke 12.19; 1-Corinthians 15.32}}}

\VS{25}Dehee dau hai i golo e mee di hai mee gi nia meegai mo di manawa tenetene?

\VS{26}God e wanga di iloo, di kabemee, mo di manawa tenetene ang gi digau ala e haga manawa lamalia Ia, gei Mee e hai digau huaidu gi ngalua, gi hai mee mo di benebene nadau hagahumalia, gii mee di wanga nadau hagahumalia gi digau ala e hagamanawa lamalia a Mee. Huogodoo e maa gi daha, ma e hai hua be di waluwalu di madangi.\XREF{*}{{\XO 2.26: }
{\XT{Job 32.8; Proverbs 2.6}}}




\par }\Chap{3}{\SH Di madagoaa e tau ang gi nia mee huogodoo
\par }
{\PP \VerseOne{1}God guu dugu nia madagoaa e tau ang gi nia mee huogodoo ala e hai i lodo o henuailala.


\par }{\Q \VS{2}God guu dugu di madagoaa e haanau ai,

\par }{\Q mo di madagoaa e made ai,

\par }{\Q di madagoaa e dogi ai,

\par }{\Q mo di madagoaa e hagi ai,


\par }{\Q \VS{3}di madagoaa e daaligi ai,

\par }{\Q mo di madagoaa e haga hili ai,

\par }{\Q di madagoaa e oho gi daha,

\par }{\Q mo di madagoaa e hau ai.


\par }{\Q \VS{4}God guu dugu

\par }{\Q di madagoaa e manawa gee ai,

\par }{\Q mo di madagoaa e manawa lamalia ai,

\par }{\Q di madagoaa e lodo huaidu ai,

\par }{\Q mo di madagoaa e gagaalege ai,


\par }{\Q \VS{5}di madagoaa e heetugi ai

\par }{\Q nnuaidina taane mo di ahina,

\par }{\Q mo di madagoaa hagalee heetugi ai

\par }{\Q nnuaidina taane mo di ahina,

\par }{\Q di madagoaa e hongi ai,

\par }{\Q mo di madagoaa hagalee hongi ai.


\par }{\Q \VS{6}God guu dugu di madagoaa e gida ai nia mee,

\par }{\Q mo di madagoaa e ngala ai nia mee,

\par }{\Q di madagoaa e benebene,

\par }{\Q mo di madagoaa e kili gi daha,


\par }{\Q \VS{7}di madagoaa e haahi,

\par }{\Q mo di madagoaa e dui,

\par }{\Q di madagoaa e noho hua deemuu,

\par }{\Q mo di madagoaa e leelee.


\par }{\Q \VS{8}God guu dugu di madagoaa e aloho ai,

\par }{\Q mo di madagoaa e de hiihai,

\par }{\Q di madagoaa tauwa,

\par }{\Q mo di madagoaa e noho i di aumaalia.


\par }{\MM \VS{9}Ma ni aha ala e gaamai i tadau moomee?

\VS{10}Au e iloo nia mee daamaha a God ne haga uda mai gi gidaadou.

\VS{11}Mee ne haga noho nia madagoaa tau ang gi nia mee huogodoo. Mee ne gaamai gi gidaadou di hiihai gi iloo gidaadou nia mee ala ma ga kila aga maalia, gei mee digi gaamai gi gidaadou di iloo hagatau o ana mee ala e hai.

\VS{12}Gei au gu modongoohia mai gi di au bolo tadau mee dela e mee tadau hai, la gi tenetene hua mo di hagamahi i tadau madagoaa ala e mouli ai gidaadou.

\VS{13}Gidaadou huogodoo belee miami mo di inuinu mo di tenetene gi tadau mee ala ne ngalua ginai. Deenei la di wanga dehuia mai baahi o God.


\par }{\PP \VS{14}Au e iloo bolo nia mee huogodoo a God ne hai le e noho hua beelaa, deai ono hagaodi ai. Goe e deemee di haga puni be e daa dau mee i nia mee a Maa. Di mee deenei dela e hai go God, le e hai gidaadou gi hagalaamua a Mee.

\VS{15}Nia mee huogodoo ala e kila mai be e mee di kila aga, huogodoo la guu lawa di kila aga i mua. God e hai nia mee gi kila aga i nia holongo e logo.


\par }{\SH Nia huaidu i lodo o henuailala
\par }
{\PP \VS{16}Au gu modongoohia eau labelaa bolo i lodo henuailala nei, di manawa hai mee huaidu la guu pono di lohongo o di manawa hai mee donu mo di haihai di mee dela e donu.

\VS{17}Au e maanadu bolo nia daangada ala e donu mo nia daangada ala e hai di hala, la ga gabunga go God be di mee hua e dahi, idimaa, nia mee huogodoo mo nia hai huogodoo ga kila aga hua i nadau madagoaa donu ala guu lawa di dugu.

\VS{18}Au gu maanadu labelaa bolo God e haga madamada gidaadou, belee haga modongoohia mai gi gidaadou bolo gidaadou e hai hua be nia manu.

\VS{19}I di hagaodi, tangada mo di manu le e hula gi di gowaa e dahi, meemaa e mmade hua be di mee e dahi. Meemaa ne hai hua be di mee e dahi. Tangada le e deai ono humalia i di manu ai, idimaa, di mouli le e deai dono hadinga ai ang gi tei meemaa.

\VS{20}Meemaa dogolua le e hula gi di gowaa e dahi dela go di gelegele. Meemaa dogolua ne hai mai i di gelegele deelaa, gei meemaa dogolua e hula labelaa gi di gelegele.

\VS{21}Ma e modongoohia di aha bolo di hagataalunga o tangada le e hana gi nua, gei ogo di hagataalunga o di manu le e hana gi lodo di gelegele?

\VS{22}Gei au gu modongoohia bolo di mee e kaedahi e humalia dela belee hai go gidaadou: gidaadou gi haga tenetene ina gidaadou gi tadau mee ala ne ngalua ginai. Deai di mee i golo e mee tadau hai ai. Gidaadou e de iloo be gidaadou le e hai behee i muli o tadau mmade.




\par }\Chap{4}{\PP \VerseOne{1}Gei au gaa mmada labelaa gi nia haihai hagalee donu ala e haga maanege i lodo o henuailala. Digau ala e haga daamaha e tangitangi, e deai dahi dangada e hagamaamaa digaula ai, idimaa digau hagaduadua digaula le e maaloo i digaula.

\VS{2}Au e manawa dubua i digau ala guu mmade gu hagalee. Digaula la koia humalia i digau ala e mouli hua igolo.

\VS{3}E koia e humalia i digau ala digi haanau, ala digi gidee ginaadou di haihai hagalee donu dela e haga maanege i henuailala.


\par }{\PP \VS{4}Au gu iloo labelaa di mee dela e ngalua duadua ginai nia daangada, idimaa digaula e manawa dubua gi nia mee o nadau gau ala e noho i nadau baahi e hai mee ginai. Gei di maa e maa gi daha, ma e hai gadoo be di waluwalu di madangi.

\VS{5}Digaula e helekai bolo ma e dadaulia maa gidaadou gaa kumi tadau lima gi hongo tadau dinae ga haga hiigai gidaadou gii mmade.

\VS{6}Holongo e donu, gei di maa e koia e humalia maa gidaadou ga hai mee gi nia mee dulii, mo di hagabaubau gii baba, i di hagadaadaamee i nia madagoaa huogodoo gi nia mee e logo, e waluwalu di madangi.


\par }{\PP \VS{7}Au gu gidee labelaa dahi mee i golo i lodo di mouli dela e maa gi daha.

\VS{8}Deenei dahi dangada e noho modogoia. Mee dana dama daane ai, dono duaahina ai, gei mee e ngalua i nia madagoaa huogodoo, e dee dohu ang gi ono maluagina. Ma koai e ngalua duadua ginai mee, e hagalodo huaidu ia? Deenei e maa gi daha labelaa, di ala huaidu e mouli ai.


\par }{\PP \VS{9}Nia daangada dogolua e koia e humalia i tangada hua e dahi, idimaa meemaa e ngalua ngaadahi e lawa nau mee.

\VS{10}Ma tei meemaa gaa hinga, tangada i golo e mee di dahi aga a mee gi nua. Ma ga hai hua tangada e dahi gaa hinga, e huaidu, idimaa ma deai tangada i golo e mee di hagamaamaa a mee ai.

\VS{11}Nia daangada dogolua e mee di kii i di gowaa e dahi gi mahanahana ginaua i di madagoaa magalillili. Malaa dehee dau hai e haga mahanahana goe maa goe gaa kii modogoe?!

\VS{12}Nia daangada dogolua e mee di heebagi gi di heebagi dela e hagamagedaa tangada hua e dahi. Di loahi e daga gi nia uga e dolu e mooho ngadaa.


\par }{\PP \VS{13-14}Tangada e mee di daamada i di hagaloale ga hanaga gaa hai di king dono henua, be e hagatanga i di hale galabudi gaa hana gi di lohongo king dono henua. Malaa, maa nei bolo mee hagalee hiihai di kae nnelekai hagamaamaa i dono madagoaa gu madua ge gu dadaulia, mee e hagalee tau ang gi tama daane dela e hagaloale gei e kabemee.

\VS{15}Au gu maanadu nia daangada huogodoo i henuailala, gei au gu modongoohia bolo i tei gowaa hua i lodo digaula tama daane i golo dela gaa pono di lohongo di king.

\VS{16}Togologo daangada e dagi go di king, gei di madagoaa di king ma ga hagalee, deai dahi dangada e hai bolo di mee bolo mee i ana mee ne hai ai. Ma e maa gi daha. Ma e hai be di waluwalu di madangi.




\par }\Chap{5}{\SH Hudee hagababa hagalellele balumee
\par }
{\PP \VerseOne{1}Gii pula i doo hana gi di Hale Daumaha. E hana e kabe la koia e humalia i di hai tigidaumaha o digau dadaulia ala e de iloo di tonu mo di hai gee.

\VS{2}Hagabaubau i mua i dau helekai, hudee hai hagababa hagalellele balumee gi God. Mee e noho i di langi i nua, gei goe e noho i henuailala, malaa, hudee helekai gi nonua i au helekai belee helekai ai.

\VS{3}Mai do hagabaubau e logo, goe ga midimidi nia midi huaidu, mai do helehelekai e logo, goe ga helekai nnelekai dadaulia.

\VS{4}Malaa, do madagoaa ma gaa hai dau hagababa ang gi God, hagalimalima hai hegau ai. Mee e hagalee hiihai e haga hai hegau tangada dadaulia. Haga gila ina dau mee ne hagababa.\XREF{*}{{\XO 5.4: }{\XT{Pisalem 66.13-14}}}

\VS{5}Di hagalee hagababa la koia e humalia i di hagababa dela e hagalee haga gila.

\VS{6}Hudee dumaalia gi au helekai gi dagi ina goe gi lodo di huaidu, ga hidi mai iei goe ga helekai gi tangada hai mee dabu a God bolo goe digi hagamaanadu ina bolo ma gaa hai beelaa. Goe e hai a God gi hagawelewele adu gi di goe eiaha? Goe e hai a Mee gi oho ina gi daha au mee ne ngalua ginai eiaha?

\VS{7}Ma e aha maa goe e midimidi haga logowaahee, be e leelee logo; nia maa e maa gi daha, malaa, hagaamu ina a God.


\par }{\SH Di mouli le e maa gi daha
\par }
{\PP \VS{8}Hudee homouli gi di gidee di oobidi e hagaduadua digau hagaloale, e hagabalumee nadau donu. Tangada oobidi e benebene go tangada dela i ono nua, gei meemaa dogolua le e benebene go tangada dela nogo i nua meemaa.


\par }{\PP \VS{9}Di king hogi e goweinga i di hagi o nia huwa laagau.


\par }{\PP \VS{10}Maa goe e hiihai gi nia bahihadu, goe e deemee di dohu anga. Maa goe e hiihai gi di maluagina, goe e deemee di hai mee gi nia mee huogodoo ala e hiihai ginai goe. Ma e maa gi daha.

\VS{11}Do maluagina gi nonua, di logo mai nia ngudu e haangai kooe. Di mee hua dela e wiini adu gi di goe la go di iloo hua bolo goe e maluagina.

\VS{12}Digau ngalua la iai nadau meegai e dohu be e dee dohu di gai, malaa, digaula e mee hua di kii i di boo. Digau maluagina e dee kii i di boo, e logo nadau mee e mamaanadu ai.


\par }{\PP \VS{13}Deenei dahi mee huaidu ne gidee au i henuailala: Nia daangada e benebene nadau bahihadu gi di madagoaa haingadaa.

\VS{14}I di madagoaa digaula gaa tale gi di hagahinihini huaidu o di hai hegau gi nia bahihadu, nadau bahihadu la ga odi, nadau dama gi muli ga deai nadau meegai ai.

\VS{15}Gidaadou e hagatanga gi daha mo henuailala, gadoo be tadau hai ne ulu mai, e deai tadau mee ai. Ma e aha maa gidaadou e ngalua, gei gidaadou e deai tadau mee e kae dalia gidaadou ai.\XREF{*}{{\XO 5.15: }{\XT{Job 1.21; Pisalem 49.17; 1-Timothy 6.7}}}

\VS{16}Ma e hagalee donu! Gidaadou e hula i di ala ne lloomoi ai gidaadou. Gidaadou e ngalua duadua, e waluwalu di madangi, e kumi tadau aha?

\VS{17}Gidaadou e mouli di mouli o di bouli, manawa gee, manawa logo, hagawelewele, ge e magimagi.


\par }{\PP \VS{18}Deenei dagu mee humalia ne gidee au: Di mee kaedahi e humalia e hai go gidaadou, gidaadou gi miamiami, inuinu, gi tenetene ang gi nia mee ala ne ngalua ginai gidaadou i di mouli bodobodo a God ne dugu mai gi gidaadou. Deenei tadau duhongo.

\VS{19}Maa God e haga tenetene gidaadou gi ono maluagina, gidaadou belee danggee gi Mee mo di tenetene gi tadau mee ala ne ngalua ginai. Deenei di kisakis mai baahi o God.

\VS{20}Idimaa God gu haga tenetene gidaadou, gidaadou e hagalee mamaanadu e logo i di bodobodo o tadau mouli.




\par }\Chap{6}{\PP \VerseOne{1}Au gu gidee bolo i lodo henuailala di mee hagalee donu guu hai:

\VS{2}God gaa wanga gi tangada di maluagina, di hagalaamua, nia gowaa, nia mee huogodoo ala e hiihai ginai ia, malaa Mee e hagalee dumaalia ang gi mee gii tene ginai. Tangada hua gee gaa pono dono lohongo ga tenetene i nia maa. Di mee deenei le e maa gi daha gei e hagalee donu.

\VS{3}Tangada e mee di hai mee gi nia dama dogologo e llau, mo e mouli duainau, malaa, maa mee e hagalee tene gi ono hagahumalia i di waalooloo o dono mouli, ge hagalee benebene hagahumalia i di madagoaa ma gaa made ai, au e helekai bolo di tama dela ga haanau mai made la koia e humalia i tangada deelaa.

\VS{4}Di haanau o tama deelaa la dono hadinga ai, mee ga hagangala ia gi lodo di bouli, gei dono ingoo e de langahia i lodo di bouli deelaa.

\VS{5}Tama deelaa hagalee gidee di maalama o di laangi, ge de iloo di mouli le e hai behee, dono hagamolooloo hua dela ne gidee ia.

\VS{6}E koia e humalia i tangada dela digi gidee ia dono haga tenetene, ma e aha maa mee e mouli i nia ngadau e lua mana. I di hagaodi meemaa dogolua e hula gi di gowaa e dahi.


\par }{\PP \VS{7}Gidaadou e ngalua gii mee gidaadou di miami, malaa e dee dohu.

\VS{8}Dehee di hai o digau kabemee e humalia i digau dadaulia? Di hagahumalia behee e gila mai i baahi digau hagaloale maa digaula ga iloo di hagadau benebene ginaadou?

\VS{9}Ma e maa gi daha. Ma e hai be di waluwalu di madangi. Ma e koia e humalia ma gaa dohu anga hua gi au mee ala e hai mee ginai, i di hiihai gi nia mee ala i golo i nia madagoaa huogodoo.


\par }{\PP \VS{10}Nia mee huogodoo ala e gila aga la guu lawa di haganoho mai i mua loo, gei gidaadou huogodoo gu iloo bolo tangada e deemee di lagamaaloo gi dahi dangada dela e maaloo i deia.

\VS{11}Di logo mai o au helehelekai, e haga hogoohi mai nia hadinga o au helekai. Dono humalia adu gi di goe ai.

\VS{12}Dehee di hai o dahi dangada i gidaadou e iloo di mee kaedahi e humalia mai gi gidaadou i lodo tadau mouli bodobodo nei dela e maa gi daha, di mouli dela e menege be di malu? Dehee tadau hai e iloo gidaadou nia mee ala ga gila aga i lodo o henuailala i muli tadau mmade?




\par }\Chap{7}{\SH Gidaadou gi mouli behee?
\par }
{\PP \VerseOne{1}Di ingoo e humalia la koia e humalia i di lolo haga kala huingadaa.

\par }{\PP Di laangi e made iei goe, la koia e humalia i di laangi dela ne haanau iei goe.\XREF{*}{{\XO 7.1: }{\XT{Proverbs 22.1}}}


\par }{\PP \VS{2}Di hana gi di hale dela e manawa gee ai nia daangada, la koia e humalia i di hana gi di hale haga tenetene e hai nadau hagamiami, idimaa digau ala e mouli belee langahia e ginaadou i nia madagoaa huogodoo bolo di made le e tali ginaadou huogodoo.


\par }{\PP \VS{3}Di manawa gee la koia e humalia i di gadagada. Ma e mee hua di hagammada o golomada hagahuaidu, gei di maa e haga kabemee goe.


\par }{\PP \VS{4}Tangada dela e hagamaanadu di tenetene i nia madagoaa huogodoo la tangada dadaulia. Tangada kabemee e hagamaanadu di made.


\par }{\PP \VS{5}Di haga aago o tangada kabemee la koia e humalia i di hagalongo gi di haga hagaamu o tangada dadaulia.


\par }{\PP \VS{6}Tangada dadaulia ma ga gadagada le e hai gadoo be nia laagau geinga duduia ala e wwele mamaawa i lodo di ahi. Huogodoo e maa gi daha.


\par }{\PP \VS{7}Holongo goe tangada kabemee, malaa, maa goe e halahalau dangada, goe e hai be tangada dadaulia. Maa goe e kae di hui halahalau, goe e hagahuaidu do mouli humalia.


\par }{\PP \VS{8}Di hagaodi o di mee la koia e humalia i taamada.

\par }{\PP Di noho baba la koia e humalia i di manawa hagaamu i ana mee.


\par }{\PP \VS{9}Hudee hagawelewele ngoohia. Ma e dadaulia ma ga hagadugina.\XREF{*}{{\XO 7.9: }{\XT{James 1.19}}}


\par }{\PP \VS{10}Hudee heeu boloo, “Ma ne aha dela i nia laangi namua nia mee la koia e humalia?” Ma e hagalee di heeu kabemee.


\par }{\PP \VS{11}Digau huogodoo ala e mouli la ne belee hai gi kabemee. Ma e humalia gadoo be di kae nia maluagina gowaa mai baahi o maadua.


\par }{\PP \VS{12}Di kabemee ga gowadu gi di goe di benebene do mouli, be nia bahihadu ala e mee di benebene do mouli. Di kabemee le e benebene goe gi daha mo nia haingadaa, deenei di humalia o di kabemee.


\par }{\PP \VS{13}Hagamaanadu ina nia mee a God ala ne hai. Dehee di hai o dahi dangada e mee di hagahuudonu di mee a God dela ne hagabiga?

\VS{14}I di madagoaa nia mee gaa gila be do manawa, gi manawa lamalia, gei di madagoaa di haingadaa ma ga gila aga, gi langahia bolo God e gaamai di tenetene mo di haingadaa. Goe e de iloo ma di aha dela ga gila aga maalia.


\par }{\PP \VS{15}Dogu mouli la nogo maa gi daha, gei i lodo di maa, au gu gidee nia mee huogodoo. Hunu daangada humalia e mmade, gei digau i golo e mouli gi muli, ma e aha maa digaula digau huaidu.

\VS{16}Malaa, hudee heia goe gi humalia giibeni, be e kabemee giibeni. Goe e daaligi goe eiaha?

\VS{17}Malaa, hudee heia goe gi huaidu giibeni, be e dadaulia giibeni. Goe e haga made goe i mua do madagoaa eiaha?

\VS{18}Hagaligaliga huoloo giibeni i daha mo nia mee e lua aalaa. Maa goe ga hagalabagau a God, goe gaa gila humalia i nia ala huogodoo.


\par }{\PP \VS{19}Di kabemee la koia e hai ana mee e logo gi tangada hua e dahi i nia dagi dilongoholu ma gaa hai nadau mee gi di waahale.


\par }{\PP \VS{20}Deai tangada i hongo o henuailala dela e hai ana mee e donu i nia madagoaa huogodoo, geia dana hala e hai ai.


\par }{\PP \VS{21}Hudee hagalongo gi nia helekai huogodoo o nia daangada. Goe e mee hua di hagalongo gi nnelekai o dau hege e helekai huaidu i di goe.

\VS{22}Gei goe e iloo hua bolo goe gu leelee huaidu i digau ala i golo i nia holongo e logo.


\par }{\PP \VS{23}Au gu hai hegau gi ogu kabemee belee hagamada nia mee huogodoo aanei. Au gu haga noho bolo au e hai gi kabemee, gei di maa e haingadaa.

\VS{24}Dehee di hai tangada e halahala tadinga o di mouli? Ma e llala balua mai gi gidaadou di modongoohia, gei e haingadaa.

\VS{25}Gei au gu hagamahi belee kabe di kabemee gii dohu. Au gu kuulu au gi iloo di kabemee mo nia helekai gi agu heeu, ge gi iloo tadinga o tadaulia la di mee huaidu ge balumee.


\par }{\PP \VS{26}Au gu gidee dahi mee e koia e huaidu i di made: go di ahina dela e mouli be di gowaa hele mee. Dono aloho haganeene gaa kumi goe gadoo be di gubenge, ono lima i doo gili gaa kumi goe be taula baalanga. Taane dela e haga tenetene di manawa o God le e mee di tanga gi daha, gei di ahina la gaa kumi tangada haihai hala.

\VS{27}Tangada hagabaubau ne helekai, “Uaa, au gu gidee di mee deenei dulii, i dogu madagoaa nogo halahala nia helekai gi agu heeu.

\VS{28}Au gu halahala nia helekai gi agu heeu aalaa, gei au digi gidee dahi mee i golo. Au ne gidee taane hua e dahi i lodo nia daangada e mana dela e mee dagu hagalaamua, malaa, deai dahi ahina i digaula ai.

\VS{29}Deenei la go dagu mee dela ne kabe: God ne hai gidaadou gi madammaa gei e modongoohia, gei gidaadou gu haga hinihini gidaadou huoloo.”




\par }\Chap{8}{\PP \VerseOne{1}Ma go digau kabemee le e iloo di hagamodongoohia o nia mee. Di kabemee e hai digaula gi gono gada, e haga ngala nadau golomada de hiihai.


\par }{\SH Daudalia di king
\par }
{\PP \VS{2}Daudalia nia helekai o di king. Hudee hai balu hagababa ang gi God.

\VS{3}Hagatanga gi daha mo di gowaa dela e noho ai di king. Hudee noho i baahi o mee, idimaa, di king e mee di hai dana mee e hiihai ginai.

\VS{4}Di king e ngalua gi ono mogobuna, deai tangada i golo e mee di hai baahi gi ana mee ala e hai ai.

\VS{5}Goe e tanga gi daha mo nia haingadaa i di waalooloo o taudali ana helekai, gei tangada kabemee e iloo be ma gaa hee di madagoaa humalia e daudali a mee.

\VS{6}Di madagoaa donu i golo mo di ala e donu i golo belee hai nia mee huogodoo, di mee deenei le e donu, malaa, gidaadou e iloo dulii loo!

\VS{7}Tangada i golo ai e iloo nia mee ala e gila aga maalia, tangada i golo ai e mee di hagamodongoohia nia mee ala e gila aga maalia.

\VS{8}Tangada i golo ai e mee di hagatanga gi daha mo di made, be e mee di dugu gi daha di laangi o dono made. Teebagi deenei e deemee di tanga gi daha mo gidaadou. Gidaadou e deemee di tanga gi daha mo di made i tadau halahalau dangada.


\par }{\SH Digau huaidu mo digau donu
\par }
{\PP \VS{9}Au gu gidee nia mee huogodoo aanei i dogu madagoaa nogo mamaanadu i nia mee ala e hai i henuailala. Hunu daangada la iai nadau mogobuna i golo i henuailala, hunu daangada e hai gi duadua i lala nia daangada ala i golo.

\VS{10}Au gu gidee digau huaidu e danu gi lodo nadau luwa. I di madagoaa nia daangada e hula gi daha mo di waa daalunga deelaa, digaula e hagahagaamu digau huaidu i lodo di waahale hua dela nogo hai di huaidu. Ma e maa gi daha.


\par }{\PP \VS{11}Nia daangada le e aha ala e hai di huaidu ngoohia? Idimaa di huaidu la hagalee limalima dono hagaduadua.

\VS{12}Tangada huaidu e mee hua di hai ana hala haga lau gei mee e mouli hua igolo. Au e iloo nnelekai nia daangada e hai boloo: “Maa goe ga daudali a God, nia mee huogodoo gaa gila humalia,

\VS{13}malaa, ma e hagalee hagahumalia digau huaidu. Nadau mouli le e hai be di malu, gei digaula ga mmade hua i di madagoaa ginaadou e lligi, idimaa digaula e hagalee daudali nnelekai a God.”

\VS{14}Malaa, di mee deenei le e maa gi daha. Mmada malaa gi nia mee ala e gila aga i hongo o henuailala: Hunu madagoaa digau ala e donu le e kae di hagaduadua o digau huaidu, gei digau huaidu e kae nia hui o digau ala e donu. Au e hai bolo ma e maa gi daha.


\par }{\PP \VS{15}Au gu modongoohia bolo deenei di mee belee hai go gidaadou: Gidaadou gi tenetene idimaa di tenetene hua e dahi dela e hai mee ginai gidaadou i lodo di mouli dolomeenei la go di miamiami, inuinu, tenetene. Deenei di mee e mee tadau hai i di madagoaa gidaadou e ngalua i lodo di mouli a God ne gaamai gi gidaadou i hongo o henuailala nei.


\par }{\PP \VS{16}Dogu madagoaa nogo hagamada au e kabe mo di iloo nia mee ala e kila aga i henuailala, au gu modongoohia bolo goe e mee di haga ala i di boo mo di aa,

\VS{17}gei e deemee di iloo nia mee a God ala e hai. Ma e aha maa goe e duadua behee dau halahala, goe e deemee di gidee. Digau kabemee e hai bolo ginaadou e iloo, gei digaula e de iloo.




\par }\Chap{9}{\SH Nia daangada huogodoo le e mmade
\par }
{\PP \VerseOne{1}Au gu hagabaubau gi iloo nia mee aanei, gei au gu gidee bolo ma go God dela e dagi nia hangahaihai o digau e iloo mee mo e donu, mo nadau aloho mo nadau dee hiihai labelaa. Tangada i golo ai e iloo nia mee ala e kila aga maalia.

\VS{2}Ma e hagalee hai geegee. Di haga odi hua e dahi dela e tale ang gi digau ala e donu mo digau hala, digau humalia mo digau huaidu, digau daumaha mo digau tuadimee, digau hai tigidaumaha mo digau hagalee hai tigidaumaha. Di mee e dahi hua e tale ang gi tangada humalia mo tangada hai hala, tangada dowangi mo tangada dela e hagalee dowangi.

\VS{3}Di haga odi e dahi e tale ang gi nia daangada huogodoo be di mee e dahi, deenei e hai gee gadoo be di ingoo hua di mee dela e gila aga i henuailala. I di waalooloo o di mouli o nia daangada, nadau hagabaubau e honu i nia hagamaanadu huaidu mo di hagawelewele, ga nomuli digaula e mmade ngoohia.

\VS{4}Nia daangada mouli o henuailala la iai nadau hagadagadagagee i golo. Di paana mouli la koia e humalia i di laion made!

\VS{5}Uaa, digau mouli e iloo ginaadou bolo ginaadou gaa mmade, gei digau mmade e de iloo nia mee. Digaula nadau hui nomuli ai, digaula gu haga de iloo hagatau.

\VS{6}Nadau aloho, nadau dee hiihai, nadau hiihai la guu mmade huogodoo dalia ginaadou. Digaula ga deemee labelaa di dau i nia mee ala e gila aga i hongo o henuailala.


\par }{\PP \VS{7}Miami, geina au meegai gi manawa lamalia goe. Inumia au waini gi tenetene goe. Nia mee aanei le e humalia hua i baahi o God.

\VS{8}Manawa lamalia mo di tenetene i nia madagoaa huogodoo.

\VS{9}Mouli tenetene i baahi di ahina dela e aloho iei goe i di waalooloo o do mouli dela e maa gi daha, dela ne dugu adu go God gi di goe belee mouli iei goe i hongo o henuailala. Tenetene i nia laangi huogodoo ala e maa gi daha, idimaa, deenei hua do humalia dela e kumi kooe.

\VS{10}Ngalua hagamahi gi au mee huogodoo ala ma gaa hai, idimaa, i lodo tenua digau mmade, deai di mee e hai ai, nia hagabaubau e hai ai, nia iloo ai, nia kabemee ai. Tenua digau mmade, la deelaa di gowaa e hana ginai goe.


\par }{\PP \VS{11}Au gu gidee di mee i golo i lodo o henuailala nei: nia daangada ala e koia e llele hagamahi hagalee e aali i nia hoiaa huogodoo, nia daangada ala e manawa maaloo hagalee mada maaloo i nia dauwa i nia madagoaa huogodoo. Nia daangada hai maanadu hagalee kumi nadau meegai i nia madagoaa huogodoo, nia daangada kabemee hagalee maluagina i nia madagoaa huogodoo, mo digau ala e mee, ginaadou hagalee mmaanege gi nia moomee llauehe i nia madagoaa huogodoo. Di haadanga balua e tale gi nia daangada huogodoo.

\VS{12}Goe e de iloo do madagoaa haingadaa e dau adu ai. E hai gadoo be nia manu ma gaa too gi lodo di hele manu, ge e hai gadoo be di iga ma ga bulou gi lodo di gubenge. Gidaadou gaa poo go di haingadaa i di madagoaa dela e de iloo gidaadou.


\par }{\SH Nia hagabaubau o di kabemee mo tadaulia
\par }
{\PP \VS{13}Di mee e dahi labelaa ne gidee au, dela go di ala mee humalia i di hai o di kabemee e hagamaanadu ai i henuailala nei.

\VS{14}Dahi waahale i golo, e hagalee dogologo ono daangada. Di king maaloo ne heebagi gi di waahale deenei. Mee gu haganiga di maa, gu togomaalia bolo ia gaa oho di abaaba.

\VS{15}Dahi dangada hagaloale e noho i golo, e iloo dana benebene di waahale deelaa gi dee oho go digau dauwa aalaa. Malaa, nomuli, deai tangada ne hagamaanadu a mee ai.

\VS{16}I nia madagoaa huogodoo gei au e helehelekai bolo di kabemee la koia e humalia i di maaloo, malaa tangada i golo ai e hagamaanadu bolo digau hagaloale le e iloo nia mee, be e hagalongo gi nadau helekai.

\VS{17}E koia e humalia ma ga hagalongo gi nnelekai hagamoolee o tangada kabemee i di hagalongo gi nia hagahohooho o tagi o digau dadaulia.

\VS{18}Di kabemee le e hai ana mee humalia e logo i nia goloo heebagi, malaa, tangada hai hala e dahi e mee di oho nia mee humalia e logo.




\par }\Chap{10}{\PP \VerseOne{1}Nia lamu mmade e mee di haga bilau di nadau loaabi lolo kala dogomaalia, gei tadaulia dulii loo e mee hua di hunahuna gi daha di kabemee kaedahi damanaiee.

\VS{2}Tangada kabemee e hai go di mee dela e donu, gei tangada dadaulia e hai go di mee dela e hagalee donu.

\VS{3}Tadaulia o maa le e hagamodongoohia hogi gi nia dangada hua gee ala e heetugi gi mee. Mee e hai nia daangada huogodoo gi iloo bolo ia le e dadaulia.


\par }{\PP \VS{4}Maa doo dagi ga hagawelewele adu gi di goe, hudee hai beebaa hagamolooloo i dau moomee. Nia hala llauehe e mee di dumaalia ginai maa goe gaa noho deemuu.


\par }{\PP \VS{5}Deenei di mee hala ne gidee au i henuailala, di mee hala ne hidi mai i nia dagi:

\VS{6}Digau dadaulia e wanga ginai nia lohongo dagi, gei digau maluagina e haga de iloo.

\VS{7}Au gu gidee nia hege e hula i hongo nia hoodo, gei digau aamua e haele i lala gadoo be nia hege.


\par }{\PP \VS{8}Maa goe e geli dau luwa, goe e doo gi no lodo. Maa goe e oho e ulu laa lodo di abaaba, goe e kadi go di gihaa lodo geinga.\XREF{*}{{\XO 10.8: }
{\XT{Pisalem 7.15; Proverbs 26.27}}}

\VS{9}Maa goe e ngalua i di gowaa mama hadugalaa, goe e dilidili go nia hadu. Maa goe e haahi au laagau, goe e lauwa mai dau ngalua.

\VS{10}Maa dau dalai le e malili gei goe e hagalee olo di maa, goe e ngalua damana gi hai hegau di maa. Ma e koia e humalia di bilaan i mua.

\VS{11}E balumee do iloo di haga gaidala di gihaa, maa goe e dugu goe gii kadi go di gihaa i mua do haga gaidala di maa.

\VS{12}Nia helekai o digau kabemee le e hai ginaadou gi haga laamua, gei digau dadaulia le e hagahuaidu go nadau helekai donu.

\VS{13}Digaula e daamada e helehelekai i nia balu helekai, gei di hagaodi gi muli go di hagadugina huoloo.

\VS{14}Tangada dadaulia e helehelekai e hagalee noho.

\par }{\PP Deai tangada e iloo nia mee ala ma ga kila aga maalia ai, gei deai tangada e mee di hagi mai gi gidaadou nia mee ala e hai i muli tadau mmade ai.


\par }{\PP \VS{15}Tangada dadaulia le e hagaduadua hua ia. Mee e de iloo ia di hana gi dono hale.


\par }{\PP \VS{16}Di madagoaa tenua gaa dagi go di king dama daane, gei nia dagi e buni e haihai nadau hagamiami tenetene i di boo hagatau, gei tenua deelaa gaa tale gi di haingadaa.

\VS{17}Malaa, tenua haadanga lamalia la go tenua dela e dagi go di king gi ono hagamaanadu donu, mo nia dagi ala e miami i di madagoaa humalia e miami ai, e benebene humalia ginaadou, e hagalee libaliba.


\par }{\PP \VS{18}Maa goe ga hagatoo huoloo di hau doo hale, doo hale la gaa tulu ga mooho.


\par }{\PP \VS{19}Nia hagamiami llauehe e haga tenetene goe, gei nia waini e hagamanawa lamalia goe, malaa, ma go di bahihadu dela e hai nia mee aanei gii gila.


\par }{\PP \VS{20}Hudee helekai hai baahi gi di king, ma e aha ma ga helekai deemuu, hudee helekai hai baahi gi digau maluagina, ma e aha maa goe e modogoe i lodo do ruum kii. Holongo dahi manu e kae au helekai e hagi anga gi digaula.




\par }\Chap{11}{\SH Nia haihai o tangada kabemee
\par }
{\PP \VerseOne{1}Haga tomo ina au bahihadu i lodo nnegau huihui mee, gei tei laangi hua gei goe gaa kumi dau wiini.

\VS{2}Haga tomo ina au bahihadu i nia gowaa e logo, idimaa, goe e de iloo be nia maa nia haadanga balua behee ala ga tale adu gi di goe i henuailala nei.


\par }{\PP \VS{3}Tei gowaa hua be di laagau le e hinga gi hee, gei di maa ga moe hua i di gowaa dela ne hinga ginai. Di madagoaa o nia gololangi ma gaa honu nia wai, di uwa gaa doo.

\VS{4}Maa goe ga tali loo di ahiaalangi gi humalia loo gi di dogi nia mee, gaa dogi laa au meegai, goe au meegai e hadi ai.

\VS{5}God ne hai nia mee huogodoo, gei goe e de iloo dana hai dela ne hai nia mee, gadoo be goe dela e de iloo di ala o di madangi, be go di tomo o di tama i lodo tinae o tinana.

\VS{6}Dogia au laagau i baahi gi di luada, mo i baahi gi di hiahi. Goe e de iloo be nia maa gaa tomo huogodoo, be hunu maa ga mmademmade.


\par }{\PP \VS{7}E humalia ma ga tenetene i di hai mee gi di madamada o di maalama o di laangi.

\VS{8}Heia dau di mee bolo mee i nia ngadau huogodoo ala e mouli iei goe. Gi langahia bolo nia laangi o di made le e waalooloo. Nia mee huogodoo ala e lloomoi le e maa gi daha.


\par }{\SH Nia aago ang gi digau lligi
\par }
{\PP \VS{9}Nia daangada lligi, goodou gi tenetene i di godou madagoaa e lligi. Goodou gii tene i di madagoaa e lligi iei goodou. Heia nia mee ala e hiihai ginai goodou, daudalia nia hiihai o godou manawa. Malaa, goodou gi langahia bolo God le e gabunga godou mee huogodoo ala e hai.


\par }{\PP \VS{10}Hudee heia dahi mee gi heia goe gi hagabaubau e logo, be gi haga mmaemmae goe. Goe e hagalee waalooloo doo noho dama daane be dama ahina.




\par }\Chap{12}{\PP \VerseOne{1}Gi langahia God dela ne hai goe, langahia a Mee i do madagoaa e dama daane be e dama ahina iei goe, i mua di haingadaa o nia laangi mo nia ngadau ma gaa dau adu gi di goe, i do madagoaa ma ga helekai boloo, “Au guu buhi i dogu mouli.”

\VS{2}I di madagoaa deelaa, di maahina o di laa, di maahina o di malama, mo di maahina o nia heduu la ga hagalamade adu gi di goe, ga bouli, gei nia gololangi ala e hai nadau uwa ga hagalee mmaanege gi daha, ga haga bouli.

\VS{3}Nomuli, oo lima ala nogo benebene haga humalia goe, ga bolebole, mo oo wae ala e maaloo dolomeenei, ga paagege mai. Oo niha ga monnono ga hogoohi di mama au meegai, gei o golomada ga dee gida di mmada.

\VS{4}O dalinga ga longoduli ga de longono e goe nia longoaa o di ala. Goe hagalee longono humalia di lee o nia hadugalaa mmili palaawaa, e de longono e goe taahili ma gaa huwa. Gei ogo di lee daahili o di manu le e hangahanga goe.

\VS{5}Goe ga lliga i nia gowaa ala e nnoo nua, gei goe ga hagalliga do haele. Do libogo ga hinaa, gei goe ga bagege di hai au mee ala e hiihai ginai goe e hai. Idimaa, gidaadou e hula gi di gowaa dela e hagamolooloo ai gidaadou i di hagaodi, ga nomuli, nia daangada ala i hongo nia ala la ga manawa gee.

\VS{6}Di taula silber gaa modu, di malama goolo gaa doo ga mahaa, di loahi dela i di monowai geli gaa modu, gei di loaabi wai ga mahaa.

\VS{7}Tadau huaidina gaa hula labelaa gi lodo di gelegele dela ne hai ai tadau huaidina, gei tadau hagataalunga gaa hula gi muli gi God dela ne gaamai tadau hagataalunga.


\par }{\PP \VS{8}Taane hagabaubau maanadu e helekai, “Ma e maa gi daha! Ma e maa gi daha! Nia mee huogodoo le e maa gi daha.”


\par }{\SH Nnelekai llauehe
\par }
{\PP \VS{9}Idimaa tangada hagabaubau maanadu le e kabemee, ia nogo agoago gi nia daangada ana mee ala e iloo ia. Mee gu kuulu ia gi nia agoago podo, gu halahala di tonu o nia helekai aanei.

\VS{10}Tangada hagabaubau maanadu gu hagamada e hai hegau gi nia helekai ala e tau anga, gei ana helekai ne hihi la nia helekai e donu.

\VS{11}Nia helekai o tangada kabemee le e hai gadoo be nia laagau gaa ono ngudu, ala nogo hai hegau ai nia daangada hagaloohi siibi e dagidagi nadau siibi. Nia agoago podo ala ne hagabudu le e mouli waalooloo be nia baalanga ala ne dogi gii mau. Nia maa ne gaamai go God, go di Hagaloohi o gidaadou huogodoo.


\par }{\PP \VS{12}Dagu dama daane, di mee labelaa i golo bolo gi pula iei goe: Di hihi o nia beebaa la hagalee dono haga lawa ai, gei di kuulu giibeni le e hagaduadua hua goe.


\par }{\PP \VS{13}I muli nia mee aanei huogodoo, di mee hua e dahi dela e helekai ai: Hagalaamua ina God i nia mee huogodoo mo di daudali ana haganoho, idimaa, deenei hua di mee ne hai ginai gidaadou.

\VS{14}God ga hagi aga tadau mee huogodoo ala nogo hai: Nia mee humalia, nia mee huaidu, mo nia mee huogodoo ala nogo hai go gidaadou hagammuni.


\par }